Những Quốc Gia Dám Đối Đầu Mỹ Chỉ Có Một Con Đường | Thế Giới Cổ Đại

Chào mừng các bạn đã đến với kênh Thế Giới Cổ Đại Tôi là MC Quang Thiên Rất vui được đồng hành cùng các bạn trong video ngày hôm nay Hãy tưởng tượng Mỗi buổi sáng tỉnh dậy Không có bom rơi Không có tiếng còi hú Chỉ có một lệnh Một cú click Ở một phòng họp xa xôi Và thế giới của bạn bỗng nhiên bị tắt điện Tài khoản ngân hàng của bạn im lặng Khe tiến dụng không còn dùng được Rằng biến thành hàng xa xỉ Mua một ổ bánh mì Phải xếp hàng từ sáng tới tối Bệnh viện thì hết thuốc Trẻ con thì méo máu vì đói Đó không phải là chiến tranh truyền thống Đó là chiến tranh bằng sổ sách Nơi kẻ tấn công ngồi trong văn phòng Ký một bản danh sách Rồi nhìn cả một dân tộc phải trả giá Trừng phạt kinh tế không có tiếng nổ Nhưng có mùi cháy Mùi tiên bị thiêu rùi Mùi kế hoạch của đời người bị cắt gắn Mùi niềm tin bị đốt Và điều ghê rợn nhất Đó là kẻ ra lệnh có thể tuyên bố mình vì nhân quyền Trong khi nạn nhân thực sự Là những người già, người công nhân Những đứa trẻ vô tội nằm quan quại trong hậu quả Vậy, bạn có muốn biết Ai là người thực sự giữ tay trên cây cò của khẩu súng trừng phạt kinh tế không? Và tại sao cây cò ấy Lại được coi là vũ khí quyền lực nhất thời đại của chúng ta? Giờ thì chúng ta hãy cùng tìm hiểu trong video ngày hôm nay Trước hết xin đố bạn một câu Sau Thế chiến thứ 2 Quốc gia bị trừng phạt liên tục lâu nhất là nước nào? Câu trả lời chính là Cuba Năm 1959 Cuộc cánh mạng do Fidel Castro lãnh đạo Lật đổ chính quyền thân Mỹ Batista Cuba đi theo con đường xã hội chủ nghĩa Áp dụng kinh tế kế hoạch Xích lại rất gần với Liên Xô Năm 1962 Nổ ra khủng hoảng tên lửa Cuba Chấn động thế giới Mỹ Xô đối đầu tại Cuba Suýt trong ngòi cho Thế chiến thứ 3 Cuối cùng Liên Xô đồng ý rút tên lửa khỏi Cuba Mỹ cũng cam kết không xâm lược Cuba Dù tránh được chiến tranh nóng Nhưng ngày sau đó Mỹ lần đầu tung con bài trừng phạt kinh tế Với cường độ rất cao Thực ra từ khi Castro lên nắm quyền Mỹ đã bắt đầu trừng phạt Cuba Đầu tiên là cấm xuất khẩu dầu sang Cuba Cắt giảm hạn ngạch nhập khẩu đường của đất này Nhưng sau khủng hoảng năm 1962 Mức độ trừng phạt tăng vọt lên nhiều bậc Năm 1963 Tổng thống Kennedy ban hành lệnh cấm Theo quy định kiểm soát tài sản Cuba Cấm toàn diện mọi hàng hóa từ Cuba nhập vào Mỹ Và xiết chặt xuất khẩu sang Cuba Từ đó mở màn phong trào thương mại toàn diện với Cuba Chẳng bao lâu trừng phạt tiếp tục nâng cấp Tài sản của Cuba ở Mỹ bị đóng băng Các công ty Cuba tại Mỹ bị buộc dừng hoạt động Tiền kiếm được, tiền gửi cũng bị phong tỏa Bạn thấy đấy Đây chính là hai công cụ kinh điển nhất của trừng phạt kinh tế Phong tỏa thương mại và đóng băng tài sản Phong tỏa thương mại là tôi không mua hàng của anh Để anh không kiếm được tiền Đồng thời cũng không bán hàng cho anh Để anh thiếu thốn vật tư Đóng băng tài sản Là mọi tài sản của chính phủ anh Ở trong lãnh thổ tôi Tôi đóng băng hết Anh muốn rút ra Hay giao dịch với người khác cũng không được Vậy những biện pháp mạnh tay như thế Hiệu quả đến đâu Câu trả lời không mấy hiệu quả Sau năm 1963 Bất kể tăng trưởng kinh tế hay ngoại thương của Cuba Đều tiếp tục tăng Vì sao lại như vậy Vì họ có chỗ dựa là Liên Xô Các nước xã hội chủ nghĩa khi đó ở Đông Âu Cùng với Liên Xô Chiếm tới 3 phần tư thương mại đối ngoại của Cuba Không chỉ là thị trường xuất khẩu lớn nhất Họ còn cung cấp lượng lớn vật tư, năng lượng, trợ cấp Đặc biệt là mặt hàng đường Liên Xô nhập đường Cuba với giá cao gấp 6 lần giá thị trường Gần như là tặng tiền Với mức độ hỗ trợ chiến lược lớn như vậy Dù Cuba ở ngay dưới mí mắt của Mỹ Washington cũng khó làm gì được Nhưng sau khi Liên Xô tan rã thì khá khẳng Cuba mất chỗ dựa chỉ sau một đêm Và rơi vào khủng hoảng kinh tế trầm trọng nhất trong lịch sử Giai đoạn 1990 đến năm 1993 GDP suy giảm khoảng một phần ba Ngoại thương giảm 60% Vật tư thiếu thốt nghiêm trọng Nhiều nơi cắt điện mỗi ngày 8 đến 16 giờ Lượng thực bị phân phối nghiêm ngặt đến mức Cất nặng trung bình của người trưởng thành Cuba giảm từ 5 đến 10 cân Có thể hình dung giai đoạn đó tệ đến mức nào đối với nền kinh tế Cuba Dù hứng chịu cú sốc lớn như vậy Cuba hồi phục khá nhanh Sau năm 2000 GDP của Cuba tăng rất nhanh Vì Mỹ nói trừng phạt ự Thực ra không Thậm chí còn phần siết chặt hơn Cuba hồi phục một phần nhờ cải cách kinh tế Như du lịch phát triển mạnh Nhưng còn một điểm then chốt Là giải quyết vấn đề năng lượng Trước kia nguồn năng lượng chủ yếu dựa vào liên xô Sau khi liên xô tan rã Nga có thời gian khá lạnh nhạt với Cuba Vậy là Cuba đi tìm đối tác mới Và họ tìm thấy ngay trước mắt Một đại gia dầu bò là Venezuela Venezuela sau này cũng bị trừng phạt rất nặng Chúng ta sẽ nói ở phần sau nhé Nhưng từ thập niên 1990 Nước này đã xích lại gần Cuba Tổng thống Hugo Chavez và Fidel Castro Có quan hệ cá nhân rất khẳng khí Chavez thường nói Castro là người thầy của mình Còn từng bay sang dự sinh nhật Để tạo bất ngờ cho ông Tóm lại Venezuela không chỉ giúp Cuba vượt qua giai đoạn khó khăn nhất Mà còn có thể nói là thúc đẩy cú khởi động lại của nền kinh tế Cuba Từ năm 2009 Giới thời Obama đã mở ra một giai đoạn giã đông giữa Cuba và Mỹ Hai nước thậm chí còn thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức vào năm 2015 Tuy nhiên Khi Trump lên nắm quyền Thì những gì Obama làm như thế không còn giá trị nữa Họ đưa Cuba trở lại danh sách các quốc gia ủng hộ khủng bố Đồng thời bổ sung hơn 200 lệnh trừng phạt nữa Chúng tôi sẽ không nới lỏng trừng phạt với Cuba Cho tới khi người dân Cuba có tự do chính trị toàn diện Đó là thông điệp Năm nay Trump lại ký một bản ghi nhớ Hứa sẽ thêm trừng phạt Đưa Mỹ trở lại chính sách phong tỏa Trừng phạt hạn chế nghiêm ngặt đối với Cuba Tôi đoán nhiều bạn vì nghe theo truyền thông Sẽ có cảm giác rằng Cuba rất nghèo Rất lạc hậu Đúng là Cuba vì bị Mỹ cắt nguồn cung nhiều mặt Nên khó mua iPhone Khó ăn McDonald Nhưng nhìn vào diễn biến GDP Thì ta thấy một đường cong rất ấn tượng Năm 2020 GDP bình quân đầu người của Cuba Từng tiến gần 10.000 đô Vượt qua Mexico Gấp hơn 2 lần Việt Nam Về tổng thể Thì tốc độ tăng trưởng kinh tế của họ khá tốt Dường như không bị trừng phạt làm cho kiệt quệ hoàn toàn Vì sao lại như vậy ư? Dễ hiểu thôi Trừ Mỹ ra Hầu như không có nhiều quốc gia trừng phạt Cuba Ngược lại Đa số các nước phản đối việc Mỹ trừng phạt quá mức đối với Cuba Giờ thì hãy nhìn vào năm 2024 Liên hiệp quốc Có một nghị quyết kêu gọi chấm dứt phong tỏa kinh tế Thương mại và tài chính của Mỹ đối với Cuba Kết quả bỏ phiếu Là 187 phiếu thuận Hai phiếu chống Là Mỹ và Israel Một phiếu trắng Dĩ nhiên Nghị quyết của đại hội đồng liên hợp quốc Không có tính cưỡng chế mạnh mẽ Chỉ mang tính khuyến nghị Nhưng nó cho thấy thái độ rõ ràng của phần lớn các quốc gia Tóm lại Hiện nay Cuba có quan hệ kinh tế chặt chẽ Với Venezuela EU Trung Quốc Nhưng họ vẫn gặp thâm hụt thương mại lớn Đường thương mại không phải lúc nào cũng thông suốt Và vài năm gần đây Vẫn rơi vào khủng hoảng kinh tế Những điểm này Mình sẽ có dịp tách riêng để bàn kỹ hơn Giờ thì quay lại câu hỏi cơ bản Rốt cuộc Trừng phạt kinh tế nghĩa là gì? Đó là một dạng cưỡng ép Cố gắng thông qua phá vỡ trao đổi kinh tế Để buộc hành vi thay đổi Nói thẳng ra Thì tôi làm cho anh khổ Làm cho anh khó chịu Làm cho anh đau Để ép anh phải nhượng bộ Phải thay đổi Trừng phạt Thường không phải là mục tiêu cuối cùng Mà là một phương tiện Nhằm giăn đe đối phương Đạt được một số mục tiêu cụ thể Như thay đổi chính sách Thay đổi chế độ Loại bỏ khủng bố Chấm dứt chiến tranh Cải thiện nhân quyền Vân vân Trong vụ Cuba Mặc dù trên bề mặt Mỹ nêu nhiều mục tiêu Cái lõi nhất có thể nói Là hướng tới thay đổi chế độ Nếu nhìn từ góc độ đó Thì Mỹ rõ ràng chưa đạt mục tiêu Vì chế độ Cuba vẫn tồn tại Thực tế lịch sử cho thấy rằng Các lệnh trừng phạt hiếm khi đạt được mục tiêu cuối cùng Nhiều nghiên cứu thậm chí chỉ ra tỷ lệ thành công Có khi chưa tới 10% Đi vậy Hiếm không có nghĩa là không thể Vẫn có những trường hợp Mà sức ép tinh tế Chính trị Từ bên ngoài Thực sự tạo ra bất hoạt Một ví dụ kinh điển là Nam Phi Thời kỳ Apartheid Từ năm 1948 Thiểu số da trắng nắm quyền thống trị tuyệt đối Áp đặt chế độ phân biệt chủng tốc Lên đại đa số dân da đen và người da màu Đến thâm niên 1980 Thế giới gần như đồng thuận Đứng cùng một phía Trừng phạt kinh tế Cắt thương mại Chăn viện trợ Đồng thời sức ép dư luận quốc tế Và phong trào phản kháng mạnh mẽ trong nước Tạo nên một vòng vây khổng lồ Thành quả là vào năm 1990 Chính quyền Nam Phi buộc phải nhượng bộ Trả tự do cho Nelson Mandela Và bắt đầu thao gỡ hệ thống Apartheid Khi các cải cách rõ rệt xuất hiện Phương Tây cũng từng bước nới lòng trừng phạt Đây là ví dụ hiếm hoi Mà trừng phạt đa phương Thực sự thúc đẩy một thay đổi lịch sử Điểm khác biệt quan trọng giữa Nam Phi và Cuba nằm ở chỗ Nam Phi bị cả thế giới nắm tay cùng siết Khiến sức nặng trừng phạt tăng lên gấp bội Còn khi chỉ có một quốc gia đơn phương trừng phạt Hiệu quả thường giảm mạnh Dù vậy, đơn phương không phải là vô dụng Chỉ là nước bị trừng phạt Sẽ có nhiều cách để tự thinh nghi và chống đỡ Đó là Cuba Còn người bạn tốt của Cuba thì không may mắn như vậy Khi Venezuela bị trừng phạt Thì tình hình tệ thực sự Thậm chí trở thành một trong những quốc gia Rơi vào khủng hoảng nặng nề nhất thế giới Hãy nhớ rằng Venezuela là nước có chữ lượng dầu Được xác định lớn nhất toàn cầu Về lý thuyết Đáng lẽ là họ rất giàu Nhưng cuối cùng lại rơi vào hỗn loạn kinh tế Từ năm 2005 Mỹ bắt đầu trừng phạt Venezuela Nhưng còn rất nhẹ Chủ yếu cao buộc liên quan đến ma túy Và chống khủng bố Vì vậy, các biện pháp Chỉ nhắm vào vài chục cá nhân trong chính phủ Mang tính cảnh báo là chính Nhưng đến năm 2014 Kinh tế Venezuela sụp đổ Lạng phát phi mã Khiến biểu tình nổ ra trên toàn quốc Chính quyền Maduro Đàn áp mạnh tay Và Washington lập tức cáo buộc vi phạm nhân quyền Obama ký đạo luật 2014 Mở rộng trừng phạt Với nhiều quan chức và cơ quan nước này Tuy nhiên Lúc đó trừng phạt vẫn chỉ đánh vào cá nhân Hoặc cấm muôn bán vũ khí Chưa ảnh hưởng sâu đến toàn bộ nền kinh tế Mọi thứ chỉ thực sự thay đổi Khi Donald Trump xuất hiện Năm 2017 Mỹ cấm mọi trái phiếu của Venezuela Trên giao dịch thị trường Mỹ Tức là chặn đường nước này tiếp cận tài chính Với Venezuela Nên kinh tế sống hoàn toàn như dầu Đây là cú đánh trí mạng Điểm yếu lớn nhất Nằm ở PDVSA Công ty dầu khí quốc gia Là phụ thuộc nặng vào các khoản vay từ Mỹ Khi bị loại khỏi hệ thống tài chính Dòng vốn lập tức ngẽn Hoạt động xuất khẩu gần như tê liệt Năm 2019 Mỹ tiếp tục siết chặt Phòng tỏa tài sản Đóng băng giao dịch dầu Và cả thanh toán thuê tàu Bị dồn đến chân tường Venezuela tìm đường sống khác Họ chuyển văn phòng PDVSA Từ Lisbon sang Moscow Bán dầu cho Nga Rồi thông qua Nga chuyển tiếp thị trường Sang các thị trường khác Trong đó Ấn Độ là khách hàng lớn Nhưng giải pháp đi đường vòng này Tốn kém và không bền vững Chi phí cao Nhu cầu hạn chế, lợi nhuận giảm mạnh Doanh thu dầu ngỏ vốn chiếm khoảng 30% GDP của chính phủ Tút xuống còn chưa đến 10% Nguồn vốn vay quốc tế Cũng bị cắt đất Vì vậy ngân sách Venezuela Cạn kiệt, mọi khoản chi tiêu Không thiết yếu đều bị dừng lại Cắt giảm dân sinh, cắt hạ tầng Không bảo trì điện Điện, nước, y tế Khiến cơ sở hạ tầng xuống cấp nghiêm trọng Điện cúp thường xuyên Nước sinh hoạt ổ nhiễm Bệnh viện thiếu thuốc men Đến năm 2019 Lãng phát vượt mức 3 triệu phần trăm Tiền gần như vô giá trị Nên kinh tế sụp đổ hoàn toàn Căng thẳng giữa Mỹ và Venezuela Tiếp tục leo thang Khi Washington tuyên bố rằng Không công nhận chính quyền Maduro Sau khi rơi vào siêu lãng phát Cuộc sống của người dân Venezuela Trở nên tăm tối Mất điện, mất nước là chuyện thường ngày Đồng tiền mất giá đến mức Cơm tơ tiên còn nóng tay Ai cũng phải xếp hàng cả ngày Chỉ để mua chút lương thực Dù tình hình bi đát như vậy Có thể nói trừng phạt đã đẩy nền kinh tế nước này Đến bờ vực Nhưng mục tiêu mà Mỹ đặt ra vẫn chưa đạt được Maduro vẫn ngồi ghế Tổng thống Quả hai ví dụ Cuba Và Venezuela Ta nhận thấy một quy luật quan trọng Đó là các lệnh trừng phạt kinh tế Rốt cuộc Tác động trực tiếp và nặng nề nhất Lên tầng lớp dân thường Chứ không phải giới cầm quyền Đó là một logic rất tàn nhẫn Dùng nỗi khổ của dân Để kích động thay đổi từ bên trong Ép quần chúng nổi dậy Nhằm tạo ra chuyển biến chính trị Cả bên trừng phạt lẫn giới tinh hoa Của nước bị trừng phạt Đều hiểu rõ điều này Và đó mới là phần trớ trêu Họ tuyên bố trừng phạt Vì nhân quyền, vì dân chủ Rồi lại khiến dân thường khổ thêm Để giúp họ phản kháng Ta tạm dừng phân tích ở đây Để nhìn sang ví dụ tiếp theo là Triều Tiên Đối với Triều Tiên Các lệnh trừng phạt chủ yếu xoay quanh Vấn đề vũ khí hạt nhân Hay nói chính xác hơn Là vũ khí hủy diệt hàng loạt Năm 1994 Mỹ và Triều Tiên ký thỏa thuận khung Về hạt nhân Triều Tiên đồng ý đóng băng chương trình hạt nhân Và chấp nhận sự giám sát của cơ quan năng lượng Nguyên tử quốc tế Viết tắt là EIA Đổi lại, Mỹ sẽ cung cấp 2 lò phản ứng nước nhẹ Viên trợ dầu mỏ Và dần dỡ bỏ cấm vận kinh tế Thế nhưng Thỏa thuận này nhanh chóng tàn vỡ Đến năm 2002 Hai bên cáo buộc lẫn nhau, không tuân thủ cam kết Năm 2003 Triều Tiên rút khỏi hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân Viết tắt là NPT 3 năm sau Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga, Mỹ và Triều Tiên Tiến hành đàm phán 6 bên Về vấn đề hạt nhân Nhưng không đạt được kết quả thực chất Năm 2006 Triều Tiên thử nghiệm hạt nhân lần đầu Gây chấn động toàn cầu Hội đồng bảo an Liên Hiệp Quốc Lập tức thông qua nghị quyết 1718 Áp dụng trừng phạt kinh tế Quân sự, thương mại Từ đó trở đi Mô hình lập lại Triều Tiên thử hạt nhân Liên Hiệp Quốc tăng trừng phạt Triều Tiên tiếp tục thử tiếp Tính đến nay thì ít nhất 8 nghị quyết lớn Đã được thông qua Mở rộng phạm vi trừng phạt Bao gồm đóng băng tài sản Hạn chế tài chính Cấm xuất nhập khẩu nhiều mặt hàng chiến lược Điều đáng nói là Liên Hiệp Quốc hiếm khi trừng phạt toàn bộ một quốc gia Hoặc chính phủ Thứ nhất Vì mức độ ảnh hưởng quá mạnh Có thể gây khủng hoảng nhân đạo Thứ hai Vì đạt được sự đồng thuận Ở hội đồng bảo an là rất khó Muốn thông qua cần 15 thành viên bỏ phiếu thuận Và 5 nước thường trực không được phủ quyết Chẳng hạn Năm 2022 Mỹ từng thúc đẩy bờ rộng trừng phạt Triều Tiên Nhưng bị Trung Quốc và Nga phủ quyết Nói tóm lại Các lệnh trừng phạt của Liên Hiệp Quốc Đối với Triều Tiên là nghiêm khắc nhất thế giới Nhưng Bình Nhưỡng Vẫn muốn làm theo ý mình Anh trừng phạt thì cứ trừng phạt Tôi thử nghiệm thì vẫn thử nghiệm thôi Từ năm 2012 Giới thời Kim Jong Un Số vụ phóng tên lửa tăng rõ rệt Vì sao lại vậy Một phần vì Triều Tiên quyết tâm sở hữu Vũ khí hạt nhân Phần khác vì trừng phạt hầu như không còn tác dụng Bởi lẽ Triều Tiên vốn đã là nền kinh tế khép kín nhất thế giới Sau Thế chiến thứ 2 Nước này gần như tự cô lập Thời chiến tranh lại Còn dựa được vào Liên Xô Nhưng sau khi Liên Xô tan rã Thì đóng cửa hoàn toàn Mà bản chất của trừng phạt là cô lập kinh tế Nên khi một quốc gia Tự cô lập trước rồi Thì việc cấm vận thêm cũng chẳng khác là bao nhiêu Nhưng đối với Iran Thì câu chuyện lại hoàn toàn khác Ở đây Mỹ tung ra một chiêu nặng đồ hơn Đó là trừng phạt cấp 2 Tức là không chỉ Tôi không buôn bán với anh nữa Mà còn đe dọa tất cả những ai dám buôn bán Với anh Nếu tôi phát hiện anh nào có giao dịch với Iran Tôi cũng sẽ trừng phạt luôn anh Hình dung như sân chơi trẻ con Lúc đầu Thì Mỹ nói với Iran rằng Tao không chơi với mày nữa Mày cũng đừng đụng vào đồ của tao Giờ thêm một bước mới Đứa nào còn dám chơi với nó Tao cũng nghỉ chơi luôn Chiêu này rất nguy hiểm Vì Mỹ kiểm soát phần lớn hệ thống Tài chính quốc tế Đặc biệt là FFIFT Và thanh toán bằng USD Một khi bị Mỹ đưa vào danh sách đen Ngân hàng hay quốc tế Có thể mất quyền trích cập Vào hệ thống thanh toán toàn cầu Gần như bị cắt điện khỏi nền kinh tế thế giới Đòn trừng phạt cấp 2 này Bóp nghẹt Iran một cách gián tiếp Nhưng cực kỳ không liệt Nhiều công ty châu Âu Đang làm ăn với Iran Bực phải rút lui Vì không ai dám chọc giận Washington Từ đây kinh tế Iran đau dốc Ngân hàng bị loại khỏi hệ thống quốc tế Giao thương giảm mạnh Xuất khẩu giàu tụt thề thảm Lạm phát tăng vọt Đồng Rian thì mất giá Đời sống người dân vô cùng khó khăn Thế nhưng điều trớ trêu ở đây là Trừng phạt vẫn không buộc Iran khuất phục Ngược lại Vì vậy Tehran càng củng cố Lập trường độc lập Và đẩy mạnh chương trình hạt nhân hơn nữa Đến năm 2015 Sau nhiều vòng đàm phán căng thẳng Iran cuối cùng ký thỏa thuận hạt nhân JCPOA Với nhóm P5-1 Bao gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga Trung Quốc và Đức Theo đó Iran động ý hạn chế Làm giàu Uranium Cho phép IAEA giám sát chặt trễ Đổi lại Trong vài năm sau đó Kinh tế Iran có dấu hiệu phục hồi Đầu tư nước ngoài tăng Xuất khẩu đầu phục hồi Giá cả ổn định Nhưng khi Donald Trump lên nắm quyền Mọi thứ sụp đổ chỉ trong một đêm Năm 2018 Trump đơn phương rút Mỹ khỏi JCPOA Tuyên bố Iran không đáng tin Và áp đặt lại toàn bộ các lệnh trừng phạt Còn mạnh tay hơn trước Một lần nữa Mỹ kích hoạt trừng phạt cấp 2 Buộc các nước châu Âu phải ngưng mua dầu của Iran Nếu không muốn bị Mỹ xử lý Kết quả là chỉ trong vài tháng Xuất khẩu dầu Iran Từ hơn 2 triệu thùng trên ngày Tụt xuống dưới 300.000 Gần như tê liệt hoàn toàn Iran đáp trả bằng cách Tăng tốc chương trình hạt nhân Đứng tỷ lệ làm dầu Uranium Vượt mức 60% Thử nghiệm tên lửa tầm xa Và tuyên bố sẽ không bao giờ Cúi đầu trước áp lực Tính đến nay Mỹ vẫn duy trì hàng trăm lệnh trừng phạt nhắm vào Iran Từ lĩnh vực dầu mỏ Tài chính đến hàng không và công nghệ Mỗi lần có dấu hiệu nhượng bộ Washington lại gia hạn trừng phạt Hoặc đặt thêm điều kiện mới Thế nhưng Dù siết gần như toàn diện Iran vẫn tồn tại và thích nghi Họ mở rộng quan hệ thương mại Với Trung Quốc, Nga Và một số nước Trung Á Phát triển mạnh các kênh thanh toán Ngoài đô la Dùng đồng nhân dân tệ và đồng group thay thế Tóm lại, trừng phạt cấp 2 Trở thành mẫu chuẩn Của các lệnh cấm vận Mỹ sau này Không chỉ với Iran Mà cả với Nga, Triều Tiên Và gần đây là Nga Trung Từ đây, thế giới bước vào kỳ nguyên Của chiến tranh kinh tế toàn cầu Nơi vũ khí không còn là súng đạn Mà là hệ thống tài chính Còn Nga của hiện tại thì sao? Để hiểu vì sao Nga Một siêu cường hạt nhân Lại bị cuốn vào vòng xoáy trừng phạt Khổng lồ sau chiến sư Ukraine Cần nhìn lại nền tảng Đã được hình thành từ gần một thập kỷ trước Ngay từ năm 2014 Khi Nga xác nhập Trump Phương Tây đã thiết lập Một khung trừng phạt sơ khởi Nhưng thực chất Là đặt nền móng cho toàn bộ chiến lược đối đầu này Mỹ, EU Canada, Úc và Nhật Không chỉ phản ứng mang tính biểu tượng Họ xây dựng cả một hệ thống trừng phạt Nhiều tầng Đánh vào các mảnh máu kinh tế quan trọng của Moscow Hệ thống đó Bao gồm 3 lớp chính Thứ nhất đó là lớp chính trị tài chính Đóng băng tài sản của các nhân vật thân cận Điện Kremlin Hạn chế cho họ ra quốc tế Khiến giới tinh hoa Nga bị cắt đứt dòng vốn Phương Tây Điều mà trước đây Moscow luôn tận dụng Để duy trì ảnh hưởng Và lối sống xa hòa Thứ hai là lớp công nghệ quân sự Hạn chế xuất nhập khẩu công nghệ cao Đặc biệt là linh kiện quân sự Hàng không Dầu khí sâu Những lĩnh vực mà Nga phụ thuộc nặng vào phương Tây Thứ ba là lớp năng lượng Thị trường vốn Cắt giảm quyền tiếp cận thị trường tài chính quốc tế Và ngăn các tập đoàn năng lượng Phương Tây tham gia vào các dự án chiến lược Với một nền kinh tế dựa vào xuất khẩu dầu khí Đây là cú đánh không trực tiếp Làm Nga suy sụp ngay Nhưng âm thầm bào mòn Những bước đi đó Tạo thành một khung trừng phạt âm ủy kéo dài Giống như siết một vòng kim loại Quanh Moscow Từ từ nhưng chắc chắn Và chính cây khung này Trở thành ban đạp để phương Tây mở rộng trừng phạt Lên quy mô chưa từng thấy Khi chiến sự Ukraine bùng nổ Năm 2022 Nếu không có cuộc trạn đứng từ năm 2014 Phương Tây không thể tung ra Những đòn cắt xuyếp Đóng băng 300 tỷ đô dự trữ Hay cấm vận dầu nhanh và dứt khoát đến vậy Nói cách khác Crimea 2014 là mạn khởi động Ukraine năm 2022 Mới là trận chính Và chính trận chính này Làm thay đổi trật tự thế giới Theo cách không ai đoán được trước Bởi lần này Mỹ và đồng minh gần như mang toàn bộ Khó vũ khí kinh tế từng áp dụng Với Iran, Cuba, Triều Tiên Venezuela gom lại Và dồn lên Nga Chỉ trong vài tháng đầu năm 2022 Nga trở thành quốc gia Bị trừng phạt nhiều nhất thế giới Vượt xa cả Iran Các biệt pháp bao gồm Đóng băng gần 300 tỷ đô dự trữ ngoại hối Của ngân hàng Trung ương Nga Cấm hơn 1.000 công ty nước ngoài hoạt động Tại Nga Loại hàng chục ngân hàng Nga Khỏi hệ thống thanh toán quốc tế ship Đóng cửa không phận châu Âu và Bắc Mỹ Đối với máy bay Nga Cấm xuất khẩu hàng nghìn mặt hàng công nghệ cao Từ chip, máy bay Cho đến linh kiện công nghiệp Nói cách khác, Nga bị cô lập Gần như hoàn toàn khỏi hệ thống tài chính Và thương mại toàn cầu do phương Tây Chi phối Đây là một phiên bản toàn diện của trừng phạt cấp 2 Phong tỏa kinh tế Cộng với chiến tranh tài chính Được thực hiện cùng lúc Thoạt đầu Các dự báo cho rằng nền kinh tế Nga Sẽ sụp đổ trong vài tháng Đồng group sẽ rời tự do Và xã hội Nga sẽ rối loạn Thực tế là Đồng group quả thật lao dốc trong giai đoạn đầu Nhưng sau đó lại phục hồi nhanh chóng Thậm chí là còn vượt giá trước chiến tranh Vì sao lại như vậy Bởi Nga phản ứng cực nhanh Tung giao một loạt biện pháp phản đòn Yêu cầu thanh toán năng lượng Bằng group buộc các nước châu Âu Vẫn phụ thuộc vào khí đốt Nga Phải giao dịch theo luật chơi của Moscow Thứ 2 đó là chuyển hướng thương mại sang châu Á Đặc biệt là Trung Quốc Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Động Thứ 3 là phát triển Hệ thống thanh toán thay thế SHIP Ví dụ như là SPFS Của Nga và CIPS Của Trung Quốc Thứ 4 là tăng cường Liên minh năng lượng và quân sự Với Iran, Bắc Triều Tiên Tạo nên một trục phản trừng phạt mới Kết quả là Dù chịu tổn thất lớn trong công nghiệp Và tiêu dụng Nhưng kinh tế Nga không sụp đổ như phương Tây mong đợi Ngược lại Nên công nghiệp quân sự và năng lượng Nga tăng tốc GDP năm 2024 Thậm chí vẫn tăng trưởng dương Chủ yếu là nhờ giá giàu Và khí đốt cao Cùng mạng lưới buôn bán ngoài sổ sách Điều này khiến nhiều chuyên gia phương Tây Bắt đầu đặt câu hỏi Về hiệu quả thực sự của trừng phạt kinh tế Từ Cuba Venezuela, Triều Tiên Iran cho đến Nga Quy luật lặp lại dường như rất rõ Đó là trừng phạt càng mạnh Giới tinh hoa càng cố thủ Và tầng lớp dân thường càng khổ sở Thậm chí Nhiều trường hợp trừng phạt lại thúc đẩy Tinh thần dân tộc Giúp chính quyền củng cố quyền lực nội bộ Ở Iran Người dân coi trừng phạt là sự xỉ nhục quốc gia Ở Nga Họ gọi đó là chiến tranh kinh tế của phương Tây Kết quả là Thay vì chia rẽ nội bộ Các lệnh trừng phạt lại khiến xã hội đoàn kết hơn Quanh chính quyền trùng ương Tính đến nay Mỹ và đồng minh vẫn tiếp tục mở rộng danh sách trừng phạt Nga Từ cá nhân, ngân hàng Đến công nghệ AI, xuất khẩu dâu và vàng Nga thì vẫn duy trì hoạt động quân sự Mở rộng liên minh thương mại phi phương Tây Đồng thời đầy mạnh thanh toán Khi nhìn lại hành trình từ Cuba Venezuela, Triều Tiên, Iran cho tới Nga Ta thấy rất rõ một điều rằng Trừng phạt kinh tế Không phải là một cú đấm chính xác Mà là một quả bom nổ chầm Thả xuống đời sống của hàng triệu con người Nó nhắm vào chính quyền Nhưng lại đi xuyên qua túi tiền, bữa ăn, giấc ngủ Tương lai của dân thường trước tiên Cuba cho chúng ta thấy một quốc gia Có thể sống hơn nửa thế kỷ dưới phong tỏa Vẫn không sụp đổ Vẫn giữ nguyên chế độ Venezuela cho ta thấy Một nước giàu tài nguyên Có thể bị đẩy vào siêu lạm phát Đồng tiền thành giấy vụn Nhưng chính quyền ấy vẫn không bị thay thế Triều Tiên cho thấy Một quốc gia đã tự khép cửa từ đầu Thì cô lập thêm Gần như không còn nhiều ý nghĩa Iran cho thấy rằng Càng bị siết, họ càng đầy mạnh chương trình hạt nhân Và tìm cách bứt khỏi hệ thống Do Mỹ kiểm soát Còn Nga thì một siêu cường hạt nhân Cho thấy rằng Ngay cả khi dồn cả kho vũ khí trừng phạt lớn nhất lịch sử Lên một nước lớn Thế giới cũng không quay trở lại trạng thái cũ nữa Mà bắt đầu tách nhanh Phân giã thành nhiều cực Từ những câu chuyện đó Thì có ít nhất 3 kết luận khó tránh Thứ nhất Đó là trừng phạt rất hiếm khi đạt được mục tiêu tối hậu Là thay đổi chế độ Hay bẻ gãy ý chí của đối thủ Nó có thể làm suy kinh tế Làm xã hội hỗn loạn Làm người dân kiệt quệ Nhưng những người ngồi trên đỉnh quyền lực Thường là những người cuối cùng cảm nhận khu đánh Nhiều khi Họ còn tận dụng chính trừng phạt Để tuyên truyền đối nội Chúng ta đang bị bảo vệ Hãy đoàn kết quanh lãnh đạo Và thế là thư vốn được quảng bá vì dân chủ Vì nhân quyền Lại trở thành nhiên liệu để củng cố quyền lực Thứ hai Đó là trừng phạt đang vô tình trở thành chất xúc tác Trong một thế giới đa cực Khi bạn dùng quyền kiểm soát hệ thống tài chính Để trừng phạt hết nước này đến nước khác Thì những nước còn lại Sẽ bắt đầu tự hỏi Ngày mai có đến lượt mình không Và thế là họ tìm đường dự phòng Thành toán bằng đồng nội t Xây hệ thống chuyển tiền riêng Ký hợp đồng năng lượng ngoài đô la Mở rộng BRICS Tìm liên minh mới Từng viên gạch nhỏ đó Theo thời gian Sẽ làm nền móng của trật tự cũ nước dân Thứ ba Đó là trừng phạt đặt ra một câu hỏi đạo đức Rất khó trả lời Việc làm cho trẻ con thiếu sữa Người bệnh thiếu thuốc Công nhân mất việc Đông tiên mất giá Có thật sự là chiến thắng cho nhân quyền Hay đó chỉ là một cách chuyển gánh nặng Từ bàn đàm phán của chính trị già Sang vai những con người yếu thế nhất Ở đầu video Chúng ta đã tưởng tượng cảnh một buổi sáng thức dậy Không có tên lửa Không có bom rơi Chỉ có một lệnh trừng phạt Khiến cả xã hội tắt điện trong im lặng Đến cuối hành trình này Có lẽ bạn đã thấy Viện cảnh đó không phải là chuyện khoa học viễn tưởng Mà đã, đang và sẽ tiếp tục diễn ra Trong nhiều vùng đất khác nhau của thế giới này Thế kỷ 20 Là thời đại của chiến tranh nóng Bom đạn, xe tăng Thì thế kỷ 21 Đang dần trở thành thời đại của chiến tranh Bằng con số, băng dòng tiền Băng dòng cốt trong hệ thống ngân hàng Kẻ cầm súng ngày xưa đứng ngoài chiến hào Kẻ cầm vũ khí trừng phạt hôm nay Ngồi trong phòng họp Trước màn hình bên cạnh một tách cà phê Khoảng cách giữa người ra lệnh Và người chịu hậu quả Có lẽ chưa bao giờ lạnh lùng như thế Vậy chúng ta Những người bình thường Sống giữa thế giới bị chia cắt bởi cấm vận Phong tỏa, danh sách đen, thi sáo Ít nhất Có hai điều chúng ta có thể làm được Thứ nhất Là đừng nuốt chọn mọi khẩu hiệu đẹp đẽ Mỗi khi nghe tới những cuồng từ như Vì dân chủ, vì nhân quyền, vì hòa bình Hãy bình tĩnh nhìn xem Ai đang trả giá Và ai đang được lợi Thứ hai Là hiểu rõ cơ chế vận hành của trừng phạt Không phải để bí quan Mà để tỉnh táo hơn khi nghe bất kỳ lời kêu gọi trừng phạt quốc gia x Bởi vì Ở đâu đó phía bên kia bản tin Phía bên kia những con số GDP Tỷ giá, xuất nhập khẩu Vẫn luôn có những con người thật Những đứa trẻ thật Những gia đình thật Đang sống trong cái giá phải trả Cho những quyết định mà họ không bao giờ được tham gia Trừng phạt kinh tế có thể là vũ khí quyền lực nhất Thời đại chúng ta Nhưng câu hỏi cuối cùng vẫn là Quyền lực ấy Đang được dùng để bảo vệ thế giới tốt đẹp hơn Hay chỉ là để Sắp xếp lại bàn cờ Theo ý của một vài kẻ mạnh Phần còn lại Có lẽ mỗi người sẽ tự có câu trả lời cho riêng mình Nếu bạn muốn Chúng ta có thể tiếp tục cùng nhau Một sẻ thêm những vũ khí mô hình khác Đang âm thầm định hình tương lai của tất cả chúng ta Trong những video tiếp theo Quan điểm của bạn về chủ đề ngày hôm nay như thế nào Hãy để lại ý kiến của bạn Bên dưới phần bình luận nhé Và đừng quên ủng hộ kênh Bằng một lượt đăng ký, chia sẻ Để chúng ta cùng nhau tiếp tục giải mã Những bí ẩn còn bỏ ngỏ nhé