Có một thành phố ở Trung Quốc từng có 100,000 người sinh sống... nhưng bạn sẽ KHÔNG BAO GIỜ tìm thấy nó trên bất kỳ bản đồ nào. Không phải vì nó quá nhỏ... mà vì chính phủ Trung Quốc đã CỐ TÌNH xóa nó khỏi mọi hồ sơ. Đây là câu chuyện về Khu 404 - thành phố ma hạt nhân bí mật nhất thế giới.
Nhưng bí mật của nó vẫn chưa được hé lộ hoàn toàn.
This video tells the story of \"City 404,\" a secret nuclear city in China's Gobi Desert. Built during the Cold War to develop China's first atomic bomb, it housed 20,000 people in total isolation. Once a technological marvel and a symbol of national pride, it is now a haunting ghost town leaving behind a legacy of radioactive contamination and forgotten sacrifices.
Có một thành phố ở Trung Quốc từng có 100.000 người sinh sống
nhưng bạn sẽ không bao giờ tìm thấy nó trên bất kỳ bản đồ nào,
không phải vì nó quá nhỏ,
mà vì chính phủ Trung Quốc đã cố tình xóa nó khỏi mọi hồ sơ.
Đây là câu chuyện về khu 404, thành phố ma hạt nhân bí mật nhất thế giới.
Nằm sâu trong sa mạc Gobi rộng lớn,
nó chính là cái nồi của chương trình hạt nhân Trung Quốc,
nơi quả bom nguyên tử đầu tiên của quốc gia này được bí mật khai sinh.
Ngày nay, 404 chỉ còn là một bóng ma,
một đô thị bị lãng quên,
mang trong mình những bí mật quốc gia
và một di sản phóng xạ vô hình nhưng đáng sợ.
Những tòa nhà bê tông trơ trọi,
những con đường vắng ngắt,
những khu vui chơi trẻ em hoan nghỉ giữa sa mạc.
Tất cả kể lại một câu chuyện về tham vọng,
sự hy sinh và cái giá phải trả cho sức mạnh hạt nhân.
Vậy tại sao một thành phố từng là niềm tự hào công nghệ lại bị bỏ hoang một cách bí ẩn?
Cuộc sống của hàng ngàn nhà khoa học
và công nhân ở nơi biệt lập nhất thế giới này đã diễn ra như thế nào?
Và liệu những hậu quả nào vẫn còn đang âm ỉ tại thành phố ma này cho đến ngày nay?
Bạn có tin rằng có những thành phố từng rất sầm út nhưng nay lại gần như biến mất không?
Đằng sau, chương trình hạt nhân đầy tham vọng của Trung Quốc
là một thành phố ma với những bí mật chết người,
một nơi mà chính phủ đã cố gắng che giấu sự tồn tại của nó suốt hàng thập kỷ.
Nơi đây mang mật danh 404,
một con số gợi đến lỗi không tìm thấy trong hệ thống,
một cái tên hoàn hảo cho một thành phố chưa bao giờ chính thức tồn tại trên bản đồ.
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau đi sâu vào lòng sa mạc Gobi
để khám phá bí ẩn về khu 404, thành phố ma hạt nhân của Trung Quốc
và phơi bày những sự thật bị trôn vui cùng với nó.
Để hiểu điều tại sao 404 ra đời,
chúng ta cần quay lại những năm 1950,
thời kỳ đỉnh điểm của chiến tranh lạnh.
Thế giới bị chia làm hai cực
và bóng ma chiến tranh hạt nhân bao trùm khắp nơi.
Trung Quốc lúc đó, một quốc gia non trẻ,
cảm thấy bị cô lập và đe dọa từ nhiều phía.
Mối quan hệ đồng minh với Liên Xô bắt đầu giả nứt.
Các chuyên gia Liên Xô,
những người từng giúp Trung Quốc xây dựng nền công nghiệp ban đầu
đột ngột rút về nước,
mang theo mọi tài liệu kỹ thuật
bao gồm cả những hỗ trợ cho chương trình hạt nhân còn non trẻ.
Tháng 6 năm 1959,
Liên Xô chính thức từ chối giúp đỡ Trung Quốc.
Sự kiện này khiến Bắc Kinh nhận ra rằng
họ chỉ có thể dựa vào chính mình.
Cùng lúc đó áp lực từ Hoa Kỳ,
một cường quốc hạt nhân ngày càng lớn.
Lời đe dọa về một cuộc tấn công hạt nhân luôn lơ lửng.
Đối với các nhà lãnh đạo Trung Quốc,
việc sở hữu bom nguyên tử không còn là lựa chọn,
mà là mệnh lệnh sống còn để bảo vệ chủ quyền.
Giữa muôn vàn khó khăn kinh tế,
thậm chí khi đất nước đang trải qua nạn đói,
quyết tâm chế tạo vũ khí hạt nhân vẫn không hề thay đổi.
Có một câu nói nổi tiếng của Bộ trưởng Ngoại giao Trần Nghị
đã thể hiện rõ ý chí này
Chúng ta phải có bom nguyên tử ngay cả khi không có quần để mặc.
Để đáp trả Liên Xô,
Trung Quốc đã đặt cho chương trình bom nguyên tử độc lập của mình
một cái tên đầy ẩn ý dự án 596,
lấy theo tháng 6 năm 1959.
Và để thực hiện dự án này,
họ cần một nơi tuyệt mật,
hoàn toàn biên lập để che mắt mọi cơ tình báo nước ngoài.
Sau nhiều cuộc khảo sát,
một địa điểm đã được chọn một vùng đất
cần cối ở giữa sả mạc Gobi,
thuộc tỉnh Cam Túc.
Nơi đây có khí hậu khắc nghiệt,
mùa hè nóng như thiêu,
mùa đông lạnh cắt già,
xung quanh hàng trăm rậm chỉ có cát và đá.
Vị trí này hoàn hảo cho một bí mật quân sự,
sự xa xôi chính là lớp nguy trang tốt nhất.
Năm 1958,
Chính phủ Trung Quốc phê chuẩn việc
xây dựng nhà máy sản xuất hạt nhân đầu tiên tại đây.
Một nhà máy không tên,
chỉ được gọi bằng mật danh
nhà máy 404.
Từ đó, một thành phố bí mật
mọc lên xung quanh.
Một thành phố cũng mang tên 404.
Cái tên này, vô tình,
lại mang một ý nghĩa biểu tượng sâu sắc
ERO 404 NOT FOUND.
Một thành phố không thể được tìm thấy.
Xây dựng một thành phố giữa sả mạc Gobi
là một kỳ tích thực sự.
Và cuối những năm 1950,
những đoàn người đầu tiên
đã đặt chân đến vùng đất hoa này.
Họ là những người được lựa chọn,
mang trên vai sứ mệnh của quốc gia.
Đó là một đội quân gồm
những bộ óc ưu tú nhất Trung Quốc,
các nhà vật lý hạt nhân, kỹ sư,
chuyên gia quân sự,
cùng hàng ngàn công nhân và binh lính.
Họ được tuyển chọn không chỉ dựa trên tài năng,
mà còn là lòng trung thành tuyệt đối.
Khi nhận nhiệm vụ,
họ chỉ biết mình sẽ đi làm
một công việc đặc biệt
ở một nơi rất xa
và có thể không thể liên lạc với gia đình.
Họ không biết mình đi đâu,
làm gì và trong bao lâu.
Cuộc sống của họ là một chuỗi ngày
chiến đấu không ngừng với thiên nhiên.
Sả mạc Gobi không chào đón họ.
Nhiệt độ có thể lên tới 40 độ C vào mùa hè
và xuống âm 20 độ C vào mùa đông.
Những cơn bão cát khủng khiếp
có thể cuốn phăng mọi thứ.
Nước là thứ quý giá nhất,
phải được vận chuyển bằng tàu hỏa
từ cách đó hàng trăm cây số.
Trong điều kiện khắc nghiệt như vậy,
họ đã bắt đầu xây dựng.
Không chỉ là một nhà máy hạt nhân,
mà là cả một thành phố.
Từ hai bàn tay trắng và ý chí sắt đá,
một thành phố hoàn chỉnh dần thành hình.
Thành phố 404
rộng khoảng 4 km vuông,
được quyết hoạch bài bản đến khó tin.
Nó có tất cả mọi thứ.
Những khu trung cư 4,
5 tầng mọc lên để cung cấp chỗ
ở cho gần 20.000 cư dân.
Một hệ thống đường xá
được xây dựng,
thậm chí có cả tuyến đường sắt riêng đưa đón công nhân.
Để phục vụ đời sống,
người ta đã xây một quảng trường trung tâm,
một công viên nhân tạo
với cây cối được mang từ nơi khác đến,
một ốc đảo xanh duy nhất giữa sa mạc.
Trẻ em có sân chơi riêng,
thậm chí có cả một sở thú nhỏ.
Thành phố có bệnh viện,
trường học từ mẫu giáo đến trung học,
bưu điện siêu thị, dạp chiếu phim
và cả tòa án và nhà tù.
Mọi khía cạnh của cuộc sống
đều được quản lý chặt chẽ.
Tuy nhiên, có một công trình đặc biệt.
Bên dưới thành phố là một mạng lưới đường hầm
và hầm trú ẩn khổng lồ,
được thiết kế để bảo vệ
toàn bộ cư dân trong trường hợp
xảy ra một cuộc tấn công hạt nhân,
chỉ trong vài năm.
Chỉ trong vài năm, từ một vùng sa mạc chết,
404 đã biến thành một ốc đảo công nghệ,
một thành phố tự cung tự cấp
và hoàn toàn biệt lập.
Cuộc sống bên trong thành phố 404
vừa có những tiện nghi đáng mơ ước
so với phần còn lại của Trung Quốc
thời bấy giờ,
lại vừa giống như một nhà tù vô hình.
Vào thời kỳ đỉnh cao,
thành phố có gần 20.000 cư dân.
Cuộc sống hàng ngày của họ trông có vẻ bình lặng.
Buổi sáng,
tàu hỏa chở công nhân đến nhà máy,
trẻ em đến trường,
cuộc sống trôi đi đều đạn.
Sự biệt lập của 404 tạo ra
một cộng đồng độc đáo.
Mọi người đều biết nhau,
và mối quan hệ hàng xóm rất khăng khít.
Họ cùng nhau trải qua
những mùa đông khắc nghiệt,
cùng nhau chia sẻ mọi thứ.
Tuy nhiên, đằng sau sự bình yên đó
là một bức tường im lặng,
bí mật là quy tắc tuyệt đối.
Mọi liên lạc mới với thế giới bên ngoài
đều bị kiểm soát gắt gao.
Thư gửi về nhà không bao giờ được đề địa chỉ người gửi,
chỉ có một mã số hòm thư.
Nội dung thư cũng bị kiểm duyệt,
không một lời nào về vị trí
hay công việc được phép lọt ra ngoài.
Nhiều người đã sống ở đây hàng chục năm
mà người thân chỉ biết
họ đang thực hiện một nhiệm vụ bí mật
ở đâu đó rất xa.
Nhà vật lý Đặng Gia Tiên,
cha đẻ của bom nguyên tử Trung Quốc
là một ví dụ.
Khi nhận nhiệm vụ,
ông đã biến mất khỏi cuộc sống gia đình
suốt nhiều năm.
Sự hy sinh cá nhân như vậy
là câu chuyện chung của rất nhiều người
ở 404.
Và rồi, có mối nguy hiểm lớn nhất phóng xạ.
Những người làm việc trực tiếp
trong nhà máy
phải đối mặt với nguy cơ phơi nhiễm phóng xạ rất cao,
đặc biệt là trong giai đoạn đầu
khi các biện pháp an toàn còn thô sơ.
Họ xử lý vật liệu phân hạch
mà không có đủ đồ bảo hộ hiện đại.
Mặc dù chính quyền đã cố gắng
tạo ra môi trường sống an toàn,
nỗi sợ hãi về phóng xạ
vẫn âm thầm len lòi vào cuộc sống.
Bệnh tật và những cái chết
sớm không phải là hiếm.
Nhưng chúng thường được giải thích
bằng những lý do khác.
Đối với những đứa trẻ lớn lên ở 404,
đó là một tuổi thơ kỳ lạ.
Thế giới của chúng chỉ gói gọn trong thành phố.
Sà mạc Gobi là sân sau của chúng.
Chúng có một cuộc sống
vật chất đủ đầy.
Nhưng chúng không biết gì về thế giới bên ngoài,
không biết rằng cha mẹ mình đang
chế tạo thứ vũ khí hủy diệt nhất.
Một người từng lớn lên ở đây,
nhiếp ảnh ra Ly Giang,
sau này nhớ lại thành phố có tòa án, chính quyền.
Bất cứ thứ gì bạn muốn
có từ một thành phố.
Nhưng đó là một thành phố không có quá khứ
và dường như cũng không có tương lai.
Nỗ lực phi thường tại 404 cuối cùng
cũng đã được đền đáp.
Vào ngày 16 tháng 15 1964,
tại bãi thử Lobner gần đó,
quả bom nguyên tử đầu tiên của Trung Quốc
mật danh 596
đã nổ thành công.
Tiếng nổ đó đã đưa Trung Quốc
trở thành cường quốc hạt nhân thứ 5
trên thế giới.
Đối với người dân ở 404,
đó là một ngày hội thực sự.
Sứ mệnh của họ đã hoàn thành.
Điều đáng kinh ngạc là,
phần thưởng vật chất mà nhà khoa học chủ chốt
như đặng gia tiên nhận được chỉ mang tính tượng trưng
10 tệ cho bom nguyên tử
và 10 tệ khác cho bom khinh khí
vài năm sau đó.
Điều này cho thấy động lực của họ không phải là tiền bạc,
mà là lòng yêu nước.
Sau thành công đó,
404 tiếp tục là trung tâm
của chương trình hạt nhân Trung Quốc
phát triển cả bom khinh khí
vào năm 1967.
Tuy nhiên, vinh quang rồi cũng sẽ tàn.
Khi chiến tranh lạnh hạ nhiệt
và Trung Quốc bắt đầu hội nhập
với thế giới, tầm quan trọng
của một cơ sở quân sự bí mật
như 404 dần suy giảm.
Cuộc di cư thầm lạm bắt đầu
từ những năm 1980.
Nhiều chuyên gia và công nhân
được chuyển đến nơi khác.
Các gia đình bắt đầu rời đi
để tìm kiếm một tương lai không còn bị cô lập.
Giấu chấm hết cho thời hoàng kim
của 404 đến
sau khi Trung Quốc ký hiệp
ước cấm thử hạt nhân toàn diện
vào năm 1996 và tuyên bố
ngừng thử nghiệm hạt nhân.
Nhà máy 404 đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử,
quyết định đóng cửa
và di rời thành phố được đưa ra.
Cuộc di tản diễn ra dần dần
trong những năm sau đó.
Hàng ngàn người đã gói ghém hành lý,
bỏ lại sau lưng những ngôi nhà
mà họ đã gắn bó cả đời.
Thành phố từng nhộn nhịp
bắt đầu hành trình trở thành một đô thị ma.
Vào thành phố ma này,
giống như du hành ngược thời gian,
những con đường rộng thanh thang
không một bóng người, công viên trung tâm hoang vắng,
những chiếc xích đu hoan ghỉ
kêu cọt kẹt theo từng cơn gió.
Bên trong các tòa nhà,
bụi phủ một lớp dày lên bàn ghế, sách vở.
Mỗi một đồ vật bị bỏ
lại đều kể một câu chuyện.
Nhưng di sản đáng sợ nhất của 404
là thứ không thể nhìn thấy phóng xạ,
dù không có con số chính thức nào
được công bố về mức độ ô nhiễm.
Việc một nhà máy sản xuất plutonium
hoạt động gần 40 năm chắc chắn
đã để lại hậu quả.
Gần thành phố có một bãi trồn lấp chất thải hạt nhân,
và không xa đó
là một nghĩa trang rộng lớn.
Nghĩa trang này có lẽ là nơi ám ảnh nhất.
Đây là nơi an nghỉ của hàng trăm,
có thể là hàng ngàn người
đã cống hiến cả đời mình cho thành phố.
Nhiều người qua đời
khi tuổi còn rất trẻ.
Những tấm bia mộ thẳng hàng
là lời nhắc nhở đau đớn
về cái giá phải trả cho tham vọng hạt nhân.
Tuy nhiên, thành phố không hoàn toàn
bị bỏ hoang.
Giữa sự hoang tàn đó,
vẫn còn khoảng 1.000 người sinh sống.
Họ là những người ở lại,
những cư dân cuối cùng của 404.
Hầu hết họ là người già,
những người đã về hưu và quyết định
để dành phần đời còn lại ở nơi
mà họ gọi là nhà.
Đối với họ, 404 không phải là thành phố mà,
đó là quê hương.
Có lẽ sự gắn bó với mảnh đất này
với những kỷ niệm
mạnh hơn nỗi sợ hãi về phóng xạ
hay sự cô đơn.
Nhấp ảnh ra ly ràng,
người từng lớn lên ở 404
đã quay lại và nói với một nỗi lo
tôi sợ rằng quê tôi sẽ
biến mất mãi mãi cùng với những công dân
cao tuổi cuối cùng ở đây.
Khi họ ra đi,
thành phố sẽ thực sự trở thành một bóng mà
và những câu chuyện của nó có thể sẽ
bị các bùi sa mạc trồn vùi vĩnh viễn,
trùng mới.
Từ một mật danh quân sự,
404 đã trở thành niềm tự hào công nghệ của Trung Quốc,
rồi cuối cùng lại chìm vào quên lãng,
trở thành một đô thị mà ám ảnh.
Câu chuyện của nó
là một chương lịch sử về tham vọng,
sự hy sinh, nhưng cũng vô cùng tàn khốc.
Ngày nay,
những tòa nhà trống rỗng vẫn đứng đó
như một lời nhắc nhở về sức mạnh hủy diệt
mà con người đã tạo ra.
Mức độ phóng xạ còn sót lại
và số phận thực sự của hàng ngàn người từng sống ở đây
có lẽ sẽ mãi là một câu hỏi
chưa có lời giải trọn vẹn.
Liệu có còn những bí mật nào khác
được trồn giấu tại đây không?
Theo bạn, di sản thực sự
mà thành phố 404 để lại
là gì đứa một kỳ tích công nghệ
hay một bi kịch bị che giấu?
Hãy để lại suy nghĩ của bạn
ở phần bình luận bên dưới.
Nếu bạn yêu thích những câu chuyện khám phá bí ẩn
và lịch sử như thế này,
đừng quên nhấn đăng ký
và bấm chuông thông báo nhé.
Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
Hẹn gặp lại trong những video tiếp theo.