Nghịch lý dưỡng sinh tuổi 60 Càng lười càng sống thọ

Có hai người đàn ông bước sang tuổi lục tuần. Một người là hiện thân của kỳ luật thép, mỗi sáng thức dậy từ 5 giờ, đều đang chạy bộ 10km bất kể nắng mưa, ăn ức gà luộc, tính toán từng lượng cá lo nhỏ nhất. Người còn lại là một lão nhân lười biếng, ngày nào cũng ngủ đến lúc mặt trời lên cao mới dậy, xách lồng chim ra công viên đi dạo với những bước chân chậm hơn cả dù bò, chưa đến nhất định phải ngủ một giấc thật say, và chẳng bao giờ khiêng kèm chuyện ăn uống. Bạn thử nghĩ xem, trong hai người họ, ai sẽ là người gõ cửa phòng khám bác sĩ trước? Sự thật có lẽ sẽ khiến nhiều người giật mình. Chính người đàn ông kỳ luật thép kia lại tìm đến bác sĩ với một thân thể dịu dã, nhịp tim dối loạn và khớp gối kêu gạng đau đớn, trong khi vị lão nhân lười biếng lại mang một sắc diện hồng hào, phong thái ung dung tự tài. Vậy sự thật rốt cuộc là gì? Có phải chúng ta đã đi sai đường trên hành trình tìm kiếm sự trương tho? Kim Hoa xin kính chào quý vị khán hỉnh giả đang theo dõi chuyên mục Tự chữa lành của kênh Dòng trải Thầy sự. Chúc quý vị luôn giữ được sự an tinh trong tâm hồn và sự rèo dai trong thể sát. Vậy thì hôm nay chúng ta cùng nói về một nghịch lý vĩ đại của sinh mệnh, một bí ẩn của y học phương Đông mà vì bác sĩ Nghê Hải Hạ đã giải công đúc kết. Tuổi 60 càng lười lại càng sống thọ. Phần một, nghịch lý tuổi 60 càng lười lại càng thọ. Thưa quý vị, con người ta khi bước qua dốc bên kia của cuộc đời, cơ thể không còn là một cỗ máy cuộn trào năng lượng như thủa đôi mười. Ở tuổi thanh xuân, bạn sở hữu một nguồn dương khí rồi rảo. Dẫu có vắt kiệt sức lực vào những cuộc vui thâu đêm hay những bài tập cường độ cao, chỉ cần một dốc ngủ sâu, sáng hôm sau bạn lại trở thành một chiến binh mạnh mẽ. Nhưng khi bước sang tuổi 60, y học cổ truyền gọi đó là giai đoạn can khí suy, gân cốt không còn linh hoạt. Cơ thể bàn lúc này giống như một chiếc bình aqui đã chai mòn, nguyên khí và tinh huyết bên trong không còn đông đầy. Hãy quay lại với câu truyền của hai người đàn ông mà chúng ta nhắc đến ở phần đầu. Ông Lâm 62 tuổi, một tấm gương sáng về rèn luyện sức khỏe, đầy cơ thể mình đến giới hạn mỗi ngày. Mọi người khen ông trông như mới ngoài 40, cơ bắp săn chắc. Thế nhưng đằng sau vẻ ngoài đáng tự hào ấy là một sự thật xót xa. Ông tìm đến phòng khám với đôi môi nhợt nhạt, khôi mặt xanh sao, đêm không thể chợp mắt, mồ hôi trồm túa da lạnh ngắt và hai đầu gối đau đớn như bị hàng ngàn mũi kim chầm chọc. Ông út ức khỏi bác sĩ rằng tại sao ông đố lực tập luyện như vậy mà sức khỏe lại tồi tệ hơn những kẻ chẳng làm gì. Bác sĩ bắt mạch và thở dài. Mạch của ông trầm và tế. Đó là dấu hiệu của dương hư, tinh huyết lưỡng khuy. Hàng ngày những bước chạy 10 cây số của ông không phải là đang dưỡng sinh, mà là đắp vắt kiệt và thiêu dụi chút nguyên khí cuối cùng. Trầm khi đó, ông Trần 65 tuổi, người đàn ông với lối sống chậm dãi lưỡi biếng lại sở hữu mạch đập hoãn mà có lực, minh chứng cho một tỷ vị vô cùng sung mãn. Một trận cảm mạo nhỏ đi ngang qua, ông chỉ cần vài thang thuốc dạy biểu là hôm sau lại sách lồng chim đi dạo, cười nói vang dền. Từ hai con người này, chúng ta nhận ra một bài học cốt tử. Ở tuổi lục tuần, sự chăm chỉ nếu đặt sai chỗ sẽ trở thành lưỡi sao bào mòn dịch mệnh. Kẻ thực sự biết tiếc mạng sống chính là những người nắm giữ được các thói quen lưỡi biếng mang đầy tính minh chiết. Thói quen lưỡi biếng đầu tiên chính là lưỡi hít thở mạnh. Nghe có vẻ phi lý, hít thở thì ai mà chẳng biết. Nhưng thực tế, 10 người thì có đến 9 người đang hít thở sai cách. Dưới áp lực của cuộc sống, sự lo âu thường trực. Chúng ta thường thở rất nông. Luồng không khí chỉ vừa chạm đến lồng ngực đã vội vã quay ra. Phế chủ khí, thân chủ nạp khí. Khi bạn thở quá nông, thiên khí không thể đi sâu xuống đan điển, khiến thân không thể nạp khí. Bạn hãy quan sát những loại động vật trường thọ như rùa hay rắn. Chúng hít thở vô cùng chậm rãi, sâu và dài. Ngược lại, những con vật đoàn mệnh như chó hay chim nhỏ lại thở rốc, nhanh và nông. Do đó thay vì những bài tập đòi hỏi sự bùng nổ của hơi thở, người già cần học cách quy tức, tức là thở như rùa. Hãy tìm một tư thế thoải mái nhất, lười biếng nhất, nằm trên giường, thả lỏng toàn thân, đặt tay lên bụng. Khi khí vào, hãy tưởng tượng luồng khí xuyên qua lồng ngực, chìm sâu xuống đan điển. Bùng từ từ phình lên, đẩy bàn tay bạn cao hơn. Khi thở ra, bùng từ từ xẹp xuống, chậm rãi và tĩnh tạng. Đừng dùng sức, hãy dùng sức là khí sẽ cứng lại. Hãy lười biếng mà hít, lười biếng mà thở. Mỗi một nhịp thở sâu như vậy chính là một lần bạn đang cắm sạc cho quả thân của mình, kéo hỏa khí từ tim xuống và đưa thủy khí từ thận lên, tạo thành trạng thái thủy hỏa ký tế, cân bằng âm dương hoàn hảo. Thói quen lười biếng thứ hai là lười ăn đúng giờ, học cách lắng nghe dạ dày. Nhiều chuyên gia khuyên chúng ta phải ăn uống đúng giờ, định lượng rõ ràng. Nhưng cơ thể bạn đâu phải là một chiếc đồng hồ vô chi. Đồng ý quan niệm, việc ăn uống phải dựa vào vị khí, tức là cảm giác đói bụng. Khi bụng déo lên, đó là lúc tỳ vị gửi tín hiệu báo rằng nó đã chuẩn bị đầy đủ dương khí, sẵn sàng tiêu hóa và chuyển hóa thức ăn thành khí huyết, nuôi dưỡng toàn thân. Nếu như chưa đói mà bạn đã cố nhét thức ăn vào bụng chỉ vì chiếc kim đồng hồ đã điểm, thì thứ bạn nút vào không còn là rình rững nữa mà là rác rười. Tỳ vị chưa sẵn sàng, thức ăn đình trệ lại sẽ biến thành thấp nhiệt, đàm thấp ứ động trong cơ thể. Những căn bệnh màn tính như tiểu đường, mớ máu phần lớn đều tử thói quen chăm chỉ ăn uống vô độ này mà sinh ra. Hãy lười nhìn đồng hồ đi, hãy để cho tỉ vị của bạn được nghỉ ngơi. Đói thì ăn, không đói thì uống ngụm nước rồi cho qua bữa. Chăm sóc cơ thể bằng sự nương nhẹ, thuận theo tự nhiên, chính là liều thuốc tiên giá trị nhất. Phần 2 Bung bỏ để tích lũy, bí quyết bảo tồn nguyên khí Thưa quý vị, nếu như việc hít thở và ăn uống là cách chúng ta giao tiếp với thế giới vật chất bên ngoài, thì giấc ngủ và sự vất đông lại là cách chúng ta bảo tồn nguồn năng lượng quý giá bên trong. Và ở đây, sự lười biếng lại một lần nữa trở thành chiếc chiều khóa vàng mở ra cánh cửa trường thọ. Thói quen lười biếng thứ ba mà chúng ta cần khắc cốt ghi tâm là lười thức khuya, dũng cảm bung bỏ đến đi ngủ sớm. Đây từng chừng là kiến thức ai cũng biết, nhưng thực tế chẳng mấy ai làm được. Đã 10 giờ đêm, bạn còn đang làm gì? Bạn vô cùng chăm chỉ lướt điện thoại, đọc những tin tức giật gân khiến máu rồn lên não? Bạn chăm chỉ khóc cười cùng nhân vật trong các bộ phim truyền hình dài tập, hay chăm chỉ nhân chán tính toán những nỗi lo âu của ngày mai? Sự chăm chỉ ấy chính là ngọn lửa vô hình đang thiêu đốt sinh mệnh của bạn. Theo học thuyết tử Ngọ Lưu Chú của Y học Phương Đông, khoảng thời gian từ 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng là giờ tí, lúc đờm kinh hoạt động mạnh nhất. Từ 1 giờ đến 3 giờ sáng là giờ xỉu, thời khắc của can kinh. Đây là lúc gan cần tảng huyết, tùy xương cần tạo máu để phục hồi những tổn thương sau một ngày dài. Để quá trình này diễn ra, cơ thể bạn phải trong trạm thái nằm yên. Nếu bạn vẫn mở to mắt thao thức, đờm hỏa sẽ bốc lên tận mắt, can huyết không thể chạy về nạp lại. Hậu quả là sáng hôm sau bạn thức dậy với miệng đắng, mắt khô, hai mạng sườn đau tức và tính khí cáu gắt bực bột. Hầu hết những người qua tuổi 60 đều rơi vào trạm thái âm hư dương kháng, phần nước trong cơ thể đắt cạn dần. Thức khuya chẳng khác nào bạn đang châm lửa đốt hai đầu của một cây nến sinh mệnh vốn đã ngắn ngủi. Thế nên hãy lười miếng lên, đêm 9 rưỡi, 10 giờ tối. Hãy lười cầm điện thoại, lười bật tivi. Bạn phàn nàn rằng mình không thể ngủ được. Ai bắt bạn phải chìm vào giấc ngủ ngay lập tức cơ chứ? Hãy cứ lười miếng nằm giam tay giang chân trên giường, lười suy nghĩ, lười lo âu, lười nỗ lực ép bản thân phải nhắm mắt. Đồng y có câu, ngoạ tử năng dưỡng huyết. Nghĩa là chỉ cần bạn nằm yên, máu đã tự động chảy về gam. Sự lười miếng tĩnh tải ấy dần dần sẽ làm diệu đi ngọn lửa trong tim. Tâm thần tĩnh lặng, âm dương rào hỏa, và rồi giấc ngủ sẽ đến một cách êm ái, tự nhiên như sương rơi giữa đêm khuya. Và thói quen lười miếng thứ tư cũng là một lời cảnh tình mạnh mẽ nhất. Đó là lười vã mồ hôi đầm địa. Chọn cho mình cách vận động chậm dãi. Chúng ta vẫn thường bị nhồi nhét niềm tin rằng đồ mồ hôi là bại độc. Nhưng thưa quý vị, đồng y lại khẳng định, hán vi tâm tri dịch, nghĩa là mồ hôi và máu đều cùng chung một nguồn. Mồ hôi chính là chất dịch của trái tim. Một chút mồ hôi lấm tấm có thể dại cảm, đầy lùi hàn khí. Nhưng mồ hôi vã ra như tắm lại là đòn trí mạc đâm thẳng vào dương khí. Đồ mồ hôi quá lớn đồng nghĩa với việc bạn đang để cho huyết mạnh thất thoát, tâm khí tản mát không thể thu hồi. Hình ảnh những người lớn tuổi hì hụp trong các phòng gym hiện đại, đầy tà, đạp xe giữa ánh đèn nhấp nháy và âm thanh chắt chúa, thở dốc đến kiệt sức. Thực sự là một cảnh tượng đáng báo độc. Cơ bắp không còn độ đàn hồi, xương khớp đã giòn mỏng. Dương khí lúc này cần được thu liếm và cất giữ, chứ không phải để bùng phát phô trương. Mục đích duy nhất của vận động ở tuổi xế chiều là lưu thông khí huyết, chứ không phải thách thức giới hạn của tạo hóa. Lúc này, bài thuốc kỳ diệu nhất chính là khí công. Hãy cởi bỏ đôi giày chạy bộ nặng nề và những than vọng trình phục. Khí công là nghệ thuật của sự chậm rãi, lấy ý dẫn khí, lấy khí vận thân. Từng động tác luôn chuyển, mềm mại như mây trôi nước chảy, không đòi hỏi sự bạo phát của cơ bắp, mà tập trung vào sự tập hợp và dẫn dắt luồng khí luôn chuyển khắp kinh mạch. Khi bạn vùng tay, khi bạn xoay người, cơ thể đang chuyển động, nhưng nội tâm lại tĩnh lặng như mặt hồ mùa thu. Lão nhân chăm chỉ tập chạy 10km năm xưa sau khi được khuyên từ bỏ để chuyển sang tập khí công, đã thốt lên trong kinh ngạc. Trước đây ông chạy thì thân động mà tâm mệt mỏi, nay tập khí công thân cử động nhẹ nhàng nhưng tâm trí hoàn toàn buông xả, khớp gối hết đau rát, nhịp tim trở lại bình hòa. Quả thật, chậm mới có thể dưỡng khí, nhanh chỉ làm hao tổn khí mà thôi. Khi vận động, chỉ cần một lớp mồ hôi mỏng dịn ra trên chán, hơi ẩm ướt trên lưng áo là đủ. Đó chính là cảnh giới hoàn hảo của sự lười biếng đầy trí tuệ. Phần ba, đỉnh cao của dưỡng sinh, thành thơi tâm trí và tận hưởng sự tĩnh lặng. Thưa quý vị, tì vị đã được nghỉ ngơi, khí huyết đã được bảo tồn, nhưng thế vẫn chưa đủ để tạo nên một sinh mệnh thực sự trưởng thọ. Đỉnh cao của dưỡng sinh không nằm ở thể xác mà nằm ở tâm trí. Và thói quen lười biếng thứ năm chính là bài học khó nhất. Lười suy nghĩ và học cách ngồi thân thờ. Nhiều người lầm tưởng rằng não bộ càng hoạt động nhiều thì càng minh mẫn, không bị lão hóa. Nhưng đồng y lại có một câu nói vô cùng sâu sắc. Tư thương tì, nghĩa là suy nghĩ, lo âu quá nhiều sẽ trực tiếp làm tổn thương tì vị. Bạn hãy thử quan sát những người lúc nào cũng đăm chiêu, tính toán trăn công nghiệp việc. Có phải họ thường xuyên ăn không ngon, ngủ không yên, khuôn mặt vàng vọt và thân hình tiểu tuyệt hay không? Tì vị là cái gốc của hậu thiên, là nguồn sinh hóa của khí huyết. Khi bạn vắt kiệt tâm trí, toàn bộ máu huyết trong cơ thể sẽ phải rồn lên não để hỗ trợ việc tư duy, khiến tì vị rơi vào trạng thái thiếu hụt nghiêm trọng, không còn sức để vận hóa thức ăn. Sau 60 tuổi, mọi sự phấn đấu vì sự nghiệp cơ bản đã an bài, cớ sao vẫn vẫn còn chăm chỉ tự chuốc lấy muộn phiền. Bạn chăm chỉ lo nghĩ về công việc làm ăn cho con trai, lo lắng về điểm số của đứa chóng nội, chằn trọc vì sự lên xuống của thị trường cổ phiếu, hay thậm chí là bận tâm về một ân oán đã lùi xa từ ngày hôm qua. Những suy nghĩ ấy liệu có thay đổi được thực tại không? Hoàn toàn không, chúng chỉ đang bào mòn tì vị của bạn. Hãy học cảnh giới cao nhất của người lời biếng, đó là nghệ thuật thẫn thở. Mỗi ngày, hãy ban phát cho chính mình ít nhất 15 phút không làm gì cả. Bạn hãy tìm một chiếc ghế êm ái bên cửa sổ, phóng tập mắt ra cái cây ngoài hiên. Đừng phân tích xem đó là giống cây gì, cũng đừng bận tâm tại sao chiếc lá kia lại úa vàng. Chỉ đơn giản là nhìn ngắm, để cho đầu óc hoàn toàn trống rỗng, để bộ não được lười biếng nghỉ ngơi. Thật kỳ diệu, Tây Y hiện đại gọi trạng thái thẫn thở này là mạng lưới chế độ mặc định của não bộ. Khi bạn ngừng tư duy chủ động, bộ não thực chất lại đang tiến hành những công việc quan trọng nhất là tự sửa chữa, dọn dẹp rác thải và tích hợp ký ức. Điều này chung khớp hoàn toàn với khái niệm dưỡng thần trong y học phương đông. Khi bạn suy nghĩ thái quá, thần khí bị hao tán. Khi bạn thẫn thở, thả lòng, thần khí được nuôi dưỡng. Thân đầy đủ, thì tì vị tự nhiên mạnh khỏe. Ký huyết rồi rào, bệnh tật từ đâu mà sinh ra cho được. Có một vị giáo sư chết học đã nghỉ hưu tìm đến phòng khám. Cả đời ông dùng não để tư duy. Đến khi nghỉ hưu, ông lại rơi vào khủng hoảng. Ngày đêm lo lắng xem tiền lương hưu có đủ sống không. Bác sĩ đã kê cho ông một toa thuốc kỳ lạ nhất trần đời. Về nhà, mỗi buổi chiều kê ghế ra bàn công phơi nắng và thẫn thở. Tuyệt đối không đọc sách, không viết lách, lười miếng cho đến khi vợ gọi ra ăn cơm mà bản thân vẫn chậm mất nửa nhịp mới phản ứng. Lúc đó mới gọi là thành tài. Nửa năm sau, vì giáo sư gọi điện cảm ơn dối diết, ông nói rằng nửa đời trước chăm chỉ suy nghĩ về nhân sinh, kết quả lại đánh mất chính cuộc đời mình. Giờ đây khi lười suy nghĩ, ông mới thực sự cảm nhận được mình đang sống. Ông cảm nhận được làn gió mơn man, ánh nắng ấm áp, và nghe thấy cả tiếng réo rắp đòi ăn của dạ dày. Lười đến tận cùng hóa ra lại là một loại đại trí tuệ. Và cuối cùng, thói quen lười miếng thứ sáu, mảnh ghép hoàn thiện bức tranh dưỡng sinh, chính là lười giã giao và học cách tận hưởng sự cô độc. Con người là sinh vật mang tính bầy đàn, nhưng những tương tác xã hội cũng chính là cỗ máy tiêu hao năng lượng khủng khiếp nhất. Con người có thất tình, hỉ, nộ, ư, tư, bi, khủng, khinh. 7 loại cảm xúc này vốn dĩ không phải là bệnh, nhưng nếu chúng vượt quá giới hạn, sẽ trở thành nguyên nhân gây ra nội thương nghiêm trọng nhất. Tức giật hại gam, vui mừng thái quá hại tim, lo âu hại tỉ vị, đau buồn hại phổi, sợ hãi hại thật. Bạn hãy tự hỏi bản thân, ở tuổi lục tuần bạn đang phung phí sinh lực cho mình vào đâu? Có phải bạn đang vô cùng chăm chỉ tham gia những buổi họp lớp vô bổ, chỉ để so kẻ xem ai thành đạt hơn ai, rồi mang củng tức về nhà làm tổn thương lát gan? Có phải bạn đang chăm chỉ xem vào cách dạy dỗ cháu nội, cãi vã với con cái, rồi rước lấy muộn phiền làm tổn thương lát phổi? Hay bạn đang chăm chỉ vành tay nghe người hàng xóm than vãn chuyện mẹ chồng nàng dâu, gom cả một bụng rác rười cảm xúc để rồi ha tổn tâm thần? Bạn tưởng rằng mình đang giữ gìn các mối quan hệ xã hội, nhưng thực chất bạn đang đục khoét chính vượng khí của mình. Hãy lười biến đi, hãy lười tham gia những bữa tiệc khiến bạn phải gượng cười, lười can thiệp vào những chuyện bao đồng không thuộc thầm quyền của mình, lười phản hồi lại những cảm xúc tiêu cực từ người khác. Vòng tròn rã rao của người già cần phải nhỏ lại và chất lượng phải được nâng cao. Những người bạn thực sự chất lượng là những người bạn giúp bạn cảm thấy thả lòng khi ở cạnh, dẫu hai người chỉ ngồi nhâm nhi tắt trà, không nói lời nào cũng thấy bình yên. Còn với những kẻ mở miệng ra là oán trách, than nghèo kể khổ hay nói xấu sau lưng, hãy lười quan tâm đến họ. Thời gian và tinh lực dư thừa hãy dành để nuôi dưỡng tinh khí thần của chính mình. Tập viết thư pháp, tưới một trậu hoa hay đơn giản là nghe một bản nhạc không lời. Sự cô độc ấy không hề lạnh lẽo mà nó là một không gian thiêng liêng để tâm hồn được tự do bay bồng, gột dừa đi mọi muộn viền của cõi nhân sinh. Thưa quý vị, nếu bạn có thể kiêm trì lười biến trong các mối quan hệ xã giao độc hại suốt một năm, số tiền thuốc than bạn tiết kiệm được chắc chắn sẽ nhiều hơn gấp bôi so với những phong bao lì xì bạn cố gắng đi phân phát để lấy lòng thiền hạ. Sinh mệnh của mỗi người khi bước vào hoàng hôn rực rỡ không phải là lúc để bung nở dữ dội, mà là lúc để thu mình lại, tỏa ra tư ánh sáng dịu dàng và ấm áp nhất. Sự lười biến trong hít thở, trong ăn uống, trong giấc ngủ, trong vật động, trong suy nghĩ và cả trong những mối quan hệ xã giao. Suy cho cùng, chính là cách chúng ta học lại cách yêu thương bản thân mình, tôn trọng những quy luật vật hành tự nhiên của tạo hóa. Đừng làm một bệnh nhân chăm chỉ vật lộn với những khuân mẫu cứng nhắc, hãy làm một người lười biến, mang cho mình trí tuệ uyên thâm. Bài chia sẻ hôm nay hy vọng sẽ là một ngọn gió mắt lành xua tan đi những lầm tưởng mấy lâu này về việc rèn luyện sức khỏe ở người lớn tuổi. Xin quý vị hãy biến những thông điệp này thành hành động, lan tỏa video này đến với người bạn đời, những người anh chị em hay những người bạn già vẫn còn đang hỉ hụt đổ mồ hôi trong các phòng tập thể hình ngoài kia. Một cái nhấp chuột chia sẻ của bạc biệt đầu sẽ cứu vãn được cả một đôi khớp gối hay bảo toàn được một trái tim đang dần suy kiệt. Chậm lại một chút, lười đi một chút để cuộc sống mở ra thêm nhiều tháng năm an lạc, tính mình. Không biết bạn nghĩ thế nào về chiếc lý lười biến dưỡng sinh đầy thú vị này? Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn ở phần bình luận để chúng ta cùng suy ngẫm nhé. Cảm ơn quý vị đã dành thời gian theo dõi. Kim Hoa xin kính chào và hẹn gặp lại quý vị trong các video tiếp theo trên kênh Dòng trải thời sự.