Đừng Tiếc Đồ Ăn Thừa: 5 Món Càng Hâm Lại Càng Sinh Độc Tố, Nhiều Người Ăn Mỗi Ngày

Tôi muốn hỏi thẳng quý vị một câu. Sáng nay, khi ăn sáng, quý vị có hâm lại nồi canh tối qua không? Nếu có, tôi hiểu. Đó là thói quen của hàng triệu gia đình Việt. Nhưng đây là điều tôi phải nói thẳng với quý vị. Không phải để dọa, mà vì nghề nghiệp bắt buộc tôi phải lên tiếng. Có những món ăn mà sau một đêm để lại, khi quý vị hâm nóng lên, chúng không còn là thức ăn nữa. Chúng đã biến thành chất độc. Và cái chất độc đó không làm quý vị đau bụng ngay đêm hôm đó. Nó lặn lẻ, tức vào mặt máu từng ngày một cho đến khi một buổi sáng nào đó, cơ thể không chịu nổi nữa. Hôm nay, với kinh nghiệm hơn 20 năm trong nghề, tôi sẽ chỉ rõ đúng 5 món ăn mà cô bác tuyệt đối không nên hâm lại. Và quan trọng hơn, tôi sẽ chỉ cách xử lý đồ ăn thừa sao cho vừa không lãng phí, vừa bảo vệ mặt máu của mình. Tôi là bác sĩ Nguyễn Minh Tâm. Trong suốt hơn 20 năm khám bệnh, tôi đã gặp rất nhiều trường hợp khiến bản thân mình phải đặt câu hỏi lại. Có những bệnh nhân không hút thuốc, không uống rượu, không ăn đồ chiên dầu mỡ, nhưng mặt máu lại tắc nghẽn, huyết áp mãi không ổn định, gan tăng men không rõ lý do. Khi tôi hỏi kỹ về thói quen bếp nút mới vỡ ra, thủ phạm không phải món gì lạ lắm. Nó chính là bát canh rau hâm lại từ tối qua, là đĩa nấm xào để qua đêm, là nồi cá kho ăn từ đầu tuần đến cuối tuần. Tổ chức Y tế Thế giới và Cục An toàn Thực phẩm của nhiều quốc gia đã lên tiếng cản báo về nguy cơ tự thực phẩm tái da nhiệt không đúng cách. Nhưng thông tin đó ít khi đến được với bà con mình. Những người vẫn đang âm thầm làm điều này mỗi ngày vì thương của, vì tiết kiệm, vì bận rộn. Hôm nay tôi muốn thay đổi điều đó. Món đầu tiên, và tôi nghĩ là nguy hiểm nhất, chính là rau lá xanh. Rau muống, rau cải, bắp cải, sức lơ xanh. Những thứ mà hầu như bữa cơm nào của người Việt cũng có. Khi mới nấu lên, rau xanh rất tốt. Trong đó có chứa nitrat tự nhiên, một chất giúp mặt máu giãn ra, giúp tùng hoàng máu lưu thông dễ dàng hơn. Nhiên cứu của Đại học London cũng duy nhận nitrat từ rau xanh có lợi cho tim mặt khi ăn đúng cách. Nhưng vấn đề bắt đầu từ đây. Khi quý vị để rau qua đêm, dù để trong tủ lạnh hay để ngoài bàn, vi khuẩn trong không khí sẽ bắt đầu chuyển hóa nitrat trong rau thành nitrit. Nitrit là một chất khác hoàn toàn. Nó không giúp mặt máu giãn ra, nó làm ngược lại. Khi ăn phải nitrit với lượng cao, hồng cầu trong máu sẽ không còn khả năng chở oxy đi nuôi cơ thể như bình thường. Não, tim, các cơ quan nội tạng, tất cả bắt đầu thiếu oxy âm thầm. Nguy hiểm hơn là khi quý vị hâm rau lên lần thứ hai, dù trên bếp hay trong lò vi sóng, nhiệt độ cao sẽ đẩy nhanh quá trình chuyển hóa này. Nitrit gặp acid trong dạ dày lại tiếp tục biến thành nitrosamine. Đây là chất mà y học đã xác nhận Tôi có một bệnh nhân, ông Bình, 68 tuổi, ở Hà Nam. Người ông rất kỹ luật, không rượu bia, đi bộ mỗi sáng, nhưng chỉ số huyết áp cứ không ổn định dù đã uống thuốc điều. Khi tôi hỏi thói quen ăn uống, ông kể sáng nào ông cũng dọn nốt nồi canh rau muống từ tối hôm trước, hâm lên để ăn với cơm nguội. Ông nghĩ nấu sôi lại là sạch rồi. Sau khi tôi giải thích, và ông dừng thói quen đó lại, chỉ sau 3 tháng, huyết áp của ông ổn định hơn rõ rệt, không cần tăng liều thuốc. Kết luận rất đơn giản. Rau xanh đã nấu mà ăn không hết, hãy bỏ đi. Không phải vì vi khuẩn, mà vì chính cấu trúc khoa học của nó đã thay đổi. Món thứ 2 là nấm. Nấm rơm, nấm mèo, nấm hương, mọc nhỉ, những thứ mà nhiều người ăn chay hoặc ăn thanh đạm rất hay dùng để thay thịt. Nấm chứa rất nhiều đạm thực vật, rất tốt, nhưng nấm cũng là loại thực phẩm nhạy cảm nhất với nhiệt độ tái da nhiệt. Cấu trúc protein trong nấm rất lỏng lẻo và dễ bị phá vỡ. Khi nấu lần đầu, ổn, nhưng để qua đêm rồi hâm lại, protein trong nấm sẽ bị biến đổi thành các hợp chất mà hệ tiêu hóa rất khó xử lý, đặc biệt ở người lớn tuổi khi các enzym tiêu hóa đã yếu đi nhiều. Thêm vào đó, nấm cũng chứa nitrat tự nhiên. Khi hâm lại, y hẹp như rau xanh, quá trình chuyển hóa sang nitrit và nitrosamine sẽ xảy ra. Cơ quan an toàn thực phẩm châu Âu EFSA có khuyến cáo riêng về nấm, nhấn mạnh rằng nấm đã nấu chính chỉ nên sử dụng trong vòng 2-3 tiếng và không nên tái da nhiệt ở nhiệt độ cao. Điều tôi hay gặp là nhiều gia đình nấu lẩu nấm rất ngon, ăn không hết. Sáng hôm sau cho vào lọ vi sóng quay lại rồi ăn với mì. Không ít bệnh nhân sau đó đến khám với chữ chứng đau bụng quặng, buồn nôn, mặt mày say sẫm, cứ nghĩ bị trúng gió. Nhưng thật ra là phản ứng của cơ thể với protein biến tính và độc tố từ nấm hâm lại. Nguyên tắc đơn giản, nấm nấu xong là ăn hết. Nếu còn thừa trộn nguội, làm nợm hoặc bỏ đi tuyệt đối không hâm lại. Món thứ 3 tôi chắc chắn nhiều cô bác đang làm điều này mỗi ngày đó là trứng. Trứng luộc, trứng kho, canh trứng luộc một lần nhiều quả để ăn dần hoặc bát canh trứng còn thừa tối qua sáng nay hâm lại. Tôi hiểu trứng rẻ, bổ, dễ làm đặc biệt với người lớn tuổi thì trứng là món không thể thiếu. Nhưng đây là vấn đề. Khi trứng bị hâm nóng lần thứ 2 các protein trong lòng trắng và lòng đỏ bị oxy hóa tạo ra hợp chất lưu hình có hại cho gan và hệ tiêu hóa. Cái mùi khét nhẹ khi hâm trứng kho lại quá lâu đó chính là dấu hiệu cản báo. Còn với trứng lòng đào trứng chưa chính kỹ khi để qua đêm rồi hâm lại thì nguy hiểm hơn một bật. Lòng đỏ còn lỏng là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn San Monella phát triển. Khi hâm lại nhiệt độ thường không đủ để tiêu diệt hết vi khuẩn nhưng lại đủ để làm biến chất toàn bộ cấu trúc protein còn lại. Tôi từng cấp cứu một cụ ông 80 tuổi bị ngộ độc thực phẩm nặng chỉ vì ăn lại quả trứng kho đã được đung đến lần thứ 3. Cụ nhập viện với bụng trướng căng môi tím tái, nhịp tim rối loạn. Quý vị hãy nhớ điều này trứng tốt nhất khi vừa nấu xong nếu đã luộc và bóc vỏ thì chỉ nên để tủ lạnh tối đa một ngày và ăn nguội không hâm lại. Nếu là trứng kho chỉ múc đúng phần mình ăn ra không hâm cả nồi nhiều lần. Món thứ 4 là khoai tây Nhiều người nghĩ khoai tây là tinh bột, lành tính để lâu cũng không sao Thật ra không phải vậy Khoai tây sau khi nấu chín nếu không được làm lặn ngay mà để ở nhiệt độ phòng đặc biệt trong điều kiện nóng ẩm của thời tiết miền Nam hay mùa hè miền Bắc sẽ trở thành môi trường cho vi khuẩn Clostridium botulinum phát triển Đây là vi khuẩn sinh ra độc tố botulinum một trong những độc tố sinh học mạnh nhất mà khoa học biết đến Ở liều lượng nhỏ nó tấn công hệ thần kinh gây tê liệt cơ và mạch máu nhỏ Điều đáng lo hơn là khi hâm lại bằng lò vi sóng hay bếp thường nhiệt độ đôi khi không đủ để tiêu diệt hoàn toàn độc tố này Vi khuẩn có thể chết nhưng chất độc nó đã tiết ra vẫn còn nguyên trong khoai Thêm một vấn đề nữa với khoai tây hâm lại Kinh bột trong khoai bị biến đổi cấu trúc chuyển từ dạng tiêu hóa chậm sang tiêu hóa nhanh Đường huyết tăng vọt ngay sau ăn Với cô bác đã có nguy cơ tiểu đường đây là điều cần cẩn thận Khoai tây đã nấu chín Nếu còn thừa hãy bảo quản tủ lặn ngay trong vòng một tiếng và chỉ hâm lại đúng một lần Nếu thấy có mùi lạ hoặc để quá 24 giờ bỏ đi, không tiếc Và đây là món thứ 5 Món mà tôi dám chắc 90% gia đình Việt đang làm mỗi ngày mà không hề biết mình đang đặt cực sức khỏe Đó là cơm nguội hâm lại Cơm rang buổi sáng từ nồi cơm tối qua hoặc hấp lại cơm trong nồi cơm điện Món tưởng như bình thường như cân đường hoặc sữa Nhưng đây là điều ít người biết Theo cơ quan an toàn thực phẩm Anh FSA Dạo sóng thường mang theo bào tử của vi khuẩn Bacillus cereus Khi nấu chín Bào tử này không hoàn toàn bị tiêu diệt Nếu cơm để nguội dần ở nhiệt độ phòng thay vì làm lặn ngay Bào tử sẽ thức dậy, sinh sôi và tiết ra độc tố Điểm đáng sợ nhất Độc tố của Bacillus cereus bền nhiệt Nghĩa là dù quý vị có rang cơm cháy cạnh hay hấp lại thật nóng Độc tố đã hình thành vẫn còn nguyên đó, không mất đi Độc tố này khi vào cơ thể người lớn tuổi với hệ tiêu hóa đã yếu sẽ gây phản ứng viêm toàn thân Nặng hơn nó có thể làm rối loạn hệ thần kinh vận mạch, khiến mặt máu mất khả năng co bớp bình thường Tôi từng điều trị một cụ bà ở ngoài thành Hà Nội Cụ nhập viện với huyết áp tục sâu mặt đọc rất yếu nhưng lại không hề bị tiêu chảy Nhiều người cứ nghĩ cụ bị trúng gió Khi hỏi kỹ cụ có thói quen ăn cơm nguội để ở ngoài qua đêm vì sợ hỏng tủ lạnh Cơm nguội và các giải pháp Nếu muốn giữ cơm thừa hãy cho vào tủ lạnh ngay trong vòng 1 tiếng sau khi nấu để ngăn mát không để quá 24h và chỉ hâm lại đúng 1 lần Với người lớn tuổi tốt nhất là nấu cơm mới mỗi bữa ngay cả khi lượng ít 5 món vừa rồi là những thứ nguy hiểm nhất Nhưng tôi còn muốn cảnh báo thêm một vài thứ mà nhiều cô bác đang làm mà không để ý Thứ nhất, dầu ăn dùng đi dùng lại Chiên cá, chiên đậu lọc dầu lại bỏ vào hủ để dùng tiếp Nhiều bà nội trợ có thói quen này vì dầu còn đẹp, còn vàng Tiếp bỏ đi Nhưng khi dầu bị đun nóng nhiều lần nó sinh ra chất béo chuyển hóa trans fat Đây là loại chất béo mà Tổ chức Y tế Thế giới WHO đã kêu gọi loại bỏ hoàn toàn khỏi thực phẩm vì nguy cơ gây sơ vữa động mạch và bệnh tim mạch Nguy hiểm hơn, dầu hâm lại còn sinh ra acrolein một chất kích ứng cực mạnh lên lớp nội mạc mặt máu khiến mặt máu luôn ở trạng khái viêm nhiễm mạng tính Tôi đã gặp một trường hợp bệnh nhân 55 tuổi không hút thuốc, không rượu bia Khi siêu âm mạch máu hình ảnh cho thấy mức độ sơ vữa tương đương người 75 tuổi Khi hỏi thói quen ông ấy dùng dầu chiên đi chiên lại mỗi ngày suốt nhiều năm Thứ hai, hộp nhựa không chịu nhiệt Nhiều gia đình tận dụng hộp nhựa đựng mức tết, hộp kem hộp thực phẩm dùng một lần để đựng thức ăn nóng hoặc cho vào lò vi sóng hâm Khi hộp nhựa gặp nhiệt độ cao các hóa chất như BPA và phthalate sẽ tan ra, thấm vào thức ăn và đi vào máu Những chất này được gọi là chất gây rối loạn nổi tiếc nghĩa là chúng can thiệp vào hệ thống hormone của cơ thể gây viêm nhiễm mạch máu và tăng nguy cơ hình thành khối u Dấu hiệu nhận biết đơn giản hộp nhựa đã ngã vàng có vết nước nhỏ hoặc mờ đục không nên tiếp tục dùng để đựng đồ ăn nóng Giải pháp đầu tư vài chiếc bát thủy tinh hoặc xứ có nắp chi phí vài trăm ngàn đồng nhưng bảo vệ mặt máu của mình dài lâu thứ ba nước đung đi đung lại nhiều lần nhiều cô bác có thói quen ấm nước còn ấm thì nhấn nút đung lại thay vì đổ ra rồi đung nước mới mỗi lần đung một phần nước bay hơi đi nhưng các khoáng chất, tạp chất và hợp chất nitrat trong nước thì ở lại nòng độ ngày càng cao hơn với nước máy hoặc nước giến khoan vấn đề này càng đáng lo hơn khuyến nghị mỗi lần pha trà hay uống nước nóng hãy dùng nước mới ấm nước dùng xong nên đổ phần còn lại đi không để đung lại mãi thứ tư gừng héo, tỏi mọc mầm gừng bắt đầu héo hay có một góc bị thối nhiều người chỉ gọt mỏ phần hỏng rồi vẫn dùng phần còn lại nhưng khi gừng bắt đầu thối toàn bộ cũ đã sản sinh ra một chất tên là safrole được cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế IARC xếp vào nhóm chất có khả năng gây ung thư gan dù gọt sạch phần thối bên ngoài safrole đã thấm vào bên trong rồi còn tỏi khi mọc mầm hoặc chất alisin có lợi đã giảm đáng kể thay vào đó là các hợp chất lưu hình gây khó chịu cho giải dày và cản trở lưu thông máu ở các mau mạch nhỏ với gia vị, hệ thấy héo bây giờ tôi sẽ đến phần quan trọng nhất không phải chỉ để biết điều gì nguy hiểm mà để biết mình phải làm gì quy tắc số 1 quy tắc 2 giờ và 1 lần thức ăn sau khi nấu chính không được để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ và chỉ hâm lại tối đa 1 lần duy nhất đây là nguyên tắc mà các chuyên gia dinh dưỡng của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ USDA đã công bố và khuyến nghị áp dụng rộng rãi trong khoảng từ 5 đến 60 độ C vi khuẩn sinh sôi với tốc độ rất nhanh càng để lâu ở nhiệt độ phòng nguy cơ càng cao sau khi nấu xong nếu ăn không hết múc ra ngay phần cần giữ lại để nguội nhanh và cho vào tủ lạnh không để cả nồi lên bàn ăn cho mọi người múc dần rồi mới kết quy tắc số 2 nấu vừa đủ tôi biết thói quen của người Việt mình là nấu nhiều cho chắc chắn nhưng đây chính là nguồn gốc của bài toán đồ ăn thừa nếu nhà chỉ có 2 ông bà hãy đông đếm vừa đủ 1 bát gạo, 2 lãng rau nấu ít mà tươi tốt hơn nhiều so với nấu nhiều rồi ăn lại đồ cũ nếu lỡ nấu nhiều, chia ngay ra từng phần nhỏ bảo quản riêng chỉ lấy ra hâm đúng phần mình ăn không hâm cả nồi quy tắc số 3 hâm đúng cách nếu bắt buộc nếu bắt buộc phải hâm lại hãy làm đúng không dùng hộp nhựa trong lò vi sóng không chiên lại với dầu cũ thay vào đó đung lại trên bếp với 1 ít nước đung đến khi sôi bùng ít nhất 2 phút hoặc hấp cách thủy đây là cách giúp nhiệt độ phân bổ điều hơn hỗ trợ tiêu diệt mầm vi khuẩn còn lại hiệu quả hơn lò vi sóng khi hâm lại canh hay món kho có thể thêm 1 vài lát gừng tươi gừng tươi có các hợp chất gingerol và shogaol với tác dụng kháng viêm giúp hỗ trợ hệ tiêu hóa xử lý tốt hơn quy tắc số 4 thay hộp nhựa bằng thủy tinh hoặc xứ đây là thay đổi hữu hình nhất và dễ làm nhất ngay hôm nay hãy đi vào bếp, nhìn lại những chiếc hộp nhựa đã cũ, đã ố vàng đã chày xước những thứ đó không nên tiếp tục dùng để đựng thức ăn nóng hay cho vào lò vi sóng hộp thủy tinh trong suốt còn có thêm 1 lợi thế nhìn xuyên qua được quý vị sẽ biết ngay trong đó là món gì nấu từ hôm nào không còn chuyện mở hộp ra mới biết món đó đã để bao nhiêu ngày hãy dán 1 mẫu băng keo nhỏ ghi ngày nấu lên nắp hộp nếu quá 48h, bỏ đi không tiếc quy tắc số 5 lắng nghe cơ thể sau bữa ăn đây là quy tắc mà tôi muốn cô bác thực hành ngay từ bữa tối nay sau mỗi bữa ăn có đồ hâm lại hãy chú ý đến cơ thể mình trong vòng 1 đến 2 tiếng đầu có nặng không? cổ có cứng không? tay chân có tê bì không? bụng có cảm giác ẩm ập không tiêu không? những dấu hiệu nhỏ này là cách cơ thể đang báo hiệu cho mình đừng phớt lỡ chúng nếu thường xuyên thấy mệt, nặng đầu sau bữa ăn có đồ cũ đó là lúc cần đánh giá lại thói quen và đi kiểm tra huyết áp nhiều cô bác sẽ hỏi tôi lỡ như đi tiệc, sang nhà con cháu bắt buộc phải ăn đồ hâm lại thì làm gì bây giờ? có một vài điều nhỏ có thể hỗ trợ cơ thể trong tình huống đó ngay sau bữa ăn uống 1 ly nước chanh ấm không đường hoặc 1 tách trà xanh đặc vitamin C trong chanh và polyphenol trong trà xanh có tác dụng hỗ trợ trung hòa một phần các gốc tự do và giảm phản ứng viêm sau bữa ăn đây không phải là giải độc theo nghĩa y học nhưng là hỗ trợ cơ thể tốt hơn sau khi ăn không lý tưởng sau đó đi bộ nhẹ nhàng khoảng 15 phút tuyệt đối không nằm ngay vận động nhẹ giúp tăng tùng hoàng hỗ trợ hệ tiêu hóa xử lý thức ăn tốt hơn và hạn chế tình trạng các chất béo lắng động trên thanh mạch đây là những việc làm đơn giản nhưng có căn cứ khoa học và dễ thực hiện với người lớn tuổi tôi muốn nói thêm một điều cuối cùng và điều này rất quan trọng với cô bác đang xem video này người dưới 30 tuổi cơ thể còn khỏe hệ miễn dịch còn mạnh gan và thận còn làm việc hiệu quả họ ăn đồ ham lại nhiều lần đôi khi không bị gì hoặc có bị nhưng cơ thể tự phục hồi được nhưng sau tuổi 45 mọi thứ thay đổi các enzyme tiêu hóa giảm chức năng gan và thận giảm mặt máu bắt đầu kém đàng hồi hơn hệ miễn dịch không còn phản ứng nhanh như trước khi đó những gánh nặng nhỏ từ đồ ăn ham lại tích lũy ngày này qua ngày khác sẽ vượt qua khả năng xử lý của cơ thể và kết quả là những cơn tăng huyết áp đột ngột những chỉ số gan thận bất thường những chữ chứng mơ hồ kéo dài mà đi khám mãi không tìm ra nguyên nhân hãy hiểu điều này không phải là để lo lắng mà là để bắt đầu bảo vệ mình đúng cách từ bây giờ như tôi thường nói với bệnh nhân không bao giờ là quá muộn để bắt đầu thói quen tốt tôi đã chứng kiến những bệnh nhân ở tuổi 70 sau khi thay đổi cách ăn uống các chỉ số sức khỏe cải thiện rõ rệt chỉ sau vài tháng mặt máu có khả năng hồi phục một phần khi chúng ta ngừng cung cấp chất gây hại và bổ sung đúng những gì cơ thể cần để dễ nhớ tôi tóm lại cho cô bác 5 món tuyệt đối không nên ham lại 1. rau lá xanh nitrat biến thành nitrite và nitrosamin khi ham lại 2. nấm protein biến tính độc tố tấn công tim mạch 3. trứng hợp chất lưu hình độc hại vi khuẩn salmonella với trứng lòng đào 4. khoai tây vi khuẩn clostridium botulinum đường huyết tăng vọt 5. cơm nguội vi khuẩn bacillus cereus với độc tố bền nhiệt và 3 nguyên tắc vàng 1. không để thức ăn ngoài nhiệt độ phòng quá 2 tiếng không ham quá một lần 2. thay hộp nhựa cũ bằng hộp thủy tinh hoặc xứ viên ngày nấu lên nắp hộp 3. lắng nghe cơ thể sau bữa ăn đầu nặng, tay tê bụng ẩm mập đó là tín hiệu cần chú ý cô bác ơi, tôi chia sẻ những điều này không phải để làm quý vị sợ hãi hay bỏ hết thói quen cũ trong một ngày tôi biết việc thay đổi thói quen ăn uống là ăn sâu mấy chục năm là không dễ nhưng chỉ cần bắt đầu từ một điều nhỏ thôi đổ bỏ bát rau thừa tối nay thay vì cất lại hoặc thay một chiếc hộp nhựa cũ bằng chiếc bát thủy tinh đó đã là một bước bảo vệ mặt máu của mình rồi sức khỏe không đến từ thuốc đắt tiền hay thực phẩm bổ sung kỳ diệu nào nó đến từ những quyết định nhỏ trong căn biếp của mỗi gia đình mỗi ngày nếu video này hữu ích hãy chia sẻ cho người thân, bạn bè đặc biệt là những cô chú lớn tuổi trong gia đình mình vì biết đâu chính thông tin này lại giúp ích cho ai đó đang âm thầm mắc phải những sai lầm này mà không hay tôi là bác sĩ Nguyễn Minh Tâm hẹn gặp lại cô bác trong video tiếp theo