PARIS PHIM 4 Thắng Cảnh, Kiến Trúc, Lịch Sử -- Đôi Giầy Cũ)

Quận 4 là nơi tọa là của tòa đô sảnh Paris tức Hôtel de Ville. Đây là một trong những cao ốc tuyệt đẹp kiểu Renaissance, thiêu biểu với bề mặt bằng phẳng, cột giả và cửa sổ trên mái. Nếu so sánh bức hình này với tòa đô sảnh Sài Gòn thì có thể nói hai dinh thự này trông như hai chị em ruột thịt. Một bằng chứng cụ thể về những ảnh hưởng văn hóa Pháp đối với người Việt Nam. Công trường trước mặt tòa đô sảnh Paris là nơi các hoạt động giải trí công cộng được tổ chức thường xuyên, khi thì có các trò chơi, hội trợ, khi thì có màn ảnh đại vĩ tuyến chiếu các tiết mục thể thao tranh tài quốc tế như đá banh, quần vật, v.v. Còn hôm nay thì có đại nhạc hội từ chiều tới tối khuya. Cứ mỗi lần có tổ chức là hàng ngàn người lũ lượt rủ nhau đến vì được xem các tiết mục giải trí miễn phí. Đây là công trường cổ nhất Paris, nhưng ngày nay vẫn còn hãnh diện phô bày vẻ đẹp của một thời đã qua. Nơi đây đã từng là tư gia của Đức Hồng Y. Richelieu số 21, nữ triết gia Sévigné số 1 và văn hào nổi tiếng Victor Hugo số 6. Tuy ai cũng biết văn hào Victor Hugo là cha đẹp của tiểu thuyết lừng danh Thằng Gu ở nhà thờ Đức Bà vì cuốn tiểu thuyết này đã ngăn cản được sự phá hủy của thánh đường này. Nhưng ít ai biết rằng ông ta đã từng được bầu làm nghị viên và thượng nghị sĩ. Ngày nay, công trường Place des Vosges là một khu hỗn hợp, vừa tư gia vừa có các cửa tiệm thương mại. May thay, tư gia của văn hào Victor Hugo được bảo tồn và trở thành một viện bảo tàng. Còn đa số các cửa tiệm khác cũng dựa tên của văn hào để lôi cuốn du khách. Thí dụ như Café Hugo, Lycée Victor Hugo, v.v. Quận 4 bao gồm hai hòn đảo đẹp tuyệt vời, Île Saint-Louis và Île de la Cité. Đảo Saint-Louis được coi như một xóm làng riêng biệt, được bao bọc hoàn toàn bởi sông Sen. Dọc theo hai bên bờ là những dãy chung cư xinh xắn, ngăn nắp, nằm im lặng như thế để quan sát những con thuyền lặng đã trôi trên con sông hiền hoàng, thơ mộng. Còn đảo Île de la Cité thì vẫn nổi tiếng từ xưa vì có vương cung đầu tiên và nhà thờ Đức Bà. Tuy nhiên, có một dinh thự nằm ngay kế nhà thờ Đức Bà mà hầu như không ai để ý đến. Cũng có thể vì nó có một cái tên không được rõ nghĩa, Hôtel de Dieu, tức Dinh Thượng Đế. Nhưng nếu ai tinh ý nhìn người chống nạn đang đi vào thì có thể đoán được đây là một nhà thương. Quả đúng vậy. Hôtel Dieu là bệnh viện đầu tiên của Paris, được xây năm 651 và là bệnh viện cổ nhất thế giới vẫn còn hoạt động đến ngày nay. Bên trong, Hôtel Dieu có hai khuôn viên thật đẹp. Vườn trước có cây cảnh, được tỉa sén kỹ lưỡng còn sân sau được trang trí đơn giản nhưng rất lịch sử, không kém vẻ đẹp của các dinh thự khác. Đôi giấy cũ xin phép quay trở lại với nhà thờ Đức Bà trong quận 4. Ban ngày, hàng ngàn du khách tứ phương qua lại trên cầu quá tỉnh yêu để chiêm ngưỡng thánh đường. Đêm đến, lại hàng ngàn du khách khác đến công trường trước mặt nhà thờ để ca tụng. Thế nhưng, có mấy ai biết được một thiên tình xử đau thương, đẫm lệ, có thật. Có thật chứ không phải tiểu thuyết đã diễn biến tại khu thánh đường này mấy trăm năm về trước. Số là thuở đó có nàng kiểu nữ Heloise đẹp tuyệt vời và lại còn thông minh, hiếu học. Nàng sinh trưởng trong căn nhà số 10 đường Jean Noirnes, một con đường nhỏ ở bên hông, cách nhà thờ Đức Bà chỉ độ 200 mét. Heloise sống với người chú ruột là Linh Mộc Philbert ở nhà thờ Đức Bà. Vì Heloise hiếu học nên Linh Mộc Philbert muốn tìm một nhân tài để dạy cho nàng. Lúc đó Abelard là một học giả uyên thâm. Anh đã chú ru toàn quốc và đến Paris để dạy học, đồng thời cũng để tu nghiệp thêm tại nhà thờ Đức Bà. Vì thế việc mướn Abelard để dạy Heloise chỉ là chuyện đương nhiên. Rồi ngày tháng trôi qua và tình yêu giữa cặp trai tài gái sắc nảy nở trong vòng bí mật dưới bóng nhà thờ Đức Bà vì Linh Mộc Philbert là người nghiêm khắc không chấp nhận mối tình thầy trò. Nhưng cuối cùng rồi cuộc tình kín đáo này cũng bị bại lộ. Đôi tình nhân bị ép buộc phải chia ly. Kể từ đó Heloise và Abelard xa nhau. Mỗi người âm thầm sống trong một tu viện đến mãn đời. Tuy nhiên họ vẫn viết thư cho nhau trong suốt thời gian đó. Nhờ những cánh thư này mà ngày nay người ta mới biết được cuộc tình bi thảm của đôi trai tài gái sắc. 600 năm sau Hoàng hậu Josephine Bonaparte vợ của Hoàng đế Napoleon vì quá cảm động với câu chuyện tình này đã cho lệnh khai quật mộ hai người trôn lại cùng một chỗ để đôi tình nhân được mãi mãi bên nhau. Bên kia bờ sông đối diện với nhà thờ Đức Bà là quận 5. Trong một công trường nhỏ bé nhưng tươi mát, xinh xắn bên những cảnh hoa trắng, cây xanh là một tiệm sách có tên anh ngữ Shakespeare & Company. Tiệm trông hơi sập xẹ, bình dân nên ít được du khách chiếu cố. Bên trong lại cũ kĩ, tối tâm, chặt hẹp, hỗn độn, nghèo nàn và chỉ có sách báo anh ngữ. Ấy thế nhưng nhiều khách sành điệu lại rất quý trọng tiệm này vì tiệm sách Shakespeare đã nổi tiếng từ xưa đến nay về sự hào phóng của người sáng lập. Lý do của tiếng tốt này là những chiếc giường ngủ nhỏ bé đơn sơ ở trên lầu 2. Tại tiệm sách này bất cứ văn nghệ sĩ thất thế nào cũng có thể xin một chỗ ngủ bằng cách làm việc 2 tiếng một ngày cho tiệm. Nếu tính từ trước đến nay tiệm sách này đã được hơn 20.000 văn nghệ sĩ đến chiếu cố hoặc xin tá túc. Và khoảng 100 năm trước có một chàng văn sĩ trẻ tuổi người Mỹ ngỡ ngàng dừng chân đặt bước đến tiệm sách bình dân Shakespeare này. Chàng trai này có tên là Ernest Hemingway. Trước mặt tiệm sách báo Shakespeare là một vòi nước sơn xanh với tượng bốn thiếu nữ rất đẹp. Đa số du khách chỉ nghĩ đây là một vòi nước đẹp để trang điểm cho thành phố. Nhưng thật ra đây là một trong 50 vòi nước uống có nguồn lịch sử từ thời chiến tranh Pháp-Đức 1870. Trong cuộc chiến đó hạ tầng cơ sở thành phố Paris bị tàn phá và dân Pháp không đủ nước sạch để uống. Vị mạnh thường quân Richard Wallace đã cho xây những vòi nước này rải rác trong thành phố để giúp dân nghèo có nước uống. Và những vòi nước tiện lợi và tuyệt đẹp này vẫn còn cung cấp nước uống sạch đến ngày nay. Cũng trong quận 5 bên kia bờ sông của nhà thờ Đức Bà kề bên tiệm sách Shakespeare là công viên nhỏ bé René Viviani. Ở Paris không phải nhỏ bé là không đẹp mà ngược lại thì đúng hơn. Ở đây có những bụi hồng tươi thắm và ghế đá mời mọc du khách ngồi nghỉ chân dành vài phút êm lặng để chìm ngưỡng vẻ mỹ lệ của nhà thờ Đức Bà bên kia sông. Công viên này thường được các học sinh hướng dẫn bởi các thầy cô đến thăm. À quên còn có cả chim tróc nữa chứ vì ở đây có cây cổ thụ già nhất Paris được trồng từ năm 1602 bây giờ còn đứng được là nhờ sự chống đỡ của các cột xi măng. Và nằm giữa công viên René Viviani là một đài tưởng niệm cho hơn 11.000 trẻ em người Do Thái đã bị trục xuất khỏi Pháp trong Thế chiến thứ 2 chuyển đi chạy tù Đức Quốc xã Auschwitz và đã bị hành quyết ở đó. Quay trở lại với các chuyện vui hơn đôi giày cũ xin mời quý vị đến thăm khu phố đầy hàng quán xinh đẹp trong khuôn viên Đại học Sorkborn một trường đại học nổi tiếng Âu Châu nằm trong quận 5. Vào năm 1257 trường đại học đầu tiên của Paris được thành lập và được mang tên của người tạo dựng ông Robert Sorkborn. Từ xưa đến ngay trường đại học Sorkborn vẫn được các sinh viên ưu tú từ khắp nơi trên thế giới đến ghi danh vì trường đại học này được tôn trọng và được xếp hạng ngang hàng với các đại học danh tiếng ở Mỹ như Harvard, Yale, Princeton, v.v. Thưa quý vị Thời xưa khi sinh viên từ khắp Âu Châu đến trường Sorkborn để học họ không biết nói tiếng Pháp vì vấn đề ngôn ngữ dị biệt này nên các sinh viên cũng như các giáo sư phải dùng ngôn ngữ gốc của Tây Phương là tiếng Latin để nói chuyện với nhau và vì các sinh viên thường la cả ra các khu phố quanh trường để trò chuyện bàn tán nên người ta thường nghe thấy tiếng Lata ở các khu phố chung quanh trường Sorkborn Vì vậy mà khu phố gần trường được gọi là khu Lata tức Cagcellata Ngày nay thì khu Cagcellata không phải chỉ có sinh viên mà còn có hàng ngàn vàn du khách tứ xứ đến chơi ngày cũng như đêm Thứ nhất vì đây có đầy đủ các nhà hàng quốc tế để phục vụ cho sinh viên từ các quốc gia khác nhau khi xưa và ngày nay thì còn có thêm vô số du khách từ khắp nơi trên thế giới Thứ nhì vì giá cả của các hàng quán khu này rất phải chăng hợp với túi tiền của sinh viên cũng như các du khách bình dân Cagcellata cũng là một trong những địa điểm các nghệ sĩ thường xuyên đến để trổ tài mua vui cho thực khách cũng như những người bộ hành nên không khí nơi đây lúc nào cũng ồn ào náo nhiệt, vui nhộn Nói đến nghệ sĩ trình diễn bên đường phố thì thu thận đôi giày cũ chưa thấy thành phố nào có nhiều như Paris Đôi giày cũ đã nói sơ qua về các nghệ sĩ dưới đường xe điện ngầm Metro Thế nhưng trên đường phố thì lại có nhiều nghệ sĩ hơn bội phẩm Sau đây xin mời quý vị thưởng thức một vài hoạt cảnh của những nghệ nhân này Từ trẻ đến già trai cũng như gái say xưa biểu diễn nhiều tiết mục rất ngoạn ngột và đòi hỏi kỹ năng đặc biệt không kém gì những nghệ sĩ chuyên nghiệp Và hầu như mỗi góc đường mỗi công trường mỗi thảo viên nào trong nội thành cũng có một nghệ sĩ hay một nhóm nghệ nhân đứng biểu diễn Ngày cũng như đêm Ngay cả những ai muốn tập thể dục giữa công trường cũng có người hướng dẫn Đôi giày cũ xin nhắc lại là không phải ai cũng có quyền mang đàn, mang trống ra đường trình diễn Những nghệ nhân này phải biểu diễn trước mặt một ủy ban thành phố và phải được chấp thuận rồi mới được quyền trình diễn nơi công cộng Vì không thể có đủ thời gian để chiếu trọn vẹn tất cả các mục biểu diễn nên đôi giày cũ chỉ xin trình chiếu một tiết mục đặc sắc Mời quý vị thưởng khán một ban nhạc vô danh gồm bốn nghệ nhân đứng tuổi đang biểu diễn bên hè phố của một con đường đá nhỏ Hầu như không du khách nào để ý đến Một trong bốn nghệ nhân là một cụ bà chẳng 60, 70 tuổi tóc bạc, da mồi chân tay gầy guộc, khẳng khiu nhưng vẫn còn nhút nhảy theo tiếng kèn, tiếng trống nhịp nhàng, sánh điệu Còn người nghệ sĩ thổi kèn trombone vừa dùng miệng, dùng tay điều khiển kèn vừa dùng chân nhịp nhàng giữ nhịp Một trong những khán giả là một cậu bé mới chạc độ 6, 7 tuổi đang đứng uốn mình bên cột sắt vẽ đường say mê thưởng thức tiếng kèn vui tươi, chầm bỏng Thưa quý vị, đôi giày cũ cảm thấy rằng bức tranh linh hoạt, tuyệt mỹ đang diễn biến trước mắt quả là một món quà bất ngờ quý báu cho những ai có cơ hội đến Paris và đây cũng là một biểu hiện của nền văn hóa tao nhã lãng mạn của người dân bản xứ Quận 5 có hai thánh đường rất đặc biệt Thứ nhất là thánh đường Saint-Séverin nằm trong khu Caché-Latté Lúc đầu đây là một nhà thờ nhỏ nhưng đã được từ từ mở rộng theo thời gian từ thế kỷ thứ 12 để đáp ứng với số sinh viên ngày càng đông đảo đến dự lễ Thánh đường Saint-Séverin được hoàn tất năm 1495 sau 275 năm xây cất Ở thời gian đó kỹ thuật graphic đã tinh vi và thánh đường Saint-Séverin có một cột trụ đặc biệt hình xoắn ốc trông giống như Thánh đường đặc biệt thứ 2 là Saint-Étienne-du-Mont Bên ngoài thánh đường này được xây lai hai kiểu kiến trúc graphic và renaissance Bên trong điểm đặc biệt là một cây cầu bắc ngang đại sảnh rất đẹp và lạ mắt Cây cầu ngang này có cầu thang hai bên để đi lên lầu Trên mặt cầu có các thiết kế kiến trúc rất tỉ mỉ và mỹ thuật Cây cầu ngang này là đặc thể kiến trúc duy nhất còn tồn tại đến ngày nay trong các thánh đường tại Paris Saint-Étienne-du-Mont cũng nổi danh là có giàn khung bao bọc hệ thống organ cổ nhất và đẹp nhất Paris Một trong những địa danh nổi tiếng ở quận 5 là Pantheon Cao ốc này được xây theo khuôn mẫu của dinh Pantheon bên Ý Khi khởi xây Cao ốc này được dự định làm thánh đường Saint-Genevi Nhưng sau nhiều sự thay đổi Cao ốc này đã được dùng làm lăng cầm của những danh nhân Pháp như Voltaire Rousseau Victor Hugo Pierre và Marie Curie v.v Pantheon là một Cao ốc đồ sổ có nhiều đại sảnh rộng lớn bên trong cũng như bên ngoài Cao ốc này được chống đỡ bởi rất nhiều cột trụ lớn mỗi góc phòng đều có một bức tượng thật lớn làm như đang đứng canh gác các bức tranh danh nhân hoặc biến cố lịch sử treo dọc trên mặt tường Và với những cột trụ đồ sổ và các đại sảnh rộng lớn chắc hẳn quý vị đã đoán biết kiến trúc rình Pantheon này được xây theo kiểu Neoclassical rồi chứ ngồi thu âm thầm bên vườn lục sâm ngồi quen ghế đá nhưng sao nghe bút ra từ tâm đôi giày cũ xin mạn phép mượn vài lời thơ của thi sĩ Cung Trầm Tưởng để diễn tả tình cảm lãng mạn của công viên Thường được người Việt chúng ta nôm na gọi là vườn lục sâm Đôi giày cũ xin thành thật cáo lỗi tác giả nếu có xứa một vài từ không chính xác với nguyên tác Vườn lục sâm là một địa danh nổi tiếng trong quận 6 nằm phía Nam sát bờ sông Sen Đã đến Paris thì du khách không thể không đến vườn lục sâm để thưởng thức phong cảnh thơ mộng của khu vườn này Có lẽ vẻ đẹp lãng mạn nhưng hơi vương vấn của công viên ở Luxembourg là phản ảnh tâm sự của người tạo dựng Năm 1612 bà Marie de Medici mệnh phụ phu nhân của vua Henry IV cho lệnh xây vườn lục sâm để khuây khỏa nỗi buồn của một quả phụ xa quê hương Marie de Medici Chỉ là người Ý bà qua Pháp sống sau khi nhận lời cầu hôn của vua Henry IV Sau khi vua bị ám sát để vơi nỗi buồn nhớ bà rời khỏi vương cung Louvre cho xây lâu đài và vườn thượng huyền riêng theo mẫu của lâu đài Pitti Hiếu Giấu nơi bà sinh trưởng thời ấu thơ Ngày nay dinh thự và công viên của bà chính là lâu đài và vườn lục sâm Vườn lục sâm thơ mộng lại nằm ngay trung tâm thành phố nên là nơi lý tưởng cho dân bản xứ cũng như các du khách đến nghỉ chân, thư giãn Nơi đây luôn luôn có các hoạt động văn hóa miễn phí như trình lãm tranh ảnh nghệ thuật và trình tấu âm nhạc Nào bây giờ thì xin mời quý khán giả cùng thí sĩ cung trầm tưởng ngồi ngắm cảnh tươi mát tuyệt diệu trong công viên lục sâm dợp bóng mát và cùng nghe nhạc hòa tấu chờ đón ánh hoàng hôn