Sau Tuổi 40, Gương Mặt Bạn Chính Là Bản Lý Lịch Của Số Phận Đời Người

Sau tuổi 40, gương mặt bạn chính là bản lý lịch của số phận. Thưa quý vị và các bạn, có bao giờ mà bạn đã gặp một trường hợp như thế này hay chưa? Bạn ngồi trong một quán cà phê, một người đàn ông bước vào, quần áo lịch sự, dáng người chỉn chu, mọi thứ đều ổn. Vậy mà không hiểu vì sao, trong lòng bạn lại dấy lên một cảm giác muốn tránh xa. Bạn không giải thích được, anh ta chưa nói một câu nào với bạn cả. Rồi lại một người khác bước vào, áo thì sờn vai, tóc bạc quá nửa, gương mặt chẳng có nét nào gọi là đẹp. Nhưng lạ thay, chỉ nhìn thôi là bạn đã thấy dễ chịu, thêm muốn ngồi xuống hỏi ông ấy một vài câu chuyện gì đó. Điều gì đã xảy ra ở đây? Không phải giác quan thứ sáu, cũng không phải mê tín, mà là một điều mà người xưa đã nói toàt ra từ hàng ngàn năm trước. Chỉ có điều chúng ta bận rộn quá nên không kịp nghe. Người ta vẫn thường truyền tay nhau, câu nói được cho là của cựu tổng thống Mỹ Abraham Lincoln. Đó là tướng bảo một người đàn ông trước 40 tuổi là do cha mẹ, sau 40 tuổi là do chính anh ta. Nghe thì đơn giản, nhưng hãy dừng lại một giây và cảm nhận sức nặng của nó. Nghĩa là, có một khoảnh khắc trong đời, thường là rơi vào khoảng 40, khi tạo hóa lặng lẽ ký vào tờ giấy chuyển giao. Từ giây phút đó, gương mặt bạn không còn thuộc về cha mẹ nữa. Nó thuộc về bạn, và nó bắt đầu ghi chép. Nó ghi chép cái gì? Ghi chép tất cả. Ghi chép từng lần bạn nuốt một câu cay nghiệt vào trong, và cả từng lần bạn không đứt nổi. Ghi chép từng đêm bạn nằm nghiến răng nghiến lợi nghĩ về người đã phụ bạn. Ghi chép từng buổi sáng bạn thức dậy và thấy đời vẫn đáng sống. Nó ghi tất cả, không bỏ xót một dòng nào. Bạn có thể sửa hồ sơ xin việc, bạn có thể chỉnh một tấm ảnh, bạn có thể tập một nụ cười trước gương, nhưng bạn không thể sửa cái đã kết tỏa suốt 20 năm trên khuôn mặt của mình. Và hôm nay trong bài chia sẻ này, Tân Phu Khánh và bạn sẽ cùng mở bản lý lịch ấy ra. Và Tân Phu Khánh sẽ chỉ cho bạn 5 điều, 5 khía cạnh mà gương mặt sau tuổi 40 âm thầm ghi lại cùng với cách đọc chúng ở người khác lẫn ở chính mình. Trong đó, điều thứ 3 là điều mà tôi phải lặng người đi khi đọc lại lời của người xưa, bởi vì nó vận hành hoàn toàn ngoài ý thức của chúng ta. Còn điều thứ 5 thì giải thích vì sao có những người càng thành đạt, gương mặt lại càng khó nhìn. Nhưng trước hết, hãy để tôi kể cho bạn nghe về một chàng trai rất đẹp trai. Người đẹp trai không ai tiễn. Tôi đọc được đâu đó có một tác gia kể lại câu chuyện mà công ty ông từng tuyển một chàng sinh viên mới ra trường như thế này. Anh ta đẹp, đẹp theo cái nghĩa mà ai gặp lần đầu cũng phải gật gù, đống bạo xuất chúng, một biểu nhân tài, ấn tượng ban đầu gần như hoàn hảo. Nhưng lâu ngày sống chung thì người ta phát hiện ra một điều khác hẳn rằng anh ta tính toán từng ly từng tí, giúp đồng nghiệp một việc còn con cũng phải đòi lại cho bằng được cái ơn ấy, nhất định phải tìm dịp bắt người kia giúp lại mình một lần. Ai lỡ chạm vào tự ái của anh thì anh nghiêm trong lòng rất lâu, chờ đợi cơ hội trả lũa. Có lần trong cuộc họp một đồng nghiệp phản đối phương án của anh thế là anh xem người đó như kẻ thù lao vào tranh cãi kịch liền. Chưa đầy một năm, cấp trên hết chịu nổi, mượn cớ đều anh sang trí nhái nhà một thành phố xa. Ngày anh đi, không một ai ra tiễn. Và đây mới là trí tiết đau nhất, cho đến lúc ấy anh vẫn không hiểu vấn đề nằm ở đâu. Anh gửi email cho tất cả đồng nghiệp, than thân trách phận rằng mình tài mà không gặp thời, rồi kể tội cấp trên đủ bảy lý tám điểu. Bạn thử hình dung người đàn ông ấy ở tuổi sáu bốn mươi, đường nét vẫn còn đó, có thể vẫn cao giáo, vẫn chỉn chu. Nhưng hai mươi năm ghim hờn, hai mươi năm đo đếm hơn thua, hai mươi năm thấy ai cũng là kẻ nợ mình. Chừng ấy thời gian sẽ làm gì với cách quay hàm ấy, với vệt nhăn giữa hai chân mảy ấy, với cách ánh mắt anh ta quét qua một người lạ. Nó sẽ viết lên đó, viết rất rõ, rõ đến mức người ta đọc được trong ba giây mà không cần biết tên ảnh. Đây là chỗ mà hầu hết chúng ta hiểu sai. Chúng ta tưởng gương mặt là chuyện của Jen, của mỹ phẩm, của bác sĩ thẩm mỹ. Nhưng không phải như vậy. Sáu bốn mươi, gương mặt là trầm tích, là kết quả của vài triệu lần cơ mặt bạn co lại theo cùng một kiểu. Người xưa có một quan niệm rất sắc về việc đánh giá con người, gọi là tam đức, ngũ sự. Trong đó, ngũ sự tức là năm việc gồm mạo, ngôn, thị, thính, tư. Có nghĩa là ráng vẻ, lời nói, cái nhìn, cách nghe và tư tưởng. Cổ nhân dạy rằng, mạo tư cung, tức là ráng vẻ phải hướng đến sự cung kính. Ngôn tư trung, tức là lời nói phải hướng đến sự chân thành. Thị tư minh, tức là nhìn phải hướng đến sự sáng rõ. Thính tư thông, tức là nghe phải hướng đến sự thông đạt. Và quan trọng nhất là tư tư dọe, tức là suy nghĩ phải sáng suốt sầu sắc. Bạn có thấy điều gì kỳ diệu ở đây hay không? Năm việc ấy, nghe như bài học đạo đức. Thế nhưng thực ra, năm việc ấy chính là năm cái bút đang viết lên mặt bạn mỗi ngày. Cổ nhân không tách rời tu dưỡng và tư mạo. Với họ, đó là một. Có một khái niệm gọi là điểm tổng, tức là mỗi người đều âm thầm chấm điểm bạn trong lòng họ. Như về tính cách, về phẩm hạnh, về năng lực, độ thân thiết. Bạn thân thiết với ai, được ai bao dung, được ai tha thứ, tất cả đều phụ thuộc vào cái điểm tổng ấy, chứ không phụ thuộc vào một câu nói hay một sai sót cụ thể nào. Gương mặt sau tuổi 40 chính là bạn điểm tổng, mà chính cơ thể bạn tự chấm cho bạn. Người khác chấm bạn trong đầu họ, còn cơ thể bạn thì chấm bạn ngay trên mặt bạn và công khai cho cả thiên hạ xem. Và bây giờ, ta hãy đi vào chi tiết, như đã nói, đó là 5 điều, 5 khía cạnh mà gương mặt sau tuổi 40 âm thầm ghi lại, cùng với cách đọc chúng, ở người khác lẫn ở chính mình. Điều thứ nhất, là dáng vẻ không đo nét đẹp, mà là đo ở độ ấm. Cổ nhân nói, mạo giả, nam tử chi sở dĩ cung kính. Tức là, với người đàn ông, cái quan trọng nhất ở dung mạo không phải là đẹp, mà là có giáo dưỡng. Là khiến người ta nhìn vào thấy dễ chịu. Có một người mà tôi muốn bạn nghĩ tới ngay lúc này. Ông ta xấu, xấu đến mức ai gặp một lần cũng nhớ mãi. Quần đen chật, áo khoác trùm như cái bao ô, mũ tróp cao và nhẹp, cố tình làm nổi bật cái dáng gầy nhẳng. Dáng đi thì khó coi, hai tay thì đúng đưa. Ông không bao giờ chăm chút về ngoài, cho đến cuối đời vẫn không quan tâm đến quần áo mình ra sao. Ra cửa không thèm khoác áo ngoài, đi nhà hát cũng không đeo găng tay, kể chuyện cười thì thường không đúng lúc, rồi giữa trốn đông người đột nhiên rơi vào trầm mặt, không nói một lời. Suất thân của ông thấp kém, thân thế lại mang tiếng, mẹ ông là con ngoài giá thú và suốt đời ông rất nhạy cảm với điều đó. Đến năm 20 tuổi, ông còn chưa biết trái đất hình tròn. Sau này muốn học, ông đọc sách giữa ánh nến, ánh đèn, ánh lửa, đọc đến mức hai con mắt trúng sâu vào hốc. Khi ra tranh cử nghị viên, ở một học vấn trong hồ sơ, ông điền hai chữ, khiếm khuyết. Và, người đàn ông ấy tên là Abraham Lincoln. Và tất cả chúng ta đều biết ông là ai. Và chính ông là người để lại cho hậu thế câu nói về gương mặt sau tuổi, 40. Có một lần, trên diễn đàn thượng viện, một nghị sĩ quyền quý cố hạ nhục ông, nói rằng, thưa ông Lincoln, trước khi ông bắt đầu diễn thuyết, tôi mong ông nhớ rằng, ông là con trai của một người thợ giày. Lincoln đáp lại, không cao rộng, không hạ mình. Tôi rất biết ơn ông, vì đã khiến tôi nhớ đến cha tôi. Ông ấy đã qua đời, tôi biết mình làm tổng thống sẽ không thể giỏi bằng cha tôi làm thợ giày. Rồi ông quay sang cả nghị trường, nói rằng, nếu đôi giày nào do cha ông đóng mà cần sửa, ông sẵn lòng sửa giúp, vì ông không thể khéo bằng cha mình, tay nghề của cha ông thì không ai sánh được. Nói đến đó, ông rơi nước mắt, và cả nghị trường im lặng, rồi vỗ tay, kể cả người vừa xỉ nhục ông. Và đây là điều, mà tôi muốn bạn giữ lại, đó chính là, gương mặt không được chấm điểm bằng nước nét, nó được chấm điểm bằng độ ấm. Một người có thể sở hữu tất cả nước nét chuẩn mực, mà vẫn khiến người khác muốn tránh. Một người có thể chẳng có nét đẹp nào, mà khiến cả một hội trường lặng đi. Sau 40, cái mà người đối diện đọc được, không phải là bạn có đẹp hay không, mà là, ở gần người này, tôi có được cảm giác an toàn hay không? Và câu trả lời ấy, bạn đã biết nó trong suốt 20 năm rồi. Tiếp đến, chúng ta sẽ đến với điều thứ 2. Cái miệng, mỗi lời cay nghiệt là một nhát dao khắc lên chính mình. Cổ nhân có câu rất thấm rằng, Hoàng Liên cứu người vô công, Nhân Sâm giết người thì vô tội. Hoàng Liên đắng ngát, nhưng thanh nhiệt lại giải độc, cứu vô số người. Vậy mà chẳng ai nhớ ơn nó, người ta chỉ nhớ nó có vị rất đắng. Nhân Sâm thì ngọt, quý, được xem là vua của trăm loại thuốc. Ê vậy mà dùng sai một cái, sai bệnh, nó làm hại thân thể. Thế mà chẳng ai trách nó. Và đó chính là nhân tính. Người ta phán xét theo cảm giác, chứ không theo lợi ích thực sự. Và điều này dẫn tới một sự thật đáng sợ rằng, đó là những người nói lời thật lòng nhất, thẳng thắn nhất, đôi khi lại là những người bị ghét nhất. Rồi chính họ trở nên cay đắng, và sự cay đắng ấy hiện lên trên mặt họ. Vương Doãn thời Đông Hán là bậc danh sĩ, 19 tuổi làm quan quận, đã dám xử một tên ác bá hoành hoành một vùng, danh tiếng nổi như còn. Người đời khen ông là bậc Vương Tá Chi Tài, tức là Tài Phó Vua. Cùng thời có Thái Úng, cũng là danh sĩ, nhà văn học và thư pháp gia lừng danh, nổi tiếng hiếu thảo đến mức từng 70 ngày không cởi áo để hầu mẹ bậy. Hai người quen nhau đã lâu, thường tranh luận với nhau về học thuật, về chính sự. Nhưng Vương Doãn tài lực kém hơn một bậc, cứ tranh luận lại bị bẻ đến cứng hỏng. Từ đó trong lòng ông sinh ra vừa ghen vừa hận. Điều năm sau, Vương Doãn lập đại công, diệt được Đồng Trác, nắm chọn chiều chính. Một hôm Thái Úng ngồi nói chuyện ở chỗ ông, nhớ đến ơn chi ngộ của Đồng Trác với mình, trong lời nói có sắc mặt thoáng một chút thừng tiếc. Chỉ một thoáng ấy thôi, Vương Doãn nổi giận, hạ lệnh bắt giam. Thái Úng xin chịu cực khỉnh tích chữ vào mặt, chặt chân, chỉ xin được sống để viết cho xong bộ sử. Giành sĩ khắp nơi đứng ra xin tha, quan Thái Úy khuyên rằng, chả một người tài như thế sẽ khiến thiên hạ thất vọng. Vương Doãn không nghe, ông nhất định sử trảm Thái Úng, và kết quả là giới sĩ phu bất mãn, Vương Doãn mất sạch lòng người. Ít lâu sau tàn quân Đồng Trác trỗi dậy, đánh chiếm Kinh Thành, và khiến Vương Doãn phải bỏ mạng. Chúng ta thấy gì ở đây? Thái Úng có lỗi, nhưng tội không đáng chết. Cái giết ông không phải là một tiếng thở dài, mà là nhiều năm oán khí tích tụ trong lòng Vương Doãn. Đến hôm đó thì vỡ. Trong đời sống cũng vậy, mâu thuẫn bùng nổ luôn có một quá trình bồi đắp. Một chút bực nhỏ, một chút hiểm khích nhỏ, không hóa giải kịp, cứ chất trồng trong lòng cho đến khi không nhét thêm được nữa thì bùng ra. Và trong suốt cái quá trình chất trồng ấy, bạn nghĩ điều gì đang xảy ra với gần mặt của người ta? Cái miệng là bộ phận bận rộn nhất trên khuôn mặt. Người nào 20 năm dùng nó để chê bai, để mỉa mai, để nói cho sướng miệng, thì đến sau tuổi 40, hai khóe môi ấy sẽ vĩnh viễn trễ xuống. Đó không phải là hình phạt của trời, mà đó là cơ học đơn thuần. Người xưa dạy rằng, gặp ai cũng chỉ nói 3 phần, 7 phần còn lại giữ cho mình. Nhiều người hiểu câu này là dạy sự giả tạo, nhưng không phải. Nó dạy ta rằng, lời nói ra không chỉ đi vào cái tay người khác, mà nó còn quay ngược lại khắc lên chính khuôn mặt mình. Nhưng, nếu cái miệng là thứ ta còn kiểm soát được, thì điều thứ 3 mới thực sự đáng sợ, bởi vì nó vận hành hoàn toàn ngoài ý chí của chúng ta. Và tiếp đến chúng ta đến với điều thứ 3, đôi mắt, nơi ký ức tự động hiển thị. Cổ nhân dạy thi tự minh, tức là nhìn phải hướng đến sáng rõ, không mở mịt. Nhưng cái quyết định ánh mắt bạn ở tuổi 40 không phải là thị lực, mà là thứ bạn đã chọn để nhớ. Đây là chỗ đáng sợ, bạn không điều khiển được ánh mắt mình, bạn có thể ép miệng cười, bạn không ép được mắt cười. Đôi mắt hiển thị ra ngoài cái kho ký ức mà bạn đã âm thầm tích chữ suốt mấy chục năm, và bạn không có nút tắt. Người xưa cảnh báo rằng, nghi tâm sinh ám quỷ, tức là lòng nghi ngờ thì sinh ra ma quỷ. Người mà nhìn ai cũng thấy có ý đồ, thì rồi cả thế giới sẽ hiện ra trước mắt họ lú như thế. Và cái sự đề phòng ấy đóng băng dần trong ánh mắt, cho đến khi nó không tàn ra được nữa. Có một câu chuyện kể như thế này, gương mặt thứ nhất là một đứa trẻ mồ côi, 5 tuổi, mất cha mẹ, được gia đình thứ nhất nhận nuôi 3 năm, rồi họ có con ruột, đem cho người khác. Nó không chịu đi, bị đánh khắp mình mẩy, đau quá mới thôi ý định quay về. Gia đình thứ 2 nuôi 5 năm, đến năm 13 tuổi thì họ nhận con của họ hàng, bảo dù sao cũng là máu ngổ. Nó khóc, gọi cha gọi mẹ văn xin đừng đuổi, vẫn bị đuổi. Gia đình thứ 3, nuôi 1 năm rồi thôi, lý do là không có tiền cho nó đi học. Đến lúc ấy, nó không còn nước mắt nữa, nó lang thang 6 năm, bới thùng giác kiếm cơm thừa, bán hoa cho các đôi tỉ nhân, đánh giải, sách hành lý thuê, phát tờ rơi, đêm ngủ trước cửa hiệu, sáng bị chủ hiệu đá dậy. Rồi nó vào đội xây dựng, làm thợ hồ từ vị trí thấp nhất, lấy tiền lương đi học lớp đào tạo, thi lấy bằng bổ túc. 22 tuổi vào làm nhân viên bán hàng, doanh số cao nhất công ty, lên trưởng phòng, rồi mở công ty riêng. Tiền, xe, nhà, vợ đẹp, 2 đứa con. Đến đây thì đời anh coi như trọn vẹn, nhưng anh lại làm một việc khiến người trợ lý, bạn cũ từng lang thang cùng anh nổi giận. Anh mua căn nhà hơn 200m2, đón cả 3 cặp cha mẹ nuôi vẻ ở chung, gọi họ là cha, là mẹ. Có gì ngon, có gì vui đều dành cho họ trước. Người trợ lý rào lên, anh điên rồi, anh không nhớ ngày xưa họ đối xử với anh như thế nào à? Đánh anh, hành hạ anh, nhẫn tâm vứt bỏ anh, anh quên sạch rồi sao? Anh trả lời rằng, Ừ, tôi quên sạch rồi, đời tôi khổ đã đủ nhiều, sao còn phải nhớ thêm chuyện khổ làm gì? Trong lòng tôi chỉ nhớ rằng, nếu ngày ấy không có họ cho tôi một bát cơm, một chỗ ngủ, thì tôi đã chết đói, chết xét từ lâu, làm gì có ngày hôm nay? Bạn hãy tưởng tượng gương mặt người đàn ông ấy ở tuổi 40, rồi hãy đặt cạnh gương mặt của chàng trai đẹp trai ở câu chuyện đầu mà chúng ta đã kể. Người ghi sổ từng ân từng oán, người ra đi mà không ai tiễn, hai người ấy ai mới thật sự là có phúc tướng. Có một câu chuyện nhỏ mà tôi thấy là bài tập hay nhất cho điều thứ ba mà chúng ta đang nói ở đây, đó là, ba người bạn cùng đi đường, một người trượt chân xuống vực, người kia liều mình kéo lên, người được cứu khắc lên tảng đá. Ngày này, tháng này, anh ấy đã cứu mạng tôi. Mấy hôm sau, hai người cãi nhau, người kia tát anh một cái, anh viết lên bãi cat. Ngày này, tháng này, anh ấy đã tát tôi một cái. Có người hỏi vì sao? Anh đáp rằng, ơn cứu mạng tôi khắc vào đá để nhớ mãi, còn cái tát kia cứ để sóng xóa đi, tôi sẽ quên sạch. Ghi ơn lên đá, viết oán lên cat, nghe thì đơn giản, nhưng đây chính là thao tác quyết định ánh mắt bạn 20 năm sau. Bởi vì cơ thể không phân biệt được bạn đang nhớ hay đang sống lại. Mỗi lần bạn lôi mối hận cũ ra nhấm nháp, cơ mặt bạn lại co lại đúng như hôm sự việc xảy ra. Nhấm nháp một ngàn lần, nếp nhăn ấy trở thành vĩnh viễn. Người xưa nói rằng, quán giận là lấy lỗi của người khác để trừng phạt chính mình. Và tôi xin nói thêm một vế nữa, là tiền phạt được chư thẳng vào gương mặt bạn. Tiếp đến chúng ta đến với điểm thứ tư, tư tưởng. Vì sao có người càng già, mặt càng cứng. Chữ cuối trong ngũ sự là chữ tư, tức là tư tưởng. Và đây là hạng mục tinh vi nhất, bởi nó không tạo ra nếp nhăn cụ thể nào, mà nó tạo ra độ mở hoặc độ đóng của cả khuôn mặt. Có nhân nói, không biết mà giả biết, cả đời là thùng cưng. Bệnh này nguy hiểm ở chỗ, nó không sát hại ai ngay, nó chỉ khiến một người dừng lại. Và một người đã dừng lại ở tuổi 35, thì đến 60 vẫn y nguyên như thế. Chỉ có điều lúc ấy sự cứng nhắc đã đông cứng thành đá. Có một câu chuyện ở làng quê hẻo lánh như thế này. Mấy thanh niên nhặt được cái la bàn của thầy địa lý. Chẳng ai biết là cái gì. Bèn mang đến hỏi cụ già được cả làng công nhận là khôn ngoan nhất. Cụ cầm lên xem, rồi cụ khóc, rồi cụ lại cười lớn. Đám thanh niên ngơ ngác hỏi cụ khóc cười là ý gì? Cụ đáp, ban đầu ta khóc vì thấy các cháu ngu muội quá, cái vật nhỏ thế này mà cũng không biết. Sau ta cười, vì ta phát hiện ra chính ta cũng không biết nốt. Cái cười ấy đó là gương mặt của một người còn đang sống, còn nhìn được chính mình, còn dám hạ mình xuống. Đối lập với câu chuyện đó, là câu chuyện về đại thi hào Tô Đồng Pha. Điển Cố kể lại rằng, khi Tô Đồng Pha đến thăm Vương An Thạch, thì thấy trên bàn có bài thơ vịnh hoa cúc mới viết hai câu. Đại ý là gió tây đêm qua thổi qua vườn làm dụng hoa cúc vàng đầy đất. Tô Đồng Pha thấy vậy mới nghĩ rằng hoa cúc chịu lạnh, gió thổi không dụng, vậy là quan tể tướng quan sát sai rồi. Ông cầm bút viết tiếp hai câu, ngầm ý dạy lại hoa mùa thu đâu có dụng như hoa mùa xuân, xin thi nhân ngẫm trò kỹ. Vương An Thạch xem xong, không nói gì. Ít lâu sau, Tô Đồng Pha bị đẩy về Hoàng Châu. Ở Hoàng Châu tròn một năm, đến trước tiết trùng cửu, gió tây thổi suốt một đêm. Sáng ra ông cùng bạn vào vườn sau ngắm cúc, và thấy hoa cúc dụng đầy lối đi, vang rực cả mặt đất. Lúc ấy, ông mới hiểu mình nông cạn đến những nào. Cái sai của Tô Đồng Pha không phải là thiếu tài, ông thừa có tài. Cái sai của ông là lấy quy luật chung áp lên trường hợp riêng, rồi tin chắc rằng mình đúng. Và đó chính là điều xảy ra với rất nhiều người sau tuổi 40. Họ đã đúng đủ nhiều lần để bắt đầu tin rằng mình luôn đúng. Từ đó, mỗi cuộc trò chuyện không còn là để học nữa, mà là để xác nhận. Mỗi người trẻ hơn không còn là một cánh cửa, mà là một đứa cần được dạy. Cổ nhân nói rằng, bình nước đầy thì không kêu, nửa bình nước mới lắc lư xoang xoảng. Gương mặt của người còn học được có một nét rất khó tả, đó chính là nó mỏ, nó sẵn sàng ngạc nhiên. Còn gương mặt của người đã đóng cửa nhận thức thì có nét cứng, dù cho họ có cười, cái cười ấy cũng không chạm tới mắt. Bạn có nhận ra ai quanh mình như thế hay không? Và câu hỏi khó hơn là bao lâu rồi bạn chưa nói câu tôi không biết với một người nhỏ tuổi hơn mình? Và cuối cùng chúng ta đến với điều thứ 5 Dục vọng vì sao càng thành đạt mặt càng khó nhìn. Có một công thức mà tôi cho là một trong những công thức sắc bén nhất từng được viết ra về đời người đó là Dục vọng trừ đi thực lực bằng chỉ số đau khổ. Ba yếu tố, dục vọng càng lớn mà thực lực không theo kịp khoảng cách ấy chính là lượng khổ đau nhất bạn phải mang. Và cái khổ đau ấy không nằm im, nó sẽ in lên mặt bạn. Đây là lý do vì sao mà có những người rất giàu mà gương mặt thì nhìn rất khó chịu. Không phải vì tiền làm hỏng họ mà vì mỗi lần leo thêm một bậc dục vọng của họ lại leo lên hai bậc khoảng cách càng ngay càng rộng. Và họ mang cái khoảng cách ấy trên mặt suốt 30 năm. Lý Tư Thời Tân là một minh chứng lạnh người như vậy. Thời trẻ, Lý Tư là một chức lại nhỏ ở quê. Một hôm vào nhà sĩ, ông thấy lũ chuột khoảng hốt chạy tán loạn khi có người. Sau đó vào kho lương, ông lại thấy lũ chuột ung dung ăn thóc, thấy người cũng chẳng buồn tránh. Lúc đó, ông ngộ ra rằng hóa ra khác biệt giữa người với người cũng như giữa con chuột với con chuột chỉ là ở cái chỗ nó đứng. Từ đó ông ôm trí đổi môi trường, bái tuân tử làm thầy, khổ học đế vương chi thuật. Sau này vào tần phò tân Thủy Hoàng bình định sáu nước thống nhất thiền hạ, làm đến thừa tướng. Các con trai ông đều lấy công chúa, các con gái ông đều gả cho hoàng tử. Vinh hoa của họ Lý một thời không ai bằng. Nghe thì đó là một câu chuyện thành công nhưng hãy nhìn lại cái góc. Chí hướng đổi vận của Lý Tư rất đáng khen, nhưng ông lại lấy con chuột trong kho lương làm hình mẫu. Ngay từ giây phút ấy giá trị quan của ông đã lạch lạc và có lẽ chính ông cũng không nhận ra rằng mình đã bị khống chế, bị chính cái hàm muốn ấy điều khiển. Người bị khống chế thì không còn là người tự do nữa, biết trước mặt là hỗ lửa thì vẫn cứ nhắm mắt nhảy vào. Điều kỳ lạ là những người bị khống chế không hề ngu, họ rất thông minh. Rất nhiều người trong số họ được cả thiền hạ công nhận là thông minh suất chúng. Kết cục của Lý Tư có lẽ bạn cũng đã biết rồi. Bị chém giữa chợ và trước lúc chết ông quay sang nói với con trai rằng, ước gì cha con mình còn được sắt con chó vàng ra cửa Đông Thành Thượng Thái đuổi thỏ như ngày xưa. Cả một đời leo lên để cuối cùng thèm khát đúng cái mà mình đã bỏ đi. Bây giờ hãy nhìn sang một gương mặt khác. Tể tướng Tất Hàm nơi đường xuất thân hàn vi. Họ hàng đều là dân thường. Khi ông làm đến tể tướng cậu ruột ông vẫn chỉ là một ngũ trưởng bé tí ở huyện Thái Hổ. Tất Hàm biết tài cậu mình thừa sức làm chức lớn hơn. Nhiều lần nhờ người khuyên cậu bỏ chức thấp hèn đi để ông tiến cử. Cậu ông từ chối nói là mình hài lòng với chức ngũ trưởng, không hứng thú việc khác. Tất Hàm bèn cử một người bạn thân về làm huyện lệnh Thái Hổ dặn miễn chức cho cậu rồi đưa thuyền trở lên kinh. Vị huyện lệnh đến nơi và nói rằng Tể tướng ngày đêm mong bác lên kinh, xin bác nghĩ đến tấm lòng hiếu kính của ngài mà thành toàn cho. Ông cậu từ chối thẳng thương rằng tôi là kẻ hèn mọn làm gì có đứa cháu tể tướng. Người kia khuyên mãi ông cậu nhất định không và nói rằng tôi làm ngũ trưởng mỗi năm thu hạ đều lĩnh đủ 60 ngàn tiền theo lệ. Chỉ cần không phạm lỗi thì cả đời no cơm ấm áo. Tôi không hiểu thăng quan để làm gì. Tất Hàm nghe lại ngẫm nghĩ thấy cậu mình nói đúng bèn thôi không ép nữa. Cổ nhân có câu rằng kẻ ngốc ăn tết cứ nhìn sang nhà hàng xóm. Và một câu nữa là so hàng thì phải vứt hàng mà so người thì chỉ có chết. Ông cậu ấy không so với ai cả. Ông biết rõ mình muốn gì. Bạn thử hình dung gương mặt hai người này ở tuổi 60 xem. Một bên là thừa tướng của đế quốc lớn nhất thiện hạ. Một bên là ông ngũ trưởng quen ở một huyện nhỏ. Ai mới là người có phúc tướng? Và cuối cùng chúng ta đến với lời kết 60 giây trước gương Bây giờ tôi phải nói với bạn một điều vừa an ủi vừa khá là đáng sợ như thế này. An ủi trước gương mặt bạn là lý lịch duy nhất trên đời mà bạn vẫn còn đang đợi biết tiếp. Băng cấp thì đóng không rồi. Quá khứ thì cố định rồi. Nhưng khuôn mặt thì mỗi ngày còn nhận thêm một dòng. 40 chưa muộn. 50 cũng chưa muộn. 60 cũng vẫn chưa muộn. Cái mà người ta hay nói là tâm sinh tướng. Đó là bởi vì cơ mặt không nhớ dai bằng lòng người. Và đối xử với nó tử tế đủ lâu, nó sẽ tự khắc thay đổi. Còn đây là phần đáng sợ. Người xưa nói rằng học tốt 3 năm học xấu 3 ngày. Vương mãng đã tu dưỡng suốt mấy chục năm. Cả họ hàng ăn chơi xa xỉ, riêng ông sống thành đảng, khiêm cung, hầu mẹ nuôi con của anh trai, phụng dưỡng các bác. Đối ngoại thì cái dao hiền sĩ giữ lễ trăm học dành tiếng ông vang xa đến mức trở thành mẫu mực đạo đức trong lòng thiên hạ. Ông đem cả bổng lọc chia cho môn khách và người nghèo, có khi bán cả xe ngựa để cứu tế. 38 tuổi làm đại tư mã quyền nghiêng thiên hạ, mà càng nghiêm khắc với bản thân hơn trước. Nếu cuộc đời ông cứ thế đi tiếp, ông đã là một hiền thần lưu danh. Nhưng 40 năm xe đắp rồi sụp trong 1 ngày vì mang tiếng là cướp ngồi nhà hán. Cho nên, bản lý lịch này không có ngày nghỉ. Nó ghi cả những ngày mà bạn nghĩ chẳng ai nhịp. Và Tân Phú Khánh xin gói ghém lại toàn bài chia sẻ ngày hôm nay. Trong mấy câu như thế này, và xin bạn hãy khắc ghi lấy nó. Đó là Trước 40, gương mặt là món quà Sau 40, gương mặt là hóa đơn. Người ta không đọc đường nét của bạn, người ta đọc cảm giác khi ở gần bạn. Vì cảm giác ấy là thứ bạn đã bồi đắp suốt hơn 20 năm. Mỗi mỗi hận bạn ôm, bạn trả tiền bằng chính gương mặt mình. Kẻ làm bạn tổn thương đã ngủ ngon từ lâu rồi. Ghi ơn lên đá, viết quán lên cát. Không phải để làm thánh nhân, mà là để về ra còn có một khuôn mặt tử tế mà nhìn. Và bây giờ, một việc nhỏ bạn có thể làm ngay trong ngày hôm nay. Hãy đứng trước gương 60 giây thôi. Đừng trình sửa gì cả. Đừng cười, đừng gồng. Cứ để khuôn mặt bạn ở trạng thái tự nhân nhất. Cái trạng thái mà người khác nhìn thấy khi bạn không để ý. Rồi tự hỏi mình một câu. Nếu đây là bản lý lịch, thì 20 năm qua tôi đã viết gì lên đó? Nếu bạn thấy một khoảng nào đó chưa ổn, thì đừng vội trách mình. Chỉ cần bắt đầu ghi lại. Mỗi tối trước khi đi ngủ, viết ra một điều tốt mà ai đó đã làm cho bạn trong ngày hôm ấy. Dù nhỏ đến mấy. Người bán hàng trả lại đúng tiền. Đồng nghiệp giữ cửa thang máy. Hay còn bạn hỏi bạn có mệt không? Nghe thì tầm thường. Nhưng làm liên tục một năm, bạn sẽ huấn luyện lại cái kho ký ức của mình. Và ánh mắt của bạn. Thứ bạn không điều khiển được, nó sẽ tự biết nói, thay đổi. Và còn bạn thì sao? Trong đời, bạn đã bao giờ gặp một người mà chỉ nhìn thôi đã thấy an lành? Dù họ chẳng có gì gọi là đẹp. Hãy kể cho tôi và cộng đồng nghe ở dưới phần bình luận của video này. Và chúng ta sẽ cùng đọc bình luận. Và những câu chuyện ấy chính là chất điệu quý nhất cho hành trình của chúng ta. Và nếu bài chia sẻ ngày hôm nay từ Tân Phúc Khánh chạm được vào cảm xúc của bạn, thì xin hãy like, share video và đăng ký để cùng đồng hành với kênh Tân Phúc Khánh. Vì chúng ta còn nhiều lời của người xưa cần lật lại, nhiều bài học của tổ tiên đã viết bằng máu và nước mắt mà đời sau lại quên mất. Và tôi xin khép lại bằng một ý nghĩ khiến tôi lặng ngờ khi lần đầu gặp nó. Đó là bạn có thể giấu tài sản, bạn có thể giấu chức vụ, bạn có thể giấu cả quá khứ nhưng có một thứ bạn mang ra trước mặt bản dân thiên hạ mỗi ngày không che nổi một giây nào và nó đang kể lại toàn bộ con người bạn cho tất cả những ai biết cách đọc. Bạn đã mang nó theo suốt 40 năm rồi chỉ là chưa từng đọc nó. Tân Phúc Khánh xin kết thúc bài chia sẻ của mình tại đây. Xin chân thành cảm ơn quý vị và các bạn đã dành ra thời gian quý báu của mình để lắng nghe bài chia sẻ này. Một lần nữa xin kính chúc quý vị và các bạn cùng gia đình luôn luôn được hạnh phúc, thành công và bình an trong cuộc sống. Xin chân trọng, kính chào và hẹn gặp lại.