TÂY TẠNG LẠI BÙNG CHÁY: NGỌN LỬA KHIẾN BẮC KINH LO SỢ NHẤT

Chào mừng quý vị đã quay trở lại chương trình! Kính thưa quý vị! Điều đáng chú ý nhất trong ngày hôm nay không chỉ là việc Mỹ tiếp tục không kích Iran, mà là giọng điệu của Tổng thống Donald Trump đã thay đổi rõ rịt. Nếu trước đây ông vẫn nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu buộc Tehran quay trở lại bàn đàm phán, thì sau cuối tuần được xem là đẫm máu nhất đối với quân đội Mỹ kể từ khi xung đột bùng phát trở lại, Nhà Trắng đã phát đi một thông điệp mang tính giam đe quân sự mạnh mẽ hơn rất nhiều. Trên mạng xã hội trút sâu sổ, Tổng thống Donald Trump tuyên bố mỗi lần Iran giết hại một binh sĩ Mỹ, chúng sẽ phải trả giá gấp nhiều lần. Ông cho biết chỉ thi này đã được chuyển trực tiếp tới Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hexec, Chủ tịch Hội đồng Tham yêu Trưởng Liên Quân Daniel Kane, cùng toàn bộ ba lãnh đạo quân đội Mỹ. Lời cảnh báo được đưa ra ngay sau khi Lầu Năm Góc xác nhận Mỹ tiếp tục có thêm quân nhân thiệt mạng, trong khi gần 100 binh sĩ đã bị thương với nhiều mức độ khác nhau kể từ khi xung đột bùng phát trở lại. Người phát ngôn Sean Parnell cho biết khoảng 96% số quân nhân bị thương đã quay trở lại làm nhiệm vụ, phần lớn chỉ bị chấn động nhẹ và họ quyết tâm quay lại chiến đấu. Ngay sau tuyên bố của ông Trump, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ Cenkom thông báo mở đợt không kích thứ 10 liên tiếp nhằm vào Iran, bắt đầu lúc 16h theo giờ bờ đông nước Mỹ, tức khoảng 3h sáng ngày 21 tháng 7 theo giờ Hà Nội. Cenkom tiếp tục khẳng định mục tiêu là làm suy giảm năng lực quân sự Iran cũng gần như đáp trả ngay lập tức. Quân đội Iran sáng sớm 21 tháng 7 tuyên bố đã phóng tên lửa nhằm vào các hệ thống Himars của Mỹ tại căn cứ Arifjan ở Kuwait. Dù chưa có xác nhận độc lập với mức độ thiệt hại, diễn biến này cho thấy một trụ kỳ, Mỹ không kích, Iran trả đua, đã trở thành một vòng lập diễn ra gần như mỗi ngày. Sau 10 ngày liên tiếp, bầu trời Trung Đông gần như không còn khoảng lặng. Máy bay chiến đấu, tên lửa, UAV và hệ thống phòng không hoạt động liên tục từ Hormuz, Kuwait, Bahrain cho tới Jordan khiến nguy cơ một cuộc chiến khu vực ngày càng hiến hữu. Tổng thống Massoud Pesekian tuyên bố Iran đã bước vào một cuộc chiến tranh tổng lực với Mỹ, cho rằng đây không còn là những đòn đáp trả giới hạn như trước, mà đã trở thành một cuộc đối đầu toàn diện trên nhiều mặt trật. Đáng chú ý, ông không chỉ nói về chiến trường mà còn nhấn mạnh mặt trần kinh tế mới là yếu tố quyết định khả năng cầm cự lâu dài của Iran. Theo ông, nếu áp lực kinh tế tiếp tục gia tăng và dân tới bất mán xã hội, nên tảng đoàn kết mà người dân đã tạo dựng để ủng hộ chính quyền có nguy cơ bị suy yếu nghiêm trọng. Phát biểu này phản ánh đúng nỗi lo lớn nhất của thế hệ đàn. Trên thực tế, Iran từng nhiều lần chứng kiến các cuộc biểu tình quy mô lớn bắt nguồn từ khó khăn kinh tế. Cuối năm 2025, lan sóng phản đối ban đầu xuất phát từ việc chi phí sinh hoạt leo thang đã nhanh chóng lan rộng thành các cuộc biểu tình chống chính phủ tại nhiều thành phố. Chính vì vậy, nếu Mỹ tiếp tục mở rộng chiến dịch nhằm vào hạ tầng kinh tế, giao thông và năng lượng, sự ghép đối với chính quyền Iran sẽ không chỉ đến từ bom đạn mà còn đến từ chính những khó khăn trong đời sống của người dân. Điều đáng chú ý là dù hai bên vẫn không ngừng tấn công lẫn nhau, các cảnh ngoại giao lại chưa hoàn toàn bị cắt đứt. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Bahai xác nhận, Tehran vẫn nhận được một số đề xuất từ phía Mỹ thông qua các nước trung giàn. Về phía Washington, Ngoại trưởng Marco Rubio cũng tuyển bố Mỹ sẽ tiếp tục theo đuổi một giải pháp hòa bình lâu dài và cánh cửa ngoại giao vẫn chưa đóng lại. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào những gì đang diễn ra trên chiến trường, rất khó để tin rằng hai bên thực sự chuẩn bị ngồi vào bàn đàm phán. Bởi song song với các tuyên bố ngoại giao, Washington lại liên tục gia tăng sức mạnh quân sự tại Trung Đông. Theo Washington Post, Lầu Năm Góc đang xây dựng các phương án tác chiến có khuy mô lớn hơn nhiều so với giai đoạn hiện nay. Một quan chức am hiểu các cuộc thảo luận nội bộ tiết lộ rằng Mỹ đang chuẩn bị cho khả năng mở rộng chiến tranh nếu tình hình tiếp tục leo thang. Trong khi đó, New York Times cho biết Không quân Mỹ đã điều động thêm nhiều máy bay chiến đấu tới Trung Đông đồng thời tăng cường bộ binh để đối phó với các kịch bản sâu hơn. Các tiêm kích F-16 từ Đức và F-35 từ các căn cứ của Mỹ tại Anh đã được điều động tới khu vực, đi cùng số lượng lớn máy bay tiếp dầu nhằm duy trì khả năng tác chiến liên tục ở khoảng cách xa. Một buồn tin Israel còn tiết lộ rằng trong những ngày gần đây, hàng chục máy bay tiếp dầu của Mỹ đã hạ cánh xuống Israel và quá trình tăng viện vẫn đang tiếp diễn. Trong chiến dịch hồi tháng 3, Washington từng triển khai khoảng 94 máy bay tiếp dầu sau đó giảm xuống còn khoảng 40 chiếc khi căng thẳng lang dịu. Nhưng kể từ tuần trước, con số này lại tăng mạnh cho thấy Mỹ đang tái thiết lập một hệ thống hậu cần đủ sức vi trì các chiến dịch không kích cường độ cao trong thời gian dài. Đây là chi tiết rất đáng lưu ý. Máy bay tiếp dầu không trực tiếp tham chiến nhưng lại là điều kiện để các phi đội F-35, F-16, B-52 hay B-1B có thể hoạt động liên tục trên bổ trời Trung Đông. Khi số lượng máy bay tiếp dầu tăng lên, điều đó cũng đồng nghĩa với việc quy mô và thời gian của các chiến dịch quân sự có thể được mở rộng đáng kể. Việc tăng cường các khí tài quân sự sẽ mở rộng các lựa chọn của Tổng thống Donald Trump khi ông cân nhắc cách thức ứng phó với cuộc xung đột đang ngày càng leo thang với Iran. Vào tuần trước, ông Trump đã tham dự một cuộc họp tại phòng tinh huống để nghe báo cáo về các phương án tăng cường chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Tổng thống Trump được cho là đã cân nhắc khả năng kiểm soát đảo khác trung tâm xuất khẩu dầu mò quan trọng của Iran và có thể tiến hành không kết các cơ sở hạt nhân của Iran tại núi Pikak. Chính vì những động thái này, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bakr Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán của Iran, tái khẳng định quan điểm cho rằng các động thái quân sự chứng tỏ Washington không thực sự muốn chấm dứt leo thang với Tehran. Ông Ghalibaf viết trên X rằng Mỹ liên tục đưa thêm khí tải tới khu vực nhưng lại tuyên bố muốn chấm dứt chiến tranh. Họ nghĩ năng lực tinh báo của chúng tôi kém giống như chỉ số IQ của họ. Chúng tôi có thể nhận diện những chiêu trò và đã có sự chuẩn bị. Lời nói phải đi kèm với hành động, không phải nói một đăng là một nẻo. Đó cũng là lý do khiến triển bọc đàm phán giữa hai bên hiện nay bị nhiều chuyên gia đánh giá là rất mong mảnh. Trên lý thuyết, cả Washington và Tehran đều khẳng định cánh cửa ngoại giao vẫn để ngỏ. Nhưng trên thực tế, rất khó để hai bên có thể ngồi vào bàn đàm phán khi mỗi ngày vẫn tiếp tục phóng tên lửa và ném bom lên nhọc. Đặc biệt, lần này chính quyền Donald Trump dường như không muốn lặp lại cách tiếp cận của một số chính quyền Mỹ trước đây. Vốn từng bị phép Cộng Hòa và nhiều chuyên gia an ninh chỉ trích là đã tạo quá nhiều khoảng thời gian để Iran phục hồi sức mạnh. Lập luận này không phải không có cơ sở lịch sử. Ngay từ thời Tổng thống Ronald Reagan, Washington đã từng có một quyết định Trong năm 1980, nhiều công dân Mỹ bị các nhóm vũ trang thân Iran bắt làm con tin tại Liban. Chính quyền Reagan khi đó tin rằng Tehran có đủ ảnh hưởng để gây sức ép buộc các nhóm này trả tự do cho con tin. Vì vậy, Nhà Trắng đã bí mật cho phép chuyển một lượng tên lửa chống tăng TOW cùng một số linh kiện quân sự sang Iran như một tín hiệu thiện trí với hy vọng mở ra đối thoại, cải thiện quan hệ và quan trọng nhất là giúp giải cứu các con tin Mỹ. Đồng thời, Washington cũng kỳ vọng thông qua kênh liên lạc này có thể thúc đẩy chấm dứt cuộc chiến Iran-Iraq và giảm hoạt động khủng bố do Iran hậu thuẫn. Tuy nhiên, khi vụ việc bị phanh phui vào năm 1986, nó nhanh chóng trở thành bê bối Iran-Contra nổi tiếng. Chính quyền Reagan bị chỉ trích gây gắt vì đã bí mật bán vũ khí cho một quốc gia đang bị cấm vật và bị cáo buộc là đã vô tình giúp Iran tiếp cận thêm các trang bị quân sự. Trong lúc, cuộc chiến với Iraq vẫn đang diễn ra. Đến thời Tổng thống Barack Obama, thỏa thuận hạt nhân JCPOI năm 2015 giúp Iran được dỡ bỏ nhiều lệnh trừng phạt và mở khóa lượng lớn tài sản bị phong tỏa để đổi lấy việc hạn chế chương trình hạt nhân. Những người ủng hộ cho rằng thỏa thuận hạt nhân này đã kéo mức làm giàu uranium của Iran xuống còn 3,67% và đặt chương trình hạt nhân dưới cơ chế giám sát quốc tế nghiêm ngặt. Tuy nhiên, phép phản đối lại cho rằng việc nới lỏng trừng phạt đã mang lại cho Tehran hàng chục tỷ đô la Mỹ để phục hồi nền kinh tế đồng thời tiếp tục đầu tư cho chương trình tên lửa và các lực lượng quỷ nhiệt như Hezbollah, Hamas hay Houthi. Đến thời Tổng thống Joe Biden, các nỗ lực khôi phục đối thoại cùng việc cho phép chuyển khoảng 6 tỷ đô la Mỹ tài sản của Iran sang Qatar phục vụ mục đích nhân đạo cũng tiếp tục bị phe Cộng hòa chỉ trích là phát đi tín hiệu nhượng bộ đối với Tehran. Chính từ những kinh nghiệm đó, nhiều chuyên gia bảo thủ tại Washington cho rằng Iran thường tận dụng các giai đoạn đàm phán để kéo dài thời gian, tái tổ chức lực lượng, khôi phục kho tên lửa, bổ sung máy bay không người lái và duy trì chương trình hạt nhân. Chính vì vậy, trong cách nhìn của nhiều nhân vật có ảnh hưởng trong chính quyền Donald Trump, máy học rút ra vẫn là không nên tạo thêm một khoảng lạng đủ dài để Tehran phục hồi năng lực. Bởi nếu cuộc chiến kéo dài, Iran âm thầm tiến gần hơn tới ngưỡng sở hữu vũ khí hạt nhân, thì cái giá mà Washington phải đối mặt sau này có thể lớn hơn rất nhiều so với chi phí của một chiến dịch quân sự hiện nay. Và nếu một ngày nào đó, thế giới phải chứng kiến Iran chính thức sở hữu bom hạt nhân, khi đó vấn đề sẽ không còn là cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran, mà có thể mở ra một cuộc chạy đua hạt nhân trên toàn Trung Đông. Điều mà Washington muốn năn chặn ngay từ bây giờ. Và trong tất cả các quốc gia ở Trung Đông, có lẽ Israel mới là nước căng thẳng nhất. Kể từ khi Mỹ nối lại chiến dịch không kích Iran, Tel Aviv nhiều lần phát tín hiệu sẵn sàng tham chiến. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, Israel vẫn chờ được nhận đèn xanh từ Tổng thống Donald Trump. Điều đó không có nghĩa Tel Aviv đứng ngoài cuộc, mà ngược lại, quân đội Israel vẫn duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu ở mức cao nhất, chờ thời điểm Washington thay đổi quyết định. Trong những ngày gần đây, Iran liên tiếp mở rộng các đòn đáp trả nâng tổng số quốc gia bị ảnh hưởng trong khu vực lên con số 7. Nhưng điều đáng chú ý là Israel vẫn chưa nằm trong danh sách các mục tiêu bị tập kích trực tiếp. Mới đây nhất, Iran phóng tên lửa về phía thành phố Aqaba của Jordan, ngay sát biên giới với Israel. Quân đội Jordan thông báo đã bán hạ 3 tên lửa đạn đạo, trong khi quả còn lại rơi xuống khu vực chống. Phía Israel cũng phải cho hệ thống vòm sắt khai hỏa để đánh chặn các mảnh tên lửa có nguy cơ đe dọa thành phố Eilat. Chỉ một diên biến nhỏ như vậy cũng đủ để Tel Aviv lập tức phát đi cảnh báo cứng rắn. Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Kas tuyên bố thẳng rằng nếu Iran phóng tên lửa trực tiếp vào lãnh thổ Israel, nước này sẽ đáp trả tổng lực. Ông cũng nhấn mạnh, quân đội Israel đã chuẩn bị đầy đủ cả phương án phòng thủ lẫn tân công nếu Washington thay đổi chính sách và quyết định để Israel tham chiến. Trong khi đó, Thủ tướng Benjamin Netanyahu còn đưa ra một thông điểm mạnh hơn. Ông cho rằng, Tổng thống Donald Trump vẫn tin sức ép quân sự kết hợp với đàm phán có thể buộc Tehran tư bỏ chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, bản thân Israel sẽ không đạt cực an ninh quốc gia vào kết quả của các cuộc thử lượng. Ông Netanyahu tuyên bố dứt khoát rằng dù có hay không có thỏa thuận, chừng nào tôi còn là Thủ tướng, Iran sẽ không có vũ khí hạt nhân. Đồng thời, ông cũng bác bỏ các tin đồn về bất đồng với ông Trump, khẳng định hai bên có thể khác biệt về cách tiếp cận nhưng vẫn theo đuổi cùng một mục tiêu chiến lược về Iran. Ngoài ra, ông cũng nhấn mạnh, Mỹ không có đồng minh nào thân thiết hơn Israel và ngược lại, Israel cũng coi Mỹ là đồng minh quan trọng nhất. Như vậy có thể thấy, sự hiếu chiến cùng sức mạnh quân sự của Israel có lẽ chính là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến Iran trong những ngày gần đây liên tiếp mở rộng các đòn tập kích sang bấy quốc gia trong khu vực nhưng vẫn chưa dám tấn công trực diện Israel. Tehran hiểu rất rõ rằng chỉ cần một quả tên lửa gây thương vong lớn trên lãnh thổ Israel phản ứng nhận lại sẽ không còn là những đòn đáp trả giới hạn. Những gì Israel từng làm trong các cuộc đối đầu trước này đã cho thấy nước này sẵn sàng nánh thẳng vào trung tâm chỉ huy, cơ sở hạt nhân và hạ tầng quân sự trọng yếu của đối phương. Vì vậy, việc tránh mở thêm một mặt trần với Israel có thể không phải là dấu hiệu kiểm chế mà là một lựa chọn mang tính toán chiến lược bởi nếu Israel chính thức tham chiến rất có thể chính thế Tehran sẽ trở thành nơi phải hứng chịu những đòn tấn công nặng nẻ nhất giống như những gì từng xảy ra trong các đợt leo thán trước. Một diễn biến khác cũng đang làm nóng toàn bộ Trung Đông là việc lực lượng Houthi ở Yemen Do Iran hậu thuẫn bất ngờ tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xao Đi. Để hiểu nguyên nhân căng thẳng, cần nhìn lại mối quan hệ thủ địch kéo dài hơn một thập kỷ giữa hai bên. Kể từ khi Houthi kiểm soát thủ đô Sana vào năm 2014, Ả Rập Xao Đi đã dẫn đầu liên minh quân sự can thiệp vào Yemen nhằm khôi phục chính phủ được quốc tế công nhận. Suốt nhiều năm sau đó, Houthi liên tục cáo buộc Uyghur phong tỏa các càng biển, sân bay gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng. Trong khi phía Ả Rập Xao Đi cho rằng các biện pháp này là cần thiết để ngăn Iran chuyển vũ khí cho lực lượng Houthi. Dù từ năm 2022, hai bên duy trì một lệnh đình chiến trên thực tế, sự đối đầu chưa bao giờ thực sự chấm dứt. Trong hơi một thập kỷ qua, các máy bay đi vào không phận Yemen đều cần phải có sự cho phép trước từ liên quân do Ả Rập Xao Đi dẫn đầu. Bức ngoạt mới xuất hiện vào tuần trước khi Houthi cáo buộc Ả Rập Xao Đi đứng sau vụ không kích sân bay quốc tế Sana nhằm ngăn một máy bay trở phái đoàn Houthi từ Iran hạ cánh. Chỉ ít ngày sau, Houthi đáp trả bằng tên lửa và UAV nhằm vào sân bay A3 của Ả Rập Xao Đi trước khi tiếp tục leo thang bằng tuyên bố phong tỏa hàng hải theo nguyên tắc ăn miếng trả miếng. Người phát môn quân sự Yahya Sari khẳng định lệnh phong tỏa có hiệu lực ngay lập tức, đồng thời cảnh báo mọi hành động leo thang của Riyadh sẽ bị đáp trả Đây cũng là lần đầu tiên kể từ khi lệnh định chiến không chính thức có hiệu lực vào năm 2022, Houthi công khai đưa Ả Rập Xao Đi trở lại danh sách mục tiêu quân sự. Điều đáng chú ý là động thái này xuất hiện đúng thời điểm eo biển Hormuz vẫn đang rơi vào khủng hoảng. Nếu Hormuz là cửa ngõ phía đông của dầu mỏ trung đông, thì Bab-el-Mandeb lại là cửa ngõ phía tầy. Sau khi hoạt động vận tải qua Hormuz bị gián đoạn Ả Rập Xao Đi đã chuyển hơn 70% để tiếp tục đưa hàng ra thị trường thế giới. Muốn tới châu Á, các tàu dầu từ Yanbu buộc phải đi qua Bab-el-Mandeb, khu vực nằm ngay trong tầm ảnh hưởng của Houthi. Điều đó đồng nghĩa nếu Houthi thực sự biến lời đe dọa thành hành động, tuyến đường Mariyad đang dùng để né Hormuz cũng sẽ bị bóp nghè. Theo dữ liệu của Reuters, khoảng 7% nguồn cung dầu toàn cầu hiện đi qua Bab-el-Mandeb và việc đóng hoàn toàn eo biển này có thể tạo ra thêm một cú sốc năng lượng mới cho thế giới. Như vậy có thể thấy cuộc chiến hiện nay đã không còn chỉ xoay quanh các cuộc không kích giữa Mỹ và Iran. Nếu trước đây Tehran chủ yếu sử dụng Hormuz để gây sức ép lên thị trường năng lượng thì giờ đây Iran dường như đang có thêm một quân bài khác là Houthi tại Bab-el-Mandeb. Một khi cả hai điểm ngén hàng hài quan trọng nhất của Trung Đông cùng lúc rơi vào bất ổn, Washington sẽ phải đối mặt với một bài toán khó hơn rất nhiều. Khi đó, không chỉ các căn cứ quân sự Mỹ mà cả chuối cung ứng năng lượng toàn cầu cũng sẽ trở thành chiến trường thực sự của cuộc xung đột này. Trong khi Trung Đông đang đứng trước nguy cơ xuất hiện thêm những căng thẳng leo thang mới thì ở chiến trường Ukraine, Nga cũng vừa tung ra một trong những đợt tập kích dữ dội nhất kể từ khi chiến tranh toàn diện bùng nổ hơn 4 năm trước. Mục tiêu chính lần này không phải một khu vực tiền tuyến mà là thủ đô Kiev, nơi Moskva dồn vào một lượng lớn tên lửa đàn đạo trong thời gian rất ngắn tạo ra sức ép khủng khiếp lên hệ thống phòng không vốn đã bị bao mòn nghiêm trọng. Theo Tổng thống Volodymyr Zelensky Nga đã phóng hơn 40 tên lửa các loại phần lớn nhằm vào Kiev cùng khoảng 120 UAV tấn công. Riêng các tên lửa hướng về thủ đô được cho là lao tới rộn rập trong chưa đầy một giờ khiến nhiều tiếng nổ liên tiếp vang lên xuyên đêm. Không quân Ukraine mô tả đây là một cuộc tập kích phối hợp quy mô lớn bằng UAV, tên lửa phóng từ trên không và tên lửa mặt đất trong khi quyền Bộ trưởng Ngoại giao Andriy Sibiha cho rằng số tên lửa bay theo quy đạo đàn đạo lần này là lớn nhất kể từ đầu chiến tranh. Phòng không Ukraine tuyên bố đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 126 mục tiêu vô 18 tên lửa và 108 UAV. Tuy nhiên, 23 tên lửa cùng 10 UAV vẫn xuyên thủng lưới phòng thủ và đánh trúng khoảng 20 địa điểm khác nhau. Hình ảnh tại Kiev cho thấy nhiều hố bom lớn, mặt tiền các tòa nhà bị cháy xém, kho hậu cần và một số công trình bị phá hủy nghiêm trọng. Ít nhất 1 người thiệt mạng và 16 người bị thương tại thủ đô. Trên toàn Ukraine, chính quyền địa phương báo cáo ít nhất 16 dân thường thiệt mạng và 77 người bị thương trong vòng 24 giờ. Phần lớn thương vong tập trung tại Kharkiv và Donetsk. Về phía Nga, Bộ Quốc phòng nước này xác nhận đã tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào các cơ sở công nghiệp quốc phòng và trung tâm hậu cần tại Kiev. Đáng chú ý hơn, sau đợt oanh kích, Moscow còn phát đi thông điệp ngắn nhưng đấy thách thức. Chúng tôi đã sẵn sàng và đang tiếp tục. Câu nói này cho thấy đây không phải một đòn trả đũa đơn lẻ mà nhiều khả năng là dấu hiệu cho thấy Nga đang chuyển sang một nhịp độ tập kích mới với mật độ cao hơn. Điều nguy hiểm với Ukraine nằm ở chỗ tên lửa đạn đạo không bay thấp và chập như phần lớn UAV cảm tử. Chúng lao xuống mục tiêu với tốc độ gấp nhiều lần âm thanh, thời gian cảnh báo rất ngắn và chỉ một số hệ thống phòng không hiện đại mới đủ khả năng đánh trạng hiệu quả. Trong số đó, Patriot của Mỹ vẫn là lá chắn quan trọng nhất mà Khiết đang có. Nhưng kho tên lửa đánh trản Patriot của Ukraine đang ngay càng cạn kiệt trong khi chính Mỹ và các đồng minh cũng phải chia sẻ nguồn cung hạn chế cho nhiều chiến trử khác, đặc biệt khi xung đột tại vùng Vịnh tiếp tục hút một lượng lớn tên lửa phòng không. Hãng tin Reuters nhận định rằng Nga đang khai thắt trực tiếp tình trạng thiếu hụt này để gia tăng các đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo nhằm bảo Khiết. Tổng thống Donald Trump từng đề xuất đề ký sản xuất tên lửa Patriot theo giấy phép, nhưng kể cả khi kế hoạch này được thông qua, việc xây dựng dây chuyển, chuyển giao công nghệ và đạt sản lượng đủ lớn vẫn có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Trong khi đó, nhu cầu tên lửa đánh chặn trên toàn cầu đang vượt xa năng lực sản xuất, lúc khi Martin hiện phải nghiên cứu thêm một phiên bản tên lửa Patriot rẻ hơn và dễ sản xuất hơn. Những loại mới cũng chưa thể giải quyết ngay cuộc khủng hoảng trước mắt. Ukraine còn đặt hy vọng vào hệ thống SAM-T do Pháp và Italy phát triển, nhưng số lượng của loại vũ khí này cũng rất hạn chế. Trong khi hiệu quả đánh chặn tên lửa đạn đạo chưa phải lúc nào cũng đạt mức tương đương Patriot. Điều đó tạo ra một bài toán cực kỳ bất lợi cho Kiev. Nga có thể dùng UAV giá rẻ để buộc phòng không Ukraine khai hỏa, sau đó tung tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo vào những thời điểm lưới phòng thủ đã bị phân tán hoặc cản đạn. Đây chính là kiểu tấn công tiêu hao mà Moscow đang ngay càng sử dụng thường xuyên hơn. Cuộc tập kích mới nhất vì thế không chỉ là một màn phô riêng hỏa lực nó còn cho thấy Nga đang cố biến yêu thế về kho tên lửa và năng lực sản xuất thành một cuộc chiến tiêu hao trên bộ trời. Nếu muộn cung Patriot không được bổ sung kịp thời Kiev có thể phải đứng trước lựa chọn ngay càng khắc nghiệt, bảo vệ thủ đô, bảo vệ các cơ sở năng lượng hay dành số tên lửa đánh chặn ít ỏi còn lại cho những mục tiêu quân sự quan trọng hơn. Điều thú vị là chính Nga lại là bên học rất nhiều kinh nghiệm tác chiến UAV từ Ukraine. Trong những năm qua, Kiev đã khiến Moskva không ít lần rơi vào thế bị động khi liên tục tung hàng trăm, thậm chí hàng nghìn máy bay không người lái nhằm báo hòa hệ thống phòng không, tấn công sâu vào các sân bay quân sự, kho nhiên liệu và nhiều mục tiêu nằm cách chiến tuyến hàng trăm km. Theo báo Nga Reporter, chỉ tính riêng trong nửa đầu năm 2026, hệ thống phòng không Nga đã bắn hạ hơn 41.000 UAV cam tử của Ukraine. Riêng tuần vừa qua, Thị trưởng Moskva Sergei Sobyanin cho biết 1.892 UAV đã bị đánh chặn trên đường tiếp cận thủ đô và khu vực lân cận, trong đó 207 chiếc bị bắn hạ ngay khi đang áp sát Moskva. Thậm chí chỉ trong vòng 24 giờ, từ sáng 17 tháng 7 đến sáng 18 tháng 7, quân đội Nga tuyên bố đã tiêu diệt tới 774 UAV của Ukraine. Đây là những con số cho thấy quy mô các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái đã tăng lên mức chưa từng có kể từ khi chiến tranh bụng đổ. Một điều là khi diệt tới 41.000 UAV của Ukraine là một thành tích lớn, nhưng Nga không dám ăn mừng, bởi họ biết rằng số lượng máy bay không người lái sẽ ngày càng tăng lên. Theo các nguồn phân tích quân sự Nga, Ukraine đã tăng mạnh năng lực sản xuất trong nước, đồng thời tiếp tục nhập khẩu nhiều linh kiện từ nước ngoài để mở rộng quy mô chế tạo UAV. Cùng với đó là việc nâng tầm bay, tăng trọng lượng đầu đạn và cải thiện đáng kể độ chính xác nhờ dữ liệu vệ tinh cùng hệ thống liên lạc Stalin. Điều đó đồng nghĩa mỗi đợt tập kích không chỉ có số lượng lớn hơn mà còn khó đối phó hơn trước. Quan trọng hơn, Ukraine cũng đang thay đổi cách sử dụng UAV. Thay vì tấn công đơn lẻ như trước, họ ngày càng triển khai các đòn đánh theo từng tốp lớn nhằm báo hỏa hệ thống phòng không, buộc Nga phải tiêu tốn lượng lớn tên lửa đánh chặn trước khi những UAV còn lại tiếp cận mục tiêu. Đây cũng là chiến thuật mà Nga đang áp dụng đối với Ukraine bằng cách kết hợp UAV với tên lửa hành trình và tên lửa đá đạo. Nói cách khác, cả hai bên đều đang sử dụng cùng một tư duy tác chiến dùng số lượng lớn phương tiện giá rẻ để làm quá tải lưới phòng không của đối phương rồi mới tung các đòn đánh có giá trị cao. Điều đó đồng nghĩa cuộc chiến trên bầu trời giữa Nga và Ukraine đang bước sang một giai đoạn mới nơi yếu tố quyết định có thể không còn là ai sở hữu nhiều máy bay chiến đấu hơn mà là biết nào duy trì được năng lực sản xuất UAV nhanh hơn, rẻ hơn và với số lượng lớn hơn đối phương.