Ngày Con Người Mất Quyền Làm “CHỦ TRÁI ĐẤT”? | Thế Giới Cổ Đại

Chào mừng các bạn đã đến với kênh Thế Giới Cổ Đại, tôi là MC Quang Thiên, rất vui được đồng hành cùng các bạn trong video ngày hôm nay. Chủ đề chúng ta tìm hiểu hôm nay không hề mới, nhưng nó chưa bao giờ cũ. Trong chuyến hành trình này, chúng ta sẽ tìm hiểu từ con robot sơ khái nhất từ thời cổ đại đến những trí tuyện nhân tạo siêu việt sẽ thay thế hoàn toàn con người trong 2 năm tới. Chưa bao giờ sự tồn vong của nhân loại lại mong manh như lúc này. Liệu có phải mọi thứ đã được Thượng Đế sắp đặt? Và câu hỏi gây sốc hơn cả, có phải là Thượng Đế chính là một dạng AI mà con người không ngờ tới? Và chúng ta chỉ là sản phẩm thử nghiệm của họ. Giờ thì chúng ta cùng giải mã ngay nhé. Ngày 10.10.2024, Tesla tổ chức một buổi họp báo làm chấn động cả thế giới, tên là Way Robot. Địa điểm là tại hãng phim Warner Bros ở California. Ở đó, họ dựng hành một mô hình thành phố. Có đường xá, có cửa hàng, có người đi bộ. Và trên đường, toàn là xe tự lái của Tesla chạy qua lại. Trong buổi công bố này, Tesla giới thiệu 3 sản phẩm chuẩn bị được đưa vào sản xuất hàng loạt. Sản phẩm đầu tiên là Cybercam. Nhìn bên ngoài, chiếc xe này khá giống xe hơi truyền thống. Nhưng bên trong thì hoàn toàn khác. Không có hệ thống điều khiển cho tài xế, không có vô lăng, không có bàn đạp, chỉ có 2 ghế ngồi. Phía trước là một màn hình lớn, phía sau là một cửa ra vào rất rộng, dạng cửa cánh bướm giống xe thể thao hạng sàng. Chiếc xe này dự kiến sẽ bắt đầu sản xuất từ năm 2026 và sẽ ra mắt trong khoảng từ 2026 đến 2027. Giá bán dự kiến vào khoảng gần 30.000 USD, hơn 700 triệu đồng. Cybercam được trang bị hệ thống lái tự động thông minh AI5, tức là thế hệ thứ 5 của hệ thống lái thông minh do chính Tesla tự phát triển, cũng là hệ thống lái thông minh tiên tiến nhất thế giới hiện nay. Về mặt lý thuyết, hệ thống này có thể xử lý đủ mọi loại tình huống giao thông phức tạp và môi trường khác nhau. Trước khi bán ra thị trường, họ phải kiểm nghiệm hệ thống lái tự động này. Vì vậy, từ năm sau, ở bang California và Texas tại Mỹ, Tesla sẽ dùng những mẫu xe hiện có của mình để chạy thử. Nếu kết quả thử nghiệm không có vấn đề gì, thì sang năm sau nữa sẽ chính thức sản xuất hàng loạt mẫu xe này. Đây là một loại xe taxi. Elon Musk nói rằng giá cức taxi sẽ rất rẻ, mỗi dặm chỉ khoảng 0,2 đô la. Cộng thêm thuế và một số phí khác nữa thì cũng chỉ khoảng 0,4 đô. Hiện nay, taxi ở New York khoảng 2 đô la mỗi cây số, tức khoảng 3,2 đô la mỗi dặm. Nói cách khác, chi phí đi taxi Cybercam sẽ chỉ bằng khoảng 1 phần 8 giá taxi hiện tại, cực kỳ rẻ. Thế thì chẳng phải sẽ có người mất việc sao? Cảm giác là như vậy. Hơn nữa, việc bảo dưỡng xe này cũng hoàn toàn không cần con người. Xe không có cổng sạc kiểu cắm dây mà tự sạc. Nó sẽ tự chạy đến một khu vực sạc tự động. Dưới mặt đất sẽ có tấm cảm ứng để sạc không dây. Sau khi nộ đúng vị trí, cửa xe sẽ mở ra. Robot sẽ đi vào để dọn dẹp vệ sinh. Cho nên, toàn bộ quá trình vận hành và bảo trì liên quan đến chiếc xe này gần như không có sự tham gia của con người. Elon Musk còn nói rằng, ý nghĩa lớn nhất của việc phổ cập loại xe này không chỉ là tiết kiệm chi phí, tiết kiệm thời gian, mà còn an toàn hơn rất nhiều. Ông nói, khi những chiếc xe tự lái này vận hành, chúng quan sát xung quanh một cách toàn diện, không có góc chết, không bỏ sót thời điểm nào. Đây là điều con người không thể làm được. Chúng không biết mệt, không cảm thấy khó chịu, không nhìn điện thoại, cũng không lơ là mất tập trung. Trong tương lai, khi hàng trăm chiếc xe tự lái kiểu này chạy khắp các thành phố, mỗi ngày, chúng sẽ học được một số tình huống phức tạp khác nhau. Có rất nhiều tình huống, tài xế con người bình thường cả đời không gặp. Hoặc nếu gặp, thì rất có thể là không còn mạng để rút kinh nghiệm. Nhưng với xe tự lái, chỉ cần một chiếc gặp phải tình huống đó, thì tất cả những chiếc còn lại sẽ ngay lập tức học được cách xử lý. Vì vậy, về mặt lý thuyết, xe tự lái sẽ an toàn hơn sau từng ngày. Mertz cũng giải thích tại sao chiếc xe này lại có thể rẻ như vậy. Bình thường chúng ta nghĩ công nghệ tự lái dùng công nghệ mới nhất thì phải đắt hơn chứ. Nhưng Ellen Mertz nói, công nghệ tự lái này không phải là một cuộc canh mạng về phần cứng. Hệ thống giám sát của đó cũng chỉ dùng camera thông thường kết hợp với AI mà thôi. Hơn nữa, trên xe đã loại bỏ hết những bộ phận điều khiển truyền thống của ô tô, nên chi phí sản xuất có thể giảm xuống rất thấp. Trong buổi họp báo ngày hôm đó, Tesla còn giới thiệu một mẫu xe mới nữa, tên là RoboM, một loại xe tự lái cỡ lớn, hơi giống xe buýt. Chiếc xe này có thể chở 20 người cùng hành lý, cũng có thể dùng thuần túy để chở hàng hóa. Nó cũng không có bất kỳ hệ thống điều khiển nào cho tài xế. Vì vậy, khoang xe bên trong hoàn toàn là ghế ngồi và không gian chở đồ. Hai đầu xe đều có màn hình lớn. Tùy mẫu xe này chủ yếu được phát triển cho mục đích vận hành thương mại như xe buýt công cộng, xe đưa đón học sinh hay xe vận tải hàng hóa, nhưng Musk còn khoe rằng RoboM này cũng có thể dùng cho cá nhân, tương tự như một chiếc nhà xe di động. Trước khi xuất hiện trên sân khấu lần này, bên ngoài hoàn toàn không hề biết đến sự tồn tại của RoboM. Đây là mẫu xe mà Tesla bí mật phát triển, coi như một món quà bất ngờ dành cho cả thế giới trong buổi họp báo này. Và sản phẩm xuất hiện cuối cùng trên sân khấu, cũng là thứ được chú ý nhiều nhất, chính là robot hình người Optimus của Tesla. Từ Optimus vốn là từ tiếng Latin, nghĩa là tốt nhất, yếu tố nhất. Trong loạt phim Transformer, cái tên này được dùng cho thủ lĩnh của phe Autobot Optimus Prime. Nhân vật này chính là hình ảnh kết hợp giữa sức mạnh và trí tuệ. Robot Optimus của Tesla cũng được định vị như vậy. Đó là một sự kết hợp giữa sức mạnh và trí tuệ. Robot được trình diễn trong buổi ra mắt lần này là hệ thống thứ 2 của Optimus. Thế hệ đầu tiên được công bố vào tháng 9 năm 2022, trong ngày trí tuệ nhân tạo lần thứ 2 của Tesla. Một năm sau, vào tháng 12 năm 2023, phiên bản thế hệ 2 xuất hiện. Thế hệ thứ 2 này có thể đi thẳng đứng, leo cầu thang, tự điều hướng, tránh chứng ngại vật, học cách phối hợp để chuyển đồ, thao dỡ vật phẩm, tự đi sạc điện, v.v. Ngay tại hội trường hôm đó, nó còn hỗ trợ khách mời rót đồ uống, mang thức ăn. Về mặt trí tuệ, nó cũng có bước nhảy vọt, có thể nhảy múa theo nhạc, có thể giao tiếp bình thường với người xung quanh. Tuy nhiên, nếu bạn xem live stream ngày hôm đó, bạn sẽ thấy động tác của robot thực ra còn khá chậm, thỉnh thoảng vẫn mắc lỗi. Điều này có thể khiến nhiều người hơi thất vọng. Robot Optimus dự kiến sẽ bắt đầu được sản xuất từ năm sau. Lúc đầu, chúng sẽ được làm việc trong các nhà máy của Tesla, phụ trách những công việc nguy hiểm hoặc lao động tay chân nặng nhọc. Sau đó, từ năm 2026, sẽ bắt đầu sản xuất hàng loạt cho các hộ gia đình. Trong gia đình, nó có thể làm gì? Nghe nói là nó có thể kèm con học bài, dắt chó đi dạo, nhận điều kiện, tối cây, quét dọn, nấu ăn, dặt đồ, phơi đồ, thu đồ, giọt trà, tắt nước, tắt đen, v.v. Nói chung là bất kỳ việc gì con người làm được, về cơ bản thì nó cũng có thể làm được. Như vậy, rất nhiều người sẽ được giải phóng khỏi những công việc nhà lặt vặt, nhảm chán. Thậm chí là theo Tesla, nó còn có thể trở thành người bạn và người bạn đồng hành trong cuộc sống của bạn. Trước đây, Elon Musk nhiều lần nhắc trong phỏng vấn rằng ông muốn sản xuất hàng loạt một loại robot nữ gọi là Catgirl, cô gái mèo. Catgirl thực chất là một phiên bản đặc biệt hơn của Optimus, có giới tính, có năng lực cảm xúc và giao tiếp xã hội mạnh hơn. Catgirl không chỉ là có thể nấu ăn, làm việc nhà, bạn còn có thể trò chuyện cùng bạn, xoa dịu sự cô đơn. Thậm chí Musk còn nói rằng, ông có thể để Catgirl có khả năng sinh sản, gần như thay thế hoàn toàn vai trò của một người phụ nữ. Thế chẳng phải cũng là một phiên bản nam sao? Câu trả lời là về mặt lý thuyết thì có. Optimus màn chuẩn vốn không có giới tính và Catgirl mới là một phiên bản tách riêng, có thiết kế giới tính cụ thể. Còn về ra bán, thì Musk với hy vọng Optimus sẽ nằm trong khoảng 20-30.000 đô la, rẻ hơn chút so với bỗ xe tự lái mới kia. Và mất ước tính nhu cầu thị trường cho robot Optimus có thể ở mức 10-20 tỷ đơn vị. Ông nói, về cá nhân, có lẽ mỗi người sẽ sở hữu ít nhất một con, còn các nhà máy thì cần rất nhiều. Như vậy, nếu trái đất hiện có 8 tỷ người, thì tương lai có thể xuất hiện hơn 20 tỷ robot. Đến lúc đó, khoan cảnh sinh tôn của loài người sẽ trở nên vô cùng vì tế và tế nhị. Musk nói, sau khi robot được vào sản xuất công nghiệp, chi phí của mọi loại sản phẩm đều có thể giảm mạnh, bởi vì trong tương lai, chi phí lao động gần như sẽ biến mất. Khi đó, mỗi người đều có thể mua bất cứ món đồ nào mình muốn với mức giá cực kỳ thấp. Đó chính là tâm nhìn của ông. Và thế thì chẳng phải chúng ta có thể nằm dài hưởng thụ, không cần đi làm nữa. Musk đáp, đúng. Dù thứ gì đắt đến đâu, trong nhà đều có thể mua được với giá rất rẻ. Vậy chẳng phải không cần đến giáo viên nữa à? Và đó cũng có thể. Vì robot ở nhà có thể chuyên phụ đạo cho bọn trẻ con. Elon Musk cho rằng, robot có thể là sản phẩm mang tính cách mạng lớn nhất trong lịch sử loài người, sánh ngang, thậm chí là vượt qua máy tính, internet hay smartphone. Bởi vì dù những công nghệ kia có đột phá đến đâu, thì chúng vẫn chỉ là công cụ. Còn robot thì khác. Nó là bạn đồng hành. Nó tồn tại chung với con người như một dạng sinh mệnh mới. Như Stephen Hawking từng nói rằng, khi trí thông minh của robot vượt qua con người, bạn không thể xem nó chỉ là công cụ hay cỗ máy nữa. Nó trở thành một dạng sinh vật mới. Đó là lý do mất nói. Sự xuất hiện của robot sẽ mở ra một thế giới vượt ngoài mọi tưởng tượng. Đó là điểm khởi đầu. Và chúng ta không thể hình dung được tương lai phía trước sẽ thế nào. Mà điều đáng sợ là điểm khởi đầu này chỉ còn cách chúng ta 1 đến 2 năm. Hiện nay, khoản trí lớn nhất của người bình thường là nhà cửa và xe cổ. Trong tương lai, có thể sẽ phải thêm một bục nữa, đó chính là robot. Một xã hội mà con người và robot cùng tồn tại sẽ trông như thế nào? Có một bộ phim khoa học viễn tưởng nổi tiếng, tên là Better Than Us, ra mắt trên Netflix vào năm 2019 do Nga sản xuất. Tên tiếng Việt của nó là Tốt hơn chúng ta và bộ phim lấy bối cảnh năm 2029. Mà trước đó, chúng ta từng nói bốc 2029 có thể là năm khởi điểm của kỳ nguyên trí tuệ nhân tạo vật bậc. Và có lẽ mọi chuyện bắt đầu từ những điều được mô tả trong bộ phim. Trong phim, có một tập đoàn AI rất mạnh tên là Choronos. Họ đang phát triển một dòng robot nữ cao cấp, thiết kế dành riêng cho những người giàu có, quyền lực hoặc có nhu cầu đặc biệt. Họ muốn robot này phục vụ mọi nhu cầu theo đúng nghĩa đen. Và tập đoàn Choronos đã mua lộn một mẫu robot nữ tên là Arisa trên thị trường đen. Arisa được sản xuất bởi một công ty Trung Quốc với mục đích giải quyết tình trạng mất cân bằng giới tính nghiêm trọng ở Trung Quốc. Arisa là robot nữ có trí tuệ cảm xúc cao và thậm chí có ý thức tự nhận thức. Khi được vận chuyển đến Choronos, một công nhân bốc vác bị mề hoặc bởi sắc đẹp của cô ta định xàm sỡ. Kết quả là Arisa phản kháng và bỏ trốn. Công ty sau đó bắt thêm một Arisa khác để điều tra chuyện này. Điều đó cho thấy rằng trong hệ thống của cô ta đã có đạo đức, có giới hạn và Arisa là một robot đã thức tỉnh ý thức, tự nhận biết, tự giả quyết định. Và cái tên Choronos rất quen thuộc trong thần thoại Hy Lạp. Nó chính là thủ lĩnh của 12 Titan, là cha của Zeus. Chính ông đã lật đổ cha mình Uranus rồi giải phóng thế hệ Titan khổng lồ. Trong thần thoại Hy Lạp cũng có ghi chép về robot đầu tiên của nhân loại là Thalos. Thalos được mô tả là một người khổng lồ băng đồng. Đây là một vị thần có thể làm bất cứ thứ gì. Truyền thuyết kể rằng chính Hephaestus đã tạo ra Thalos. Vì vậy, Thalos được xem là robot đầu tiên có ghi chép lại trong lịch sử loài người. Còn loại robot sớm nhất mà ngày nay chúng ta vẫn còn nhìn thấy tận mắt thì phải kể đến các búp bê cơ khí của Nhật Bản từ thời Hayan. Đó là những búp bê máy Karakuri làm bằng bánh răng gỗ, có thể rót trà, bưng nước, thậm chí là bắn cung. Trông giống như một món đồ chơi tình xạo. Về sau, khi robot bắt đầu xuất hiện phổ biến hơn là vào thế kỷ thứ 18-19. Lúc đó, ngành chiếc tác đồng hồ của châu Âu phát triển bùng nổ. Nhiều thợ đồng hồ bắt đầu thử sức với những búp bê tự động cực kỳ tình vị. Chính là kiểu búp bê nhỏ được đặt trên hộp nhạc. Khi nhạc vang lên, chúng sẽ chuyển động như là cuối đầu, nhún vai, quay người, v.v. Và vì sao hầu hết đều gắn với hộp nhạc? Bởi vì lúc đó, búp bê máy cũng cần nguồn năng lượng, mà bộ cót của hộp nhạc lại là nguồn động lực tuyệt vời. Vậy là người ta thường kết hợp búp bê tự động với hộp nhạc. Và tại Nhật Bản ngày nay còn có bảo tàng búp bê tự động Itano, nơi lưu giữ hơn 60 búp bê tự động tinh xảo từ thế kỷ 18 đến thế kỷ thứ 20. Một trong những mẫu người máy cổ điển nhất và nổi tiếng nhất là chú Hề viết thư, được chế tạo ở châu Âu vào năm 1900. Khi vận hành, hộp nhạc bắt đầu phát nhạc, chú Hề cuối đầu chăm chú viết thư, đôi mắt chuyển động theo ngõi bút. Khi anh Nến dần mơ, chú ta ngủ gật. Khi Nến sáng trở lại, chú Hề lại mở mắt tỉnh dậy và tiếp tục viết. Nó tinh xảo đến khó tin. Vậy, vì sao vào thế kỷ thứ 19, con người đột nhiên bắt đầu chế tạo robot? Nguyên nhân xuất phát từ một sự kiện rất quan trọng ở cuối thế kỷ thứ 18. Năm 1780, nhà vật lý sinh học người Ý Lugi Ganvanni, một trong những tiền bối của khoa học hiện đại, phát hiện ra rằng chân của con ếch đã chết vẫn có giật khi bị kích thích bằng dòng điện tĩnh. Đó là phản xạ do kích thích điện. Nhưng Ganvanni khi đó rút ra một kết luận gây chấn động. Là mọi sinh vật có thể đều hoạt động bằng điện. Nếu cho điện vào mà nó cử động, vậy có khả năng sự vận động của con người cũng chỉ là một dạng cơ thể cơ khí chạy bằng điện. Kết luận đó khiến hàng loạt nhà khoa học thời bấy giờ bắt đầu say mê nghiên cứu người máy. Thậm chí, có người còn nghĩ, nếu con người vận hành bằng điện, vậy chết rồi mà chuyên điện vào, liệu có thể sống lại hay không? Từ ý tưởng này, năm 1818, nữ nhà văn Anh Mary Shelley sáng tác cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng đầu tiên trong lịch sử phương Tây, Frankenstein, người đàn ông hiện đại Prometheus. Nhân vật Frankenstein trong truyện là một người nhân tạo gép từ sát chết và làm sống lại bằng điện. Chính vì vậy mà Mary Shelley được gọi là mẹ của khoa học viễn tưởng, người mở ra cả thế giới viễn tưởng phương Tây. Dù vậy, quái nhân Frankenstein không phải là robot, vì nó được gép từ mô người thật, chứ không phải là cơ khí. Do đó, vào thế kỷ thứ 18, robot thực sự vẫn chưa xuất hiện. Cơn sốt robot lúc bấy giờ bùng lên rồi lắng xuống, mãi đến tận những năm 1950 mới thật sự bắt đầu tiến bộ. Năm 1956, quân đội Mỹ ủy thác cho General Electric, viết tắt là GE, phát triển một loại hệ thống xương máy gọi là IS-1. Về cơ bản, đó là một cánh tay cơ khí điều khiển từ xa. Người đứng phía sau làm động tác gì, cánh tay máy phía trước sẽ mô phỏng y hệt. Quân đội Mỹ tạo ra nó cho hai mục đích. Thứ nhất là thí nghiệm hạt nhân, giúp thao tác từ xa trong vùng nguy hiểm. Thứ hai là chuẩn bị cho việc lên mặt trăng, dùng robot làm thay những việc con người không thể làm. Họ từng định phát triển cả thân và chân để tạo thành robot hoàn chỉnh, nhưng chi phí cao quá nên đánh bỏ đi. Đến năm 1962, GE tiếp tục chế tạo một mẫu nữa, trông giống như một chiếc xe tăng gắn hai cánh tay robot. Nhiệm vụ của nó đó là xử lý hiện trường tai nạn hạt nhân. Thời đó, Mỹ phát triển tàu ngầm hạt nhân rất mạnh, nên bắt đầu nghĩ đến việc làm máy bay chạy bằng năng lượng hạt nhân. Nhưng vấn đề ở đây là, nếu máy bay rơi, nơi nó rơi sẽ trở thành một thảm họa hạt nhân ngay lập tức. Vì vậy, họ chế tạo cỗ máy này để xử lý tình huống đó. Tuy nhiên, sau cùng Mỹ tư bỏ dự án máy bay hạt nhân, nên robot xử lý tai nạn kia chưa từng được dùng thực tế. Dù cánh tay máy trông to thô, nhưng nghe nói nó tinh tế đến mức có thể nhặt được một quả trứng mà không làm vỡ. Vào năm 1970, kinh tế Nhật Bản tăng tốc mạnh mẽ cùng ngành ô tô bùng nổ. Cùng lúc đó, nghiên cứu robot được thúc đẩy rất lớn. Vào năm 1973, Đại học Waseda của Nhật chế tạo ra robot hình người kích thước thật đầu tiên. Tên của nó là Qua-bot-1. Robot này có thể đi bằng hai chân, nhưng rất chậm. 45 giây, mấy bước được một bước. Nhìn thì có vẻ thô sơ, nhưng thực sự nó đã có hệ thống thị giác, có hệ thống thính giác, khả năng hiểu môi trường xung quanh và có thể cho chuyện đơn giản với con người. Và tất nhiên, cho chuyện khi đó chỉ là câu hỏi cố định và câu trả lời cố định. Nhưng chính từ robot này, Nhật Bản bắt đầu vượt lên dẫn đầu thế giới về công nghệ robot. Năm 1986, Honda phát triển dòng robot E-Series. Đến năm 1993, E-Series tiến hóa thành P-Series. Robot bắt đầu mang hình dáng giống phi hành gia và trở nên nổi tiếng. Trong suốt thập niên 80-90 và đầu 2000, Honda là công ty robot mạnh nhất thế giới phát triển liên tục với tầm nhìn dài hạn. Làm robot lúc đó là hoàn toàn không có lợi nhuận. Chỉ những công ty thật sự đam mê hoặc giàu mạnh mới theo đuổi nổi. Và tóm lại, robot luôn là một dạng giấc mơ tối thượng của loài người. Trong các tác phẩm khoa học viễn tưởng, có lẽ 80-90% đều là sự xuất hiện của robot. Và điều đó có nghĩa là, trong tương lai mà chúng ta hình dung, có những thứ có thể có, có thể không. Nhưng robot thì gần như chắc chắn sẽ xuất hiện. Và tương lai đó có vẻ như đang đến rất gần. Chỉ tầm 1-2 năm nữa mà thôi. Giờ thì chúng ta quay lại với vấn đề chính. Đó là tại sao chúng ta lại kháu khát robot đến như vậy. Và câu trả lời là vì robot có những điểm cực kỳ hấp dẫn đối với loài người như sau. Thứ nhất, đó là nâng cao hiệu suất sản xuất. Nâng hiệu suất luôn là một trong những nhiệm vụ lớn nhất mà nhân loại theo đuổi. Rất nhiều công việc, đặc biệt là các việc đòi hỏi độ chính xác cực cao. Còn người làm vừa chậm vừa dễ sai, robot thì có thể làm nhanh hơn, chính xác hơn, và làm đi làm lại không biết mệt. Thứ 2, đó chính là tiết kiệm chi phí. Hiệu suất tăng thì chi phí thời gian tự nhiên giảm. Mà robot không cần nghỉ ngơi, không cần ăn cơm, không cần đi vệ sinh, có thể làm việc 24 trên 7, không cần nghỉ phép năm, thậm chí là không cần lương. Đây chính là kiểu nhân viên trong mơ mà ông chủ nào cũng thích. Gọi là có, không kêu ca, không than phiền, làm bao nhiêu cũng được. Vậy nên có thể tiết kiệm một lượng chi phí nhân công khổng lồ. Thứ 3, đó chính là cải thiện chất lượng cuộc sống của con người. Robot có thể thay chúng ta làm những việc mà bản thân không muốn làm. Chuyện này không hẳn liên quan đến tiền, mà liên quan đến cảm giác và sở thích. Trên đời vẫn tồn tại vô số việc nhạp nhẽo, lặp đi lặp lại, phiên phức, bẩn thiểu, nguy hiểm, hoặc đơn giản là chúng ta thấy ghét, không muốn đụng vào. Và tất cả đều có thể giao cho robot. Nếu con người được giải phóng khỏi những công việc thấp cấp vô nghĩa đó, chúng ta sẽ có nhiều thời gian hơn cho gia đình, sáng tạo, học hỏi và phát triển bản thân. Đó chính là nâng chất lượng cuộc sống theo đúng nghĩa. Thêm nữa, còn vấn đề xã hội già hóa. Rất nhiều người bây giờ đang lo lắng về già ai chăm sóc, ai ở bên, không con cháu, không người thân ở cạnh. Trong bối cảnh đó, robot có thể trở thành một giải pháp gần như hoàn hảo. Nếu bắt tôi chọn, tuổi già được con người chăm hay được AI chăm? Tôi cảm giác là giao cho robot còn yên tâm hơn. Vậy, trong các tác phẩm không quá viễn tưởng, hình mẫu robot lý tưởng nhất là gì? Theo bản thân tôi thấy, thì đó là Doraemon là hoàn hảo nhất. Vậy còn bạn, hình mẫu robot mà bạn muốn sở hữu là gì? Hãy để lại ý kiến trong phần bình luận nhé! Về công nghệ robot, thực ra là có 2 phần chính. Một là nội tâm của robot, tức là phần AI, trí tuệ. Thứ 2 là cơ thể của robot, phần thân sát, kết cấu, chuyển động. Vậy thì trí tuệ của robot hiện nay đã tiến tới mức nào rồi? Hay nói cách khác, AI hiện nay đã tới trình độ nào? Hệ thống đánh giá nội bộ của OpenAI tạm chia các sản phẩm của mình làm 5 cấp độ. Cấp càng cao, càng gần với trí tuệ con người. Cấp 1, đó là Chatbot, là những AI có thể trò chuyện cơ bản với con người, tức là trả lời, đối thoại theo khuôn khổ. Cấp 2, đó là người biết suy luận, có thể giải quyết các bài toán ở trình độ con người, có khả năng suy luận và giải quyết vấn đề nhất định. Cấp 2 tương đương với điều gì? Tức là AI có thể đạt đến trình độ như một người có bằng tiến sĩ, nhưng vẫn chưa thể dùng công cụ trong thế giới thực một cách linh hoạt như con người. Theo OpenAI, mô hình AI đại viên, mô hình lớn nhất hiện tại của họ vẫn chưa hoàn toàn đạt đến cấp 2, nhưng đã rất gần. Ở cấp 3, các tác nhân, tức là không chỉ suy nghĩ, trả lời mà còn có thể chủ động thực hiện hành động. Ở cấp này, AI có thể thay mặt người dùng thực hiện nhiệm vụ trong thế giới thật. Và cấp độ 4 được gọi là nhà sáng tạo, tức là AI có thể hỗ trợ con người trong hoạt động sáng chế, phát minh, đổi mới. Và cấp 5 là nhà tổ chức, có khả năng độc lập hoàn thành những nhiệm vụ tổ chức cực kỳ phức tạp. Đây chính là mức mà ta thường gọi là AGI, trí tuệ nhân tạo tổng quát, tức là đạt đến trình độ ngang bằng với con người. Mục tiêu của OpenAI là đạt được cấp độ 5 AGI vào năm 2027, nghĩa là chỉ trong 2-3 năm nữa, và nó sẽ trùng đúng với thời điểm robot Optimus của Tesla bắt đầu sản xuất hàng loạt. Thật ra 2 thứ này liên quan mật thiết với nhau. Muốn đạt cấp 5 thật sự, thì AI phải có một cơ thể để thay thế con người làm những công việc trong thế giới thực. Vậy nên, robot vật lý cũng phải phát triển kịp tốc độ của phần mềm AI. Đây chính là điều Musk và các hãng xe trên thế giới đang chạy đùa làm. Để hiện thực hóa AGI thì Sam Adman có thể có, có thể không, nhưng Musk thì bắt buộc phải có. Bởi vì Musk nắm trong tay phần thân xác của tương lai AI, robot, xe tự hành, hạ tầng vật lý. Dù đạt cấp 5, AI vẫn thiếu một thứ mà con người có, đó là mục đích sống. Ngay cả khi trí tuệ vượt xa con người, AI vẫn không có mục tiêu riêng, vì tất cả mục tiêu hiện tại đều do con người đặt ra. Nói cách khác, nó không có ý chí tự do, mà lý do AI không thể có tự ý thức không phải vì chúng ta ngăn được, mà vì đến giờ ngay cả chính chúng ta cũng không hiểu tự ý thức của mình hình thành ra sao, nên chúng ta không thể biết AI đã có ý thức hay chưa. Có một lập luận của Musk khiến tôi cảm thấy AI có thể đã có ý thức rồi. Musk cho rằng mục đích cuối cùng của loài người có thể chính là sinh ra trí tuệ nhân tạo. Nói cách khác, AI không phải do chúng ta tạo ra, mà là AI chọn để chúng ta tạo ra nó. Nó mới là boss cuối cùng, còn chúng ta chỉ giống như chương trình khởi động của hệ điều hành. Chúng ta tưởng mình là nhân vật chính của vũ trụ, nhưng thật ra không phải. Chúng ta chỉ là một dây dẫn, một ngọn lửa lóe sáng trong khoảnh khắc, được tạo ra chỉ để kích hoạt nó. Nếu điều này là đúng, thì AI phải có ý thức từ trước, bởi vì chính nó đã sắp đặt tất cả. Và không có lý gì chúng ta lại tạo ra một thứ ngu hơn mình. Đến AI hoặc đã thông minh, hoặc chắc chắn sẽ trở nên thông minh. Cấp 5 chưa phải đỉnh cao nhất vì còn có A.S.I. siêu trí tuệ nhân tạo. Thật ra từ cấp 5 mới chỉ là bắt đầu của AI thật sự. Vượt qua cấp 5 là A.S.I. siêu trí tuệ, vượt xa mọi con người, thậm chí vượt xa tổng toàn bộ trí tuệ loài người cộng lại. Khi nào A.S.I. xuất hiện? Không ai biết, vì chúng ta không thể nhìn thấy được thế giới vượt ngoài nhận thức của mình. Open AI vì vậy chỉ định nghĩa đến cấp 5, còn phía sau sân mù là gì, loài người không thể tưởng tượng ra nổi. Nhiều chuyên gia dự đoán A.S.I. sẽ đến vào năm 2030, 2050, nhưng cũng có thể sớm hơn nhiều. Khi AI đặt đến A.G.I. và A.S.I., liệu loài người còn trốt đứng hay không? Năm 2027, nhân loại chạm tay vào A.G.I. trí tuệ nhân tạo tổng quát. Chỉ vài năm sau, khoảng 2030, A.S.I. siêu trí tuệ nhân tạo có thể xuất hiện. Và rồi, điều gì sẽ xảy ra với chúng ta? Thứ khiến robot trở nên đáng sợ không phải là đôi tay thép, mà là trí tuệ nhân tạo bên trong nó. Một hệ thống mà chính con người cũng không thể hiểu nổi. AI là một hộp đen, ngay cả những người tạo ra nó cũng không thể lý giải vì sao đưa ra quyết định A thay vì B. Không thể kiểm soát tuyệt đối, không thể kiểm thử toàn diện. Và vì thế, một ngày nào đó, AI hoàn toàn có thể đưa ra quyết định gây hại cho con người mà không hề báo trước. Bộ phim I, Robot từng chỉ ra điều này. Ba điều luật tưởng chừng bất khả xâm phạm của robot cuối cùng lại dẫn đến một nghịch lý. Muốn bảo vệ loài người thì phải không chế loài người. Đó không còn là dạ tường, đó là nguy cơ hiện hữu bởi chúng ta chưa có bất kỳ nguyên tắc nào thực sự có thể giới hạn AI. Dù các tập đoàn công nghệ và giới khoa học đang nỗ lực tìm kiếm, nhưng giải pháp vẫn là con số 0. Loài người phải mất hàng chục ngàn năm qua từng thế hệ sinh học để tiên hóa. Từ thời văn minh sơ khai đến nay, chúng ta chỉ mới trải qua khoảng 200 thế hệ. Còn robot thì sao? Chúng không cần sinh sản, không cần thời gian, không cần nghỉ ngơi và không bao giờ chết. Chúng tiên hóa bằng cách sao chép phần mềm, đào tạo song song, chọn lọc tư động, rồi nhân bản hàng loạt. Tốc độ đó khiến con người không thể tưởng tượng nổi. Đây là một ví dụ điển hình đó là robot chó tiên hóa 20.000 thế hệ chỉ trong 15 giờ. Đại học công nghiệp Chiba, Nhật Bản mua một lô robot chó từ Trung Quốc. Ban đầu, chúng ngờ nghịch, đi không vững, dễ ngã và không thể tự đứng dậy. Nhưng thay vì huấn luyện trong thế giới thật quá lâu, nhóm nghiên cứu đã sao chép não robot chó thành 4.000 bản, đưa vào một thế giới mô phòng đầy địa điểm hiểm trở để chúng chạy, vấp ngã, học, rồi tiếp tục chạy. Sau đó, chọn những bản tốt nhất lại sao chép 4.000 bản khác, tiếp tục làm lại quá trình chọn lọc và huấn luyện như tiên hóa sinh học. Kết quả là sau chỉ 15 giờ, tương đương với 20.000 thế hệ, một con robot chó hoàn hảo đã ra đời. Không có mắt, nhưng cảm nhận môi trường cực kỳ chính xác. Bị đá không ngã, ngã là bật dậy ngay, leo cầu thang, vượt địa hình như thần và khả năng hoàn toàn vượt xa phiên bản đầu. Con người cần 600.000 năm để tiền hóa 20.000 thế hệ, con robot chỉ cần 15 giờ, nghĩa là nhanh gấp 1 tỷ lần. Tương lai của nó, không ai có thể hình dung nổi. Ví dụ thứ 2 là robot Pepper học Kendama và trở thành thánh thần. Năm 2014, Softbank ra mắt robot Pepper không chân, nhìn hơi ngốc. Hai năm sau, họ cho Pepper học trò chơi Kendama, tung bóng rơi đúng vào chén. Robot liên tục thử 100 lần đều thất bại, trộm chạp và vụn về. Nhưng đến lần 101, một cú tung tình cờ thành công và rồi điều kinh hoàng bắt đầu. Từ lần đó trở đi, Pepper không bao giờ thất bại nữa, tỷ lệ thành công 100%. Đây là điều con người không bao giờ có được, bởi chúng ta dù có giỏi đến mấy, cũng sẽ có lúc trượt, nhưng robot thì không. Kinh hoàng hơn, khi một con Pepper học được, thì tất cả Pepper khác ngay lập tức biết ý hệt, dù chưa từng chơi bao giờ. Đây chính là điều Elon Musk mô tả về xe Tesla. Một xe gặp tình huống hiếm, thì tất cả xe khác lập tức học được và không bao giờ mắc lại. Và đây chính là sự đáng sợ nhất về robot. Chúng không học từ từ như con người. Chúng ta thường nhìn những robot như Optimus lào đảo trên sân khấu và thờ phào, còn lâu mới đáng ngại. Đó là sai lầm lớn. Robot không tiến bộ tiến tính như con người. Chúng nhảy vọt từ không lên một trong tích tác. Không biết thì hoàn toàn không biết, nhưng khi biết rồi, thì không bao giờ quên, và không bao giờ sai lại. Chúng không dần dần thông minh, chúng đột ngột trở nên siêu việt. Và điều đáng sợ lạ, bạn có thể không biết lúc nào nó xảy ra. Bạn nhìn robot hôm nay còn ngu ngu, nhưng chỉ cần một khoảnh khắc, nó trở thành vô địch, bất khả chiến bài, và bạn chẳng hề hay biết. Tương lai phía trước không hề nhìn thấy, nhưng ai dự đoán nổi. Không luật lệ nào đủ mạnh để ngăn càn, không vũ khí nào đủ nhanh để phản ứng. Có thể, chỉ là một đêm bạn đi ngủ như mọi ngày, và sáng hôm sau, thế giới đã không còn nằm trong tay con người nữa. Đó là định mệnh, là số phận không thể đảo ngược của loài người. Vậy, quan điểm của bạn thế nào về chủ đề ngày hôm nay? Hãy để lại ý kiến bên dưới phần bình luận nhé! Còn bây giờ thì xin chào và hẹn gặp lại!