Độc quyềnViệt Nam Trong Tôi | Mùa hè trong mâm cơm Việt

Chào mừng bạn đến với Việt Nam trong tôi. Mỗi khi mùa hè trở về, có những điều tưởng như rất nhỏ bé lại khiến ký ức bỗng thức dậy. Không phải là một bức ảnh cũ, không phải là một con đường quen. Mà đôi khi chỉ là mùi rau vừa luộc chín, vị chua thanh của quả sấu đầu mùa hay làn khói mỏng bay lên từ một sàn bếp đã xa. Hôm nay, xin mời bạn cùng tôi trở về với một mùa hè đã xa như vậy. Nơi ký ức không nằm trong những điều lớn lao, mà ở một mâm cơm đơn sơ, một tiếng gọi của bà và hơi ấm từ căn bếp của mẹ. Với tôi, mùa hè quê nhà bắt đầu từ những điều giàn dị như thế. Tối hái cho bà dổ rau muống nhé, bà đi hái mấy quả sấu. Đó là câu nói của bà mà nhiều năm sau tôi vẫn còn nhớ. Chiều quê năm ấy, nắng còn vương trên những lụy tre. Tôi ôm chất rổ nhỏ chạy ra bờ ao cắt những ngọn rau muống non. Bà chậm rãi bước về phía cây sấu trước ngõ. Hai bà cháu, một người hái rau, một người hái quả, chẳng nói với nhau nhiều nhưng dường như cả mùa hè đã nằm trong khoảnh khắc bình dị ấy. Đến bữa cơm chiều, mâm cơm quê hiện ra giữa gian nhà đơn sơ với những món ăn thân thuộc của một mùa hè đã đi qua trong ký ức. Đĩa rau muống luộc xanh mứt, đặt bên bát nước rau rầm xấu có vị chua thanh. Đĩa đậu phụ sốt cà chua còn thơm mùi bếp lửa. Có hôm là bát canh cua rau đầy, mùng tơi mắt lành. Có hôm thêm chút cả muối sòn tan, món cá kho đậm vị hay vài quả trứng sán vang ươm mà mẹ làm vội trước giờ cơm. Những món ăn ấy chẳng cầu kỳ, cũng chẳng phải những thứ quý giá nhưng luôn mang một hương vị rất riêng. Bởi phía sau mỗi món ăn là cả một mùa vụ là những gì vườn nhà, ruộng đồng trao tặng là bàn tay bà, bàn tay mẹ lặng lẽ vuôn vén cho một bữa cơm gia đình. Ngày ấy tôi chỉ thấy đó là một bữa cơm bình thường. Tôi đâu biết rằng chính những bữa cơm bình thường ấy lại âm thầm người lớn biết bao đứa trẻ quê như tôi. Để rồi nhiều năm sau, khi đi qua những miền đất khác chỉ một hương vị quen thuộc cũng đủ gọi cả một mùa hè trở về. Rau muống mùa hè ở quê tôi chẳng cần phải mua chỉ cần mang chiếc rổ che ra bờ ao sau nhà cúi xuống trọn những ngọn rau còn non là đã có một bữa rau xanh cho cả gia đình. Bà vẫn thường nhắc chúng tôi hái vừa tay đừng vội cắt những cọng còn quá nhỏ cũng đừng để những ngọn rau đã già lẫn vào rổ. Hồi ấy tôi chưa hiểu vì sao bà lại cẩn thận với một mứa rau giàn dị đến vậy. Sau này tôi mới biết với người ở quê mỗi thứ từ đất mà ra đều có giá trị riêng. Một ngọn rau cũng là công sức của ngày tháng trong non của mưa nắng và của sự chờ đợi. Rau mang về được nhặt sạch rồi thả vào nồi nước đang sôi. Bà không luộc quá lâu chỉ để rau vừa chín tới giữ được màu xanh và độ giòn tự nhiên. Nước luộc rau trong veo được bà nêm thêm chút muối thả vài quả sấu vừa hái ngoài cây xuống. Vị chua thanh của sấu hòa cùng vị ngọt của rau tạo nên thứ hương vị mát lành mà chỉ mùa hè quê nhà mới có. Bữa cơm khi ấy chẳng có nhiều món chỉ với một đĩa rau muống luộc, một bát nước rau dầm sấu thêm chút cả muối hay món ăn đơn giản bà vừa nấu cũng đủ làm cả nhà ngồi lại bên nhau. Nhưng có lẽ, điều khiến tôi nhớ mãi không chỉ là hương vị của món ăn mà là hình ảnh bà bên bếp lừa là chiếc rổ tre đặt nơi góc nhà là đôi bàn tay đã nâng nhu từng ngọn sau hạt đỗ và những gì đất trời gửi lại. Mùa hè trong ký ức tôi vì thế không chỉ có tiếng ve và những buổi chiều đầy nắng nó còn có vị thanh mát của một bát nước rau dầm sấu trong mâm cơm của bà. Mùa hè ở quê tôi cũng là một đỗ tương vào vụ sau những ngày thu hoạch sân nhà lại phù một màu vàng ống của những hạt đỗ đang hòng dưới nắng. Những bó đỗ được bó lại những tấm nhia đầy hạt nhỏ được đặt trước hiên nhà tiếng đập đỗ, tiếng sang say vàng lên giữa bùi chưa yên ả hòa cùng tiếng ve ngoài vườn trở thành âm thanh quen thuộc của những mùa hè năm cũ. Lũ trẻ chúng tôi thường thích ngồi bên bà những lúc ấy chúng tôi nhận những hạt đỗ còn sót lại sau mỗi lần sàn gom từng chút một vào chiếc giá nhỏ. Với người lớn đó có thể chỉ là một công việc thường ngày nhưng với chúng tôi đó là một niềm vui sàn dị của tuổi thơ. Bà luôn lựa những hạt đỗ tròn mây nhất để dành bà bảo rằng hạt đỗ phải đi qua cả một mùa nắng mưa mới thành hạt bỏ đi một hạt cũng thấy tiếc. Ngày ấy tôi chỉ nghe rồi làm theo sau này mới biết những bàn tay đã quen với ruộng vườn luôn hiểu rằng mỗi thứ từ đất mà ra đều chứa trong đó công sức của con người và sự hào phóng của thiên nhiên. Từ những hạt đỗ nhỏ bé ấy giàn bếp mùa hè lại có thêm nhiều món ăn thân thuộc đó là miếng đậu phụ trắng ngân còn ấm hơi bếp để làm món đậu sốt cà chua là bát tàu phớ mềm mịn tràn nước đường gừng trong những buổi chiều oi nóng là nồi sữa đậu nành thơm dịu cho những buổi sáng bình yên Trong góc bếp những mẻ giao đỗ cũng âm thầm lớn lên qua đôi bàn tay kiên nhẫn của bà Khi lớn lên rồi tôi mới nhận ra chính những bàn tay từng vun trồng chăm chút và chắt chiều qua bao mùa vụ đã làm nên sự đủ đầy từ những điều rất đổi bình thường Một hạt đỗ đi qua một mùa nắng mưa rồi lại đi qua đôi bàn tay người bà để trở thành những món ăn nuôi lớn cả một gia đình Có lẽ đó cũng chính là cách mà quê hương đã âm thầm ở lại trong ký ức của mỗi chúng ta Chiều xuống khi mầm cơm vừa dọn lên em gái nhỏ của tôi bỗng ngước nhìn mẹ rồi hỏi Mẹ ơi, mai mình ăn gì? Mẹ đang gắp thức ăn cho cả nhà Nghe thấy vậy chỉ mỉm cười Mai mẹ đồ xôi nhé Chỉ một câu trả lời giản dị thôi mà lũ trẻ chúng tôi đã thấy vui Ngày ấy niềm mong chờ của một đứa trẻ đôi khi chỉ là biết sáng mai trong gian bếp sẽ có một chõ xôi nóng hồi đang đợi Mẹ thường dậy khi trời còn sáng khi ngoài sân vẫn còn vương hơi sương căn bếp nhỏ đã đỏ lửa tiếng nước vò gạo, tiếng cùi chảy lách tách hơi nóng từ chõ xôi lan ra mang theo mùi thơm của nhiếp mới đánh thức cả ngôi nhà trong một buổi sớm mùa hè chúng tôi ngồi chờ bên bếp đứa nào cũng háo hức nhìn làn khói mỏng bay liên một nắm xôi nóng trên tay đôi khi chỉ thêm chút muối vừng hay ít đỗ xanh vậy mà đã trở thành món quà ngon lành nhất của tuổi thơ lớn lên rồi tôi mới hiểu những bữa cơm quê ngày ấy không tự nhiên mà có phía sau mỗi bữa ăn là buổi chiều bà ra vườn hái sâu là mùa đỗ tường đi qua những ngày nắng mưa là ráng mẹ lặng lẽ bên bếp lừa từ khi trời còn chưa sáng những người phụ nữ trong gia đình tôi đã dùng đôi bàn tay của mình để giữ lại nhịp sống của một mái nhà và cũng chính từ những điều bình dị ấy chúng tôi lớn lên lúc nào không hay không chỉ lớn lên bằng cơm gạo hay rau quả mà lớn lên bằng sự chắc chiêu, yêu thương và những bữa cơm luôn có một người chờ người kia trở về nhiều năm đã trôi qua những đứa trẻ ngày nào đã lớn lên mỗi người đi về một hướng mang theo những câu chuyện riêng của cuộc đời mình quê nhà cũng đổi thay căn bếp cũ cũng có thể không còn nguyên như trước những bữa cơm đông đủ ngày nào giờ chỉ còn lại trong ký ức thế nhưng có những điều càng đi xa lại càng thấy gần đôi khi giữa một ngày hè nơi một miền đất khác tôi bất chợt nhớ tiếng bà gọi từ cuối ngõ nhớ chiếc dầu tre đặt bên hiên nhà nhớ sáng mẹ lặng lẽ bên bếp lừa nhớ cả những buổi chiều chẳng có gì đặc biệt vậy mà khi nghĩ lại tôi mới hiểu đó là những ngày bình yên nhất của tuổi thơ tôi ngày ấy chúng tôi lớn lên giữa những điều quá đỗi quen thuộc nên chẳng ai nghĩ sẽ có một ngày mình nhớ đến chúng nhiều như thế một bữa cơm có người chờ nhau một căn bếp có tiếng củ cháy một người mẹ thức dậy từ khi trời còn chưa sáng và một người bà cẩn thận nhặt từng hạt đỗ từng ngọn dầu có lẽ quê hương không chỉ là nơi ta đã sinh ra và lớn lên quê hương còn là nơi lưu giữ những điều bình thường nhất của một đời người để rồi đến một lúc nào đó khi đã đi qua đủ xa ta mới nhận ra mình vẫn luôn mang theo chúng bên mình và mùa hè trong tôi vì thế vẫn ở lại trong một mâm cơm giản dị của ngày xưa ở nơi đó có bà, có mẹ có những người thân ngồi quanh một chiếc bàn nhỏ chẳng cần món ngon hay điều gì lớn lao chỉ cần mọi người vẫn còn ở đó vẫn cùng nhau ăn một bữa cơm vẫn hỏi nhau ngày mai sẽ ăn gì có những hương vị rồi sẽ phai theo năm tháng nhưng tình yêu được gửi vào một bữa cơm thì có lẽ sẽ không bao giờ mất đi