Vì Sao 90% Tổ Tiên Loài Người Không Sống Quá 12 Tuổi? | Thế Giới Cổ Đại

Chào mừng các bạn đã đến với kênh Thế Giới Cô Đại, tôi là MC Quang Thiên, rất vui được đồng hành cùng các bạn trong video ngày hôm nay. Nếu chỉ cần sống đến tuổi 13 đã được coi là một đời dài, bạn có dám tưởng tượng? Nếu mỗi ngày thức dậy, bạn chỉ có một nhiệm vụ duy nhất, đó chính là sống sót thêm một ngày nữa, liệu bạn có đủ sức để đi tiếp hay không? Và nếu chính tổ tiên của bạn từng trải qua điều đó, bạn có dám nhìn thẳng vào sự thật đó không? Chúng ta sẽ đi qua một giai đoạn đen tối nhất của lịch sử loài người, nơi Homo Habilis, người thợ khéo tay, vừa là tiên lửa đầu tiên mở ra kỷ nguyên nhân loại, vừa là nạn nhân bi thảm của tự nhiên. Một giai đoạn tăm tối trong lịch sử loài người, khi con người thậm chí không thể sống tới 12 tuổi. Một thời kỳ mà việc làm người thực sự là một lời nguyện. Tại sao họ chết yểu khi mới 11-12 tuổi? Vì sao những bộ não đang lớn lại trở thành gánh nặng thay vì cứu rỗi? Tại sao đôi tay biết chế tác công cụ vẫn không đủ để chiến thắng nánh vuốt và hàm răng cuộc thú dữ? Và quan trọng hơn cả là trong cái chết non trẻ của họ, điều gì đã gieo mầm cho trí tuệ, cho sự hợp tác, để rồi loài người hôm nay có thể đứng đầu thế giới? Hãy theo tôi trở lại Onduvai, nơi một phát hiện năm 1960 đã mở toang cánh cửa quá khứ, để lắng nghe một bộ xương kể lại câu chuyện sinh tồn và di sản con chảy trong từng tế bào của chúng ta. Ngày 4-11-1960, tại thùng lũng Onduvai, Tanzania, dưới cây nắng chiều bỏng rát của châu Phi, chàng trai 20 tuổi Jonathan Leakey cuối mình lật từng lớp đất. Bên cạnh anh là cha mẹ, hai nhà nhân học Louise và Mary Leakey lặng lẽ quan sát. Bất ngờ, một mảnh sơn hàm lộ ra, phần dưới của hàm với 13 chiếc răng còn nguyên. Đào sâu thêm, Jonathan lần lượt phát hiện hai mảnh hộp sọ, rồi 24 mảnh sơn bàn tay và ngón tay. Khi các mảnh ghép được thu thập và giam lại, hiện lên hình hài của một hồ minin. Đôi ngón tay có cấu trúc rất gần con người, dẫu vẫn chưa hoàn toàn như chúng ta. Từ khoảnh khắc ấy, Leakey và các cộng sự bắt đầu chuỗi phân tích nhân học trong phòng thí nghiệm. Lần theo câu chuyện mà bộ sơn im lặng kia muốn kể. Trước hết, nhờ phương pháp định tuổi bằng Kaliakorn, họ phát hiện sinh vật này đã chết cách đây khoảng 1,8 triệu năm. Sau đó, từ sơn hàm, họ nhận ra rằng những chiếc răng vẫn chưa trưởng thành hoàn toàn, răng khôn cũng chưa mọc. Từ sơn cổ tay, họ thấy các đĩa tăng trưởng vẫn chưa hoàn toàn biến thành sơn. Tất cả bằng chứng này chỉ ra rằng, sinh vật ấy chết khi khoảng 11 đến 12 tuổi. Nhưng cấu trúc bàn tay cho thấy, giống như con người, nó có thể chạm ngón cái và các đầu khác một cách dễ dàng. Điều này có nghĩa là nó cũng có thể thực hiện những chuyển động tinh vi như chế tác công cụ. Và khi một sinh vật có khả năng vận động phức tạp như thế, thì kích thước não của nó chắc hẳn cũng lớn hơn khỉ hoặc tinh tinh bình thường. Các nhà khoa học đã nhận định như vậy. Thật vậy, điều này được xác nhận từ mảnh sơn đỉnh lớn của hộp sọ. Thế tích não của sinh vật này nằm trong khoảng 600 đến 710 cm khối. Trong khi đó, trung bình tinh tinh chỉ khoảng 400 cm khối. Còn loại người như bạn và tôi, Homo sapiens, có thể tích não trung bình khoảng 1.350 cm khối. Không dừng ở đó, trong quá trình khai cuộc, nhóm lý kỳ còn phát hiện OH-8, một bộ sơn bàn chân gần như hoàn chỉnh. Từ những đốt cổ chân đến cung vòng chân đều tinh vi đến mức cho thấy trụ thể đi thẳng bằng 2 chân, chứ không chỉ lẩn trốn trên cây. Các phép ước tính từ OH-8 gợi ra một cơ thể cao khoảng 90 đến 120 cm, nhỏ bé nhưng bước đi mang dáng dấp con người. Nó rõ ràng trông nó giống một tổ tiên của loài người, và vì thế nó được đặt tên là Homo habilis. Trong đó, Homo nghĩa là tổ tiên loài người, còn habilis nghĩa là người thợ khéo tay, bởi nó có thể sử dụng đôi tay. Nhưng một lần nữa, độ tuổi tử vong của chiếc sọ mới phát hiện này chỉ rơi vào khoảng 12 đến 15 tuổi. Tại sao nó lại chết khi còn quá non trẻ, chỉ 12 đến 13 tuổi? Làm sao một sinh vật có khả năng chế tạo vũ khí lại chết yểu như vậy? Thực tế còn gây bất ngờ hơn cả câu chuyện, bởi chỉ vài năm sau, nhiều di cốt khác của loài này tiếp tục được phát hiện. Đến đầu thập niên 2000, chúng ta đã thu thập được hơn 26 bộ sương của Homo habilis, và giờ là lúc kép tất cả chúng lại để nghiên cứu. Có lẽ sẽ hé lộ thêm những bí mật khác về người thợ khéo tay này. Những câu hỏi ấy cần một người đủ kiên nhẫn để lắng nghe tiếng nói rất khẽ của sương. Và đó là lúc nhà cổ nhân học Laura Monica Martin bước vào. Suốt đời, bà chuẩn bị cho khoảnh khắc này, rèn một bộ chìa khóa hiếm có để mời những hồ sơ im lặng của quá khứ. Đó là những kiến thức về nhân trùng học hình thể, phân tích mài mòn răng, và cách trích xuất thông tin từ một cơ thể đã nằm im hàng triệu năm. Nói một cách dễ hiểu, đó chính là khám nghiệm tử thi của một sinh vật cổ xưa. Tóm lại, bà sở hữu tất cả kỹ năng để khôi phục dữ liệu từ những di cốt hàng triệu năm tuổi. Như thế đang đọc lại một chiếc ổ cứng hỏng, để hoàn tất câu chuyện rang giờ của một cuộn băng cassette gãy vỡ. Và cùng với một số đồng nghiệp khoa học, bà thu thập được 116 chiếc răng vĩnh viễn của 20 cá thể Homo habilis từ Đông Phi. Từ đó bắt đầu công trình nghiên cứu tại Đại học Barcelona. Nhưng làm sao để xác định tuổi của một sinh vật đã chết cách đây 1,8 triệu năm chỉ từ một chiếc răng? Theo Laura, thì chúng ta có 3 phương pháp. Thứ nhất là phương pháp mòn men răng. Hãy hình dung một ví dụ rất đời thường. Cho bé lớp 5 nhà bạn có hàm răng trắng bóng. Con ông ngoại của nó, 65 tuổi, răng đã ngả vàng và có những việt mòn li tì. Theo thời gian, việc nhai, cắn, trả sát đã bào mòn lớp men răng cứng bên ngoài để lộ lớp ngà răng vàng hơn ở bên trong. Chính mức độ mòn này là chiếc đồng hồ tuổi rất chính xác. Trong nghiên cứu nhân chủng, người ta đo độ mòn trung bình của các loại răng như sau. Răng nanh thì tương đương với 2,21 mm trên 5, còn răng còn lại là tương đương 0,61 mm trên 5. Từ đó, họ hiệu trình cho phù hợp với đặc điểm của Homo habilis như khẩu phần ăn, thói quen nhai, môi trường để ước tính tuổi lúc chết của cá thể. Nói ngắn gọn, nhìn răng như thợ xem vân gỗ, vân càng dày và sâu, tuổi càng lớn. Phương pháp thứ 2 có tên vết xước siêu nhỏ. Khi nhai thức ăn, các răng trong vùng má sẽ xuất hiện những vết xước cực nhỏ. Nếu quan sát dưới kính hiển vi công suất lớn, số lượng vết xước càng nhiều thì tuổi của cá thể càng cao. Phương pháp thứ 3 là hiệu trình dữ liệu. Toàn bộ dữ liệu được đối chiếu với thông tin về gen, thói quen ăn uống và dữ liệu răng của các loài người cũng như Hominin khác, đồng thời so sánh với ghi chép dân số và bối cảnh lịch sử, môi trường thời đó. Sau cùng, tất cả tính toán này được kiểm chứng bằng máy tính. Và khi nghiên cứu theo quy trình nghiêm ngặt ấy, sự thật hé lộ khiến lịch sử loài người chưa từng chứng kiến. Tuổi thọ trung bình của 20 mẫu răng nanh này là chỉ khoảng 12,8 năm. Nghĩa là tất cả hầu hết cá thể loài này đều chết trong độ tuổi 10 đến 14. Ở tuổi 25 chỉ thấy duy nhất một hóa thạch và không hề có cá thể nào sống tới 30. Rồi một quả bom khác nổ ra. Trong nghiên cứu này, họ không sử dụng 5 mẫu răng sữa của 3 đứa trẻ. Nếu tính cả chúng, cơ mẫu thực tế sẽ là 23. Và nhóm nghiên cứu cũng thường nhận rằng, những mẫu vật đến tay họ chỉ thuộc về những cá thể may mắn sống sót lâu nhất trong 1,8 triệu năm. Vậy còn tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh thì sao? Còn sương của những đứa bé 2 đến 3 tuổi thì sao? Chúng gần như không thể tồn tại tới ngày nay. Nếu có, tuổi thọ trung bình có lẽ là giảm xuống, chỉ còn khoảng 8 hoặc 9 năm. Đây thực sự là một phát hiện chấn động. Tổ tiên của chúng ta đã sống trong một kỷ nguyên nào, trong hoàn cảnh nào mà cái chết luôn cận kề như thế. Những loài thu giữ nào từng tồn tại, đến mức sinh vật có vũ khí thô sơ và bộ não lớn này vẫn không thể chiến thắng. Tại sao tự nhiên lại trở thành kẻ thu lớn nhất của họ vào thời kỳ đó? Trong những năm kế tiếp, rất nhiều nhà khoa học đã lao vào giải mã câu đố này. Và rồi, họ tìm ra lời giải. Giờ chúng ta hãy cùng nhìn vào biểu đồ tiền hóa loài người này. Sahelanthropus chadensis là người anh cả rất xa xưa trong gia phà của loài người. Đánh dấu bước đầu tiên của sự chuyển mình sang dạng người nguyên thủy. Đây là sinh vật đầu tiên tách chúng ta khỏi tinh tinh khoảng 7 triệu năm trước. Nó và tinh tinh đều bắt nguồn từ một tổ chung. Nhưng vào thời đó, tức là khoảng 7 triệu năm trước, vào cuối kỷ Miocene, trái đất trông hoàn toàn khác. Nó đã thay đổi kể từ thời khủng lòng. Các lục địa lớn đã định hình, mùa vụ bắt đầu có quy luật. Ở cùng thời kỳ ấy, vục đất chát ở Tây Phi không phải là hoang mạc như hiện nay, mà phủ đầy màu xanh, một thế giới gần như thiên đường cho mọi loài vườn. Sahelanthropus chadensis, sinh vật cao khoảng 0,9 đến 1,2 mét, trông giống khỉ tới 90% và chỉ 10% giống người. Giống với tinh tinh, nó sống trên cây và ăn chủ yếu là thực vật, lá, bã quả, hạt, củ, rau rừng. Nó được phát triển hoàn toàn trong môi trường rừng rộng dày đặc. Dù não nhỏ hơn tinh tinh khoảng 320 đến 380 cm khối và răng nanh nhỏ vì chế độ ăn chay. Nhưng trong rừng rạc kia, gần như không có loài bò sát nào dám nút tới nó. Hãy nhìn vào ảnh này. Ôm bở ống sống ở hộp sọ, tức lỗ trầm, nằm ở trung tâm như người hiện đại. Nghĩa là nó có khả năng đi bằng hai chân, dù ở mức rất cơ bản chỉ khoảng 10 đến 20% thời gian. Rằng đây là một trong những bằng chứng cấu trúc quan trọng cho thấy sinh vật này đang tiến tới hình thái con người. Nó sống hạnh phúc trong thiên đường xanh đó hàng triệu năm, rồi bánh xe thời gian xoay. Và từ khoảng 7 đến 4 triệu năm trước, tự nhiên mang tới một biến cố đẫm máu. Các mảng kiến tạo chuyển động, khí hậu bắt đầu đổi sắc, mắt đất nhiệt đới nóng ẩm, bỗng nguội đi khoảng 4 đến 5 độ, mưa ít hơn, thời tiết khô căn dần, nồng độ oxy và CO2 trong không khí giảm. Tất cả kết hợp khiến những khu rừng xanh bị biến thành đồng cỏ khô. Thiên nhiên cởi chân và nói, giờ đây, người không thể sống bằng cách ẩn mình yếu ớt trên cây nữa. Người buộc phải bước xuống đông băng thực sự, nơi đầy thú giữ đói khát, hoặc sống, hoặc chết. Đăng Nguyên tưởng tiến hóa diễn ra đều đặn, nhưng ông đã sai ở điểm này. Thuyết cân bằng ngắt quãng cho thấy tiến hóa không xảy ra chậm dãi đều đều, mà theo từng đợt bùng nổ, phản ứng với mức thay đổi của môi trường. Đây là một nguyên lý sống đã giúp ích rất nhiều cho cuộc đời tôi, nên tôi mạnh dạn chia sẻ với bạn. Bài học ấy đã giúp tôi rất nhiều nhận ra sự thay đổi, nghiêm túc chấp nhận rồi hành động theo. Cũng chính vì vậy, mà trong khi tuổi thọ trung bình của một Youtuber chỉ khoảng 2 đến 3 năm, thì kênh của chúng tôi đã tồn tại gần 5 năm. Và con số này sẽ không dừng lại, tôi vẫn tận hưởng từng giây phút của hành trình này. Các bạn có thể thấy sự thay đổi của Internet đã tạo ra một trật tự thế giới mới. Sự thay đổi do Covid gây ra làm đảo lộn nhiều thứ. Và giờ đây, sự thay đổi của AI lại tiếp tục xuất hiện. Trong tương lai, bạn sẽ thấy vì sao con người nên nghiêm túc đối diện nó. Tôi thật sự muốn bạn phát triển một góc nhìn khoa học trong đời sống. Bởi những nguyên lý khoa học không bao giờ sai, và chúng chính là luật của tự nhiên. Giờ thì hãy trở lại với biểu đồ này. Bạn có thể thấy trong 4 triệu năm ấy, biết bao loài khỉ Hominin xuất hiện rồi biến mất. Tất cả đều không chịu nổi sự thay đổi khi những khu rừng xanh bị biến thành đông cỏ khô hạt. Và rồi, vượt qua biến đổi ấy, khoảng 2,5 triệu năm trước, châu Phi đã không cần đến 70% diện tích. Khí hậu khô hạt, nhiệt độ trái đất thạt xuống 5-6 độ, kỳ Pleitocene, tức kỳ băng hà bắt đầu. Và chính trong thời khắc ấy, một sinh vật ra đời, gần như được tạo ra chỉ để làm thí nghiệm tàn khốc của tự nhiên. Một cuộc đời sinh ra để chịu đựng tra tấn. Cá thể đầu tiên được ghi nhận trong lịch sử, và cũng là ông tổ vĩ đại của chúng ta. Từ đó, chi Homo bắt đầu với Homo habilis. Như biểu đồ cho thấy, Homo habilis phát triển từ chi Aucha Lopithecus. Đây là mắt xích quan trọng nhất, nối khỉ với người. Dù Aucha Lopithecus cuối cùng cũng không sống sót, nhưng đã để lại trọng trách khổng lồ trên vai Homo habilis. Đưa chi người này tiến về phía trước, ngay trong một giai đoạn mà mọi thứ đều chống lại nó. Trước khi tìm hiểu sâu hơn về loài Homo habilis, tôi xin giới thiệu hiện nay Tim Thế Giới Cổ Đại có thêm một kênh chuyên tìm hiểu về những bí ẩn lịch sử tôn giáo. Nếu các bạn có thấy trên trang chủ, thì nhớ ủng hộ kênh nhé. Ngoài ra, cách hiệu quả nhất để có thể thấy kênh là tìm kiếm Thế Giới Thần Thoại. Chúng tôi xin cam kết đưa các bạn những thông tin hữu ích và sâu sắc nhất. Và bạn nhớ nhé, logo của kênh Thế Giới Thần Thoại là màu cam. Giờ thì chúng ta trở lại với câu chuyện. Trước hết, Homo habilis nhỏ hơn 35% so với người hiện đại, tức chỉ cao khoảng 1,2 mét. Thậm chí, nhìn kỹ thì nó vẫn còn nhỏ hơn cả Aucha Lopithecus. Nguyên nhân chính là việc quá trình não hóa, tức gia tăng kích thức não ban đầu. Và như bạn biết, bộ não là cơ quan tiêu hào năng lượng nhiều nhất. Vậy nên, để nuôi sự phát triển não bộ trong bối cảnh thiếu lương thực, cơ thể buộc phải thích nghi bằng cách thu nhỏ vọc dáng. Nhưng sự đánh đổi này là một rủi ro khổng lồ. Đúng, thế tích não của Homo habilis đã tăng lên 600 cm khối, nhiều hơn khoảng 100 cm khối so với Tổ Tiên. Nhưng vẫn chưa đủ. Nó chưa thể đạt đến khả năng lập kế hoạch nâng cao, săn bắn theo nhóm hay chế tác công cụ tinh vi để sinh tồn, như người em họ Homo erectus sau này. Và thế là, bộ não ấy trở thành gánh nặng. Vì về mặt sinh tồn, nó chưa giúp được bao nhiêu, nhưng nhu cầu dinh dưỡng lại cao. Vậy là Homo habilis chỉ có vóc dáng thấp bé, cơ thể yếu ớt, trí khôn thì lại chưa đủ. Lại còn không có vũ khí tự nhiên như nành vuốt. Nhà của nó là một chiến trường mở rộng tới 70%, nơi bất kỳ loài săn mồi nào cũng dễ dàng nhìn thấy nó, trong khi chính nó thậm chí không thể chạy thoát. Đúng vậy, hãy để ý bàn chân của Homo habilis. Không giống như bàn chân con người hiện đại, với vòm đàn hồi giúp chân phân tán áp lực khỏi khớp, tăng hiệu quả chạy đường dài. Thiếu đặc điểm này, Homo habilis gần như không thể chạy bền. Trong khi đó, đặc tính này lại được truyền cho người anh em và cũng là ông tổ khác của chúng ta, Homo erictus. Và có thể con người hiện đại ngày nay khó tin, nhưng Homo erictus đã có thể chạy bền tới 45km liên tục. Trong khi đó, Homo habilis chỉ gắn được khoảng 1-2km là kiệt sức. Với đôi chân ngắn, nhỏ như người lùn, nó thậm chí chẳng thể chạy nhanh. Tốc độ tối đa chỉ khoảng 20-25km trên giờ. Đây là con số quá khiêm tốn. Nhất là khi trong phạm vi 10km, có tới 6-7 loài thú săn mồi khát máu. Mỗi loài đều nhanh ngấp đồi nó. Không tốc độ, không sức bền, một bất lợi trí mạng trên mặt đất. Hơn nữa, kẻ săn mồi thời đó không chỉ là thợ săn, mà đúng nghĩa là quái vật. Để bạn dễ hình dung, ngày nay ở châu Phi có 5-6 loài săn mồi đỉnh cao. Nhưng thời ấy có tới 14-15 loài, tức nhiều gấp 3 lần. Và tất cả đều có hình dạng kinh khủng. Tôi sẽ kể chi tiết về chúng sau. Nhưng trước hết, bạn có thể nghĩ rằng, thời ấy 30% diện tích vẫn còn cây cối. Vậy thì Homo habilis có thể sống an toàn trên cây chứ? Hãy nhìn vào đây. Đây là hộp sọ của một bà lão. Phần bên phải bị biến dạng. Nhiều khả năng đó là trấn thương do ngã từ trên cây. Các hóa thạch cho thấy thiên nhiên đã chơi một trò đùa cay nhiệt. Nó không cho họ đủ khả năng sống trên đất liền. Cũng không cho đủ khả năng sống trên cây. Nó bỏ mặt họ ở giữa như một loài khỉ nửa vời. Hãy nhìn vào hình này. Bên trái là các bàn tay Hominin. Bên phải là đường cong của xương, gọi là Phalanges. Ở các loài khỉ khác, Phalanges cong hơn, giúp bám chặt hơn. Còn con người có lọc bàn tay phẳng, thuân lợi cho leo trèo, treo mình và đua qua cành. Ngoài ra, xương bả vai của chúng ta nằm ngang bên hông, hỗ trợ chạy nước rút. Một lần nữa, Homo habilis lại bị kẹt ở giữa. Phần thân trên thì ngắn, thân dưới thì dài. Ngược hẳn với các loài khỉ khác. Sự kết hợp kỳ quạc này, khiến chúng trở thành những kẻ leo trèo chậm chạp và vụng về. Làm sao chúng có thể cạnh tranh với hàng nghìn loài khỉ vượn và thú khác, vốn có cơ thể hoàn hảo để tranh giành những trái cây ít ở trong rừng. Và như tôi đã nói, còn nhiều loài quái vật mà tôi chưa tiên lộ. Khi nghe tới, bạn sẽ hiểu vì sao Homo habilis bị đặt vào tình thế tệ hại đến thế. Chúng thư hưởng một sự kết hợp rèn tệ hại như một lời nguyên di truyền. Vậy thì, với cơ thể yếu ớt ấy, làm sao chúng đáp ứng được nhu cầu ca lo khổng lồ mà bộ não đòi hỏi? Chúng bắt đầu ăn thịt, chuyển sang chế độ ăn tạp, gồm thịt, côn trùng và cả tủy xương. Trong khẩu phân, khoảng 25-30% là thịt và thức ăn động vật. Từ thân hình thấp bé, cơ bắp mảnh và trí khôn còn non, Homo habilis gần như không có cửa để hạ gục con mồi khỏe. Vậy nên, phần lớn thời gian, chúng ăn sắc thối, lần theo mùi máu, dấu chân dối loạn, vòng xoáy kênh kênh trên trời, rồi tranh thủ nhặt phân còn lại của bữa tiệc mà kẻ săn mồi bỏ giờ. Đó là một chiến lược nghèo nàn nhưng thiết thực, ít tốn sức, đôi lại là vô số rủi rò, bị phát hiện, bị cướp ngược hoặc trở thành món tráng miệng. Chính tại hiện trường ấy, định mệnh của loài người bắt đầu đổi hướng. Ăn sắc thối là món lãi lớn nhưng không thể làm một mình. Phải có kẻ trinh sát sớm nhận ra sắc chết, kẻ khác đánh lạc hướng kênh kênh, quạ bỏ đèn, một nhóm nhỏ lao vào bẻ xương, ghe đá để lộ tùy béo, rồi tất cả rút nhanh trước khi linh cầu trở lại. Công việc này đòi hỏi triệu vai và tín hiệu, tay ra hiệu, tiếng kêu ngắn, ánh mắt hất về một hướng, những mẫu ngôn ngữ đầu tiên. Không phải ngẫu nhiên mà phân tích nội sọ cho thấy vùng Broca liên quan đến giao tiếp đã phát triển hơn so với các họ hàng trước đó. Ám lực sinh tồn đã ép nảy mầm giao tiếp. Từ đây, hợp tác trở thành chiếc đòn bẫy tiền hóa. Nhiều mắt quan sát hơn, phát hiện cơ hội sớm hơn. Nhiều bàn tay hơn, xử lý xương nhanh hơn, lấy được tủy và não, hai nguồn năng lượng dày đặc nuôi bộ não đàng lớn. Chia phần công bằng hơn, nhóm bên hơn, cá thể sống lâu hơn. Mỗi lần cùng thoát nạn là một lần cùng cố niềm tin vào việc làm chung. Kẻ canh gác biết rằng khi đến lượt mình đói, cả nhóm sẽ không bỏ rời. Nhưng món quà ấy đi kèm một lời nguyên, cạnh tranh leo thang. Không chỉ tranh miếng thịt với linh cầu, báo săn hay cá sấu khổng lồ, chính giữa các nhóm homo habilis cũng nảy sinh danh dật, cướp phần, phản bội. Áp lực đó buộc họ phải phát minh ra luật trời sơ khai. Đó là nhớ mặt, ghi ơn, trừng phạt kẻ bội tín, thường kẻ chia sẻ. Nói cách khác, ngay bên trong đống xương vỡ là mầm mống đạo đức nhóm và trí tuệ xã hội. Thứ sẽ đưa con người đi xa hơn bất kỳ cờ bắp nào. Vì vậy, ăn sắc thối không chỉ cứu đó trước mắt. Nó định hình bộ não, khóa chặt thói quen hợp tác và mở ra một nền kinh tế năng lượng mới tuỷ, não, mỡ, đủ dầu để nuôi những nếp gấp thần kinh đang dày lên. Từ đó, chúng ta vừa học cách đứng gần nhau để sống, vừa học cách đối đầu khốc liệt để không bị xóa tên, hợp tác đẩy chúng ta tiến lên, cạnh tranh ép chúng ta sắc bén, cả hai cùng khắc một đường dãnh sâu vào số phận loài người. Và bạn cứ hình dung thế này. Để giành phần ăn còn sót lại, tổ tiên chúng ta phải đối đầu với linh cầu khổng lồ, loài mà linh cầu ngày nay trông chẳng khác gì thú cưng bên cạnh chúng. Chúng không chỉ rình sắc thối, chúng đi săn có tổ chức, bám theo con mồi thành bầy, vây, quần, rồi kết liễu. Hàm răng nghiền xương của chúng, đủ sức bóp vun cả xương tê giác để hút tủy béo ngậy. Trước những kẻ phá xương chuyên nghiệp như thế, Homo habilis chẳng khác nào miếng bánh giòn vừa chạm đất đã bị khắt nát. Chưa hết, đây là loài chuyên săn linh trường, mèo răng kiếm Dinofilus. Nó to gấp 1,5 lần Homo habilis, và chúng coi loài này không phải con mồi để ăn thịt, mà là để nghiền nát. Nhìn vào mảnh sọ của loài họ hàng Paranthropus, hai lỡ thùng nhọn hoát chính là dấu răng của Dinofilus, xuyên vỡ hộp sọ và não. Điều đáng sợ nhất, nó còn có thể leo cây và tấn công bất ngờ từ trên cao. Mà nếu bạn may mắn thoát đường nanh của Dinofilus, thì Megantron White sẽ tới, cắm nanh dài 4-5 inh vào cổ bàn. Đây là một loài báo săn khét tiếng và Homo habilis nằm trong thực đơn của nó. Đòn đánh phẫu thuật mà ta gọi hôm nay chính là ví dụ sống động. Nó dình trong bụi cây, chờ con mồi lơ lạ, rồi lao ra cắn đứt độc mạnh cảnh. Không cần làm ngạt như sư tử hiện đại, nó chỉ cần một đòn trí tử và trận đấu kết thúc. Ngay cả tendua, báo hoa mai thời đó cũng không chống lại nổi. Vẫn chưa hết, trong những vùng nước trong veo, lại có một sinh vật mà tôi dám chắc rằng bạn chưa từng thấy kể từ thời khủng long. Một con cá sấu quái vật, dài 8 mét, nặng tới 1-1,2 tấn. Đó chính là Crodilus thobasanasoni, loài cá sấu ăn thịt người. Trong mặt nước tĩnh lặng, bất kỳ sinh vật nào bén mảng đến uống nước đều trở thành con mồi. Một khi đã bị nó ngoạm bằng lực cắn lên tới 16.000N, bạn sẽ chẳng đi đâu được nữa. Cho tới khi đã thực hiện cú Deadron xoay người, xé toạc mọi thứ, và rồi bạn sẽ bị lôi thẳng xuống nước trước khi chui gọn vào dạ dày của nó. Hãy nhìn những hóa thạch này, các vết thủng sâu hóam trên sơn Homo habilis, chính là dấu răng của loài cá sấu khổng lồ này. Nhiều bằng chứng khảo cổ cho thấy, tổ tiên Hominin cổ xưa đã thường xuyên trở thành nạn nhân của chúng. Nghĩa là Homo habilis không chỉ không thể uống nước yên bình, mà thậm chí ngược đầu nhìn trời cũng không an toàn. Bờ trên cao, thường trực những kẻ săn mồi có cánh, như đại bàng màu châu Phi. Hãy nhìn sài cánh của chúng dài tới 2m. Chúng dễ dàng săn khỉ nhỏ và cả những ca thể Homo habilis non-nớt. Bằng chứng là hộp sọ của một 3 tuổi được tìm thấy. Với vết mong vuốt của đại bàng khổng lồ này in hẳn. Rồi còn cả những con kênh kênh khổng lồ dài tới 3-4m. Làm sao một sinh vật nhỏ bé, yếu ớt như một câu họng cho tiều học lại có thể đối diện với tất cả những loài quái thú ấy. Vậy cuối cùng điều gì đã xảy ra với Homo habilis và câu chuyện về cái chết của họ vẫn còn vang vọng trong DNA của chúng ta ra sau. Theo học thuyết trinh thống, một nhánh của Homo habilis đã tiến hóa do áp lực môi trường thành Homo erectus từ 1,9-1,5 triệu năm trước. Cả hai loài tổ tiên của chúng ta Homo habilis và Homo erectus đã cùng chia sẻ một vùng địa lý. Nhưng Homo erectus vượt trội hơn hẳn về kích thước, trí thông minh, năng lực và công nghệ nên dần dần lớn át Homo habilis. Có một giả thuyết ít phổ biến hơn cho rằng cả hai loài đều là anh em họ xuất phát từ cùng một tổ tiên Euchalopithecus. Nhưng có một điều chắc chắn rằng Homo habilis là tiến lửa đầu tiên của loài người còn Homo erectus trở thành ngọn lửa bùng lên dữ dội. Và nói theo nghĩa đen bởi Homo erectus chính là loài đầu tiên biết cách sử dụng lửa đồng thời cũng là loài người đầu tiên rời khỏi châu Phi đưa chi Homo trở thành bất tử. Sau đó như bạn thấy trong biểu đồ chúng ta tiếp tục tiên hóa và cuối cùng hiện diện trên thế giới này. Giờ hãy thử nghĩ mà xem kẻ thù của ông cha ta thời đó không phải là kỳ thi không phải ông xếp khó tính cũng chẳng phải kẹt xe kẻ thù của họ là những con quái vật với hàm răng to gấp đôi sư tử ấy thế mà chúng ta vẫn sống sót và minh chứng rằng sức mạnh để tồn tại không đến từ cơ bắp mà đến từ trí tuệ Ngay từ thời ấy đã có khoa học không nằm trong sách vở mà trong chính bản năng của chúng ta Trong vũ khí đầu tiên được chế tác bằng tay trong tiên lửa đầu tiên của lửa trong những cuộc săn hợp tác những điều đó đã giúp chúng ta sống sót và hôm nay tiên hóa đã đưa loài người trở thành người đứng đầu thế giới khoa học chính là dấu hiệu của sự tiến bộ hàng triệu năm trước và cho đến tận bây giờ nhưng có một quan điểm mà tôi ghét nhất ngay cả hôm nay khoa học vẫn bị nhìn nhận như một môn học xin đình chính lại khoa học không phải là môn học khoa học chính là cuộc sống nếu ở một thời xa xưa sống tới 13 tuổi đã là cả một đời dài thì hôm nay mỗi hơi thở của chúng ta đều là món quà được trả bằng xương cốt của tổ tiên từ on đu vai một hàm răng nhỏ và vài mảnh sọ vỡ đã mở ra các quân sự homo habilis nhỏ bé vụng về nhưng biết ghé đá biết đứng gần nhau để sống sót họ thua trước nánh vuốt nhưng họ thắng ở điều quan trọng nhất gieo mầm hợp tác và trí tuệ từ mầm ấy lừa bung lên ở homo erictus rồi mang theo chúng ta rơi đông cỏ châu Phi để đi xa đến mức hôm nay ngồi trước màn hình mà nhớ lại câu chuyện này không phải để ta thương hại quá khứ mà là để ta học cách sống ở hiện tại thiên nhiên từng đổi luật và loài người đã đổi mình internet thay đổi luật dịch bệnh đổi luật AI lại tiếp tục đổi luật thì câu trả lời xưa vẫn đúng quan sát, hợp tác và hành động bằng trí tuệ khoa học không phải một học đó là cách tổ tiên ta đã sống đếm dấu răng, đọc vết xước chia phần tùy, thắp lửa và chuyển nhau ký ức vì thế khi kép lại hành trình On Dubai khách tự hỏi ta sẽ dùng món quà tiền hóa ấy như thế nào để sợ hãi và chia rẽ hay để xây dựng và gìn giữ nếu một đứa trẻ 12 tuổi ngày xưa đã đủ căn đảm để đi thêm một ngày nữa giữa đông cỏ đầy quái thú thì hôm nay giữa những quái thú vô hình của thời đại ta có đủ căn đảm để đi thêm một ngày bằng trí tuệ và lòng nhân không câu trả lời nằm ngay trong chúng ta từ những tiếng thi thầm vang trong từng tế bào bạn có quan điểm thế nào về video ngày hôm nay hãy để lại ý kiến trong phần bình luận nhé đừng quên ấn like, đăng ký kênh để ủng hộ chúng tôi và đón xem video mới nhất và hãy ủng hộ thêm cả kênh mới của chúng tôi Thế Giới Thần Thoại nữa nhé Xin chào và hẹn gặp lại