LỤC TỐN: Kẻ Thiêu Rụi 70 Vạn Quân Lưu Bị Nhưng Lại Bị Tôn Quyền Bức Tử Đến Chết |Dấu Sử

Năm 222, bên bờ Trường Giang, hàng chục doanh trại của quân thục chìm trong biển lửa. Lưu Bị, người đã trải qua gần 40 năm chinh chiến, từng đối đầu Tào Tháo, từng chiếm Ích Châu, Hán Trung, và cuối cùng bước lên ngôi Hoàng Đế, phải bỏ lại phần lớn quân Nhu, rồi chạy về thành Bạch Đế, người đánh bại ông không phải Tào Tháo, không phải Tư Mã Ý, cũng không phải một danh tướng đã văn danh thiên hạ từ nhiều năm trước, mà là một người bị chính các tướng đông ngô lúc đầu xem thường vì quá trẻ và mang dáng vẽ của một thư sinh. Ông tên là Lục Tốn. Trong trận Di Lăng, Lục Tốn nhẫn nhịn suốt nhiều tháng, mặc cho các tướng dứt quyền nóng lòng xin đánh. Đến khi quân Lưu bị mệt mỏi, doanh trại kéo dài giữa rừng núi và thế công đã mất đi sức mạnh ban đầu, Lục Tốn mới bất ngờ dùng hỏa công. Hơn 40 doanh trại bị phá, quân thục đại loạn. Lưu Bị phải chạy trong đêm. Một trận đánh đưa Lục Tốn từ một vị tướng bị nghi ngờ trở thành một trong những nhân vật quyền lực nhất đông ngô. Tàm quốc chí ghi chính Lưu Bị sau thất bại cũng vô cùng hổ thẹn vì bị Lục Tốn đánh bại. Nhưng đó chưa phải điều kỳ lạ nhất trong cuộc đời ông. 23 năm sau, Lục Tốn không chết trên chiến trường. Không bị quân Nguyễn giết. Không bị quân thục báo thù. Người từng cứu đông ngô khỏi cuộc tiến công của Lưu Bị cuối cùng lại chết trong lúc đang làm thừa tướng của chính đông ngô. Và người khiến ông rơi vào những ngày cuối đời đầy út ước lại chính là Tôn Quyền. Cần nói rõ một điều. Tôn Quyền không trực tiếp ra lệnh sử tử Lục Tốn. Nhưng tàm quốc chí ghi rằng trong cuộc tranh giành ngôi thái tử giữa Tôn Hòa và Lỗ Vương Tôn Bá, Lục Tốn liên tục dân sớ can gián. Tôn Quyền không nghe lại nhiều lần sai sứ giả đến khiển trách ông. Cuối cùng sử sách dùng bốn chữ vô cùng nặng nề. Lục Tốn vì phẩn út mà chết. Khi ấy ông khoảng 63 tuổi. Đây chính là nghịch lý lớn nhất. Khi Lưu Bị mang đại quân tới, Tôn Quyền dám đem vận bệnh đông ngô giao cho Lục Tốn. Khi tàu ngụy tiến xuống, Tôn Quyền tiếp tục trao cho ông quyền thống lĩnh đại quân. Thậm chí những bức thư gửi sang thuộc Hán, Tôn Quyền còn từng đưa cho Lục Tốn xem trước. Chỗ nào chưa ổn thì để ông sửa rồi mới đóng ấn gửi đi. Một người được tin đến mức ấy, vì sao cuối cùng lại chết trong sự nghi kỳ của chính chủ công mình đã phụng sự hơn 40 năm. Phải chăng Lục Tốn đã phạm sai lầm? Hay vấn đề không nằm ở ông, mà nằm ở một Tôn Quyền tuổi già đã không còn giống vị quân chủ sáng suốt năm xưa, và có lẽ còn một góc khuất khác đáng sợ hơn? Lục Tốn từng nhìn thấu Quang Vũ, nhìn thấu Lưu Bị, nhìn thấu Tàu Phi, nhìn thấu cả những sai lầm quân sự của chính Tôn Quyền. Nhưng cuối cùng, ông lại không thể bước ra khỏi một cuộc chiến mà kẻ thù không đứng ở bên kia chiến tuyến. Đó là cuộc chiến giành ngôi ngay trong Hoàng cung Đông Ngô. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhìn lại toàn bộ cuộc đời Lục Tốn, từ một thư sinh gian đông ít người biết đến, người góp phần gian chiếc bẫy khiến Quang Vũ mất kinh châu, đại đô đốc thiêu rùi đại quân Lưu Bị tại Di Lăng, cho đến những năm tháng cuối đời khi công thần lớn nhất Đông Ngô bị chính Tôn Quyền liên tục ép vào một cuộc tranh chấp mà ông đã nhiều lần cảnh báo sẽ mang tai họa cho cả quốc gia. Lục Tốn, tự bá ngôn, sinh năm 183, người quận Ngô, thuộc một trong những đại gia tộc lâu đời ở Giang Đông. Tên ban đầu của ông là Lục Nghị. Chào mất sớm, Lục Tốn từng sống cùng người chú họ là Lục Khang, thái thú Lưu Giang. Gia tộc họ Lục lúc ấy là một thế lực có địa vị rất lớn tại vùng Giang Đông. Nhưng ngay từ tuổi trẻ, Lục Tốn đã chứng kiến một chuyện, khiến mối quan hệ giữa gia tộc ông và họ Tôn trở nên vô cùng đặc biệt. Lục Khang từng có mâu thuẫn với viên thuật. Viên thuật sai Tôn Sách mang quân đánh Lưu Giang, thành cuối cùng bị hạ. Nói cách khác, người mở rộng cơ nghiệp cho gia tộc họ Tôn tại Giang Đông từng trực tiếp đem quân đánh chính người trưởng bối mà Lục Tốn nương nhờ. Thế nhưng nhiều năm sau, Lục Tốn lại bước vào phục vụ Tôn Quyền. Không những vậy, Tôn Quyền còn gã con gái của người anh Tôn Sách cho Lục Tốn. Đây là một chi tiết ít được nhắc đến nhưng rất đáng chú ý. Người trẻ tuổi họ lục không để mối hiềm khích giữa thế hệ trước quyết định cả cuộc đời mình. Ông chấp nhận phục vụ chính gia tộc từng đối đầu với gia tộc mình. Và rồi chính ông trở thành một trong những cột trụ quan trọng nhất giúp họ Tôn giữ Giang Đông. Năm khoảng 21 tuổi, Lục Tốn bắt đầu làm việc dưới quyền Tôn Quyền. Ban đầu, ông không xuất hiện như một chiến thần. Không có trận đánh vang danh. Không có hàng vạn quân đi theo. Ông làm nên còn việc hành chính, sau đó được đưa đến hại xương quản lý viết thuẩn thiển và đơn sự. Khi địa phương nhiều năm gặp hạng háng, Lục Tốn mở kho phát lương cứu dân, đồng thời khuyến khích sản xuất nông nghiệp. Sau đó, ông lại được giao nhiệm vụ trấn áp những lực lượng nổi dậy tại vùng núi, từng bước tập hợp được hàng nghìn rồi hàng vạn binh sĩ. Điều này cho thấy Lục Tốn có một điểm khác với rất nhiều danh tướng nổi tiếng thời Tâm Quốc. Ông không chỉ biết đánh trận. Ông biết quản người. Biết tích lương. Biết ổn định địa phương. Biết sau một trận chiến, muốn giữ vùng đất vừa lấy được phải làm gì. Và chính khả năng ấy khiến Tôn Quyền ngày càng chú ý đến ông. Nhưng bước ngoặt thực sự đến vào năm 219. Khi ấy, Quang Vũ đang ở đỉnh cao. Ông từ Kinh Châu kéo quân lên phía bắc đánh Phàn Thành. Vũ Cấm bị bắt. Bạn Đức bị giết. Thanh thế Quang Vũ văn dội đến mức phía Tàu Nguyễn cũng phải lo sợ. Nhưng phía sau Quang Vũ là Kinh Châu. Và người đang trấn giữ đối diện với ông chính là Lã Mông. Lã Mông hiểu rằng muốn lấy Kinh Châu không thể chỉ dùng sức mạnh. Quang Vũ quá cảnh giác. Nếu Đông Ngo tập trung quân ở biên giới, ông chắc chắn sẽ để lại lực lượng lớn phòng thủ. Lục tốn lúc ấy nhìn ra một điểm yếu trong tâm lý Quang Vũ. Ông cho rằng Quang Vũ dựa vào Võ Dũng, vừa lập chiến công lớn nên ngày càng tự tin, lại không coi trọng một người trẻ tuổi chưa có danh tiếng như mình. Lã Mông rất tán thành. Khi tôn quyền hỏi ai có thể thay Lã Mông giữ lục khẩu, Lã Mông tiến cử lục tốn với một lý do cực kỳ quan trọng. Lục tốn có tài, nhưng chưa nổi tiếng. Chính vì chưa nổi tiếng nên Quang Vũ sẽ không đề phòng. Lục tốn vừa đến nơi đã viết thư cho Quang Vũ. Không thách thức, không đe dọa, mà hết lời ca ngợi. Ông tán dường chiến thắng của Quang Vũ, ca ngợi tài cầm quân của vị tướng thục và tự hạ thấp mình như một thư sinh trẻ tuổi chỉ mong được học hỏi. Quang Vũ đọc thư. Sự đề phòng đối với phía Đông Ngô giảm xuống. Ông tiếp tục điều thêm quân từ Kinh Châu lên phía Bắc phục vụ chiến dịch phàn thành. Đây chính là lục tốn. Ông có thể để người khác coi thường mình, thậm chí chủ động khiến người khác coi thường. Bởi với ông, sĩ diện của một vị tướng không quan trọng bằng việc đối thủ mắc sai lầm. Khi Kinh Châu phòng bị suy yếu, quân Đông Ngô bất ngờ hành động. Lã Mông tiến đánh các cứ điểm quan trọng. Lục tốn từ hướng khác nhanh chóng chiếm nhiều khu vực, cắt những con đường mà Quang Vũ có thể dùng để rút về phía Tây. Cuối cùng Kinh Châu mất. Quang Vũ bị bắt rồi bị giết. Và từ góc nhìn Thục Hán, cái tên lục tốn đã xuất hiện ngay từ trước trận Di Lăng. Ông không phải người trực tiếp giết Quang Vũ, nhưng ông là một phần trong kế hoạch khiến Quang Vũ mất căn cứ và rơi vào đường cùng. Hai năm sau, hậu quả của biến cố ấy kéo đến. Năm 221, Lưu Bị lên ngôi Hoàng Đế. Không lâu sau, ông huy động đại quân tiến đánh Đông Ngô. Mục tiêu không chỉ là trả thù Quang Vũ. Kinh Châu còn là vùng đất chiến lược mà Thục Hán không dễ chấp nhận mất đi. Quân thuộc từ vùng Tam Hiệp liên tục tiến về phía Đông, dựng hàng chục doanh trại trên một chiến tuyến rất dài. Tôn quyền đứng trước một mối nguy lớn. Và người ông chọn làm đại đô đốc chống Lưu Bị lại là lục tốn. Đây là một quyết định gây tranh cãi ngay trong quân Ngô. Dưới quyền lục tốn, có những tướng lĩnh như Chu Nhiên, Phan Chương, Hàng Đương, Từ Thịnh, Tôn Hoàng. Nhiều người từng theo tung sách chinh chiến từ trước. Có người là thân tộc họ tôn. Có người đã lập chiến công khi lục tốn còn chưa có danh tiếng. Bây giờ họ lại phải nghe lệnh một người vẫn bị xem là thư sinh. Nhiều tướng không phục. Trong lúc ấy, Lưu Bị liên tục tiến quân. Quân Ngô đề nghị đánh. Lục tốn không cho. Lưu Bị cho Ngô bang mang vài nghìn quân ra vùng đất bằng khiêu chiến. Các tướng lại muốn xông ra. Lục tốn vẫn không cho. Ông nói trong đó nhất định có mưu. Quả nhiên khi cái khiêu chiến không thành, Lưu Bị mới cho tám nghìn quân phục sẵn trong núi xuất hiện. Nếu quân Ngô nóng vội lao ra từ đầu, rất có thể đã trúng phục kích. Nhưng thử thách thực sự với lục tốn chưa phải Lưu Bị, mà là chính thuộc hạ quân mình. Quân thuộc tiếng sâu. Các tướng Đông Ngô nhìn lãnh thổ bị uy hiếp mà nóng ruột. Tôn Hoàng bị quân thuộc bao vây, nhiều người yêu cầu cứu viện. Lục tốn vẫn từ chối. Ông cho rằng Tôn Hoàng có thành chắc, quân sĩ đồng lòng, lương thực đầy đủ, chưa đến lúc phải cứu. Các tướng càng bất mãn. Trong mắt họ, vị đại đô đốc này dường như chỉ biết lùi. Nhưng lục tốn đang chờ một thứ. Thời gian. Khi quân Lưu Bị mới đến, sĩ khí đang mạnh. Đội ngũ còn tập trung. Kế hoạch còn nhiều. Đánh vào lúc ấy chính là lấy chỗ yếu của mình đâm vào chỗ mạnh của đối phương. Lục tốn nhận. Một tháng. Rồi nhiều tháng. Sử chép hai bên rằng co kéo dài. Còn Lưu Bị cho các doanh trại nối tiếp nhau trên một vùng rất rộng. Mùa hè tới. Quân thuộc bắt đầu mệt mỏi. Tinh thần tiến công giảm xuống. Đội hình bị kéo dài. Và quan trọng nhất, nhiều doanh trại dựng gần khu vực cây cối, vật liệu dễ cháy. Lục tốn nhìn thấy thời cơ đã đến. Ông thử tấn công một doanh trại. Không đạt kết quả lớn. Các tướng lập tức nói. Đại đô đốc chỉ đang phí quân. Nhưng Lục tốn lại nói một câu khác. Ông đã tìm ra cách phá Lưu Bị. Lệnh được truyền xuống. Mỗi binh sĩ chuẩn bị một bó cỏ. Hóa công bắt đầu. Một doanh trại cháy. Rồi những cánh quân ngô đồng loạt tấn công. Lửa lang qua tuyến phòng thủ của quân thuộc. Doanh trại này vừa loạn. Doanh trại bên cạnh đã bị đánh. Các cánh quân không còn hỗ trợ được cho nhau. Theo Tâm Quốc chí, hơn 40 doanh trại của Lưu Bị bị phá. Các tướng phùng tập Trương Nam cùng thủ lĩnh Samakha tử trận. Quân thuộc tan vỡ trên diện rộng. Lưu Bị chạy lên Mã Yên Sơn cố tập hợp quân chống cự. Lục tốn tiếp tục ép từ nhiều phía. Đội hình thuộc cuối cùng hoàn toàn sập đổ. Lưu Bị phải bỏ chạy trong đêm. Đốt bỏ một phần trang bị để cản đường truy kích rồi mới thoát được về thành bạch đế. Chiến thuyền, khí giới và quân nhu bị mất rất nhiều. Trận Di Lăng trở thành thảm họa. Nhưng gốc đáng chú ý nhất không phải ngọn lửa, mà là khoảng thời gian trước khi ngọn lửa xuất hiện. Lục tốn thắng bởi ông chịu được điều mà nhiều tướng lĩnh khác không chịu nổi, bị coi là hèn. Nếu ông muốn chứng minh mình dũng cảm ngay tháng đầu tiên, quân ngô có thể đã lao thẳng vào Lưu Bị khi quân thuộc đang mạnh nhất. Nếu ông vội cứu từng nơi bị uy hiếp, lực lượng đông ngô sẽ bị kéo thành nhiều mảnh. Nếu ông không chịu nổi lời chế diễu của các tướng, sẽ không có trận hỏa công nổi tiếng về sau. Đó là lý do sau chiến thắng, những người từng không phục lục tốn mới thực sự cuối đầu. Tôn Hoàng cũng thừa nhận trước đây từng oán lục tốn vì không cứu mình, nhưng đến lúc này mới hiểu mọi điều động đều có lý do. Nhưng chiến thắng vẫn chưa kết thúc. Lưu Bị đã chạy vào Bạch Đế Thành. Từ thịnh, Phan Chương cùng nhiều tướng ngô muốn tiếp tục truy kích. Đây dường như là cơ hội tuyệt vời. Nếu bắt được Lưu Bị, đông ngô có thể khiến cả thuộc hãng rung chuyển. Nhưng lục tốn lại nói, không nên. Ông nhìn về phương Bắc. Tàu Phi đang tập trung lực lượng. Trên danh nghĩa tàu Nguyễn có thể nói muốn giúp đông ngô đánh thuộc, nhưng lục tốn nghi ngờ mục tiêu thực sự có thể là đông ngô. Ông đề nghị dừng truy kích và quay quân chuẩn bị. Không lâu sau, quân nguyện quả nhiên tiến đánh đông ngô từ nhiều hướng. Nếu trận di lăng chứng minh lục tốn biết thắng một trận chiến, quyết định này cho thấy ông biết nhìn vượt ra khỏi trận chiến. Một vị tướng thông thường sẽ nhìn thấy Lưu Bị đang chạy. Lục tốn nhìn thấy tàu Phi đang chuẩn bị phía sau. Đó là thứ khiến tôn quyền ngày càng tinh đồng. Sau khi Lưu Bị qua đời, do các lượng nắm quyền ở thuộc hãng và quan hệ ngô, thuộc dân được khôi phục, lục tốn không còn đơn thuần là một viên tướng biên giới. Tôn quyền nhiều lần giao cho ông xử lý những vấn đề rất quan trọng trong quan hệ với thuộc. Sự thậm chí ghi những thư từ tôn quyền gửi lưu thiện hay gia các lượng thường được chuyển qua cho lục tốn xem. Chỗ nào ông thấy chưa ổn thì có quyền sửa, sau đó dùng ấn của tôn quyền đóng lại rồi gửi đi. Mức độ tin tưởng ấy rất hiếm, nhưng lục tốn vẫn chưa đạt tới đỉnh cao. Năm 228, tàu Nguy lại mang đến cho ông một cơ hội khác. Tướng Đông Ngô Chu Phường Giả Vờ muốn đầu hàng, dù đại tướng tàu Nguy là tàu Hưu tiến sâu vào lãnh thổ Ngô. Tàu Hưu mắc bẫy. Tôn quyền trao cho lục tốn quyền đại đô đốc để ông thống lĩnh các cánh quân ngân chiến. Tại Thạch Đình, lục tốn chỉ huy Trung Quân, Chu Hoàng và Toàn Tông đánh hai cánh. Quân Ngô đánh bại tàu Hưu, truy kích đến Giáp Thạch, thu được số lượng lớn quân nhu. Tư trị thông giám ghi quân Nguy Lục tốn trở về trong vinh quang. Tôn quyền dành cho ông những nghi thức và phần thưởng hiếm có. Năm 229, sau khi tôn quyền xưng đế, lục tốn được phong thượng đại tướng quân, giao phụ tá thái tử và quản lý những công việc quân sự quan trọng. Đến năm 244, sau khi cố ung qua đời, lục tốn được đưa lên làm thừa tướng. Từ một thư sinh từng bị các tướng coi thường, ông đã đứng ở vị trí gần như cao nhất mà một bệ tôi đông ngô có thể đạt tới. Nếu lục tốn chết vào thời điểm ấy, cuộc đời ông gần như hoàn hảo. Đánh quang vũ, phá lưu bị, đánh bại tàu Hưu, được tôn quyền tin cậy, làm thừa tướng. Không những vậy, tam quốc trí còn ghi khi ông qua đời, gia đình gần như không có của cải dư thừa, một chi tiết khiến hình ảnh lục tốn khác hẳn nhiều quyền thần thời loạn. Nhưng chính khi đã đứng trên đỉnh cao, lục tốn bước vào trận chiến nguy hiểm nhất. Không có quân ngụy, không có quân thục, không có thành lũy. Kẻ địch lần này nằm ngay trong hoàng thất đông ngô. Thái tử Tôn Đăng, người con được tôn quyền kỳ vọng qua đời năm 241, sau đó Tôn Hòa được lập làm thái tử, Tôn Bá được phong lỗ vương. Vấn đề bắt đầu khi tôn quyền dành cho Tôn Bá sự sủng ái và nghi thức quá gần với thái tử. Một bên là người kế vị Một bên là hoàng tử được vua cha đặc biệt yêu quý. Các quan lại bắt đầu lựa chọn phe. Đồng ngô dần rơi vào cuộc tranh chấp được gọi là nhị cung chi tranh. Lục tốn nhìn thấy nguy hiểm gần như ngay lập tức. Ông từng đánh biết bao trận. Nhưng thứ khiến ông sợ lúc này lại là hai tòa cung điện có địa vị gần ngang nhau. Bởi nếu người làm vua không phân biệt rõ ai là người kế vị và ai là phiên vương, những người bên dưới sẽ bắt đầu đặt cược. Hôm nay một viên quan theo thái tử, ngày mai một gia tộc đứng về lỗ vương. Một cuộc tranh chấp trong gia đình hoàng đế sẽ nhanh chóng biến thành cuộc tranh giành sinh tử của cả triều đình. Lục tốn cảnh báo người đồng liêu Toàn Tông không nên để con trai mình tham gia phe của lỗ vương. Ông cho rằng nếu con cháu có tài thì không cần dựa vào việc kết bè để cầu vinh. Nếu không có tài mà vẫn lau vào tranh quyền, cuối cùng chỉ đem tai họa về cho cả gia đình. Toàn Tông không nghe. Từ đó giữa hai người xuất hiện rãn nứt. Nhưng lục tốn không dừng lại. Khi địa vị thái tử Tôn Hòa ngày càng nguy hiểm, ông trực tiếp dân sớ cho Tôn Quyền. Ý của lục tốn rất rõ. Thái tử là chính thống. Địa vị phải vẫn như bàn thạch. Lỗ vương là phiên vương. Ân sủng và nghi lễ phải có sự khác biệt. Chỉ khi trên dưới được phân định rõ ràng triều đình mới yên. Một lần Tôn Quyền không nghe. Lục tốn lại dân. Rồi lần nữa, sử ghi ông dân sớ ba bốn lần. Thậm chí xin được đến Kinh Đô để trực tiếp trình bày đạo lý phân biệt trưởng thứ và người kế vị. Tôn Quyền vẫn không cho. Đây chính là điểm đau đớn nhất. Hai mươi năm trước, khi tất cả các tướng đông ngô muốn đánh Lưu Bị, Tôn Quyền tin lục tốn. Khi lục tốn nói phải chờ, ông cho chờ. Khi các tướng chống lệnh, Tôn Quyền vẫn giữ ông làm đại đô đốc. Khi lục tốn nói không nên đuổi Lưu Bị, Tôn Quyền nghe. Khi lục tốn cảnh báo Tào Phi sẽ đánh ngô, ông lại đúng. Nhưng đến lúc lục tốn cảnh báo rằng chính hoàng gia đang tự chia đông ngô thành hai phe, Tôn Quyền lại không muốn nghe nữa. Vì lần này, lục tốn không nói về kẻ thù. Ông nói về những người con của hoàng đế. Cuộc đấu ngày càng tàn khốc. Những người thân hoặc có quan hệ chính trị với lục tốn bị cuốn vào. Các cháu ngoại của ông như cố đàm, cố thừa cùng diêu tính vì bị xem là gần gũi với phe thái tử mà bị lưu đầy. Ngô sáng, thái phó của thái tử, từng nhiều lần trao đổi thư tử với lục tốn bị bắt bỏ ngục rồi chết. Mỗi tin xấu truyền đến Vũ Xương đều giống như một lời cảnh cáo. Nhưng lục tốn vẫn không rút lại ý kiến. Ông tiếp tục cho rằng Tôn Hoà đã được lập làm thái tử thì địa vị phải được bảo vệ. Và rồi sự tin tưởng giữa Tôn Quyền với vị Đại Thần đã theo mình hơn 40 năm bắt đầu vỡ. Tôn Quyền nhiều lần phải trung sứ đến trách hỏi lục tốn. Chúng ta không biết từng lời trong những lần trách hỏi ấy là gì. Nhưng tàm quốc chí ghi rất ngắn. Tôn Quyền liên tục sai sứ đến khiển trách. Lục tốn vẫn quất mà chết. Năm ấy là 245. Ông khoảng 63 tuổi. Đây là lý do tiêu đề bị Tôn Quyền ép đến chết cần được hiểu cho đúng. Lục tốn không bị đưa ra pháp trường, không nhận chiếu buộc tử sát như một số Đại Thần khác. Nhưng chính xử trực tiếp nói những lần khiển trách của Tôn Quyền với trạng thái phẫn út dẫn tới cái chết của ông. Một người từng bình tĩnh khi Lưu Bị dẫn đại quân áp sát. Một người từng có thể ngồi đánh cờ khi tình thế quân sự nguy hiểm. Một người chịu được việc hàng loạt võ tướng công khai không phục mình. Cuối cùng lại không chịu nổi những lời nghi kỵ từ chính người mà mình đã dành cả cuộc đời phụng sự. Tại sao? Có lẽ vì Lưu Bị chưa bao giờ khiến lục tốn đau bằng Tôn Quyền. Lưu Bị là kẻ thù. Tào Hư là kẻ thù. Đánh nhau, thắng thua đều là chuyện của chiến trường. Nhưng Tôn Quyền là người đã dùng ông từ khi còn trẻ, gã cháu gái cho ông, trao cho ông đại quân, cho ông quyền thay mặt xử lý những việc lớn, đưa ông lên thượng tướng. Nếu một người như vậy cuối cùng lại cho rằng lục tốn đang can dự sai chỗ, thông đồng sai phe hoặc biết những chuyện không nên biết, sự tổn thương hoàn toàn khác, đó không còn là thất bại chính trị. Đó là sự sụp đổ của lòng tin. Và điều cay đắng hơn là lục tốn đã nhìn đúng. Cuộc tranh giữa Tôn Hòa và Tôn Bá tiếp tục làm nông ngô chia rẽ sau khi ông chết. Đến năm 250, Tôn Quyền cuối cùng không chọn người nào. Tôn Hòa bị phế. Tôn Bá bị buộc phải chết. Một người còn khác là Tôn Lượng được đưa lên làm thái tử. Nhiều quân viên của cả hai phe đã chết, bị lưu đầy hoặc mất chức trong quá trình tranh chấp. Lục tốn cảnh báo phải phân định chính thống để tránh đại loạn. Nhưng khi Tôn Quyền nhận ra mức độ nghiêm trọng, người đưa ra lời cảnh báo ấy đã không còn. Và câu chuyện vẫn chưa kết thúc. Nhiều năm sau, con trai lục tốn là lục kháng vào kinh. Tôn Quyền đem những cáo buộc trước đây đối với lục tốn ra hỏi từng việc một. Lục kháng trả lời từng câu. Tôn Quyền dần hiểu ra đến khoảng năm 251 khi tiển lục kháng trở lại Tôn Quyền thừa nhận trước đây mình nghe lời giềm pha, không giữ được nghĩa đối với cha của lục kháng và đã phù ông. Ông còn nói đã cho đốt những văn thư chứa các cáo buộc đối với lục tốn để người khác không còn nhìn thấy nữa. Đó có lẽ là lời xin lỗi muộn màng nhất trong cuộc đời Tôn Quyền. Nhưng người cần nghe nó đã chết 6 năm trước. Và đây cũng là góc quốc đáng suy nghĩ nhất khi nhìn về Tôn Quyền. Tôn Quyền thời trẻ nổi tiếng biết dùng người. Chù dù được tin. Lộ túc được tin. Lã mông được tin. Lục tốn được tin. Đó là một trong những lý do đông ngô có thể tồn tại giữa hai thế lực lớn hơn. Nhưng Tôn Quyền cuối đời lại ngày càng bị cuốn vào chuyện kế vị, nghi kỵ đại thần và để hoàng tử cùng phe cánh tranh chấp quá lâu. Người từng tạo ra một đông ngô nhờ biết tin người cuối cùng lại tự làm tổn thương những người trung thành nhất vì không còn tin họ như trước. Lục tốn trở thành nạn nhân nổi bật nhất. Nhưng cũng cần nhìn lục tốn một cách công bằng. Ông không phải con người hoàn toàn không có góc tối. Việc tham gia đánh úp Kinh Châu năm 219 cho thấy lục tốn cực kỳ thực dụng. Ông dùng thư từ nhuống nhường để làm quan vũ mất cảnh giác. Sau đó, quân ngô tận dụng đúng thời điểm quan vũ đang giao chiến với tàu nguy để đánh vào hậu phương. Nếu nhìn từ phía thuộc Hán, đó chắc chắn là một sự phản bội liên minh đầy đau đớn. Trong một số chiến dịch sau này, quân ngô dưới sự chỉ huy của ông cũng gây ra thương vong lớn cho các khu vực đối địch. Lục tốn là một chính trị gia và tướng lĩnh của thời loạn. Ông không phải một thư sinh chỉ biết đạo nghĩa. Khi cần lừa đối thủ, ông lừa. Khi cần đợi, ông đợi. Khi cần phóng hỏa, ông ra lệnh đốt. Nhưng điều khiến lục tốn khác nhiều nhân vật khác là ông hiếm khi để chiến thắng trước mắt hoặc làm mất đi cái nhìn dài hơn. Phá được lưu bị nhưng không đuổi đến cùng vì còn tàu nguyện. Có cơ hội mở những chiến dịch xa nhưng nhiều lần khuyên tôn quyền phải nghĩ đến sức dân. Có địa vị rất cao nhưng khi chết sử lại ghi trong nhà không có tài sản dư thừa. Lục tốn không nổi tiếng nhờ một sức mạnh cá nhân như Lữ Bố. Không có hình tượng thần thánh như Quang Vũ. Không được hậu thế gắn với trí tuệ gần như siêu nhiên như Gia Cát Lượng. Thứ đáng sợ nhất ở ông lại là khả năng chờ. Chờ Quang Vũ mất cảnh giác. Chờ Lưu bị mệt mỏi. Chờ Tàu Hư bước vào bẫy. Ngay cả khi thuộc hạ thúc dục Lục tốn vẫn có thể đứng yên. Nhưng trận chiến cuối đời lại không cho ông thứ mà ông giỏi nhất. Thời gian. Ông biết cuộc tranh ngôi sẽ gây hỏa nhưng tôn quyền đã già. Các phe đã hình thành. Người trong triều đã bắt đầu chọn bên. Mỗi ngày yên lặng lại khiến vấn đề nghiêm trọng hơn. Lục tốn không thể chờ. Ông buộc phải nói. Nói một lần không được thì nói lần nữa. Dần sớ ba bốn lần. Xin trực tiếp về kinh tranh luận. Và chính vì không chịu yên lặng ông từ một người tôn quyền tin cậy nhất trở thành người bị hoàng đế liên tục chất vấn. Có lẽ đó chính là bi kịch của một trung thần quá hiểu hậu quả. Nếu lục tốn yên lặng có thể ông đã sống thêm nhiều năm. Nhưng nếu yên lặng ông cũng phải nhìn một cuộc tranh giành mà mình biết chắc sẽ làm cả triều đình chia rẽ. Ông lựa chọn lên tiếng và phải trả giá. Nhìn lại toàn bộ cuộc đời lục tốn chúng ta sẽ thấy một nghịch lý rất lạ. Đối thủ càng mạnh, ông càng bình tĩnh. Quan vũ đang ở đỉnh cao lục tốn dùng một lá thư. Lưu bị đem đại quân đến ông đóng quân không đánh. Tàu hư dẫn quân ngụy tiến sâu ông chia ba đường phản kích. Nhưng đến cuối đời một cuộc tranh chấp trong gia đình tôn quyền lại trở thành thứ ông không thể hóa giải. Bởi quân sự có quy tắc kẻ địch đứng trước mặt. Địa hình có thể nhìn. Lương thảo có thể tính. Sĩ khí có thể đoán. Còn lòng nghi kị trong hoàng cung thì không. Hôm nay hoàng đế còn tin. Ngày mai một lời giềm pha có thể khiến tất cả thay đổi. Và trên chiến trường ấy kinh nghiệm 40 năm của lục tốn cũng không cứu được ông. Tôn quyền cuối cùng đã hối hận. Nhưng lịch sử không cho phép một vị vua sửa lại mọi sai lầm. Lục tốn đã chết. Những đại thần bị cuốn vào cuộc tranh ngôi đã chết hoặc bị lưu đầy. Triều đình Đông Ngô cũng đã bị chia thành những phe phái khó hàng gắn. Có lẽ hình ảnh đáng nhớ nhất về lục tốn không phải lúc ngọn lửa bùng lên tại Di Lăng, mà là hai con người ở hai thời điểm khác nhau. Năm 222, tôn quyền đặt cả biên giới phía tây của Đông Ngô vào tay lục tốn. Ông tin vị tướng trẻ này trước cả khi những lão tướng dưới quyền chịu tin. 23 năm sau, vẫn là tôn quyền ấy lại liên tục sai người đến trách hỏi lục tốn vì những lời can gián về người kế vị. Một mối quan hệ bắt đầu bằng niềm tin lớn đến mức có thể giao cả vận mệnh quốc gia và kết thúc bằng sự nghi kỳ lớn đến mức một người phẫn út mà chết. Lục tốn từng thiêu rụi hơn 40 doanh trại của Lưu Bị. Nhưng ngọn lửa cuối cùng trong cuộc đời ông lại không cháy ở Di Lăng. Nó cháy ngay trong Triều đình Đông Ngô. Đó là ngọn lửa của tranh quyền, của phê phái, của sự nghi kỳ. Và lần này lục tốn không thể dập được. Một đời đánh thắng những kẻ thù mạnh nhất bên ngoài, cuối cùng lại gục ngã bởi cuộc chiến ngay bên trong triều đình mình phùng sự. Có lẽ đó mới là gốc khuất cây đắng nhất của lục tốn. Ông không thua Lưu Bị, không thua Tà Nguy. Nhưng cuối cùng lại thua trước tuổi già và sự nghi kỳ của chính tôn quyền. Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn