Núi Sập Nuốt Chửng 13 Tòa Nhà: Bí Mật Đáng Sợ Đằng Sau Thảm Họa Khiến Cả Trung Quốc Chấn Động

Một thảm họa kinh hoàng vừa mới xảy ra khiến cả Trung Quốc chân động. 18.000m khối đất đá từ vách núi dốc đứng bất ngờ đổ ập xuống trong kinh tác. Đi kèm với tiếng gầm rú vang trời và bụi bay bùa bịt, 13 tòa nhà dân cư bị san phẳng, xe cộ cùng vô số người đi đường bị nuốt chừng hoàn toàn dưới đống đồ nát. Các nhà nghỉ kín khách du lịch không kịp chạy thoát. Các đại sanh nhà tàng lễ đã chẳng còn một chỗ chống. Còn số thương vong thực sự tàn khốc đến mức nào? Thảm họa kinh hoàng này không chỉ là một vụ thiên tài ngẫu nhiên. Đó là phát súng ra hiệu Lam Vân Nồi cùng một tàng băng chìm cực kỳ đáng sợ đang đe dọa hàng triệu sinh mạng. Đằng sau nó là câu chuyện về hơn 7.000 quả bom hẹn giờ, địa chất đang treo lơ lửng dọc hai bờ khu vực hồ chứa Tam Hiệp. Tại sao ngọn núi lại đột ngột đồ sụp tàn khốc đến vậy? Liệu nó có mối liên hệ gì với đại công trình Thủy điện lớn nhất thế giới? Chúng ta hãy cùng bốc tách toàn bộ sự thật ngay sau đây. Mình Đức xin kính chào quý vị. Thưa quý vị, vào lúc 9 giờ 7 phút sáng ngày 17 tháng 7, tại Nhai Đạo, Hòa Gia, huyện Bành Thủy, Trùng Khánh, đã đột ngột xảy ra một vụ sạt lở núi nghiêm trọng. Đi kèm với tiếng gầm rú vang trời dậy đất và bụi bay mù mịt, hàng vạn mét khối đất đá đã đổ ập xuống từ vách núi dưỡng đứng. Ngày lập tức, nút chừng các con đường, xe cộ, người đi đường và hàng loạt tòa nhà dân cư phía dưới. Từ đoạn video bổ phòng lại cảnh tượng sạt lở núi này, có thể thấy gần như một nửa quả núi đã đổ xụp xuống, làm sập 13 tòa nhà dân cư, thậm chí có những tòa nhà bị hết văng xuống dòng sông Âu Giàng ngay bên dưới. Dựa vào những hình ảnh tại hiện trường và số liệu khảo sát sơ bộ, tổng khối lượng đất đá sạt lở lần này lên tới 18.000 m3. Theo phóng viên tại hiện trường đưa tin, công tác cứu hộ hiện đang gặp rất nhiều khó khăn. Do các ngôi nhà được xây dựng tựa lưng vào vách núi dựng đứng, phía dưới lại là sông Âu Giàng nên địa hình vô cùng chặt hẹp, khiến các tiết bị cứu hộ quy mô lớn rất khó thảo tác. Một trong những trở ngại lớn nhất là khu vực trung tâm sạt lở có rất nhiều tàng đá với kích thước khổng lồ. Trong đó, tàng đá lớn nhất vượt qua 3.000 m3 và nặng tới hàng bạn tấn. Đội hỏi phải tiến hành nổ mìn xử lý trước thì mới có thể đi sâu vào bên trong để triển khai cứu hộ. Hơn nữa, từ đêm hôm xảy ra thiên tài cho đến sáng sớm ngày hôm sau, mưa lớn liên tục chút xuống, làm tăng cao nguy cơ xảy ra sạt lở và lũ quét buôn đá. Hiện tại, dù đã trôi qua hơn 50 tiếng kể từ khi vụ sạt lở xảy ra, thông tin thường vong do chính quyền công bố vẫn dừng lại ở số liệu lúc 11 giờ cùng ngày, tức là 8 người chết và 34 người mất liên lạc, hoàn toàn không có cập nhật gì thêm. Tuy nhiên, theo một video giám sát được ghi lại, vào lúc xảy ra sự cố, một chiếc xe khách màu xanh đã bị trồn vùi trên xe, chở 19 người. Vì vậy, chỉ trên chiếc xe này, số lượng sinh mạng liên quan đã chiếm gần một nửa tổng số người chết và mất tích mà chính quyền công bố. Ngoài ra, cư dân bạn còn cho biết, vụ sạt lở xảy ra vào khoảng 9 giờ sáng nơi xảy ra vụ việc thuộc vùng Bèn Đô Thị, là khu vực sầm út, nên ngày thường lưu lượng người quả lại rất lớn. Và khi sự việc xảy ra, nhiều phương tiện vẫn đang lưu thông bình thường. Điều này chứng tỏ trước đó, người dân hoàn toàn không kịp phong tỏa đường xá và sơ tán, vậy nên thiệt hại có thể khẳng định là rất lớn. Lại có cư dân bạn để lại bình luận nói rằng, khu vực này có cả khách sạn, nhà nghỉ. Vì đang trong kỳ nghỉ, nếp bên trong có khá nhiều người trú ngụ, và tất cả hầu như đều không kịp chạy thoát ra ngoài. Một cư dân bạn địa phương cho hay, nhà tăng lễ gần nhà Anh có hai đại sành lớn mà đã không còn chỗ chứa, ước tính có ít nhất từ 300 người trở lên gặp nạn. Vậy tại sao ngọn núi này lại đột ngột sụp đồ trên diện rộng như vậy? Để tìm hiểu tận gốc rễ của thảm họa này, chúng ta phải vân tích từ ba khía cạnh, địa hình, địa chất và khí hậu. Yếu tố trước hết nằm ở địa hình hiểm trở mang tính đặc thù đầu nặng, chân nhẹ. Nguyện Banh Thủy vốn toạn lạc tại vùng núi Vũ Lăng, nơi có địa hình hai bên bờ sông Âu Giang vô cùng dốc Do khủy đất hạn chế, nhiều ngôi nhà của người dân bắt buộc phải xây dựng theo kiểu tựa lưng và các vách đá dốc đứng. Ngọn núi xây ra tài nạn lần này có độ dốc vượt xa 45 độ, thậm chí có những đoạn gần như dững đứng 90 độ. Vậy nên khi những khối đá khổng lồ mất đi điểm tựa ở chân, lập tức lao tự do và đổ ập từ trên vách đá cao xuống thẳng các tòa nhà bên dưới giống như một cú nhảy cầu, tạo ra sức tàn phá khủng khiếp và đột ngột hơn rất nhiều. Yếu tố thứ hai là kết cấu điện chất giòn và sự phong hóa nghiêm trọng theo thời gian. Địa thần của khu vực này chủ yếu được cấu tạo từ đá cát kết. Loại đá này tuy có độ cứng bề mặt cao nhưng bản chất lại rất giòn và cực kỳ dễ gãy nứt tác động của ngoại lực. Khi vách đá này bị lộ ra ngoài trời, chảy qua hàng chục, hàng trăm năm phơi bình trước mưa gió, quá trình văn hóa tự nhiên đã diễn ra mạnh mẽ. Đó khiến các khối đá lớn bị phân tách, bên trong lòng núi từ lâu đã hình thành một mạng lưới trang trịt, các khe nứt ly tì và các cụm vết nứt sầu. Chính điều này đã biến qua núi vững chảy thành một tổ hợp của những khối đá xếp trồng lên nhau một cách lỏng lẻo. Cuối cùng, ngoài nổ trực tiếp vích hoạt thảm họa chính là quá trình truyền đổi thời tiết đột ngột giữa mưa lớn kéo dài và nắng gắt cực đoàn. Ngày 6 chuỗi ngày mưa tầm thả, thời tiết đột ngột quay mắt sang nắng gắt gai gắt. Cây nóng thừa đốt khiến lớp đá bề mặt bị mất nước quá nhanh, dẫn đến hiện tượng cò ngót và biến dạng cục bộ. Sự thay đổi trạng thái đột ngột này chứng là cọng rơm làm sập lưng còn lạc đà, khiến toàn bộ nửa quả núi hàng vạn tấn mất hoàn toàn khả năng chịu lực và đổ ập xuống trong tiết tác. Vâng thưa quý vị, vào ngày thứ hai sau khi thảm họa xảy ra, tức ngày 18 tháng 7, Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc cùng các bộ phận ứng phó khẩn cấp liên quan đã khẩn cấp triền khai công tác tuần trả, ra soát nguy cơ ẩn vọa tài biến địa chất trên phạm vi toàn quốc. Và tiêu điểm cốt lõi của toàn bộ đợt triền khai này chính là khu vực Hồ Chứa Tam Hiệp. Thực tế là ngay từ một tuần trước khi vụ sạt lở bành thủy xảy ra, tức vào ngày 10 tháng 7, Sở Tài nguyên Thiên nhiên tỉnh Hồ Bắc phối hợp với Cục Khí tượng tỉnh Hồ Bắc đã đưa ra cảnh báo thiên tài. Thông báo cảnh báo chỉ rõ dự kiến trong khoảng thời gian từ ngày 10 đến ngày 11 tháng 7 tại khu vực lõi Hồ Chứa Tam Hiệp cũng như các vùng có mưa lớn như thành phố Hàm Ninh. Nguy cơ xảy ra các tài biến địa chất chết cười như sụp núi, sạt lở, lũ quét buôn đá và cực kỳ cao, khẩn khẩn cấp phòng tránh. Bi kịch của huyện Bành Thủy chỉ là phần nổi của tăng băng chìm và các hiểm họa địa chất trong toàn bộ khu vực Hồ Chứa Tam Hiệp. Khi chúng ta mở rộng tầm nhìn từ đống đồ nát bên bờ sông Âu Giang ra toàn bộ vùng Hồ Chứa Tam Hiệp, một số liệu căng khiến người ta phải rụng mình kinh hãi hiện ra trước mắt. Dọc theo hai bờ Hồ Chứa kéo dài nhiều km đang treo lư lửng tới hơn 7.000 khối sạt lở và khối đá nguy hiểm. Chúng chẳng cách nào những quà bong hẹn giờ địa chất có thể bị kích nổ bất cứ lúc nào. Chuyên gia công trình thủy lợi nổi tiếng Vương Duy Lạc trong một cuộc phỏng vấn đã trì ra rằng ngay từ trước khi đập Tam Hiệp được xây dựng, điều kiện địa chất khắc nghiệt của vùng Hồ Chứa đã được nhiều bậc đại thụ học thuật có lương trì liên tục cảnh báo. Cụ Lục Thanh Khải, người từng tham gia thiết kế thời kỳ đầu của Tam Hiệp, vào thời điểm đó đã liệt kê 10 lý do không được xây đập lớn. Trong đó, lý do cốt lõi là điều kiện địa chất vùng Tam Hiệp cực kỳ phức tạp, các điểm nguy cơ sạt lở và sập núi nhiều như Lông Châu. Và lại, khu vực này vốn dĩ là nơi thường xuyên xảy ra mưa bão. Một khi động đất, mưa bão và sạt lở cùng lúc cộng hưởng xảy ra, hậu quả sẽ là thảm họa tận thế không thể tưởng tượng nổi. Một vị trưởng lão khác trong giới sinh thái học là viện sĩ Hầu Học Dục, từng từ chối ký tên vào báo cáo luận chứng tính khả thi của dự án Tam Hiệp. Ông đã lấy ví dụ về vụ sạt lở lớn ở Tân Trấn xảy ra sau khi Hồ Chứa nước cát châu bá tích nước vào những năm 1980 để phân tích tác hại. Khối sạt lở khổng lồ lập tức đổ ẩm xuống hàng chục triệu mét khối đất á, không chỉ xóa sổ hoàn toàn một thị trấn phồn hòa, mà dòng lũ bùn đã lao xuống trường ràng, còn kích nổ những cơn sóng giữ tượng cao tới hơn 30 mét. Ngày lập tức lật úp toàn bộ tàu thuyền ở bờ sông đối diện. Thế nhưng, những lời canh báo đầy tâm huyết này lại bị ông Phan ra chanh. Khi đó là Tổng Phụ Trách Kỹ thuật bỏ ngoài tay. Trong báo cáo Tổng Hợp Luận Chứng công Trinh Tam Hiệp do ông lập ra, đã tuyên bố rằng các bờ hồ Tam Hiệp đều rất an toàn, rất kiên cố, rất ổn định. Và sập núi nhiều nhất cũng chỉ khoảng 100 cái. Tuyên đại đa số bờ hồ đều ổn định và không còn vấn đề gì. Đến khi Phó Thủ tướng đương nhiệm lúc bấy giờ là Chu Gia Hoa, báo cáo trước Quốc hội, ông lại giảm nhẹ mức độ nguy hại xuống nữa, nói rằng các bờ hồ đều cứng cáp, mưỡng chắc, không còn vấn đề gì quá lớn. Nếu có vài khối sạt lờ thì cũng đều ở những nơi rất xa, đập Tam Hiệp. Vì vậy, không có bất kỳ mối nguy hiểm nào đối với con đập. Tuy nhiên, cùng với việc công trình Tam Hiệp được đẩy mạnh, đặc biệt là khi Tam Hiệp bắt đầu tích nước vào năm 2003, số lượng các khối sạt lờ và sụp đồ của nó không ngừng tăng lên. Từ 104 cái trong báo cáo luận chứng ban đầu, đã nhẹ chóng tăng vọt lên hơn 700 cái, rồi hơn 2.000 cái, cho đến hơn 7.000 cái như ngày nay. Vào ngày 1 tháng 6 năm 2003, sau khi đập Tam Hiệp hoàn thành, hồ chứa Tam Hiệp vừa mới tích nước đến cao trình 135 mét. Thì chỉ hơn 1 tháng sau, vào ngày 13 tháng 7, tại Tỷ Quy Hồ Bắc đã bùng phát vụ sạt lờ khối đá đặc biệt nghiêm trọng ở Thiên Tướng Bình làm chấn động trong và ngoài nước. 24 triệu mét khối núi đá đổ sụp xuống, 24 sinh mạng tươi tắn ngay lập tức biến mất, hơn 1.000 người rơi vào cảnh màn trời chiều đất. Đối mặt với thực tế nghiệt ngã như vậy, những chuyên gia Trung Quốc từng bảo chứng cho quan đập lớn không những không phạt tỉnh, mà kiểm điểm những sai lầm chết người trong báo cáo lận chứng. Mà trái lại còn vội vàng đưa ra một thuyết gọi là bờ hồ tái cấu trúc để che đậy đánh lạc hướng dư luận. Họ tuyên bố rằng sau khi hồ chứa tích nước, bờ hồ sẽ tự tái cấu trúc. Thông thường trải qua từ 3 đến 5 năm thì các mái dốc sẽ có xu hướng ổn định. Ngay cả đối với một công trình quy mô lớn và cực kỳ phức tạp như Tạm Hiệp, thì cùng lắm vận hành khoảng 10 năm là các khối đá nguy hiểm và khối sạt lở không ổn định cũng sẽ hoàn thành việc tự tái cấu trúc, cuối cùng trở lại trạng thái yên bình. Thế nhưng, lời nói dối trước thời gian rốt cuộc cũng phải lộ nguyên hình. Từ khi hồ chứa Tạm Hiệp lần đầu tích nước vận hành thử nghiệm vào năm 2003 đến nay, 23 năm đã trôi qua. Ngay cả khi, tính từ thời điểm năm 2008 khi hồ chứa lần đầu tiên tiến tới bực nước cuối cùng 175 mét thì cũng đã tròn 18 năm trôi qua. Nhưng thực tế, chúng ta nhìn thấy lại là bờ hồ Tạm Hiệp không những không ổn định, mà trải lại giống như một ông già gần đất ra trời. Các thảm họa điện chất bùng phát ngày càng thường xuyên và nguy cơ dùi dò lần sau luôn cao hơn lần trước. Đến đây, nhiều người sẽ đặt câu hỏi tại sao những ngọn núi vốn dĩ bình yên sau khi xây dựng hồ chứa Tạm Hiệp thì bỗng nhiên lại trở đến bất ổn và dữ dội như vậy. Câu trả lời ẩn dấu trong chiến lược vận hành cốt lõi của công trình Tạm Hiệp bằng tên tích trong lành, xả phù xả. Để giải quyết vấn đề chết người là bôi lắng bùn cát trong hồ chứa, Đập Tạm Hiệp đã áp dụng việc điều tiết mực nước động. Trong mùa lũ, để xà dòng nước lũ mang theo lượng lớn bùn cát ra khỏi hồ chứa, mực nước bị ép hạ xuống cao trình 145 mét. Đến mùa khô sau khi mùa lũ kết thúc, để phát điện và phục vụ giao thông đường thủy, mực nước lại được nâng cao lên cao trình 175 mét. Sự điều tiết từng trừng như tinh rượu này lại vô tình tạo ra một vùng mực nước giao động, còn gọi là vùng suỵ thoái có độ chân lệch thành đứng lên tới 30 mét ở hai bên bờ hồ. Trong vùng cao 30 mét này, đất đá bờ hồ quanh năm suốt tháng phải trải qua chua kỳ thay đổi tan khóc giữa ngâm mình trong nước và phơi mình dưới nắng gắt. Các nhân viên công tác địa chất phát hiện ra rằng tác động khô ướt luân phiền này là một dạng tổn thương suy thoái cực kỳ đáng sợ đối với đất đá. Những khối đá vốn dĩ kiên cứng qua năm này, tháng nọ, bị ngâm rồi phơi lại. Các khe nứt không ngừng mở rộng, đường độ chịu lực xuất giam nghiêm trọng, trở nên giòn mục như bánh xốp. Điều đáng sợ hơn là sự suy thoái thường xảy ra ở phần gốc của khối đá. Một khi phần gốc bị nước sông ngâm mục đổ xuột xuống, hàng chục triệu tấn đá khổng lồ phía trên sẽ mất đi tiểm tựa và đổ ập xuống toàn bộ mặt sông. Đối mặt với cảnh bệnh nạn y suy thoái bờ hồ ngày càng nghiêm trọng này, các nhân viên kỹ thuật địa chất đã đưa ra biện pháp cứu vãn, khoản lỗ bơm bê tông cốt thép vào phần gốc khối đá bị suy thoái và đóng các thanh neo giữ ứng lực sâu tới 10m vào phần giữa và phần trên. Dùng dắt thép và xi măng để cưỡng chế khầu gắn ngọn núi bị vỡ lại. Lấy ví dụ về việc xử lý khối đá nguy hiểm ở Động Kiếm Xuyên, thôn Vượng Hà, viện Vu Sơn Trùng Khánh để ngăn chặn sập núi, các kỹ sư đã không tiếc tiền của sử dụng bê tông C30 để trồng đỡ. Các cọc khoan nhồi đường kính 150mm cùng hệ thống neo hạng nặng cấp 2000 trên đập bạch hạt than ở sông Kim Sa. Họ thậm chí còn sử dụng chí tuệ nhân tạo để phà màu, ngụy tràn cho lớp xi măng ra cố trên khắp núi rừng thành những bếch đá tự nhiên. Các chuyên gia địa chất ước tính chi phí trung bình để xử lý 1km bờ hồ lên tới 100 triệu nhân dân thệ. Trong khi đó, tông châu dài đường bờ hồ của khu vực Tạm Hiệp lên tới hơn 5.000km. Ngay cả khi chỉ xử lý những đoạn nguy hiểm trọng điểm, thì số vốn cần đầu tư cũng sẽ là một con số thiên văn không đáy. Dự án Tạm Hiệp được quốc hội phê chuẩn là 57,1 tỷ nhân dân thệ. Chi phí xử lý ít nhất cũng tương đương với việc xây dựng thêm một công trình Tạm Hiệp nữa. Nhưng các kỹ sư địa chất cũng nói rằng nếu bờ hồ Tạm Hiệp không được xử lý, thì trong tương lai số tiền phải bỏ ra sẽ còn nhiều hơn. Trong khoảng 2-3 năm trở lại đây, Chính phủ Trung Quốc đã tiến hành các công trình gia cố khẩn cấp tại nhiều đoạn có nguy cơ xảy ra sập núi và sạt lở dọc theo dòng chính Trường Giang và hồ chứa Tạm Hiệp. Mục đích là để ngăn chặn hậu quả thảm khốc đối với hoạt động vận tải hàng hải trên sông Trường Giang. Thế nhưng, bất kỳ chính quyền có nỗ lực gia cố đến đâu, trong vài thập kỷ tới, ẩn họa tai biến địa chất vùng hồ Tạm Hiệp sẽ luôn là một thách thức nghiêm trọng không thể né tránh. Khối đất đá 18.000m khối đổ sập dữ dội ở huyện Bành Thủy, cùng với số liệu thương vọng bị che giấu, đã dóng lên hồi chuôn cành tình cho hàng triệu cư dân vùng hồ chứa Tạm Hiệp. Đặc biệt là khi mưa lớn, lũ lụt cùng với sạt lở, sập núi do hồ chứa kích ứng, thậm chí cả động đất cùng lúc bùng phát, tạo thành một thảm họa tổng hợp của sức phá hủy cực nhanh. Nó sẽ đe dọa trực tiếp đến an toàn tổng thể của các đô thị di dân mới như Phụ Tiết, Bù Sơn, Bà Đông. Thậm chí có thể buộc một lượng lớn cư dân phải đối mặt với hoàn cảnh giả nan là phải di rời lần thứ hai. Vâng thưa quý vị, thông tin vừa rồi đã kết thúc video của chúng tôi. Cảm ơn quý vị đã đón xem chương trình ngày hôm nay. Xin kính chào và hẹn gặp lại ở các chương trình tiếp theo.