DƯỠNG SINH NÊN BẮT ĐẦU NHƯ THẾ NÀO? DẬY SỚM HAY DẬY MUỘN?

Buổi sáng được xem là thời điểm vàng cho dưỡng sinh chủ động chăm sóc sức khỏe. Vậy là có nhiều người cố gắng dậy thật sớm, nhưng với những ai hay ngủ muộn thì quả là không dễ dàng. Tuy nhiên, dưỡng sinh có nhất thiết phải dậy sớm hay không? Và dưỡng sinh nên bắt đầu từ đâu? Ngày hôm nay, kính mời quý vị cùng đến với những thông tin hữu ích của bác sĩ đồng y Nguyễn Huy Hoàng. Quý vị thân mến, đối với nhiều người, buổi sáng chính là thời điểm vàng để dưỡng sinh chủ động chăm sóc sức khỏe. Có người cho rằng muốn dưỡng sinh thì phải dậy từ 4 đến 5 giờ sáng khi trời còn chưa sáng rõ. Một số nghiên cứu hiện đại cũng nhận thấy, những người thiên về buổi sáng thường có xu hướng tập thể dục thường xuyên hơn, ăn uống đúng giờ hơn và ít bị lệch giữa nhịp sinh học của cơ thể với lịch sinh hoạt xã hội. Vậy thì, có nhất thiết phải dậy sớm hay không? Nếu buổi tối 12h mới ngủ mà sáng hôm sau 5h đã ép mình phải thức dậy, liệu như vậy có thực sự là dưỡng sinh? Vấn đề này có rất nhiều quan điểm trái chiều. Thực ra, sẽ không có câu trả lời tuyệt đối nào rằng dậy sớm hay dậy muộn là tốt hơn cho tất cả mọi người. Dậy sớm tốt nhưng không có nghĩa là càng sớm càng tốt. Thêm vào đó, mỗi người lại có một đồng hồ sinh học nội tại, chịu sự ảnh hưởng bởi các yếu tố di truyền, môi trường sống, tuổi tác và thói quen sinh hoạt. Mà ngay cả khi có thói quen dậy muộn thì chúng ta vẫn luôn có cơ hội để chăm sóc sức khỏe, nếu biết cách tận dụng những khoảnh khắc đầu ngày này. Dưỡng sinh không phải cuộc đua dậy sớm Quý vị thân mến, dựa vào kiểu thời gian sinh học của mỗi người, các chuyên gia thường chia thành 3 nhóm tương đối như sau. Nhóm chim sơn ca là những người có đặc điểm ngủ sớm, dậy sớm và thường tỉnh táo nhất vào buổi sáng. Còn nhóm cú đêm thường ngủ muộn, thức dậy muộn và có xu hướng đạt hiệu suất làm việc cao hơn vào chiều tối. Còn nhóm trung gian có thời điểm ngủ, thức và mức độ tỉnh táo nằm giữa 2 nhóm trên. Nếu bản chất sinh học của những ai thiên về chim sơn ca, thì việc dậy sớm là phù hợp với nhiệm sinh học tự nhiên và có thể mang lại hiệu quả rất tốt. Ngược lại, nếu thuộc nhóm thiên về cú đêm thì việc ép mình dậy quá sớm trong khi vẫn ngủ muộn có thể dẫn đến thiếu ngủ kéo dài và lệch nhịp sinh học, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng làm việc. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng một người có xu hướng sinh học thiên về buổi tối không hoàn toàn giống với một người do thói quen thức khuya xem điện thoại, làm việc hoặc giải trí mà rồi đi ngủ ngày càng muộn hơn. Lựa chọn tối ưu vẫn là lắng nghe nhịp sinh học của cơ thể, đồng thời từng bước xây dựng một nếp ngủ thức tương đối ổn định. Nguyên tắc cốt lói của dưỡng sinh phương Đông chính là hòa hợp với âm dương. Thời gian đi ngủ và thức dậy của con người không hoàn toàn cứng nhắc quanh năm mà còn thuận theo sự xoay chuyển của bốn mùa. Theo quan điểm dưỡng sinh cổ xưa, mùa xuân và mùa hạ dương khí thỉnh vượng, có thể ngủ muộn hơn một chút và dậy sớm. Mùa thu, dương khí dần thu liễm nên ngủ sớm và dậy sớm. Mùa đông, dương khí bế tàng, âm khí làm chủ nên ngủ sớm và dậy muộn hơn một chút. Cần lưu ý rằng, tiêu chuẩn sớm muộn của người xưa cũng không giống với người thời nay. Ngủ muộn không nên hiểu là thức đến 2-3 giờ sáng, còn dậy muộn cũng không có nghĩa là ngủ nướng đến 9-10 giờ sáng sau một đêm thức rất huyệt. Điều quan trọng ở đây vẫn là chữ thuận. Thuận với ngày đêm, thuận với bốn mùa, đồng thời phù hợp với thể trạng và hoàn cảnh sinh hoạt của mỗi người. Ngày nay, cuộc sống đã thay đổi rất nhiều. Có người phải đi làm theo ca, có người thức chăm con nhỏ, còn có người công việc phải kết thúc muộn. Không phải ai cũng có thể sống hoàn toàn theo giờ giấc của người xưa, nhưng tinh thần dưỡng sinh vẫn còn nguyên giá trị. Không nên thường xuyên làm đảo lộn ngày đêm, không nên lấy thời gian ngủ để đổi lấy thêm vài giờ làm việc hoặc giải trí, và cũng không nên ép cơ thể phải theo một khuôn mẫu chỉ vì người khác đang làm như vậy. Dưỡng sinh không cầu kỳ, có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ Vâng quý vị thân mến, nếu dưỡng sinh không phải là một cuộc đua dậy sớm, cũng không nhất thiết phải bắt mình thay đổi hoàn toàn nếp sống chỉ trong một ngày. Vậy thì chúng ta nên bắt đầu từ đâu? Các phương pháp dưỡng sinh có thể giúp nâng cao sức khỏe, thể chất và tinh thần là điều nhiều người đã biết. Thông qua dưỡng sinh, chúng ta hướng tới một cuộc sống có chất lượng hơn, hiệu quả làm việc tốt hơn, hạn chế nguy cơ mắc phải các loại bệnh tật. Chính vì vậy, rất nhiều người có hướng thú với dưỡng sinh, nhiều người muốn thực hành ngay việc dưỡng sinh nhưng lại không biết dưỡng sinh nên bắt đầu từ đâu. Cuộc sống hiện đại khiến cho chúng ta dễ có lối sống không lành mạnh, từ ăn uống, từ lao động, nghỉ ngơi, thói quen sinh hoạt. Vì có quá nhiều thói quen không tốt cho sức khỏe nên khi nhắc đến 2 từ dưỡng sinh, thường chúng ta sẽ dễ rơi vào tình trạng cảm thấy có quá nhiều việc để làm, cảm thấy thay đổi nhiều như thế và thực là khó khăn quá, hoang mang, không biết nên làm như thế nào. Nhiều người thậm chí còn cho rằng dưỡng sinh là điều quá lớn lao, chỉ thay đổi một ít những thói quen nhỏ thì sẽ không có hiệu quả, từ đó mà lần nữa trong thời gian dài làm lãng phí cơ hội chăm sóc sức khỏe chủ động. Người xưa có câu bất tích khủy bộ, vô dĩ trí thiên lý, bất tích tiểu lưu, vô dĩ thành giang hải. Nghĩa là không tích lũy từng nửa bước chân thì không thể đạt được hành trình ngàn rộng, không tích lũy từng dòng nước nhỏ thì không thể thành sông biển manh mông. Dưỡng sinh cũng như vậy thưa quý vị, nếu cứ chỉ hoãn, trần trừ, không chịu thay đổi các thói quen xấu của mình thì chúng ta sẽ mãi bị ảnh hưởng bởi những thói quen ấy. Hãy bắt đầu ngay từ hôm nay, đừng trần trừ nữa. Thay vì cố thay đổi tất cả, tại sao hôm nay chúng ta không chọn lấy một thay đổi nhỏ trong ăn, nghỉ, vận động hoặc là cải thiện tinh thần. Ví dụ như đứng trước gương rồi cười tươi với mình một cái, uống một ly nước ấm, đi ngủ sớm hơn 15 phút, hành trình dưỡng sinh của chúng ta có thể đã bắt đầu rồi đấy. Không vội vàng nhưng giữ kỷ luật với bản thân và kiên trì một chút, hãy thực hiện tốt hơn mỗi ngày, hôm nay tốt hơn hôm qua, ngày mai lại tốt hơn hôm nay. Vậy là đủ từng bước đi đến hành trình ngàn dặm rồi. Khi mới thức dậy, hãy dậy một cách từ từ, thực hiện một số động tác mát xa nhẹ nhàng, vươn vai, hít thở ngay tại giường. Với người lớn tuổi hoặc là người hay tróng mặt thì càng không nên ngồi dậy ngay, đứng lên quá đột ngột. Sau khi ngủ dậy, chúng ta có thể uống một ly nước ấm và tuyệt vời hơn nữa nếu có thể vươn vai đón ánh nắng mặt trời tự nhiên trong khoảng từ 15 đến 30 phút. Sau một đêm nghỉ ngơi, khởi động ngày mới với các bài tập khí công, yoga hay đi bộ chậm hoặc chỉ vài động tác phù hợp với thể trạng cũng rất tốt rồi. Tiếp đó là một bữa sáng nhẹ nhàng, đầy đủ và cân bằng dinh dưỡng. Nếu có thể, hãy dành ra ít phút để tĩnh tâm và lập kế hoạch cho ngày mới. Những việc này kỳ thực đều không quá khó phải không ạ? Và tất nhiên cũng không phải trong một buổi sớm phải làm đủ tất cả mới gọi là dưỡng sinh. Nếu trước đây vừa tỉnh dậy đã cầm điện thoại, có thể thử dành vài phút để vươn vai và đón ánh nắng, ánh sáng trước. Nếu trước đây buổi sáng hoàn toàn không vận động thì có thể bắt đầu bằng một đoạn đi bộ ngắn thôi. Nếu thường xuyên thức dậy trong tình trạng vội vàng, hãy thử sắp xếp để buổi sáng bớt gấp gáp hơn một chút. Điều quan trọng không nằm ở chỗ một buổi sáng chúng ta làm được bao nhiêu phương pháp dưỡng sinh như trên mà là những việc phù hợp có thể được duy trì thành thói quen hay không. Buổi sáng là thời gian vàng nhưng cũng chỉ là khởi điểm. Quý vị thân mến, buổi sáng là thời điểm thuận lợi để bắt đầu chăm sóc cơ thể. Nhưng dưỡng sinh đương nhiên không chỉ nằm ở vài việc chúng ta làm sau khi thức dậy. Cuộc sống của một người còn có ăn uống, làm việc, nghỉ ngơi, vận động, những thói quen sinh hoạt và cả trạng thái tinh thần trong suốt một ngày. Vì vậy, một ngày dưỡng sinh cũng không nhất thiết phải có quá nhiều nghi thức. Điều quan trọng hơn cả là từng bước sắp xếp lại những việc vốn đã diễn ra hàng ngày sao cho hợp lý hơn. Người thường xuyên thức khuya có thể bắt đầu bằng việc đi ngủ sớm hơn một chút. Người ít vận động có thể bắt đầu bằng một đoạn đi bộ. Người ăn uống thất thường có thể bắt đầu bằng việc sắp xếp một bữa ăn cho đúng giờ hơn. Người thường xuyên căng thẳng có thể dành ra một khoảng thời gian ngắn để thực sự nghỉ ngơi và tĩnh tâm. Ăn uống cũng như vậy, không phải cứ tìm được một món đồ thật bổ, một thực đơn thật đặc biệt mới gọi là dưỡng sinh. Trước hết, hãy ăn có giờ giấc, có trường mực, không vì bận rộn mà lúc bỏ bữa, lúc ăn quá nhiều. Làm việc cũng nên có trường mực, làm việc là cần thiết nhưng cơ thể đã mệt thì phải biết nghỉ. Ngồi quá lâu thì nên đứng dậy vận động một vài giây, không nên để một ngày trôi qua trong tình trạng cơ thể gần như không được vận động. Khi vận động thì cũng không nhất thiết là phải thật nặng, thật lâu mới có tác dụng. Một người trước đây gần như không tập luyện nếu mỗi ngày bắt đầu đi bộ thêm một đoạn, tập một vài động tác nhẹ nhàng và duy trì được lâu dài thì đó đã là một thay đổi có ý nghĩa rồi. Tinh thần cũng là một phần rất quan trọng của dưỡng sinh. Trong cuộc sống hiện đại, người ta thường xuyên phải tiếp nhận rất nhiều thông tin, xử lý một loạt các công việc, tâm trí khó có lúc thực sự được nghỉ ngơi. Vậy thì, ngoài ăn uống, ngủ nghỉ và vận động, cũng nên dành cho mình những khoảng thời gian để thư giãn, tĩnh tâm, bớt những lo lắng, nóng giận hay căng thẳng kéo dài chi phối cả một ngày. Thưa quý vị, Dưỡng sinh không phải là việc cao hứng nhất thời mà có thể thấy ngay hiệu quả được. Dưỡng sinh là một hành trình dài và hành trình vạn rậm bắt đầu từ những bước chân đầu tiên. Cho nên, ngay trong sáng ngày mai khi chúng ta thức dậy, không nhất thiết phải đặt đồng hồ vào lúc 5 giờ nếu điều đó khiến cho mình thiếu ngủ, cũng không cần cố thay đổi toàn bộ lối sống chỉ trong một ngày. Thay vì cố gắng thay đổi tất cả, hãy chọn lấy một thay đổi nhỏ trong việc ăn, nghỉ, vận động hoặc tinh thần mà bản thân thực sự có thể duy trì. Đứng trước ngương, cười tươi, uống một cốc nước ấm, đi ngủ sớm hơn một chút, hành trình dưỡng sinh của chúng ta có thể đã bắt đầu rồi đấy. Nguyên Ngọc cũng thiết nghĩ rằng, điều quan trọng là biết lắng nghe cơ thể của mình, tôn trọng nhịp sống của chính mình và từng bước điều chỉnh những thói quen chưa phù hợp. Một giấc ngủ đủ, một bữa ăn đúng giờ, vài phút vận động, một khoảng lặng để tâm trí được nghỉ ngơi đều có thể là những bước đầu tiên. Sức khỏe không được tạo nên từ một thay đổi lớn trong một ngày mà được bồi đắp từ những lựa chọn nhỏ được duy trì mỗi ngày. Ngày hôm nay tốt hơn ngày hôm qua một chút, và tất nhiên nếu quý vị đang giữ thói quen dậy sớm và dậy sớm còn có nhiều tác dụng, như là có thêm thời gian để khởi động một ngày năng động này, thì hãy duy trì thói quen có ích đó và hãy kiên trì những thói quen lành mạnh quý vị nhé. Quan trọng nhất là hãy sống thuận theo tự nhiên. Nếu như chỉ được chọn một thay đổi nhỏ để bắt đầu ngay từ hôm nay thì quý vị sẽ chọn điều gì? Hãy để lại bình luận cũng như những câu hỏi thắc mắc của quý vị liên quan đến giấc ngủ, cải thiện giấc ngủ hay là vấn đề sức khỏe dưới video cho Khoẻ Tự Nhiên biết nhé. Kính chúc quý vị luôn được mạnh khỏe cả thân lẫn tâm. Chúng tôi là chương trình Khoẻ Tự Nhiên. Xin kính chào và hẹn gặp lại.