Đô-la Mỹ chia ngai vàng, nhưng 25 năm rồi không ai tuyên bố nó thua?

Năm 2025, đô la ghi nhận mức sụt giảm tệ nhất trong 50 năm. Tệ hơn cả năm 1973. Năm xảy ra sự kiện Nixon Shock. Năm người ta lần đầu tiên nghĩ đô la sắp sụp đổ. Nhưng có một điều lạ. Không ai tuyên bố đô la mất ngôi. Không một ngân hàng trung ương nào ra thông cáo. Không một hội nghị quốc tế nào bỏ phiếu thay đổi hệ thống. Thế giới vẫn thanh toán giàu bằng đô la. Trái phía Mỹ vẫn là nơi mọi người chạy vào khi có khủng hoảng. Vậy thì đô la đang yếu đi hay đang ổn định? Câu trả lời là cả hai. Và đó chính xác là lý do tại sao chủ đề này khó đọc hơn người ta nghĩ. Nhân dân tệ chỉ chiếm 2% dự trữ toàn cầu. Euro không đủ thị trường nợ. Yên Nhật đang yếu hơn. Không có đối thủ nào đủ sức ngồi vào vị trí của đô la ngay lúc này. Nhưng thị phần của đô la trong dự trữ toàn cầu đã giảm từ 72% xuống còn 57% trong 25 năm. Chậm, đều, không dừng lại. Làm sao đồng tiền không có đối thủ lại vẫn mất thị phần? Những câu hỏi hóc búa đó sẽ được giải đáp trong bài ngày hôm nay. Nhưng trước khi vào phần bình luận kính mời quý khán giả hãy like, subscribe kênh Ổn cổ Tri Tân để cập nhật những phân tích độc đáo nhất. Đô la ngồi ngay vàng như thế nào? Đô la không trở thành đồng tiền bá quyền vì Mỹ thương lượng khéo. Nó xảy ra vì 2 khoảnh khắc lịch sự nối tiếp nhau và cả 2 lần đều không có lựa chọn nào khác. Khoảnh khắc đầu tiên đó là Bretton Woods tháng 7 năm 1944. Vào thời điểm đó thế chiến thứ 2 chưa kết thúc nhưng 44 quốc gia đã ngồi lại tại New Hampshire để vẽ lại hệ thống tài chính thế giới sau chiến tranh. Mỹ lúc đó nắm trong tay khoảng 2 phần 3 lượng vàng toàn cầu và là nền kinh tế duy nhất không bị chiến tranh tàn phá trên lãnh thổ của mình. Quy tắc được thiết lập rất đơn giản mọi đồng tiền neo vào đô la theo tỷ giá cố định còn đô la neo vào vàng tại 35 đô la mỗi ounce. Từ đó đô la không chỉ là tiền tệ của Mỹ nó là ngôn ngữ chung của tài chính quốc tế không phải vì ai muốn mà vì không còn lựa chọn nào khác. Khoảnh khắc thứ 2 xảy ra 27 năm sau đó và đây mới là phần thú vị. Vào ngày 15 tháng 8 năm 1971 Nixon đơn phương cắt đứt liên kết đô la vàng. Mỹ đang chạy thăm hộp thương mại chi phí chiến tranh Việt Nam đang đẩy ngân sách vào vùng nguy hiểm. Các nước châu Âu bắt đầu rút vàng ra khỏi kho vàng Fort Knox Hệ thống Bretton Woods sụp đổ, thế giới chờ đô la theo xuống nhưng Kissinger và Nixon đã đặt một nước cờ khác. Năm 1973 sau cuộc chiến dôm Kipos và khủng hoảng dầu mỏ Mỹ đạt thỏa thuận với Ả Rập Xê Út dầu OPEC sẽ được định giá và thanh toán bằng đô la đổi lại Mỹ đảm bảo an ninh quân sự cho Riyadh Petrodollar ra đời và từ đó cơ chế vận hành tự động hình thành đó là bất kỳ quốc gia nào mua dầu đều cần đô la. Bất kỳ quốc gia nào có đô la dư sẽ mua trái phiếu Mỹ vòng lập tự nuôi sống chính mình 50 năm không cần ai bảo vệ. Chúng ta hình dung thế này đô la không chỉ là tiền tệ nó là hạ tầng giống như Internet một khi đủ nhiều người dùng chi phí chuyển sang thứ khác trở nên quá cao dù cho thứ đó có thể tốt hơn về mặt kỹ thuật. Đó là lý do tại sao khi đô la sụp giảm mạnh năm 2025 không ai tuyên bố đô la mất ngôi nhưng có điều gì đó đang xảy ra bên dưới bề mặt và 25 năm dữ liệu nói rõ hơn bất kỳ lý luận nào. 25 năm dữ liệu chậm nhưng nhất quán vào năm 1999 khi Euro vừa ra đời đô la chiếm khoảng 71% tổng dự trữ ngoại hối toàn cầu năm 2001 lên 72% đỉnh cao nhất từ trước đến nay và từ đó đến nay xu hướng chỉ đi một chiều năm 2015 đô la chiếm khoảng 65% năm 2022 đô la chiếm khoảng 59% cuối năm 2024 đô la chiếm khoảng 56,77% tốc độ giảm vào khoảng 0,6 điểm phần trăm mỗi năm nghe có vẻ chậm nhưng đây là 25 năm liên tục không có năm nào đảo chiều bền vững đó là dữ liệu đáng để nhìn kỹ có hỏi đặt ra là ai đang chia phần không phải một đồng tiền thay thế duy nhất mà là nhiều thứ cùng chia nhỏ dần Euro giữ khoảng 20% Yen 6% Bản Anh 5% Nhân dân tệ 2% và đặc biệt vàng đang chiếm khoảng 20% tổng tài sản dự trữ toàn cầu tăng mạnh nhất trong thập kỷ vừa rồi từ năm 2022 đến 2024 các ngân hàng trung ương toàn cầu mua hơn 1.000 tấn vàng mỗi năm để so sánh Việt Nam dự trữ khoảng 200 tấn và tổng lượng vàng được cài thác trên toàn thế giới mỗi năm chỉ khoảng 3.600 tấn 1.000 tấn mỗi năm là một con số đáng kể đây là chuỗi tích lũy dài nhất trong lịch sử hiện đại riêng các nước Brits trong 9 tháng đầu năm 2025 đã mua thêm 663 tấn mua vàng không phải là chống đô la nhưng đây là tính hiệu từ các ngân hàng trung ương họ đang đa dạng hóa các danh một tài sản của mình thay vì chỉ giữ trái phiếu Mỹ đây là điểm khác biệt quan trọng họ không cần một đồng tiền mới để thay thế đô la họ chỉ cần ít phụ thuộc vào đô la hơn so với trước kết quả 25 năm những bước nhỏ cộng lại đã thành 15% biến mất không ai tuyên bố phi đô la hóa nhưng mọi người đang làm nó từ bước 1 đây là điểm khác biệt của bài hôm nay không phải là đô la sẽ sụp đổ năm nào mà là nhìn lại lần cuối cùng thế giới từng trải qua điều này để hiểu quá trình thật sự diễn ra như thế nào trước khi đô la ngồi ngay vàng có một đồng tiền khác đã ở đó đồng Bản Anh suốt thế kỷ 19 khi đế quốc Anh kiểm soát khoảng 25% đất đai thế giới và London là trung tâm tài chính toàn cầu đồng Bản Anh là ngôn ngữ duy nhất của tài chính quốc tế không có lựa chọn nào khác giống y hệt vị trí của đô la ngày hôm nay thế chiến thứ nhất bắt đầu làm lung lay nền tảng đó anh vai nặng nề từ Mỹ để tài trợ chiến tranh mỗi khoảng vai là một chút quyền lực địa chính trị mà London trao cho Washington Bretton Woods năm 1944 chính thức đặt đô la lên ngay nhưng Bản Anh vẫn là đồng tiền dự trữ quan trọng thứ 2 nhiều năm sau đó trôi đến năm 1956 xảy ra khoảnh khắc Suez Anh và Pháp cùng Israel tấn công Ai Cập để giành lại kênh Suez từ tài National Mỹ đang ở giữa chiến tranh lạnh không muốn đồng minh NATO tạo thêm bất ổn Mỹ đe dọa sẽ bán trái phiếu Anh ra thị trường kéo sập đồng Bản Anh nếu không rút quân thế là anh rút lui đó là khoảnh khắc thế giới thấy rõ anh không còn kiểm soát được đồng tiền của chính mình nữa Bản Anh đã phụ thuộc vào ý chí của Washington nhưng hãy chú ý điều này khủng hoảng Suez không phải là khoảnh khắc Bản Anh mất ngôi Bản Anh đã mất dần vị trí từ trước đó nhiều thập kỷ từng cuộc chiến từng khoảng vai từng nhận bộ ngoại giao Suez chỉ là khoảnh khắc làm rõ điều đã diễn ra cái khoảnh khắc mà mọi người nhìn lại sâu và nói đó là lúc nó thực sự kết thúc từ đỉnh cao thế kỷ 19 đến khi đồng Bản Anh thật sự mất vị trí đồng tiền dự trữ mất khoảng 40 năm và trong 40 năm đó không ai tuyên bố anh mất ngôi vào một ngày cụ thể bây giờ áp vào đô la đô la đạt đỉnh 72% vào năm 2001 năm 2025 là 57% đó là 25 năm và 15 điểm phần trăm đã đi qua nếu Bản Anh cần 40 năm đô la đang ở giữa hành trình đó chưa đến cuối nhưng cũng không còn ở đầu và điều quan trọng hơn khoảnh khắc Suez của đô la cái khoảnh khắc làm rõ tất cả chưa xảy ra chưa có sự kiện nào buộc thế giới nhìn thẳng vào và nói đô la không còn kiểm soát được chính mình nữa khi nó xảy ra sẽ rõ hơn rất nhiều thứ đang xảy ra chậm hôm nay đa cực tài chính xây đường tắc không phải thay thế câu hỏi sai là đồng tiền nào sẽ thay thế đô la câu hỏi đúng hơn là hệ thống tài chính toàn cầu đang chuyển từ đơn cực sang đa cực như thế nào và điều đó thay đổi gì trong thực tế Trung Quốc đang xây CIPS hệ thống thành toán liên ngân hàng bằng nhân dân tệ hình dung thế này Swift là đường cao tốc quốc tế duy nhất giữa các ngân hàng toàn cầu do phương Tây kiểm soát CIPS là một tuyến đường mới đang được xây dựng chạy song song tính đến tháng 1 năm 2025 CIPS có 1467 thành viên gián tiếp tại 119 quốc gia liên kết 4800 ngân hàng không đủ để thay Swift nhưng đủ để có lựa chọn thay thế khi cần Ấn Độ mở tài khoản Vostro bằng Brooke với ít nhất 26 quốc gia thương mại bằng nội tệ Nga tuyên bố 90% thương mại trong khối BRICS năm 2024 đã thành toán bằng nội tệ không ai trong số này có thể thay thế Swift hay thị trường trái phiếu Mỹ ngay lập tức nhưng đó không phải mục tiêu của họ mục tiêu là xây đường tắt để khi cần có thể đi mà không qua đô la hình ảnh gần nhất đó là trong một thành phố mà mọi con đường đều qua trung tâm ai đó bắt đầu xây đường Vành Đai đường Vành Đai ban đầu nhỏ ít người đi nhưng sự tồn tại của nó thay đổi đàm phán giữa chủ sở hữu trung tâm và người muốn qua đường đòn 7 địa chính trị của Mỹ bao gồm cả khả năng trừng phạt tài chính phụ thuộc vào việc không có đường tắt đó khi đường tắt bắt đầu tồn tại dù ít người dùng đòn 7 đó yếu đi một chút về ngắn hạn PM Morgan nhìn nhận sự sụt giảm của đô la năm 2025-2026 là mang tính tuần hoàng phản ứng với chênh lệch lãi xuất giữa Mỹ và phần còn lại của thế giới sẽ phục hồi về dài hạn một số nhà phân tích của Stanford GSP cho rằng đây là thiệt hại cấu trúc mất lòng tin vào khung tài khoá dài hạn của Mỹ cả hai trường phái có thể đều có phần đúng ngắn hạn là chu kỳ dài hạn là cấu trúc vấn đề là phân biệt hai thứ đó trong thời gian thực là rất khó đô la không mất ngôi nhưng ngôi đó đang được chia lại từ từ và quá trình đó đã bắt đầu từ năm 2001 luận điểm trung tâm hôm nay không phải là đô la sụp đổ mà là chúng ta đang ở giữa một quá trình chuyển đổi thập kỷ mà phần lớn người ta chưa để ý vì nó diễn ra quá chậm để trở thành tiêu đề báo một điểm thực tế cho người Việt xem video này đó là Việt Nam nhận khoảng 19 tỷ đô la kiểu hối năm 2024 tương đương khoảng 4% GDP cả nước xếp top 10 thế giới về lượng kiểu hối nhận được phần lớn từ Mỹ, châu Âu, Úc, Nhật phần lớn quy ra đô la trước khi chuyển về nếu đô la yếu dài hạn so với Euro và Yen người gửi từ châu Âu hay Nhật sẽ quy đổi ra ít đô la hơn trước khi chuyển về Việt Nam nhưng có một nghịch lý nhỏ đáng chú ý tỷ giá Việt Nam đồng trên USD đầu năm 2025 quanh 25.300 đồng đến tháng 6 năm 2026 khoảng 26.300 đồng đô la yếu toàn cầu so với Euro và Yen nhưng so với Việt Nam đồng đô la vẫn có xu hướng mạnh hơn lý do là ngân hàng nhà nước chủ động giữ Việt Nam đồng yếu để hỗ trợ xuất khẩu đô la yếu trên tin tức quốc tế không có nghĩa là Việt Nam đồng mạnh hơn hai thứ đó không tự động đi cùng nhau điều đáng chú ý không phải là đô la có mức ngôi không mà là khi thế giới dần thanh toán nhiều hơn bằng đa dạng đồng tiền cơ cấu kiều hối và tỷ giá của Việt Nam cũng sẽ dần thay đổi khi đô la mạnh tương đối so với Việt Nam đồng thì những khoản thanh toán bằng đô la như mua sắm nước ngoài cho con du học sẽ cao hơn còn ở trong nước thì dễ bị nhập khẩu lạm phát quý khán giả có nhìn nhận như thế nào hãy để lại bình luận bên dưới nếu quý khán giả thấy video này hữu ích thì hãy ủng hộ chúng tôi bằng 1 subscribe 1 like và 1 comment để chúng tôi xây dựng chương trình hoàn thiện hơn