Nếu sau 75 tuổi mà vẫn cài khuy áo không run, đó không chỉ là may mắn. Đó có thể là dấu hiệu cơ thể vẫn còn giữ được một “số dư sức khỏe” rất đáng quý. Trong video này, BS. Nguyễn Minh Tâm phân tích 6 thói quen nhỏ nhưng có ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe người cao tuổi. Từ uống nước ngay khi thức dậy, tập kháng lực để chống teo cơ, ngủ đúng giờ để bảo vệ não bộ, ăn đủ đạm trong mỗi bữa, duy trì trò chuyện thật sự mỗi ngày cho đến học một điều mới để giữ trí nhớ và dự trữ nhận thức. Video cũng chỉ ra vì sao sau 75 tuổi, những dấu hiệu tưởng như rất nhỏ lại có thể báo trước sự suy giảm nhanh của cơ thể. Các dấu hiệu nguy hiểm cần đặc biệt chú ý cũng được nhắc rất rõ: hụt hơi bất thường, té ngã dù nhẹ, chóng mặt khi đứng dậy, quên những từ quen thuộc, bối rối mới xuất hiện hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Nếu quý vị quan tâm đến sức khỏe sau 45 tuổi, hãy đăng ký kênh để xem thêm những phân tích y khoa dễ hiểu, thực tế và có thể áp dụng ngay. Nội dung trong video chỉ mang tính giáo dục, không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu có triệu chứng bất thường, hãy đi khám sớm.
[00:00:00] Mở đầu và kiểm tra bàn tay [00:04:48] Thói quen số 6: uống nước [00:07:28] Thói quen số 5: tập cơ bắp [00:10:07] Thói quen số 4: ngủ đúng giờ [00:12:15] Thói quen số 3: ăn đủ đạm [00:16:12] Thói quen số 2: nói chuyện thật sự mỗi ngày [00:19:45] Thói quen số 1: học điều mới [00:25:11] Dấu hiệu cần gặp bác sĩ ngay
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Bác sĩ Nguyễn Minh Tâm chia sẻ 6 thói quen thiết yếu giúp người trên 75 tuổi duy trì sức khỏe, sự minh mẫn và khả năng tự lập. Thay vì chấp nhận sự suy yếu, việc tập trung vào dinh dưỡng, vận động kháng lực, giấc ngủ, uống nước đúng cách, giao tiếp xã hội và học tập suốt đời sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ sụp giảm chức năng đột ngột và ngăn ngừa mất trí nhớ.
Nhìn vào các nón tay, nếu tay quý vị vẫn cài được khuy áo mà không rung,
quý vị đang thuộc về một nhóm rất hiếm.
Chỉ 12 trong số 100 người ở độ tuổi của quý vị còn giữ được điều đó.
Không phải vì may mắn, không phải vì gen tốt,
mà vì họ đang âm thầm thực hiện 6 thói quen nhỏ
mà phần lớn mọi người đã bỏ từ sau tuổi 65.
Họ bỏ mà không hay.
Và cơ thể ghi nhớ từng lần bỏ đó.
Hôm nay tôi sẽ nói rõ 6 thói quen đó là gì.
Tôi sẽ nói thật điều xảy ra bên trong cơ thể
khi quý vị âm thầm bỏ từng thói quen một.
Và tôi sẽ chỉ cho quý vị cách lấy lại dù đã bỏ từ lâu.
Hãy xem đến cuối.
Thói quen số 1.
Tôi đảm bảo sẽ khiến nhiều người bất ngờ.
Ngay cả tôi cũng bất ngờ khi đọc nghiên cứu về nó lần đầu tiên.
Tôi là bác sĩ Nguyễn Minh Tâm.
Hơn 20 năm làm việc trong chuyên khoa nội tổng hợp và lão khoa.
Tôi đã gặp hàng nghìn bệnh nhân ở độ tuổi 60, 70, 80.
Và có một điều tôi muốn nói thẳng ngay từ đầu.
Có một câu tôi ghét nhất trong ngành y.
Câu đó là
Bình thường thôi, lớn tuổi rồi mà.
Câu đó đang làm hại quý vị.
Nó khiến quý vị nghĩ rằng yếu đi là không thể tránh.
Nó khiến quý vị chấp nhận ít hơn mức cơ thể thực sự có thể làm.
Nó khiến quý vị ngừng cố gắng.
Nhưng đây là điều 20 năm hành nghề dạy tôi.
Những bệnh nhân vẫn minh mẫn, vẫn tự đi chợ, vẫn tự nấu cơm,
vẫn cười đùa với con cháu ở tuổi 85, 88.
Họ không dùng thuốc gì đặc biệt.
Họ không có chế độ ăn kỳ lạ hay tốn kém.
Họ chỉ đang giữ 6 thói quen nhỏ.
6 thói quen mà phần lớn mọi người đã bỏ mà không hay.
Hãy để tôi kể cho quý vị nghe.
Tôi muốn quý vị hình dung cơ thể như một tài khoản tiết kiệm.
Mỗi thói quen tốt là một lần gửi tiền vào tài khoản đó.
Mỗi ngày bỏ bê là một lần rút tiền ra.
Khi còn dưới 60 tuổi, cơ thể tự nạp lại số dư.
Nó tha thứ cho những ngày lười biến.
Nó tự phục hồi sau những đêm ngủ không ngon,
sau những bữa ăn thiếu chất.
Nhưng sau 75 tuổi, cơ thể ngừng tự nạp lại.
Nó chỉ tiêu dần số dư còn lại.
Và khi số dư cạn kiệt, không phải từ từ đâu.
Nó sụp rất nhầm.
Nó là lý do tại sao nhiều cô bác thấy ổn, ổn, ổn.
Rồi đột nhiên một mùa Tết nằm một chỗ
mà gia đình không ai hiểu tại sao.
Không ai cản báo, không có hồi chuông báo động,
không có biển hiệu dừng lại.
Chỉ là một ngày quý vị nhận ra bản thân khác đi
so với 6 tháng trước.
Và điều đáng sợ hơn, nhiều người bỏ các thói quen này
mà không hề nhận ra mình đang bỏ.
Một nhóm nghiên cứu tại Đại học Johns Hopkins
đã theo dõi hơn 5.000 người ở độ tuổi
từ 75 đến 85 trong hơn một thập kỷ.
Kết quả của họ khiến tôi phải đọc lại 2 lần.
Chỉ 12% trong số những người được theo dõi
duy trì được từ 4 thói quen trở lên trong danh sách này.
12%
12 trong 100 người.
Nhưng nhóm 12% đó ít có nguy cơ sụp giảm chức năng đột ngột
hơn tới 61% so với những người còn lại.
61%
Có nghĩa là họ vẫn tự lái xe đi khám bệnh,
vẫn tự tắm rửa, tự mặc quần áo,
vẫn nhớ tên cháu nội, cháu ngoại,
vẫn hiểu trọn vẹn câu chuyện người khác kể mà không cần nhắc lại.
Còn 88% còn lại thì sao?
Họ đã lặng lẽ bỏ ít nhất 3 trong số 6 thói quen này
và hầu hết trong số họ hoàn toàn không biết mình đang bỏ.
Trước khi vào phần 9, tôi nhờ quý vị một việc nhỏ
Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế hay bất cứ đâu
tôi đọc từng bình luận và những câu chuyện thật từ quý vị
giúp tôi hiểu hơn để làm những video tiếp theo
phù hợp hơn với đời sống thật của cô bác.
Bây giờ, chúng ta bắt đầu điếm ngược từ thói quen số 6 đến số 1.
Thói quen số 1 tôi hứa sẽ làm nhiều người phải nhìn lại.
Thói quen số 6
Quý vị có biết mình có thể đang thiếu nước nghiêm trọng ngay lúc này
mà không hề cảm thấy khác không?
Đây là điều mà nhiều người không biết.
Sau 75 tuổi, cơ thể bắt đầu nói dối quý vị về cân khác.
Tính hiệu khác yếu đi rõ rẹp.
Thận mất khoảng 40% khả năng lọc so với thời còn trẻ.
Quý vị có thể thiếu nước thật sự mà vẫn cảm thấy bình thường
Và thiếu nước ở tuổi này không chỉ là mệt mỏi hay khô môi.
Nó gây chóng mặt khi đứng dậy đột ngột.
Nó làm chậm khả năng tư duy và trí nhớ trong ngày.
Nó tăng nguy cơ té ngã,
một trong những nguyên nhân gây tàn tật phổ biến nhất ở người cao tuổi.
Nó tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển trong đường tiết niệm.
Một nghiên cứu theo dõi hơn 3.500 người cao tuổi tại châu Âu
công bố trên tạp chí y khoa GAMA Internal Medicine cho thấy
những người uống nước điều đặn và đủ lượng trong ngày
có thể giảm 38% nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệm
và giảm 29% nguy cơ té ngã.
29% chỉ từ việc uống nước đúng cách.
Thế mà phần lớn người cao tuổi vẫn uống quá ít.
Nhiều cô bác buổi sáng thức dậy là pha trà, pha cà phê, ăn sáng
mà chưa uống một nửm nước lọc nào.
Trà không xấu, cà phê không cấm.
Nhưng có một vấn đề.
Khi quý vị ngủ, cơ thể mất nước cả đêm qua hơi thở.
Sau 75 tuổi, lượng nước mất qua hơi thở ban đêm
cao hơn khoảng 30% so với lúc còn 50 tuổi.
Tức là buổi sáng thức dậy, cơ thể đang ở trạng thái thiếu nước
mà quý vị không hề hay.
Thói quen của nhóm 12% đó, uống 300-400ml nước lọc ngay khi thức dậy.
Trước khi pha trà.
Trước khi ăn sáng.
Trước khi mở điện thoại xem tin tức buổi sáng.
Mẹo thực hàm ngay tối nay, đặt một ly nước lọc cạnh giường trước khi ngủ.
Sáng mai, uống hết ly đó trước khi ra khỏi phòng ngủ.
Và nếu muốn hiệu quả tốt hơn,
thêm một nhúm nhỏ muối biển hoặc muối hồng vào ly nước đó.
Tại sao cần muối?
Vì không có một lượng na tri nhỏ,
nước lọc đơn thuần sẽ đi thẳng qua thận ra ngoài
mà không thấm vào tế bào đang cần nó.
Đó chính là lý do nhiều người uống nước cả ngày mà vẫn thấy khô môi, mệt mỏi.
Thử thói quen này trong một tuần,
quý vị sẽ nhận ra sự khác biệt rõ vào buổi chiều,
đầu óc tỉnh táo hơn, ít chóng mặt hơn khi đứng dậy.
Thói quen số 5.
Vẫn tập sức đề kháng cơ bắp 2 lần mỗi tuần.
Tôi không nói đến việc vào phòng gym hay nâng tạ nặng.
Tôi không đề nghị quý vị chạy bộ hay tập yoga phức tạp.
Tôi chỉ nói đến một việc rất đơn giản.
Làm cơ bắp phải chống lại một lực cản nào đó,
ít nhất 2 lần mỗi tuần.
Dây kháng lực mua ngoài tiệm thể thao vài chục nhìn đồng.
Chai nước 500ml cầm tay làm tạ.
Chống tường bằng 2 tay, chống đẩy đứng.
Hoặc đơn giản nhất, tập ngồi xuống đứng lên từ ghế,
không dùng tay vịnh 10 lần liên tiếp.
Tại sao điều này lại quan trọng hơn bao giờ hết sau 75 tuổi?
Vì sau 75, cơ bắp của quý vị phát triển một đặc điểm
mà y khoa gọi là kháng trở đồng hóa.
Nói đơn giản hơn là cơ bắp trở nên khó tiếp nhận tín hiệu hơn.
Chúng vẫn phản ứng nếu quý vị kích thích đúng cách.
Nhưng nếu không kích thích, chúng teo dần đi mà không báo trước.
Cứ mỗi năm sau 60 tuổi, cơ bắp mất từ 1 đến 2%.
Sau 75 tuổi, tốc độ mất cơ này nhanh hơn.
Tình trạng này có tên y khoa sarcopenia, teo cơ do tuổi tác.
Sarcopenia làm tăng nguy cơ té ngã lên 47%
và tăng nguy cơ mất khả năng tự thực hiện hoạt động cơ bản
như tự đứng dậy từ ghế thấp thêm 53% trong vòng 5 năm tiếp theo.
Tôi muốn hỏi thẳng, ngay lúc này,
quý vị có thể tự đứng dậy từ ghế mà không cần tay vịnh không?
Đó là một trong những bài kiểm tra đơn giản nhất
mà tôi dùng để đánh giá sức khỏe tổng thể của bệnh nhân cao tuổi.
Nhiên cứu đăng trên tạp chí Journal of Gerontology
theo dõi người từ 75 đến 85 tuổi tập kháng lực 2 lần mỗi tuần
trong 10 tuần cho thấy kết quả.
Sức mạnh cơ chân tăng 37%.
Khả năng giữ thăng bằng cải thiện 28%.
Ở tuổi 80, trong 10 tuần, không phải 1 năm, 10 tuần.
Mẹo đi kèm.
Trong vòng 30 phút sau khi tập, hãy ăn khoảng 25 gam đạm,
2 quả trứng luộc, 1 miếng cá, 1 bát đậu hủ.
Cơ bắp đang lắng nghe nhiều nhất trong khoảng thời gian đó ngay sau khi tập.
Nếu quý vị có vấn đề về tim mặt, khớp nặng hay vừa qua phẫu thuật,
hãy hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu.
Nhưng với phần lớn quý vị đang xem video này, cơ thể đang chờ quý vị bắt đầu.
Thói quen số 4. Vẫn ngủ đúng giờ như đồng hồ.
Đây không phải về việc ngủ đủ 8 tiếng, đây là về sự ổn định.
Về đồng hồ sinh học.
Sau 75 tuổi, đồng hồ sinh học của quý vị không còn chạy chính xác như thời trẻ.
Não sản xuất melatonin, hormôn điều chỉnh giấc ngủ, ít hơn khoảng 70% so với năm 30 tuổi.
Giai đoạn ngủ sâu, nơi cơ thể tự sửa chữa, não bộ dọn dẹp chất thải tế bào, giảm đến 80%.
Điều này nghe có vẻ như chuyện nhỏ,
nhưng các nhà nghiên cứu tại Đại học California Berkeley phát hiện
người trên 70 tuổi có giấc ngủ không điều đặn
có thể tích lũy mãn bám trong não nhiều hơn 68% so với những người có giờ ngủ ổn định.
68%.
Mãn bám đó chính là thứ liên quan đến suy giảm trí nhớ và chứng mất trí nhớ về sao.
Đây không phải con số nhỏ.
Vậy nhóm người khỏe mạnh nhất ở độ tuổi 80 mà tôi theo dõi có điểm gì chung?
Họ đi ngủ trong khung 30 phút cố định mỗi tối,
thức dậy cùng giờ mỗi sáng, kể cả thứ bảy, thứ chủ nhật, kể cả ngày Tết.
Phòng ngủ giữ mát khoảng 22-24 độ C.
Không nhìn điện thoại hay TV ít nhất 1 tiếng trước khi ngủ.
Nhiều cô bác có thói quen nằm xem điện thoại hoặc TV cho đến khi ngủ thiếp đi.
Điều này không chỉ ảnh hưởng vì ánh sáng màn hình,
mà vì não vẫn đang xử lý thông tin,
vẫn đang kích hoạt khi nó cần được thư giãn dần.
Mẹo thực hành
10 phút thở chậm trước khi ngủ,
hít vào bằng mũi, đếm 4 nhịp,
thở ra bằng miệng, đếm 6 nhịp.
Nhiên cứu cho thấy kỹ thuật thở này có thể giúp giảm hormone căng thẳng cortisol khoảng 22%
và hỗ trợ vào giai đoạn ngủ sâu dễ dàng hơn.
Nảo bộ của quý vị đang cần điều đó mỗi đêm.
Thói quen số 3
Vẫn ăn đạm đầy đủ ở mỗi bữa.
Đây là điều tôi buồn nhất khi thấy ở phòng khám.
Hàng chục năm qua, người cao tuổi được khuyên
ăn ít lại, ăn nhẹ thôi, ăn thanh đạm là tốt.
Nhưng với chất đạm, điều ngược lại mới đúng.
Sau 75 tuổi, vì cơ thể khó tiếp nhận tín hiệu tái tạo cơ bắp hơn,
cơ thể thực sự cần nhiều đạm hơn để duy trì cùng một lượng cơ bắp.
Nhiều hơn bao nhiêu?
Nhiều hơn từ 50 đến 75% so với người 30 tuổi.
Nhưng hầu hết bệnh nhân cao tuổi mà tôi gặp
chỉ ăn được một nửa lượng đạm cơ thể thực sự cần.
Bữa sáng, cháo trắng hoặc bánh mì không.
Bữa trưa, bát bún hay tô phở toàn nước với vài lát thịt mỏng.
Bữa tối, một miếng cá nhỏ với cơm.
Nhìn qua thì có vẻ đủ no, nhưng không đủ đạm.
Hãy tưởng tượng cơ thể như một ngôi nhà xây bằng gập.
Mỗi đêm khi ngủ, những viên gạch cũ, hỏng bị dở ra.
Những viên gạch mới cần được đặt vào để bù lại.
Đạm chính là viên gạch đó.
Thiếu gạch, bức tường mỏng dần.
Tháng này qua tháng khác, năm này qua năm khác.
Cho đến khi một lần vắt ngã, một lần ốm và bức tường không chịu được nữa.
Con số cụ thể quý vị cần nhớ.
Mỗi bữa ăn cần khoảng 25 đến 35 gam đạm.
Tương đương 2 đến 3 quả trứng.
Hoặc một miếng cá bằng kích thước lòng bàn tay.
Hoặc một bát đậu hủ đầy.
Sữa chua Hy Lạp cũng tính.
Phô mai tươi cũng tính.
Đậu xanh, đậu đen cũng tính.
Quan trọng là chia điều ra ba bữa.
Vì sau 75 tuổi, cơ bắp chỉ có thể tiếp nhận khoảng 35 đến 40 gam đạm trong một lần ăn.
Ăn dồn quá nhiều vào một bữa thì phần còn lại bị cơ thể đốt thành năng lượng thay vì dùng để tái tạo cơ.
Câu chuyện từ phòng khám của tôi.
Bác Nam, 78 tuổi, ở Đà Nẵng.
Con cái đưa bác đến khám vì thấy bác gầy đi rõ rệt trong 2 năm.
Bác sĩ cũ kết luận, bình thường thôi, lớn tuổi rồi.
Khi tôi kiểm tra kỹ hơn, bác đã mất gần 8 kg.
Không phải mỡ mà là cơ.
Lực nắm tay của bác nằm trong nhóm thấp nhất so với độ tuổi.
Nhiều người không biết rằng lực nắm tay là một trong những chỉ số tiên lượng sức khỏe lâu dài mà y học hiện đại đánh giá rất cao.
Nhiều nghiên cứu lớn đã chỉ ra mối liên hệ rõ ràng giữa lực nắm tay và tuổi thọ tổng thể.
Sau 12 tuần điều chỉnh bữa ăn, thêm đạm vào mỗi bữa sáng, trưa, tối, bác Nam lấy lại được 5 kg cơ.
Lực nắm tay trở về mức trung bình cho độ tuổi.
Và câu bác nói khi tái khám khiến tôi không quên được.
Bác tự sách giỏ đi chợ được rồi, bác sĩ ơi.
Mẹo đi kèm, ăn đạm cùng với thực phẩm có vitamin C, nửa quả cam, một ít ớt chuông, vài giọt chanh vắt lên món ăn.
Vitamin C giúp cơ thể tổng hợp collagen, chất giữ cho cơ bắp gián kết chắc chắn với xương khớp.
Trước khi vào hai thói quen cuối, và đây là hai thói quen quan trọng nhất, tôi muốn hỏi thẳng quý vị.
Trong hai tuần vừa rồi, quý vị có gặp điều nào trong số này không?
Gõ số 1 nếu quý vị thường xuyên cảm thấy mệt mỏi vào buổi sáng dù đã ngủ đủ giấc.
Gõ số 2 nếu quý vị bị chóng mặt khi đứng dậy đột ngột.
Gõ số 3 nếu quý vị hay bị hụt hơi khi leo cầu thang hoặc đi bộ một đoạn ngắn.
Chỉ cần gõ con số thôi, tuần tới tôi sẽ đọc và phân tích từng trường hợp.
Bây giờ, hai thói quen còn lại, và tôi có thể nói thẳng đây là hai thứ mà kết quả nghiên cứu khiến ngay cả giới y khoa phải nhìn nhận lại.
Thói quen số 2, vẫn nói chuyện thật sự với một người mỗi ngày.
Tôi biết điều này nghe có vẻ quá đơn giản, quá mềm mỏng, không đủ y khoa.
Nhưng đây là một trong những phát hiện khoa học mạnh nhất mà tôi từng đọc.
Một phân tích tổng hợp dữ liệu từ hơn 300.000 người tham gia do các nhà nghiên cứu tại Đại học Brigham Young thực hiện cho thấy
cô đơn kéo dài có nguy cơ ảnh hưởng đến tử vong tương đương với việc hút 15 điếu thuốc lá mỗi ngày.
15 điếu mỗi ngày.
Với người trên 75 tuổi, Viện Quốc gia về Lão khoa Hoa Kỳ duy nhận
cô đơn kéo dài có thể đẩy nhanh suy giảm trí nhớ đến 64%
và làm tăng nguy cơ chứng mất trí nhớ lên 41%.
Đây không phải chuyện cảm xúc hay tâm lý đơn thuần.
Đây là chuyện sinh học.
Khi quý vị có một cuộc trò chuyện thật sự với người khác,
có sự qua lại, có tiếng cười, thậm chí có tranh lụng nhỏ,
Hormone đó làm giảm viêm nhiễm toàn thân,
kích hoạt lại những vùng não liên quan đến trí nhớ và nhận thức,
giữ cho các kết nối thần kinh không bị teo mòn vì thiếu kích thích.
Ngược lại, khi các kết nối đó im lặng nhiều tuần, nhiều tháng,
chúng bắt đầu tự cắt đứt chính mình,
giống như những con đường không có người đi bị cỏ mọc phủ kính.
Và đây là điều nhiều gia đình hiểu nhầm.
Ngồi cùng phòng trong khi TV đang mở không phải là giao tiếp thật sự.
Nhắn tin qua điện thoại cho con cháu không phải là giao tiếp thật sự.
Xem các bài giảng, bài kinh, chương trình giải ký trên Youtube một mình
không phải giao tiếp thật sự.
Não cần sự qua lại, cần khoảnh khắc lắng nghe,
xử lý, phản hồi, bất ngờ.
Đó mới là cái não đang cần.
Câu chuyện từ phòng khám.
Cụ Lan, 83 tuổi, ở Huế.
Chồng cụ mất sau 52 năm chung sống.
Con gái đưa cụ đến khám 9 tháng sau đó.
Kết quả kiểm tra nhận thức của cụ đã sụp rõ rẹp
chỉ trong chưa đầy một năm.
Tôi không thay đổi bất kỳ loại thuốc nào.
Tôi chỉ đề nghị một lịch sinh hoạt mới.
Mỗi ngày gọi điện thoại, không nhắn tin, gọi thật sự
Thêm vào đó, 2 buổi sáng mỗi tuần,
cụ đến câu lạc bộ dưỡng sinh ở gần nhà.
8 tháng sau, điểm nhận thức của cụ trở về mức cũ,
không thuốc mới, không can thiệp y tế phức tạp.
Con gái gọi điện cho tôi nói một câu mà tôi vẫn còn nhớ.
Mẹ con lại nói chuyện như hồi còn trẻ rồi, bác sĩ ơi.
Tối nay, hãy gọi điện cho một người, không nhắn tin,
gọi và nói chuyện ít nhất 15 đến 20 phút.
Ngày mai, lên lịch một buổi gặp mặt trực tiếp trong tuần này.
Mẹo đi kèm, kết hợp giao tiếp xã hội với vận động khi có thể,
đi bộ buổi sáng với hàng sớm,
tập thái cực quyền cùng nhóm ngoài công viên,
làm vườn với người thân vào buổi chiều.
Khi kết hợp 2 thứ đó cùng lúc,
não tiết ra một khóa chất gọi là BDNF.
Nhiều nghiên cứu gọi đây là phân bón cho tế bào não.
Ở mức cao hơn đáng kể so với làm từng thứ riêng lẻ.
Thói quen số 1, vẫn học một điều gì đó thật sự mới mỗi ngày.
Đây rồi.
Thói quen mà các nhà nghiên cứu tại John Hopkins
gọi là công cụ hỗ trợ trường thọ
chưa được tận dụng nhiều nhất mà chúng ta đang có.
Và chỉ dưới 12% người trên 75 tuổi
thực hiện điều đặn mỗi ngày.
Tôi muốn nói thẳng, đây không phải làm ô chữ,
không phải đọc báo mỗi sáng,
không phải xem chương trình thời sự,
chương trình khoa học hay phim tài liệu.
Tất cả những thứ đó có giá trị của chúng.
Nhưng chúng chỉ là bảo trì, dùng những đường não đã quen.
Cái tôi đang nói đến hoàn toàn khác.
Đó là việc học một thứ thật sự mới.
Một kỹ năng mà não chưa bao giờ xử lý trước đây.
Một thứ khiến quý vị cảm thấy lóng ngóng, vụn về, bối rối.
Và chính cái cảm giác lóng ngóng đó
chính là phần có giá trị nhất.
Tại sao khó khăn lại là thuốc?
Sau 75 tuổi, não ưu tiên dùng những con đường đã quen.
Nó tiết kiệm năng lượng bằng cách tránh những gì mới mẻ, xa lạ.
Nhưng chính sự ưu tiên đó
lại đang tiêu hao dần giữ trữ nhận thức của quý vị.
Giữ trữ nhận thức là gì?
Là khoảng đệm bảo vệ,
giữ cho não vẫn hoạt động tốt
ngay cả khi bắt đầu có những thay đổi tự nhiên theo tuổi tác bên trong.
Người có giữ trữ nhận thức tốt,
dù não đang thay đổi,
vẫn nhớ tên người,
vẫn hiểu câu chuyện,
vẫn tự xử lý công việc hàng ngày được.
Người có giữ trữ nhận thức thấp,
cùng mức độ thay đổi bên trong,
sụt giảm nhanh hơn nhiều.
Nhiên cứu từ Đại học Edinburgh
theo dõi hơn 1.000 người từ độ tuổi 70
đến cuối thập niên 80 của cuộc đời.
Những người dành ít nhất 30 phút mỗi ngày
để học điều gì đó thật sự mới
và thách thức cho thấy
não có rút chậm hơn 47%
trên hình ảnh chụp cộng hưởng từ.
Ít có nguy cơ được chẩn đoán
mất trí nhớ hơn 38%
trong thập kỷ tiếp theo.
47%
38%
Đây là những con số thật sự
từ nghiên cứu thật sự
trên người thật sự.
Và đây là điều quan trọng
mà nhiều người hiểu nhầm.
Xem người khác chơi đàn trên Youtube
không phải là học đàn.
Xem video nấu ăn
không phải là học nấu ăn.
Đọc về lịch sử hội họa
không phải là học vẽ.
Học thật sự là khi quý vị
cầm nhà cụ lên và tập
từng nốt bụng về.
Học thật sự là khi quý vị
đứng trước bếp và tự tay
làm món chưa bao giờ làm.
Học thật sự là khi quý vị
nhìn tờ giấy trắng và tập
đặt từng nét cỏ đầu tiên.
Sự bụng về, sự vật lộn
chính là bài tập.
Giống như nâng tả đủ nặng
để cảm thấy mỏi mới giúp cơ bắp phát triển.
Nếu tả quá nhẹ
cơ không phát triển.
Nếu điều đang học quá quen thuộc
não không tạo ra kết nối mới.
Câu chuyện từ phòng khám.
Bác Hùng, 79 tuổi
ở Hải Phòng, kỹ sư xây dựng
về Hưu.
40 năm làm nghề, đầy kinh nghiệm
rồi 3 năm về Hưu
hầu như không làm gì
thực sự thử thách bản thân.
Bác đến gặp tôi vì hay quên tên người quen
khó theo dõi câu chuyện dài.
Kết quả chụp não
bình thường
nhưng dự trữ nhận thức đang giảm dần.
Tôi không cho thuốc.
Tôi chỉ đề nghị bác chọn một thứ
bác chưa bao giờ làm trong đời
và học mỗi ngày.
Bác chọn học guitar
chưa bao giờ chơi nhạc cụ
theo lời bác
những tháng đầu nghe như mèo kêu.
18 tháng sau
bác chơi được 8 bài
bác tham gia nhóm đàn ca khu phố
và điều đó tự nhiên
cho bác thêm thói quen số 2.
Kết quả kiểm tra nhận thức
sau 18 tháng
cải thiện trong 3 trên 5 lĩnh vực
được đánh giá, không phải giữ nguyên
không phải chậm lại
cải thiện ở tuổi 79.
Điều đó có thể xảy ra
nhưng chỉ khi quý vị
chủ động bắt đầu.
Quý vị có thể bắt đầu với gì?
Học sử dụng điện thoại thông minh
thành thạo hơn, chụp ảnh
chỉnh sữa, gọi video.
Học nấu một món
chưa bao giờ nấu từ miền khác
từ nền ẩm thực khác.
Học vẽ tranh màu nước hay sơn dầu
từ đầu. Học chơi đàn tranh
đàn bầu hay bất kỳ
nhạc cụ nào quý vị từng muốn thử.
Học một ngôn ngữ mới
dù chỉ 10 từ mỗi ngày.
Học cờ tướng theo chiến thuật
chưa từng dùng.
Thứ gì quý vị đã muốn thử từ lâu
mà cứ nghĩ, thôi,
già rồi học làm gì?
Đó chính là thứ nên bắt đầu
ngay hôm nay.
Mẹo đi kèm.
Ăn cá béo 2 lần mỗi tuần.
Cá thu, cá ngừ, cá trích, cá hồi.
Axit béo DHA
trong những loại cá này
là vật liệu xây dựng màng
tế bào não. Không có đủ DHA
những kết nối mới mà não
đang cố tạo ra sẽ không bền.
Học giỏi không chỉ nhờ
cố gắng và kiên nhẫn,
còn nhờ ăn đúng thứ để não
có đủ nguyên liệu.
Trước khi kết thúc, đây là phần tôi không bỏ qua
trong bất kỳ video nào.
Nếu trong 2 tuần vừa rồi
quý vị gặp bất kỳ điều nào dưới đây,
đừng đợi lật khám định kỳ.
Gặp bác sĩ ngay trong tuần này.
Thứ nhất, hụt hơi
khi chỉ đi từ phần ngủ ra bếp
trong khi trước đây không như vậy.
Thứ hai, té ngã
dù chỉ ngã nhẹ
mà quý vị tự nhủ, thôi không sao.
Cũng cần kể lại
cho bác sĩ nghe.
Thứ ba, một cái tên quen thuộc,
một từ quen thuộc bỗng dưng
tìm không ra được.
Thứ tư, chóng mặt đột ngọt
khi đứng dậy, xảy ra nhiều lần
trong tuần.
Thứ năm, bối rối, lẫn lộn
theo cách mà một tháng trước
không hề có.
Thứ sáu, sụp cân
mà không có lý do rõ ràng.
Đây không phải bình thường của tuổi già.
Đây là tín hiệu.
Và tín hiệu cần được giải mã,
không phải bị bỏ qua.
Khi gặp bác sĩ, hãy nói đúng
hai câu này.
Tôi muốn bác sĩ đánh giá, giữ trữ nhận thức
và khối lượng cơ bắp của tôi.
Hai câu đó sẽ thay đổi
với hoàn toàn chất lượng buổi khám của quý vị.
Nhìn lại hai bàn tay
một lần nữa.
Nếu chúng vẫn cài được khuy áo
mà không rung, quý vị đang thuộc
về nhóm 12% đó rồi.
Hãy giữ vững điều đó.
Sáu thói quen, chỉ sáu.
Uống nước trước tiên
mỗi buổi sáng.
Tập cơ bắp chống lực cản
ít nhất hai lần mỗi tuần.
Ngủ đúng giờ như một chiếc đồng hồ đáng tin.
Ăn đủ chất đạm
ở mỗi bữa, sáng, trưa, tối.
Nói chuyện thật sự
với một người mỗi ngày.
Học một điều gì đó
thật sự mới mỗi ngày.
Đó là tất cả.
Không tốn tiền.
Không cần thiết bị đặc biệt.
Chỉ cần bắt đầu và duy trì.
Cụ Lan ở Huế
12 tháng sau khi điều chỉnh lại các thói quen
Cụ đang đọc sách trở lại.
Đang cười nói với cháu chắc.
Đang chăm sóc chậu hoa
Đó không phải may mắn.
Đó là kết quả của những thói quen nhỏ
được giữ vững mỗi ngày.
Gõ vào bình luận một từ thôi.
Sẵn sàng.
Nếu quý vị chưa đăng ký kênh này
bấm đăng ký và bật thông báo ngay bây giờ.
Tùng tới tôi sẽ chia sẻ
ba dấu hiệu buổi sáng
mà bác sĩ thường bỏ sót
trong những buổi khám ngắn 15 phút
nhưng lại có thể báo hiệu rất nhiều
về sức khỏe của người trên 75 tuổi.
Quý vị sẽ không muốn bỏ lỡ tập đó.