Tóm Tất Cuộc Đời Lưu Bá Ôn | Mưu Thần Vĩ Đại Nhất Nhà Minh

Chào mừng quý vị và các bạn đã quay trở lại với Sự Thi Quán. Trong suốt hơn 5.000 năm lịch sử của nền văn minh Trung Hoa, mỗi khi một vương chiều bước đến thời khắc hưng thịnh hay suy vong, dường như lịch sử lại âm thầm lựa chọn những con người kiệt xuất để gánh vác vận mệnh của cả một thời đại. Nếu nhà Hán có trương lương, thời Tam Quốc có gia cát lượng, thì vào những năm cuối của thế kỷ 13 và nửa đầu thế kỷ 14, khi đế quốc nguyên từng bước chìm vào cơn khủng hoảng không thể cứu vãn, lịch sử lại sản sinh ra một bậc kỳ tài mà hậu thế nhiều đời vẫn kính trọng, gọi là Lưu Bá Ôn. Ông không phải vị danh tướng tung hoành nơi xa trường với trăm trận trăm thắng, cũng không phải một vị hoàng đế nắm giữ thiên hạ trong tay. Thế nhưng, chỉ bằng trí tuệ, tầm nhìn chiến lược và tài năng trị quốc hiếm có, ông đã góp phần giúp một người xuất thân từ tầng lớp thấp nhất của xã hội từng bước đánh bại các thế lực hùng mạnh, thống nhất Trung Hoa và khai sáng vương chiều đại minh. Hơn 600 năm đã trôi qua, tên tuổi của Lưu Bá Ôn vẫn luôn được nhắc đến như một trong những mưu thần kiệt xuất nhất lịch sử phương Đông. Hôm nay, mời quý vị cùng xử thi quán, nhìn lại toàn bộ cuộc đời của người đã giành chọn tài năng và tâm huyết để góp phần viết nên một trong những chương sử huy hoàng nhất của Trung Hoa cổ đại. Năm 1311, dưới triều Nguyên Vũ Tông, tại huyện Thanh Điền thuộc phủ Sử Châu, nay là tỉnh Chiết Giang, một cậu bé trào đời trong gia đình họ Lưu, một dòng họ nhiều đời nổi tiếng với truyền thống nho học. Cậu bé ấy được đặt tên là Lưu Cơ, tự Bá Ôn. Cha ông là Lưu Dung, một nho sĩ nổi tiếng Thanh Liêm và Uyên Bác. Tuy gia đình không thuộc hàng quyền quý, nhưng lại đặc biệt coi trọng việc học hành và tu dưỡng đạo đức. Chính trong môi trường ấy, Lưu Bá Ôn từ nhỏ đã được tiếp xúc với kinh điển nho gia, lịch sử các chiều đại và những tư tưởng lớn của Bách gia chữ tử. Sử sách ghi lại rằng, ngay từ thỏa thiếu thời, Lưu Bá Ôn đã nổi tiếng thông minh khác thường. Khả năng ghi nhớ của ông khiến nhiều người kinh ngạc, nhưng điều đáng quý hơn cả lại là tư duy vượt xa tuổi tác. Trong khi những nho sinh cùng trang lứa miệt mài học thuộc kinh nghĩa để chuẩn bị cho con đường khoa cử, Lưu Bá Ôn lại dành phần lớn thời gian nghiền ngẫm lịch sử, binh pháp, thiên văn, địa lý và những quy luật hưng suy của các vương chiều. Ông luôn tin rằng, muốn hiểu được thiên hạ thì trước hết phải hiểu vì sao một chiều đại hưng thịnh rồi cũng suy vong. Chính những năm tháng ấy đã đặt nền móng cho tư tưởng chính trị và tầm nhìn chiến lược của vị mưu thần tương lai. Khi Lưu Bá Ôn lớn lên, cũng là lúc đế quốc nguyên bước vào thời kỳ suy thoái. Sau nhiều thập kỷ thống trị rộng lớn, bộ máy cai trị của chiều đình ngày càng bộc lộ nhiều dấu hiệu mục nát. Quan lại tham ô, phe phái tranh quyền đoạt lợi, thuế khóa ngày càng nặng nề. Trong khi thiên tai liên tiếp xảy ra khiến đời sống bách tính vô cùng cơ cực. Những cánh đồng màu mỡ bị lũ lụt và hạn hán tàn phá, nạn đói xuất hiện ở nhiều nơi. Khắp Trung Hoa, từng đoàn người phải rời bỏ quê hương để tìm đường sinh sống. Đứng trước khung cảnh ấy, Lưu Bá Ôn nhận ra rằng, một vương chiều nếu đánh mất lòng dân, thì dù quân đội hùng mạnh đến đâu cũng khó có thể tồn tại lâu dài. Sau nhiều năm đèn sách, vào năm 1333, Lưu Bá Ôn đỗ tiến sĩ và chính thức bước vào con đường làm quan dưới chiều nguyên. Với học vấn uyên thâm và tài năng nổi bật, ông nhanh chóng được bổ nhiệm giữ chức huyện thừa tại Cao An thuộc Giang Tây. Trong thời gian tại nhiệm, Lưu Bá Ôn nổi tiếng là vị quan thanh liêm, cương trực và nghiêm minh. Những vụ án tồn động lâu năm được ông xử lý dứt điểm theo đúng pháp luật. Những kẻ lợi dụng chức quyền để ước hiếp dân chúng đều bị xử phạt nghiêm khắc. Nhờ đó, ông được nhân dân kính trọng, nhưng cũng khiến không ít quan lại tham ô và thế lực địa phương xinh lòng oán ghét. Càng làm quan lâu, Lưu Bá Ôn càng nhận ra căn bệnh của chiều nguyên không còn nằm ở một vài viên quan tham nhũng hay những chính sách sai lầm nhất thời. Sự mục nát đã ăn sâu vào toàn bộ bộ máy cai trị. Những người ngay thẳng thường bị chèn ép, trong khi kẻ su nịnh lại ngày càng được trọng dụng. Nhiều lần dân sớ can rán, đề xuất cải cách nhằm ổn định dân sinh và trình đốn chiều chính, ông đều không được chiều đình chấp nhận. Trước thực trạng ấy, Lưu Bá Ôn hiểu rằng chỉ với một viên quan địa phương thì không thể cứu nổi một đế quốc đang đi đến hồi kết. Cuối cùng, ông quyết định xin cáo quan trở về quê hương thanh điền. Đó không phải là sự tư bỏ lý tưởng, mà là sự lựa chọn của một người đủ tỉnh táo để hiểu rằng thời cơ của mình vẫn chưa đến. Trở lại quê nhà, Lưu Bá Ôn sống cuộc đời của một học giả ẩn cư. Ban ngày ông đọc sách, dạy học và nghiên cứu kinh sử. Ban đêm, ông nghiền ngẫm binh pháp, quan sát thiên tượng và theo dõi từng biến động của thời cuộc. Trong khi khắp Trung Hoa liên tiếp bùng nổ những cuộc khởi nghĩa chống lại sự thống trị của nhà Nguyên, Lưu Bá Ôn vẫn lặng lẽ quan sát. Ông không vội chọn phe, cũng không để bản thân bị cuốn vào vòng xoáy tranh giành quyền lực. Theo ông, rất nhiều người đang cầm quân ngoài kia chỉ mong giành được thiên hạ, nhưng chưa chắc đã biết cách giữ gìn thiên hạ. Muốn trở thành minh chủ, trước hết phải biết lấy dân làm gốc, biết trọng dụng hiền tài và biết đặt đại nghĩa lên trên lợi ích của bản thân. Chỉ người như vậy mới xứng đáng để ông đem hết tài năng phụng sự. Thế nhưng, đúng vào lúc thiên hạ bước sang giai đoạn hỗn loạn nhất. Tại vùng đất Hào Châu, một người từng xuất thân là nông dân nghèo, từng phải vào chùa làm hòa thượng rồi lang bạt khắp nơi để kiếm sống, đang từng bước xây dựng lực lượng của riêng mình. Ít ai có thể ngờ rằng, người đàn ông ấy sau này sẽ trở thành vị hoàng đế khai sáng Vương Triều Đại Minh. Còn cuộc gặp gỡ giữa ông với Lưu Bá Ôn sẽ không chỉ thay đổi số phận của hai con người, mà còn mở ra một chương hoàn toàn mới trong lịch sử Trung Hoa. Vào giữa thế kỷ 14, cơn bão loạn đã hoàn toàn bao chùm Trung Hoa. Những cuộc khởi nghĩa nông dân bùng nổ liên tiếp, các thế lực quân Việt không ngừng mở rộng lãnh thổ. Còn triều đình nhà Nguyên thì từng ngày đánh mất quyền kiểm soát đối với thiên hạ rộng lớn mà tổ tiên họ đã gây dựng bằng vó ngựa suốt gần một thế kỷ. Từ vùng Trung Nguyên cho đến lưu vực Trường Giang, chiến tranh diễn ra không ngừng nghỉ. Thành trì đổi chủ chỉ sau một đêm, hôm nay một thủ lĩnh dựng cờ xưng bá, ngày mai lại bị đối thủ khác tiêu diệt. Thiên hạ giống như một bàn cờ khổng lồ, nơi mỗi thế lực đều cố gắng trở thành người cuối cùng còn đứng vững. Nhưng giữa cuộc diện ấy, Lưu Bá-ôn vẫn chưa bước ra khỏi quê hương thanh điền. Ông tiếp tục quan sát từng biến động của thời cuộc, lạng lẽ đánh giá từng nhân vật đang tranh giành thiên hạ. Trong mắt ông, có người rất giỏi cầm quân nhưng quá nóng vội. Có người sở hữu lãnh thổ rộng lớn nhưng chỉ biết hưởng lạc. Cũng có người được lòng quân sĩ nhưng lại thiếu tầm nhìn để thống nhất đất nước. Ông hiểu rằng thiên hạ lúc này không thiếu anh hùng nhưng lại rất hiếm minh chủ. Trong khi đó, tại vùng Ứng Thiên, một thế lực đang âm thầm lớn mạnh với tốc độ khiến tất cả các đối thủ phải dè chừng. Người đứng đầu lực lượng ấy chính là Chu Nguyên Trương. Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo, từng mất cả cha lẫn mẹ trong nạn đói, từng phải vào chùa làm hòa thượng rồi lang bạt khắp nơi để kiếm sống. Chu Nguyên Trương hiểu rõ hơn bất kỳ ai nỗi thống khổ của Bách Tính giữa thời loạn. Sau khi gia nhập lực lượng khởi nghĩa Hồng Cân, ông nhanh chóng bộc lộ tài năng quân sự hiếm có. Không chỉ đánh trận giỏi, Chu Nguyên Trương còn nổi tiếng là người nghiêm khắc trong quân kỳ, cấm quân sĩ cướp bóc dân lành, đồng thời tích cực chiêu mộ nhân tài để xây dựng lực lượng lâu dài. Chính điều ấy đã khiến ngày càng nhiều nho sĩ và học giả bắt đầu đặt niềm tin vào người thủ lĩnh xuất thân bình dân này. Trong số những người sớm nhìn thấy tài năng của Lưu Bá-ôn có Lý Thiện Trường, một miêu sĩ quan trọng dưới chướng Chu Nguyên Trương. Biết rõ học vấn và danh tiếng của Lưu Bá-ôn từ lâu, Lý Thiện Trường nhiều lần tiến cử ông với Chu Nguyên Trương. Sau khi tìm hiểu, Chu Nguyên Trương càng thêm khâm phục vị học giả nổi tiếng Sứ Thanh Điển. Ông hiểu rằng muốn thống nhất thiên hạ không chỉ cần những danh tướng biết sông pha nơi trận mạc, mà còn cần những người có thể nhìn xa hơn một trận chiến, một thành trì hay một chiến thắng trước mắt. Năm 1363, Chu Nguyên Trương sai sứ mang thư mời Lưu Bá-ôn ra giúp mình. Đó không phải là lời triệu kiến của một bậc quân vương đối với thần tử, mà là sự cầu hiền của một người đang mang trong mình khát vọng thống nhất thiên hạ. Sau nhiều năm quan sát, Lưu Bá-ôn cuối cùng cũng đưa ra quyết định quan trọng nhất cuộc đời. Ông rời Thanh Điển, đến đại doanh của Chu Nguyên Trương. Cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa hai con người ấy không hề diễn ra trong không khí phô trương quyền thế. Theo ghi chép của Minh Sử, Chu Nguyên Trương đặc biệt coi trọng Lưu Bá-ôn. Sau buổi đàm đạo ấy, Chu Nguyên Trương càng tin rằng mình đã tìm được người có thể cùng mình hoạch định đại cục. Còn Lưu Bá-ôn cũng nhận ra người trước mặt chính là Minh Chủ mà ông đã chờ đợi suốt nhiều năm. Kể từ đó, Lưu Bá-ôn chính thức trở thành một trong những mưu sĩ quan trọng nhất dưới chướng Chu Nguyên Trương. Ông không trực tiếp cầm quân song pha nơi trận địa, nhưng lại đảm nhiệm vai trò phân tích tình hình, đánh giá đối thủ, hoạch định chiến lược và tham gia bàn bạc những quyết sách lớn. Thời điểm ấy, kẻ thù nguy hiểm nhất của Chu Nguyên Trương chính là Trần Hữu Lượng, thủ lĩnh của nước Hán, người đang kiểm soát vùng trung lưu sông Trường Giang với lực lượng thủy quân đông đảo bậc nhất Trung Hoa. Sau nhiều năm mở rộng thế lực, Trần Hữu Lượng đã trở thành đối thủ đáng gợm nhất trên con đường thống nhất thiên hạ của Chu Nguyên Trương. Lưu Bá-ôn nhiều lần phân tích rằng nếu không đánh bại Trần Hữu Lượng, mọi kế hoạch về sau đều rất khó thành hiện thực. Tuy nhiên, ông cũng khuyên Chu Nguyên Trương tuyệt đối không nên nóng vội. Quân của Trần Hữu Lượng tuy đông nhưng phần lớn mới được sáp nhập từ nhiều lực lượng khác nhau, chưa thật sự đồng lòng. Trong khi đó, quân đội của Chu Nguyên Trương tuy ít hơn nhưng tổ chức chặt chẽ, quân kỷ nghiêm minh và có khả năng cơ động cao. Điều quan trọng nhất không phải là số lượng binh sĩ mà là lựa chọn đúng thời cơ để quyết chiến, đúng như những gì lưu Bá-ôn dự liệu. Mùa hè năm 1363, hai thế lực lớn nhất phương Nam chạm trán tại Hồ Bà Dương, mở màn một trong những trận thủy chiến lớn nhất lịch sử Trung Hoa. Theo sự sách, hàng nghìn chiến thuyền phủ kín mặt hồ rộng lớn, tiếng chống trận vang vọng giữa sóng nước, khói lửa và tên đạn bao trùm cả một vùng trời. Trận chiến kéo dài suốt nhiều tuần lễ với mức độ ác liệt chưa từng có. Trong suốt thời gian ấy, lưu Bá-ôn luôn cùng các mưu sĩ tham gia phân tích diễn biến chiến trường và hiến kế cho Chu Nguyên Trương. Ông cho rằng chỉ cần giữ vững ý chí, tận dụng ưu thế cơ động và chờ đối phương bộc lộ sơ hở thì thời cơ chiến thắng nhất định sẽ đến. Quả đúng như vậy. Sau nhiều ngày giao tranh quyết liệt, Trần Hữu Lượng bị trúng tên trong lúc chỉ huy chiến đấu và qua đời ngay trên chiến thuyền. Cái chết của vị thủ lĩnh nước Hán khiến toàn bộ đại quân nhanh chóng rơi vào hỗn loạn. Chu Nguyên Trương lập tức nắm lấy thời cơ phát động cuộc tổng công kích. Đến cuối trận chiến, lực lượng của Trần Hữu Lượng gần như tan giã hoàn toàn. Chiến thắng Hồ Bà Dương đã trở thành bước ngoặt quyết định trong cuộc chiến tranh giành thiên hạ. Từ sau trận đánh ấy, Chu Nguyên Trương vươn lên trở thành thế lực mạnh nhất miền Nam còn cán cân quyền lực của Trung Hoa cũng bắt đầu nghiêng hẳn về phía ông. Thế nhưng, đối với Lưu Bá Ôn, đó mới chỉ là khởi đầu. Bởi ở phía Đông vẫn còn Trương Sĩ Thành đang làm chủ vùng Giang Nam giàu có Còn phía Bắc, triều đình nhà Nguyên tuy suy yếu nhưng vẫn chưa hoàn toàn sụp đổ. Muốn chấm dứt nhiều thập kỷ chiến tranh, vẫn còn những trận chiến lớn hơn đang chờ đợi phía trước. Và cũng từ đây, tài năng của Lưu Bá Ôn sẽ bước vào giai đoạn rực rỡ nhất khi từng quyết sách của ông góp phần mở đường cho sự ra đời của một đế quốc mới mang tên Đại Minh. Chiến thắng tại Hồ Bà Dương không chỉ đặt dấu chấm hết cho thế lực hùng mạnh của Trần Hữu Lượng mà còn làm thay đổi hoàn toàn cục diện Trung Hoa. Sau nhiều năm trinh chiến, lần đầu tiên Trung Nguyên Trương nắm trong tay yêu thế tuyệt đối ở miền Nam danh tiếng của ông nhanh chóng lan khắp thiên hạ. Hàng loạt châu quận trước đây còn do dự nay lần lượt quy phục. Những nhò sĩ, danh tướng và nhân tài ở nhiều nơi cũng nối nhau tìm đến ứng thiên bởi ai cũng nhận ra rằng vận mệnh của Trung Hoa đang dần nghiêng về phía người thủ lĩnh xuất thân từ Hào Châu. Thế nhưng, giữa bầu không khí hân hoan sau chiến thắng, Lưu Bá Ôn vẫn giữ sự bình tĩnh vốn có. Ông hiểu rằng, đánh bại được một đối thủ lớn không đồng nghĩa với việc thiên hạ đã thái bình. Trước mắt Tru Nguyên Trương vẫn còn hai trở ngại vô cùng to lớn. Phía đông là Trương Sĩ Thành, người đang kiểm soát vùng Giang Nam giàu có với nguồn tài lực dồi dào và hệ thống thành trì kiên cố. Phía bắc là Triều Đình Nhà Nguyên, tuy đã suy yếu nhưng vẫn còn nắm giữ đại đô cùng phần lớn lãnh thổ Trung Nguyên. Chỉ cần nóng vội hoặc đi sai một nước cờ, mọi thành quả tích lũy suốt nhiều năm có thể tan biến chỉ sau một trận chiến. Chính vì vậy, Lưu Bá Ôn nhiều lần khuyên Tru Nguyên Trương tuyệt đối không để chiến thắng làm lưu mở lý trí. Theo ông, muốn thống nhất thiên hạ thì trước hết phải ổn định hậu phương, khôi phục sản xuất, tích chữ lương thảo và tiếp tục thu phục lòng dân. Chỉ khi nền móng đã đủ vững chắc mới có thể tiến hành những chiến dịch lớn tiếp theo. Tru Nguyên Trương hoàn toàn đồng ý với nhận định ấy. Trong suốt những năm sau trận Hồ Bà Dương, thay vì liên tục mở rộng chiến tranh, ông tập trung chỉnh đốn bộ máy cai trị tại các vùng đất vừa thu phục. Quân kỳ được siết chặt. Quan lại địa phương được tuyển chọn cẩn trọng. Những vùng đất hoang hóa được khuyến khích khai khận trở lại. Nhiều loại thuế được giảm bớt để người dân nhanh chóng ổn định cuộc sống. Chính những chính sách ấy đã giúp lực lượng của Tru Nguyên Trương ngày càng nhận được sự ủng hộ rộng rãi của Bách Tính. Đối với Lưu Bá Ôn, đây mới là nền tảng thật sự của một đế quốc. Ông từng nhiều lần nhấn mạnh rằng thành trì có thể được xây dựng bằng đá, quân đội có thể được trang bị bằng vũ khí, nhưng thiên hạ chỉ có thể được giữ vững bằng lòng dân. Sau khi mọi điều kiện đã chín mùi, Lưu Bá Ôn nhận định thời cơ giải quyết Trương Sĩ Thành cuối cùng cũng đã đến. Khác với Trần Hiếu Lượng luôn lựa chọn những trận quyết chiến quy mô lớn, Trương Sĩ Thành lại dựa vào sự giàu có của vùng Giang Nam cùng hệ thống phòng thủ kiên cố để kéo dài chiến tranh. Trước đối thủ như vậy, Lưu Bá Ôn cho rằng tuyệt đối không nên nóng lòng công thành. Ông đề xuất từng bước cô lập đối phương bằng cách kiểm soát các tuyến đường thủy, cắt đứt nguồn tiếp tế lương thực và từng bước thu hẹp phạm vi kiểm soát của Trương Sĩ Thành. Kế hoạch ấy nhanh chóng phát huy hiệu quả. Các thành trì xung quanh lần lượt bị quân của Trung Nguyên Trương chiếm lĩnh, nguồn tiếp tế ngày càng cạn kiệt, lực lượng của Trương Sĩ Thành dần bị dồn vào thế phòng thủ bị động. Thành Tô Châu bị đại quân bao vây. Sau nhiều tháng chống cự, Trương Sĩ Thành thất bại và bị bắt. Sự sụp đổ của thế lực này đánh dấu việc toàn bộ vùng Giang Nam rộng lớn đã nằm trong sự kiểm soát của Trung Nguyên Trương. Đây là thắng lợi có ý nghĩa chiến lược vô cùng quan trọng. Bởi từ thời điểm ấy, gần như toàn bộ miền Nam Trung Hoa đã được thống nhất dưới một lá cờ. Nhưng trong mắt Lưu Bá Ôn, cuộc chiến vẫn chưa kết thúc. Triều đình nhà Nguyên tuy đã mất phần lớn lãnh thổ, song hoàng đế vẫn còn ngự tại đại đô. Chừng nào lá cờ của nhà Nguyên còn tung bay trên kinh thành ấy, chừng đó thiên hạ vẫn chưa thể xem là thống nhất. Theo sự bàn bạc của các mưu thần và tướng lĩnh, Trung Nguyên Trương quyết định phát động cuộc bắt phạt. Trước khi xuất quân, Lưu Bá Ôn đặc biệt nhấn mạnh một điều. Ông khuyên các tướng lĩnh phải giữ nghiêm quân kỳ, tuyệt đối không được cướp bóc hay tàn hại dân chúng tại những vùng đất mới chiếm được. Ông cho rằng, đại quân lần này không chỉ đi đánh một vương triều, mà còn đi tiếp nhận lòng dân của cả thiên hạ. Nếu để dân chúng oán hận, thì dù chiến thắng cũng khó giữ được Giang Sơn lâu dài. Mùa thu năm 1367, đại quân bắt đầu tiến về phương Bắc. Đến đầu năm 1368, các cánh quân của Trung Nguyên Trương liên tiếp giành thắng lợi. Quân nhà Nguyên không còn đủ sức chống cự. Hoàng đế Nguyên Thuận Đế buộc phải rời khỏi đại đô, chạy về thảo nguyên Mông Cổ. Sau gần một thế kỷ cai trị Trung Hoa, nhà Nguyên chính thức đánh mất quyền kiểm soát vùng Trung Nguyên. Cũng trong năm ấy, tại Ứng Thiên, Trung Nguyên Trương chính thức lên ngôi hoàng đế, lấy niên hiệu Hồng Vũ và đặt quốc hiệu là Đại Minh. Một vương triều mới ra đời, khép lại nhiều thập kỷ chiến tranh và mở ra một trường hoàn toàn mới trong lịch sử Trung Hoa. Đối với Lưu Bá Ôn, đây là khoảnh khắc mà ông đã chờ đợi suốt nhiều năm. Từ một vị học giả lạng lẽ quan sát thời cuộc nơi thanh điển, giờ đây ông đã trở thành một trong những công thần quan trọng góp phần đưa một người nông dân nghèo lên ngôi cửu ngũ trí tôn. Tuy nhiên, Lưu Bá Ôn hiểu rất rõ rằng giành được thiên hạ mới chỉ là bước đầu tiên. Điều khó khăn hơn rất nhiều là làm thế nào để giữ cho thiên hạ mãi mãi yên ổn. Chính vì vậy, sau khi nhà Minh được thành lập, ông tiếp tục dốc toàn bộ trí tuệ để giúp Trung Nguyên Trương xây dựng nền móng cho vương triều mới. Nhưng cũng chính từ thời điểm ấy, khi chiến tranh đã lùi vào quá khứ và quyền lực tập trung về một người duy nhất, những cơn sóng ngầm trong triều đình Đại Minh cũng bắt đầu âm thầm xuất hiện. Không ai có thể ngờ rằng, thử thách lớn nhất trong cuộc đời của vị khai quốc Mưu Thần họ lưu lại không đến từ chiến trường, mà đến từ chính triều đại mà ông đã góp phần dựng nên. Sau khi Đại Minh được thành lập, chiến tranh kéo dài nhiều thập kỷ cuối cùng cũng dần lắng xuống. Khắp Trung Hoa, những cánh đồng bị bỏ hoang bắt đầu có người quay trở lại cày cấy. Những thành trì từng chìm trong khói lửa lần lượt được khôi phục. Các tuyến giao thương nối liền từ phương Nam đến phương Bắc dần nhộn nhịp trở lại. Thế nhưng, đối với Lưu Bá-ôn, ông hiểu rằng dựng nên một vương triều chỉ mới là bước khởi đầu. Điều khó khăn hơn rất nhiều là làm sao để vương triều ấy có thể trường tồn qua nhiều thế hệ. Bởi trong suốt nhiều năm nghiên cứu lịch sử, ông đã nhận ra một quy luật gần như không bao giờ thay đổi. Phần lớn các triều đại không sụp đổ vì kẻ thù bên ngoài, mà vì những mâu thuẫn phát sinh sau khi thiên hạ đã được thống nhất. Chính vì vậy, trong những năm đầu Triều Hồng Vũ, Lưu Bá-ôn tiếp tục dành chọn tâm huyết để giúp Chu Nguyên Trương xây dựng nền móng cho nhà Minh. Ông nhiều lần tham gia bàn bạc quốc sách, đề xuất tuyển chọn quan lại dựa trên tài năng và phẩm hạnh, khuyến khích khôi phục sản xuất nông nghiệp, giảm bớt gánh nặng cho bách tính và giữ nghiêm phép nước. Theo ông, một quốc gia muốn hưng thịnh lâu dài, thì pháp luật phải được thực thi công bằng, người có công phải được trọng thưởng, còn kẻ tham ô, dù giữ chức vụ cao đến đâu, cũng không thể đứng ngoài phép nước. Tuy nhiên, khi quyền lực này càng tập trung vào tay Hoàng đế, bầu không khí trong triều đình cũng dần thay đổi. Nếu như trong những năm trinh chiến, mọi người cùng chung mục tiêu đánh bại đối thủ để thống nhất thiên hạ, thì khi đất nước đã yên ổn, những cuộc tranh giành quyền lực trong nội bộ bắt đầu xuất hiện, các công thần khai quốc vốn từng kề vai sát cánh trên chiến trường, nay mỗi người đều giữ những chức vụ quan trọng trong triều. Sự khác biệt về quan điểm chính trị và lợi ích khiến nhiều phe phái dần hình thành. Là người từng chứng kiến sự suy vong của không ít vương triều, Lưu Bá-ôn luôn giữ thái độ hết sức thận trọng. Ông rất ít khi tham gia vào những cuộc tranh chấp quyền lực, cũng không lợi dụng công lao để xây dựng thế lực cho riêng mình. Điều ông quan tâm nhất vẫn là sự ổn định của quốc gia. Cũng bởi tính cách ngay thẳng ấy, mà Lưu Bá-ôn nhiều lần can rán chu nguyên trương trong việc trị nước. Có những lời can rán được Hoàng đế chấp nhận, nhưng cũng có những điều khiến nhà vua không hài lòng. Dẫu vậy, Lưu Bá-ôn vẫn giữ nguyên lập trường của mình. Ông cho rằng trung thần không phải là người chỉ biết nói điều Hoàng đế muốn nghe, mà là người dám nói điều có lợi cho đất nước. Theo ghi chép trong minh sử, những năm cuối đời, Lưu Bá-ôn nhiều lần xin rời chiều đình để trở về quê dưỡng bệnh. Sau nhiều năm lao tâm khổ tứ vì quốc sự, sức khỏe của ông đã giảm sút đáng kể. Chu nguyên trương tuy không muốn mất đi một vị mưu thần tài giỏi, nhưng cuối cùng vẫn chấp thuận cho ông trở về thanh điền. Rời khỏi kinh thành, Lưu Bá-ôn trở lại vùng quê nơi mình đã cất tiếng khóc chào đời hơn 60 năm trước. Không còn những buổi thiết chiều căng thẳng. Không còn những đêm thức trắng bàn bạc đại sự thiên hạ. Người học giả năm nào lại trở về với sách vở, núi non và cuộc sống thanh đạm. Thế nhưng, những năm tháng trinh chiến và gánh vác quốc sự đã bào mòn sức khỏe của ông quá nhiều. Đầu năm 1375, Lưu Bá-ôn Lâm bệnh nặng. Dù được các danh y tận tình chữa trị, bệnh tình vẫn không thuyên giảm. Ít lâu sau, ông qua đời tại quê nhà thanh điền, hưởng thọ 64 tuổi. Sự ra đi của Lưu Bá-ôn khép lại cuộc đời của một trong những công thần quan trọng nhất buổi đầu nhà Minh. Khi tin dữ chuyển đến kinh thành, Tru Nguyên Trương vô cùng thương tiếc. Nhà vua truy tặng ông tức hiệu và ghi nhận những cống hiến to lớn mà ông đã dành cho việc gây dựng vương triều đại Minh. Tuy nhiên, lịch sử dường như vẫn tiếp tục diễn ra đúng như quy luật mà Lưu Bá-ôn từng nhiều lần trăn trở. Chỉ vài năm sau khi ông qua đời, triều đình nhà Minh liên tiếp xảy ra những biến động lớn. Những vụ án chính trị làm chấn động cả triều đình, khiến nhiều công thần khai quốc bị liên lụy. Đến lúc ấy, không ít người mới nhớ đến những lời khuyên thận trọng mà Lưu Bá-ôn từng nhiều lần nhắc tới trong những năm đầu lập quốc. Trải qua hơn 6 thế kỷ, tên tuổi của Lưu Bá-ôn ngày càng được bao phủ bởi nhiều giai thoại và truyền thuyết. Dân gian lưu truyền rằng ông tinh thông thiên văn, địa lý, binh pháp và phong thủy. Nhiều tác phẩm tiên tri cũng được truyền tụng dưới tên của ông. Tuy nhiên, theo quan điểm của các nhà sử học hiện đại, phần lớn những câu chuyện ấy không có đủ căn cứ để khẳng định là chính sự. Điều khiến Lưu Bá-ôn trở nên vĩ đại không nằm ở những truyền thuyết huyền bí, mà nằm ở trí tuệ của một nhà chiến lược, tầm nhìn của một nhà chính trị và lòng tận trung của một bậc công thần luôn đặt vận mệnh quốc gia lên trên lợi ích cá nhân. Ông không trực tiếp cầm kiếm sông pha giữa chiến trường như Từ Đạt hay Thường Ngộ Xuân. Ông cũng không phải người khoác long bào bước lên ngai vàng như Chu Nguyên Trương. Thế nhưng, trong những thời khắc quan trọng nhất, quyết định vận mệnh của Trung Hoa, dấu ấn của Lưu Bá-ôn luôn hiện diện phía sau những quyết sách lớn lao. Nếu Chu Nguyên Trương là người dùng binh lực để thống nhất thiên hạ, thì Lưu Bá-ôn chính là một trong những người góp phần hoạch định con đường đi đến thắng lợi ấy. Từ một cậu bé lớn lên giữa vùng núi Thanh Điển cho đến vị khai quốc ngư thần của Triều Đại Minh, cuộc đời Lưu Bá-ôn là minh chứng rằng, trong những bước ngoặt của lịch sử, sức mạnh của trí tuệ đôi khi còn có thể làm thay đổi cả vận mệnh của một đế quốc. Hơn 600 năm đã trôi qua, tên tuổi của ông vẫn được hậu thế nhắc đến với sự kính trọng đặc biệt, không chỉ bởi những công lao đối với nhà minh, mà còn bởi tấm gương về một người học giả suốt đời theo đuổi lý tưởng trị quốc an dân. Và đó cũng chính là lý do vì sao, mỗi khi nhắc đến những miêu thần vĩ đại nhất trong lịch sử Trung Hoa, người đời vẫn luôn dành cho Lưu Bá-ôn một vị trí xứng đáng trong hàng ngũ những bậc kỳ tài, đã góp phần làm thay đổi cả một thời đại. Xin chân thành cảm ơn quý vị và các bạn đã dành thời gian theo dõi câu chuyện về cuộc đời của Lưu Bá-ôn. Nếu thấy video ý nghĩa, đừng quên dành tặng sử thi quán một lượt thích và đăng ký kênh để tiếp tục đồng hành cùng chúng tôi trong những hành trình khám phá những nhân vật và sự kiện đã làm nên dòng chảy vĩ đại của lịch sử. Xin kính chào và hẹn gặp lại quý vị trong những video tiếp theo.