Perseverance đã gửi về những hình ảnh chân thực và đầy bất ngờ từ bề mặt Sao Hỏa. Từ những thiên thạch bí ẩn, những tảng đá có hình dạng kỳ lạ cho đến bầu trời xanh và những vật mẫu có thể lưu giữ dấu vết của sự sống cổ đại, mỗi lần phát hiện lại hé lộ thêm những điều thú vị về Hành tinh Đỏ. Trong video ngày hôm nay hãy cùng khám phá: • Những Hình Sao Hỏa Khinh NASA Kinh Ngạc • Sao Hải Vương dưới Góc Nhìn Của James Webb • NASA Chuẩn Bị Thông Điệp Mới Vào Vũ Trụ • Những Phát Hiện Thú Vị Trên TRAPPIST-1e -------------------------------------- #SaoHoa#HinhAnh#NASA#Perseverance#JamesWebb#khoahocvutru
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Video cung cấp cái nhìn chi tiết về sứ mệnh của xe tự hành Perseverance trên Hỏa tinh, đặc điểm vật lý và khí hậu khắc nghiệt của Hải Vương Tinh, cùng những nỗ lực của nhân loại trong việc liên lạc với các nền văn minh ngoài Trái Đất và tìm kiếm sự sống trên các ngoại hành tinh như TRAPPIST-1E.
Xin giới thiệu với các bạn, đây là Perseverance, chiếc xe tự hành đang khám phá hỏa tinh trong sứ mệnh March 2020.
Perseverance có kích thước tương đương một chiếc ôtô được thiết kế đặc biệt với các bánh xe được làm từ nhôm và titan.
Nó có một cánh tay robot dài 2,1 mét giúp xe tự hành có thể sử dụng cánh tay để khoan và lấy mẫu từ hỏa tinh.
Bên trong chiếc xe tự hành đặc biệt này là một máy phát điện đồng vị phóng xạ sử dụng 4,8 kg oxy-plutonium-238
giúp nó có thể sản sinh ra năng lượng trong hàng thập kỷ.
Và đương nhiên, không thể không nắc đến là những chiếc máy ảnh, những cảm biến siêu nhạy được trang bị trên Perseverance
giúp nó quan sát và định hướng đường đi chụp những bức ảnh sắc nét trên hành tinh đỏ.
Trong video ngày hôm nay, xin mời các bạn cùng chiêm ngưỡng những hình ảnh thực tế của hỏa tinh được chụp bởi xe tự hành Perseverance.
Sau khi xem những hình ảnh thực tế này, tôi chắc chắn rằng bạn sẽ phải ô lên kinh ngạc với những gì đang diễn ra trên hành tinh đỏ.
Bạn đã sẵn sàng chưa? Nào, chúng ta hãy cùng đi khám phá!
Câu hỏi lớn nhất trong vũ trụ học đó là liệu chúng ta có đơn độc trong vũ trụ hay không?
Chúng ta là duy nhất trong vũ trụ bao la này hay sự sống còn tồn tại ở một nơi nào khác?
Câu hỏi ấy đã thổi thúc các nhà khoa học không ngừng tìm kiếm và vươn đến các vỉ sao xa xôi.
Và hỏa tinh chính là thế giới đầu tiên mà con người sẽ đặt chân đến trong vài thập kỷ tới.
Trước khi bàn chân nhỏ bé của con người chạm đến hành tinh đỏ, các nhà khoa học đã gửi nhiều robot thám hiểm đến hỏa tinh.
Từ thập nhân 1970 đến nay, nhân loại đã phóng tổng cộng 11 sứ mệnh hạ cánh lên hỏa tinh.
Trong đó, nhiều cái tên đã trở thành huyền thoại như Spirits, Opportunity, Incite, Curiosity
và một cái tên có lẽ đã quen thuộc với bạn trong vài năm trở lại đây, đó là Perseverance hay robot kiên trì.
Nó là robot thám hiểm thuộc sứ mệnh Mars 2020, bao gồm một xe thám hiểm tự hành và một trực thăng mini.
Bộ đôi được phóng vào ngày 30 tháng 7 năm 2020 và hạ cánh lên miệng núi lửa GZERO của hỏa tinh vào ngày 18 tháng 2 năm 2021.
Mục tiêu chính của sứ mệnh là tìm kiếm dấu hiệu của sự sống cổ đại, nghiên cứu địa chất và khí hậu của hành tinh
và thu thập các mẫu đất đá mang về trái đất trong tương lai.
Ngoài ra, Perseverance cũng thử nghiệm công nghệ quan trọng là tiết xuất oxy từ bầu khí quyền mỏng manh của hỏa tinh
nhằm thử nghiệm khai thác tài nguyên tại chỗ khi con người đặt chân đến.
Perseverance là phòng thí nghiệm di động tối tân và hiện đại nhất mà con người từng phóng tới hỏa tinh.
Được phát triển từ robot tiền nhiệm Curiosity, Perseverance có hình dáng tương tự Curiosity nhưng đã có những cải tiến vượt trội.
Hệ thống bánh xe chắc chắn hơn Curiosity khắc phục vấn đề Curiosity đã gặp phải khi bánh xe liên tục bị rách sau nhiều năm di chuyển trên địa hình vù ghề của hỏa tinh.
Bánh xe của Perseverance được làm từ nhôm dày hơn, bền hơn, có chiều rộng rảm nhưng đường kính lớn hơn một chút so với Curiosity.
Còn cánh tay robot trên Perseverance dài 2,1 mét, dài hơn và khỏe hơn so với phiên bản của Curiosity.
Cánh tay này chứa một cơ chế lấy mẫu và lấy lõi đá phức tạp để lưu trữ các mẫu địa chất từ bề mặt hỏa tinh trong các ống vô trùng.
Ngoài ra, còn có một cánh tay thứ cấp ẩn bên dưới của xe tự hành giúp lưu trữ các ống mẫu vật đến bên trong thân xe.
Nhưng với cá nhân tôi, ấn tượng nhất trên Perseverance là hệ thống 19 camera và cảm biến tích hợp trên xe tự hành
giúp robot chụp những bức ảnh toàn cảnh chân thực và sắc nét.
Nhiều bức ảnh trong show đó đã khiến các nhà khoa học bối rối, xen lẫn, kinh ngạc.
Hầu hết các hình ảnh mà Perseverance gửi về là một bề mặt đầy cát, bụi và sỏi đá.
Đây là khung cảnh quen thuộc mà chúng ta từng được chứng kiến từ con mắt của nhiều tàu thám hiểm trước đó.
Nhưng nếu ở trên hành tinh đỏ đủ lâu, bạn sẽ phải kinh ngạc và giấy lên nhiều câu hỏi về những tảng đá có hình thủ kỳ lạ có 102.
Đây là một trong số những hình ảnh như thế.
Khi xe tự hành Perseverance của NASA phát hiện một tảng đá không giống bất cứ thứ gì mà nó từng thấy trước đây.
Hóa ra, nó không có sẵn trên hành tinh đỏ, mà khả năng nó là một thiên hạch đã rơi xuống hành tinh này hàng tỷ năm trước.
Các nhà khoa học gọi nó là Phipsala. Đây là thiên hạch đầu tiên mà Perseverance tìm thấy sau 5 năm tìm kiếm trên hành tinh đỏ.
Xe tự hành Perseverance của NASA đã phát hiện thiên hạch nghi vấn vào ngày 2 tháng 9 năm 2025 bởi camera Mastcam-Z.
Đây là camera gắn bên trái cột buồm của xe tự hành.
Các đặc điểm đá bất thường ngay lập tức thu hút sự chú ý của nhóm khoa học.
Tảng đá rộng 88cm, khối đá có hình thủ kỳ lạ, đối lập hoàn toàn so với các tảng đá ở xung quanh.
Thiết bị SuperCam cũng bắt tay vào việc xác định thành phần hóa học.
SuperCam có khả năng phân tích thành phần hóa học và khoảng chất từ xa bằng 2 tiên laser và 4 máy quang phổ.
Kết quả là, tảng đá có thành phần sắt Niken cho thấy phù hợp với nguồn gốc từ tiểu hành tinh.
Vì vậy, đây chắc chắn là một thiên hạch.
Phát hiện thiên hạch của Perseverance đã tiếp nối nhiều khám phá của các sứ mệnh trước đó trên hành tinh đỏ.
Vào năm 2014, người đàn anh tiền nhiệm Curiosity cũng tìm thấy một số mảnh thiên hạch, nổi bật là hòn đá này.
Nó có kích thước 39 inh và được đặt tên là Lebanon.
Nhìn tảng đá có màu đen bóng đặc trưng của các thiên hạch sắt trên hành tinh đỏ.
Perseverance cũng tìm thấy nhiều loại đá khác nhau kể từ khi hạ cánh xuống miệng núi lửa GZero.
Bức ảnh này là một ví dụ.
Đây là một khối đá kỳ lạ mà các nhà khoa học gọi nó là trứng nhện.
Vào ngày 11 tháng 3 năm 2025, Perseverance đã phát hiện ra một tảng đá bí ẩn được tạo thành từ hàng trăm quả cầu nhỏ trông giống như trứng nhện.
Tảng đá được phát hiện ở sườn đồi trên vành miệng hố GZero, phù một lớp cát đỏ mỏng và trông rất lạc lõng.
Tảng đá này được nhóm Perseverance đặt tên là Vịnh Estepaus, là đá trôi, nghĩa là nó không được tìm thấy tại nơi nó hình thành.
Cho đến nay, hình dạng kỳ lạ của nó vẫn là một ẩn số.
Nhiên cấu kỹ hơn về khu vực tìm thấy tảng đá, có thể cho các nhà khoa học biết những lớp tối hơn đó được tạo thành từ gì.
Nếu chúng có thành phần tương tự như tảng đá, điều này có thể chỉ ra một lớp hoạt động núi lửa, một vụ va chạm thiên thạch cũ, sự hiện diện của nước ngầm trong quá khứ, hoặc một nguyên nhân hoàn toàn khác.
Vào ngày 11 tháng 4 năm 2025, Perseverance cũng bắt gặp một tảng đá bất thường, gọi là đồi đầu lâu, khi khám phá miệng núi lửa GZero.
Tảng đá nổi bật trên bề mặt đá sáng màu xung quanh nhờ màu tối, hình dạng góc cạnh và kết cầu dỗ.
Nó có thể cũng được vận chuyển từ rất xa đến đây hàng tỷ năm trước, khi hỏa tình sở hữu một môi trường ấm áp, ẩm ướt hơn với sông ngòi, hồ nước và thậm chí có thể là đại dương.
Khi nước rút đi và vật liệu mềm hơn xung quanh bị sói mòn qua hàng triệu năm, những khối đá bền chắc hơn vẫn nằm trên mặt đất.
Màu sắc tối bất thường gọi ý, nó cũng có thể là thiên thạch.
Tuy nhiên, phân tích gần đây hơn về dữ liệu hóa học của chúng từ Perseverance cho thấy, thành phần hóa học không giống với thiên thạch thông thường.
Mặt khác, những tảng đá sẫm màu này có thể có nguồn gốc từ núi lửa.
Trên cả trái đất và hỏa tình, các khoản chất được tìm thấy như olivine, pyrocene và biotite được biết là tạo nền màu tối cho đá Macca.
Nếu những tảng đá này thực sự là Macca, chúng có thể đến từ các khối đá núi lửa gần đó đã bị sói mòn hoặc chúng có thể bị phun trào ra khỏi mặt đất bởi một miệng hố va trạm tạo ra các lớp núi lửa sâu hơn.
Bây giờ, bạn hãy tập trung vào bức ảnh này.
Có phải bạn cũng thấy nó trông giống như hình dạng một con rùa trên hỏa tình hay không?
Bức ảnh này được chụp vào ngày 31 tháng 8 năm 2025.
Đây thực chất là một khối đá có hình dạng độc đáo giống như đầu một con rùa nho ra khỏi mai trên bề mặt hỏa tình, bên cạnh là hai chân trước ở hai bên.
Bức ảnh được chụp và quét bằng các thiết bị cảm biến trên Perseverance dưới bức sóng ánh sáng khả kiến và cực tím.
Hiện nay, các nhà khoa học vẫn chưa rõ quá trình địa chất nào đã tạo ra hình dạng bất thường này của tảng đá.
Nhưng nó cho thấy, hỏa tình thực sự có những tảng đá kỳ lạ và thú vị nhất hệ mặt trời.
Bạn đã từng nghe nói về bầu trời màu xanh lá trên hỏa tình hay chưa?
Vâng, trên hành tinh đỏ, bầu trời không giống như chúng ta thấy trên trái đất.
Thay vì mặt trời có màu vàng hoặc cam, thì mặt trời trên hỏa tình lại có màu xanh.
Hình ảnh được chụp vào ngày 30 tháng 11 năm 2025 bởi camera náp cam trên Perseverance.
Đây là camera dẫn đường bên trái, được gắn trên cột buồm của xe tự hành và hỗ trợ quá trình di chuyển.
Bạn thấy khung cảnh mặt trời thực tế trên hỏa tình như thế nào?
Hãy để lại cảm nhận của mình bên dưới phần bình luận để chia sẻ cùng với mọi người nhé!
Một trong những nhiệm vụ quan trọng của tàu Perseverance là thu thập mẫu vật đất đá hỏa tình để mang về trái đất trong tương lai.
Chúng được đựng trong những ống nghiệm vô chùng.
Một mẫu vật do tàu thám hiểm sao hỏa Perseverance của NASA có thể lưu giữ bằng chứng về sự sống vì sinh vật cổ đại.
Perseverance mang theo 43 ống nghiệm và tính đến tháng 7 năm 2025, 33 ống mẫu vật đã được đổ đầy.
Sau quá trình lấy mẫu tại những vị trí tiềm năng, cuối cùng khoảng 30 ống mẫu vật sẽ được đưa về trái đất để nghiên cứu.
Những ống mẫu vật cỡ viên phấn này sẽ giúp nhân loại trả lời câu hỏi về sự sống từng tồn tại trên hỏa tình hay không.
Đây là hình ảnh của 33 lõi mẫu vật mà tàu Perseverance đã thu thập được.
Trong số các mẫu vật đã được thu thập, ống mẫu vật thứ 22 được khoan và thu thập từ tảng đá gọi là Jezava, đặc biệt hơn cả.
Tảng đá Jezava gây ấn tượng mạnh với các nhà khoa học bởi cấu trúc vừa đẹp mắt vừa phức tạp.
Được Perseverance phát hiện vào tháng 7 năm 2024, Jezava có cách thước 1m x 0,6m.
Chạy dọc theo tảng đá là những mạch canxi xuân phát trắng.
Giữa những mạch đó là những giải vật chất có màu đỏ, gợi ý sự hiện diện của hematite, một trong những khoảng chất tạo nên màu dị xét đặc trưng của hỏa tình.
Trong các giải đỏ lại xuất hiện những đốm báo, các chấm sáng có viên tối màu.
Các nhà khoa học giải thích kiểu hoa văn này thường hình thành khi khoảng chất sắt bị biến đổi bởi phản ứng hóa học liên quan đến nước.
Bên cạnh đó, tảng đá còn chứa sắt Phosphate và các tinh thể nhỏ olivine hé lộ lịch sử địa chất nhiều giai đoạn,
từ quá trình núi lửa đến sự thấm ướt của nước rồi các phản ứng oxy hóa khử sau này.
Sự kết hợp của nhiều loại khoảng chất và dấu vết hóa học khiến Jezava trở thành một trong những tảng đá thú vị nhất mà Perseverance từng nghiên cấu.
Đồng thời là ứng cử viên tiềm năng để tìm kiếm manh mối về môi trường sống cổ đại trên hỏa tinh.
Những tảng đá như Jezava, Trứng nhện, Đồi đầu lâu không chỉ là những khối vật chất vô trì nằm trên bề mặt hỏa tinh,
mà mỗi đường vân, mỗi lớp khoảng chất trên chúng đều là những trang nhật ký cổ xưa ghi lại lịch sử của nước,
của địa chất và có thể là cả dấu vết của sự sống từng tồn tại trên hành tinh đỏ.
Dù chúng ta vẫn chưa có câu trả lời cuối cùng, nhưng mỗi phát hiện mới lại mở ra thêm hy vọng.
Điều nhân loại tiến gần hơn một mước tới việc giải mã bí ẩn lớn nhất của vũ trụ.
Liệu chúng ta có cô đơn trong vũ trụ hay không?
Hải Vương Tinh là hành tinh duy nhất trong hệ mặt trời được tìm thấy thông qua dự đoán toán học.
Chuyện xảy ra vào năm 1846 và người đầu tiên đưa ra dự đoán về sự tồn tại của Hải Vương Tinh là Urban Le Verrier,
một nhà thiên văn học và toán học người Pháp.
Khi đó, ông đã kiểm tra chuyển động quay của 7 hành tinh và nhận thấy có điều gì đó không ổn về quỹ đạo của Thiên Vương Tinh.
Nó giững như di chuyển không phù hợp với các định luật của Newton.
Lý do duy nhất giải thích cho điều này là phải có một hành tinh nằm ngoài quỹ đạo của Thiên Vương Tinh đang làm nhiễu loạn chuyển động của nó.
Ông ấy đã làm một số phép tính và sau đó tuyên bố rằng phải có hành tinh thứ 8 tồn tại bên ngoài quỹ đạo Thiên Vương Tinh.
Sau khi nghe dự đoán của Urban Le Verrier, một số nhà thiên văn học đã tìm kiếm nó.
Nhưng do sự lỗi thời của bản đồ sao và kỹ thuật quan sát kém thời mấy giờ,
họ đã lướt qua Hải Phương Tinh mà không hề nhận ra.
Cuối cùng, Le Verrier gửi dự đoán của mình cho Johann Gottfried Gallo, nhà thiên văn học tại Đài quan sát Berlin.
Ngay trong đêm tìm kiếm đầu tiên, vào ngày 23 tháng 9 năm 1846,
Gallo đã tìm thấy Hải Phương Tinh chỉ cách 5 độ so với vị trí mà Le Verrier dự đoán.
17 ngày sau, vệ tinh lớn nhất của Hải Phương Tinh là Triton cũng được phát hiện.
Ngay sau khi được phát hiện, việc đặt tên cho hành tinh mới đã gây nên một cuộc tranh luận không ngất.
Vì Le Verrier là người đã khám phá ra hành tinh mới, ông đòi quyền đặt tên cho khám phá của mình.
Ông nhanh chóng đề xuất tên gọi cho hành tinh này là Neptune.
Sau đó, ông lại đề xuất đặt tên của mình cho hành tinh mới này, tức là hành tinh Le Verrier.
Nếu đề xuất được chấp nhận, có lẽ giờ này chúng ta đã có một hành tinh là Le Verrier trong hệ mặt trời.
Nhưng đề xuất nhanh chóng gặp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các nhà thiên văn học khác.
Nếu hành tinh mới được gọi là Le Verrier, thì họ cũng đề xuất đặt tên cho thiên vương tinh là Herschel,
theo tên người phát hiện ra nó là William Herschel.
Cuối cùng, sau nhiều tranh luận, cái tên Neptune được chấp nhận bằng ý nghĩa là vị thần biển cả trong thần thoại Hy Lạp.
Trong suốt khoảng thời gian từ năm 1846 đến năm 1930, Hải Vương Tinh là hành tinh xanh nhất trong Thái Dương hệ.
Và sau khi Diêm Vương Tinh được tìm ra vào năm 1930, trở thành hành tinh thứ 9 của hệ mặt trời,
Hải Vương Tinh trở thành hành tinh xa thứ 2.
Nhưng đến năm 2006, khi Diêm Vương Tinh rơi xuống trở thành hành tinh luồn,
Hải Vương Tinh lại trở lại thành hành tinh xa nhất hệ mặt trời cho đến tận bây giờ.
Với đường kính tại xích đạo là 40.528 km, Hải Vương Tinh có kích thước gấp 4 lần trái đất.
Nó hoàn thành một vòng tự quay trong 16 giờ, nghĩa là một ngày trên Hải Vương Tinh chỉ kéo dài 16 giờ.
Ẩn mình trong không gian sâu thẳm, nó quay quanh mặt trời ở khoảng cách 30 đơn vị thiên văn,
tức khoảng 4,5 tỷ km.
Khoảng cách này gấp 30 lần khoảng cách giữa trái đất và mặt trời.
Điều này khiến mặt trời xuất hiện trên bầu trời của Hải Vương Tinh
chỉ có kích thước bằng 1 phần 30 so với mặt trời được nhìn thấy trên trái đất.
Nên ánh sáng mặt trời trở thành điều xa xỉ,
chỉ bằng 1 phần 900 lần so với ánh sáng mặt trời chiếu đến trái đất.
Vì vậy, hành tinh này rất lạnh, nhiệt độ trong bầu khí quyển hành tinh là âm 214 độ C,
chỉ nhìn hơn một chút so với Thiên Vương Tinh.
Ở khoảng cách 4,5 tỷ km, khiến nó có một quỹ đạo dài,
hành tinh cần tới 165 năm để di chuyển hết một vòng quanh quỹ đạo.
Nên kể từ khi được phát hiện vào năm 1846,
đến nay chúng ta mới chỉ thấy hơn 1 năm Hải Vương Tinh mà thôi.
Như chúng ta đã biết, Hải Vương Tinh là một trong hai hành tinh băng khổng lồ của hệ mặt trời,
bên cạnh hành tinh láng giềng của nó Thiên Vương Tinh.
Nó được cho là cấu tạo chủ yếu bởi chất lỏng đặc và nóng,
được tạo thành từ nước, ammonia và mê tan.
Phía trên là lớp mây dày gồm hy rô, mê tan và heli.
Trong cùng có thể là lõi đá rắn như lõi trái đất, có thể lên tới 5.100 độ C.
Trong số các hành tinh khổng lồ của hệ mặt trời, Hải Vương Tinh là hành tinh đặc nhất.
Trục quay của Hải Vương Tinh nghiêng 28 độ so với mặt phẳng quỹ đạo của nó quanh mặt trời,
tương tự như độ nghiêng trục của trái đất.
Điều này có nghĩa, Hải Vương Tinh cũng trải qua các mùa giống như trái đất.
Tuy nhiên, vì một năm của nó rất dài,
nên mỗi mùa trên Hải Vương Tinh kéo dài hơn 40 năm.
Nói tóm lại, hành tinh băng khổng lồ là một thế giới xa xôi, khó tiếp cận.
Cho đến nay, chỉ duy nhất một tàu vũ trụ từng ghé thăm Hải Vương Tinh,
đó là tàu Voyager 2,
con tàu đã có chuyến tiếp cận đầu tiên và cũng là duy nhất.
Đó là cuộc gặp gỡ lịch sử năm 1989,
mang lại vô vàn những thông tin quan trọng về hành tinh này.
Đây là hình ảnh cận cảnh đầu tiên mà chúng ta nhận được
khi tàu du hành 2 tiếp cận Hải Vương Tinh.
Một hình ảnh mang tính biểu tượng đã đi sâu vào tâm trí chúng ta,
trở thành ấn tượng đầu tiên của con người về hành tinh băng khổng lồ.
Nó cho thấy Hải Vương Tinh có màu xanh lam đậm.
Bên phải màn hình là hình ảnh của Hải Vương Tinh,
còn bên trái màn hình là hình ảnh của Thiên Vương Tinh.
Cả hai đều được chụp bởi tàu Voyager 2.
Bạn có thể thấy màu sắc của Hải Vương Tinh
đậm hơn nhiều so với người láng giềng của nó.
Điều này là do nhóm đội ngũ Voyager
đã nâng màu hình ảnh lên để thể hiện rõ hơn
các đám mây và các đặc điểm nổi bật khác trên hành tinh.
Nhưng nó đã vô tình khiến chúng ta có cái nhìn sai lệch
về màu sắc thực sự của Hải Vương Tinh.
Vì thế, vào năm 2024,
các nhà nghiên cứu đã xử lý lại các hình ảnh
trả lại màu sắc thực tế của Hải Vương Tinh,
cho thấy Hải Vương Tinh có một màu xanh nhạt,
hành tinh trông giống Thiên Vương Tinh hơn nhiều
so với suy nghĩ trước đây của chúng ta.
Hải Vương Tinh là một hành tinh hung dữ
với những cơn bão khổng lồ
và có những cơn gió mạnh nhất hệ mặt trời.
Vào tháng 8 năm 1989,
Voyager 2 đã chụp được một cơn bão lớn
có tên làm vết tối lớn trên Hải Vương Tinh.
Cơn bão này giống vết đỏ lớn của Mập Tinh.
Nó có kích thước khoảng 13.000 x 6.600 km,
đủ để bao phủ trái đất của chúng ta.
Xung quanh cơn bão,
gió có tốc độ lên tới 2.100 km trên giờ,
một sức gió lớn nhất đo được
trong các hành tinh của hệ mặt trời.
Các cơn bão trên Hải Vương Tinh là điều thú vị
và các nhà thiên văn luôn tò mò về số phận của chúng.
Liệu chúng sẽ tồn tại mãi mãi
giống như vết đỏ lớn của Mập Tinh,
hay sẽ biến mất?
Khi Hubble được phóng vào không gian,
nó đã có cái nhìn về hướng Hải Vương Tinh
vào năm 1994.
Kết quả là, cơn bão đã biến mất.
Thay vào đó, một cơn bão mới tương tự
đã được tìm thấy ở bóc bán cầu của hành tinh.
Điều đó cho thấy,
các cơn bão trên Hải Vương Tinh
chỉ tồn tại trong thời gian ngắn vài năm,
sau đó tan biến.
Mặc dù không còn thấy các cơn bão,
nhưng những đám mây trắng tinh khôi
vẫn hiện diện trong bầu khí quyền.
Đây là hình ảnh Voyager 2
chụp các đám mây trên Hải Vương Tinh.
Còn bức ảnh màu nâng cao này
được chụp vào thời điểm tàu vũ trụ
tiếp cận gần nhất với Hải Vương Tinh,
cho thấy các đám mây phía trên cao
đổ bóng xuống tầng mây thấp hơn.
Bầu khí quyền của Hải Vương Tinh
chứa 80% là Hydro,
19% Helium
cùng một lượng nhỏ Methane.
Màu xanh lam của hành tinh
đến từ khí quyền chướm Methane của nó.
Như chúng ta biết,
Methane hấp thụ các màu khác,
nhưng phản xạ màu xanh lam
tạo cho hành tinh băng khổng lồ này
có màu sắc xanh đặc trưng.
Hải Vương Tinh là hành tinh
có gió mạnh nhất hệ mặt trời
và điều thú vị là hầu hết gió
đều di chuyển ngược chiều
với chuyển động quay của hành tinh.
Mặc dù nằm cách xa
và nhận được ít năng lượng từ mặt trời,
nhưng gió trên Hải Vương Tinh
có thể mạnh gấp 3 lần gió trên mọc tinh
và gấp 9 lần gió trên trái đất.
Những cơn gió này cuốn
những đám mây khí Methane đông lạnh
di chuyển khắp hành tinh
với tốc độ có thể lên tới
2400 kmh, mạnh nhất hệ mặt trời.
Để hình zoom,
ngay cả những cơn gió mạnh nhất trên trái đất
cũng chỉ đạt tốc độ khoảng
400 kmh mà thôi.
Thu nhỏ hình ảnh một chút,
chúng ta có thể thấy điều gì đó kỳ lạ.
Dường như hành tinh này
có vành đai.
Đúng thế, Voyager 2 đã chụp được hình ảnh
về vành đai chiếc nhẫn của Hải Vương Tinh
vào tháng 8 năm 1989.
Bức ảnh này
chụp được từ khoảng cách 280.000 km
trong điều kiện
xe khuất ánh sáng.
Hải Vương Tinh có ít nhất 5 vành đai chính.
Các vành đai này
được cho là tương đối trẻ
và không bền vững như các vành đai của Thổ Tinh.
Đây là hình ảnh
được chụp bởi James Webb
vào năm 2022
cho thấy các vành đai và mặt trăng
của Hải Vương Tinh.
3 vành đai chính bao gồm
vành đai Gero, rất mờ,
cách tầm hành tinh khoảng 42.000 km.
Tiếp theo là vòng
Le Verrier, sáng nhất,
cách 53.000 km.
Còn ngoài cùng là vành đai
Adams, cách 63.000 km.
Mặc dù
là hành tinh xa mặt trời nhất
và rất lạnh, nhưng thực tế
hành tinh lạnh nhất hệ mặt trời
lại là Thiên Vương Tinh chứ không phải
Hải Vương Tinh.
Lý do được giải thích là vì
Hải Vương Tinh có thể tỏa ra nhiệt từ bên trong.
Nhiệt độ trong lõi của nó
có thể lên tới 5.100 độ C.
Trong khi Thiên Vương Tinh
hầu như không tỏa ra bất kỳ nhiệt lượng
dư thừa nào. Điều này có thể
là do một lượng lớn vật chất
đã đâm vào Thiên Vương Tinh trong quá khứ
hàng tỷ năm trước, làm cạn kiệt
tất cả sức nóng ban đầu của hành tinh
nên khiến Thiên Vương Tinh
lạnh hơn Hải Vương Tinh mặc dù
nó ở gần mặt trời hơn.
Hải Vương Tinh và Thiên Vương Tinh
cũng nổi tiếng với những cơn mưa
kim cương. Điều này có thể
xảy ra bởi vì áp suất khí quyển
cao trên các hành tinh này gấp
hơn 200.000 lần so với trên
trái đất và vỡ khí mê tan
trong khí quyển để giải phóng
carbon. Carbon sau đó
tập hợp lại thành các chuỗi dài
để tạo thành các cấu trúc tinh thể như
cơn mưa kim cương. Những
viên kim cương này chìm xuống lớp phủ
nơi chúng bị bốc hơi bởi những
điều kiện khắc nghiệt hơn.
Tại vùng sâu nhất của lớp phủ
có thể đạt nhiệt độ khoảng 6.700 độ C
với áp suất gấp 6 triệu
lần trái đất. Sau đó
chúng nổi lên để lặp lại quá trình.
Vào thời điểm Voyager 2
bay qua Hải Vương Tinh
nó không có các thiết bị phù hợp
để quan sát cực quang. Cực quang
được hình thành khi các hạt năng lượng cao
tích điện từ mặt trời
bị cuốn vào tư trường của một hành tinh.
Tư trường này dẫn các hạt
về phía hai cực của hành tinh
nơi chúng va trạm và y âm hóa
các phân tử khí quyển trên đường đi
khiến chúng phát sáng.
Không giống như cực quang trên trái đất
xuất hiện ở các vĩ độ cực Bắc
và cực Nam gần Bắc cực
và Nam cực của hành tinh chúng ta.
Cực quang của Hải Vương Tinh xuất hiện
gần vĩ độ trung bình của hành tinh.
Đó là bởi vì tư trường
của Hải Vương Tinh nghiêng 47 độ
so với chủ quay của nó
nên các cực từ của hành tinh này
nằm giữa các cực của địa lý và
đường xích đạo.
Vào tháng 3 năm 2025
James Webb đã tung ra
những hình ảnh lung linh về cực quang
ở vĩ độ trung bình của Hải Vương Tinh
tỏa sáng khắp hành tinh.
Chúng được thể hiện bằng màu
lục lam trong bức ảnh.
Đây là lần đầu tiên cực quang được
nhìn thấy trên Hải Vương Tinh.
Các nhà khoa học đã phát hiện
cực quang trên Bầu Tinh, Thổ Tinh
và Thiên Vương Tinh hơn
30 năm trước. Nhưng cực quang
trên Hải Vương Tinh vẫn chưa được phát hiện
cho đến tận bây giờ.
Hải Vương Tinh có
16 mặt trăng được biết đến,
được đặt theo tên của các vị thần nước
trong tiếng Hy Lạp. Vệ tinh
lớn nhất của Hải Vương Tinh là Triton.
Khối lượng của nó chiếm 99,5%
khối lượng trên quỹ đạo
của hành tinh này.
Triton được
William Lachelle phát hiện vào
ngày 10 tháng 10 năm 1846,
chỉ 17 ngày
sau khi phát hiện ra Hải Vương Tinh.
Có thể vì Hải Vương Tinh
được đặt theo tên vị thần biển
cả Lạ Mã, nên các vệ tinh
của nó cũng được đặt theo tên của
nhiều vị thần biển nhỏ hơn
và các nữ thần biển trong thần thoại Hy Lạp.
Năm 1989,
sau khi Voyager 2
tiếp cận gần nhất với Hải Vương Tinh,
5 giờ sau, nó đã bay qua
Triton, vệ tinh lớn nhất
của Hải Vương Tinh, ở khoảng cách
40.000 km.
Đây là những hình ảnh mà tàu Voyager 2
đã chụp được về Triton.
Đây cũng là mặt trăng duy nhất
trong hệ mặt trời, quay quanh hành tinh
của nó theo hướng ngược lại
với hướng tự quay của hành tinh,
tức nó có quỹ đạo nghịch hành.
Điều này cho thấy Triton có thể
từng là một thiên thể độc lập
bị Hải Vương Tinh bắt giữ.
Có lẽ nó từng là
một hành tinh lùn trong vảnh đai
khuỷu bờ hoặc một vật thể cổ đại.
Ở thời điểm hiện tại,
Triton đang bị xoắn vào trong
vì ra tóc thủy chiều.
Trong tương lai xa, khoảng 3,6 tỷ
năm nữa, nó sẽ bị
xé toạc bởi lực thủy chiều.
Triton cực kỳ lạnh,
với nhiệt độ bề mặt khoảng 235 độ C.
Dưới lớp vỏ lạnh da ấy,
các nhà khoa học tin rằng
có thể tồn tại một đại dương ngầm
nơi nhiệt từ lõi giữ cho nước
không bị đóng băng hoàn toàn.
Trong vùng tối lạnh lẽo,
cách trái đất hơn 4 tỷ km,
Triton trở thành một trong những nơi
đầy hứa hẹn cho việc kìm kiếm
sự sống ngoài trái đất.
Một thế giới nhỏ bé nhưng tràn ngập
những câu chuyện mà nhân loại vẫn đang
dần hé mở.
Đây là cảnh tượng ngoạn mục khi Hải Vương Tinh
và Triton xuất hiện cùng nhau
với hình dạng lưỡi liềm khi tàu
Voyager 2 tiếp cận gần nhất với Hải Vương Tinh.
Còn bức ảnh này là gen web
chụp hệ thống của Hải Vương Tinh.
Trong đó Triton nổi bật với màu xanh lam,
còn xung quanh Hải Vương Tinh
là 6 mặt trăng khác.
Dù tàu Voyager 2
đã ghé thăm và đem đến
nhiều hiệu biết giá trị về Hải Vương Tinh,
nhưng vẫn còn đó rất nhiều điều bí ẩn
chưa được giải mã
về hành tinh xa nhất hệ mặt trời.
Hành tinh này nhận được rất ít năng lượng
từ mặt trời,
vậy những cơn gió siêu âm trên hành tinh
có nguồn gốc từ đâu?
Vì sao các cơn bão trên Hải Vương Tinh
lại biến mất nhanh hơn nhiều
so với suy nghĩ của chúng ta?
Hay nguồn gốc thực sự của Triton là gì?
Tất cả sẽ được giải mã
khi các sứ mệnh tương lai
sẽ trở lại Hải Vương Tinh.
Nếu NASA hoặc ESA
thực hiện sứ mệnh Neptune-Odyssey
đang được đề xuất
cho thập niên 2030,
đó sẽ là chuyến ghé thăm
đầu tiên sau hơn 40 năm
đến hệ thống Hải Vương Tinh
giúp con người trả lời
những câu hỏi còn bỏ ngỏ này
và có thể mở ra một chương mới
về các hành tinh băng khổng lồ.
Câu hỏi chúng ta có đơn độc
trong vũ trụ này hay không
đã thu hút sự chú ý
của nhân loại suốt nhiều thế kỷ.
Từ thập niên 1960,
cộng đồng khoa học liên tục cố gắng
phát hiện những tín hiệu
từ những nền văn minh cao cấp
nằm trong dự án toàn cầu SETI
tìm kiếm trí thông minh ngoài trái đất.
Các nhà nghiên cứu sử dụng
kính viễn vọng vô tuyến để quét bầu trời
tìm tín hiệu khác hường
có thể hé lộ dấu vết
của người ngoài hành tinh.
Ngoài những tín hiệu vô tuyến,
họ cũng cân nhắc tìm kiếm
dấu hiệu của công nghệ tiên tiến
như siêu cấu trúc, ô nhiễm khí quyển
hoặc sự phát thải năng lượng kỳ lạ
giúp cung cấp bằng chứng thuyết phục
về sự sống thông minh ngoài trái đất.
Còn ngay lúc này,
một dự án có tên là HOMANS
có nghĩa là con người
được thực hiện bởi Bảo tàng Powerhouse
của Australia
và Viện Công nghệ Massachusetts, Mỹ.
Tham gia dự án,
mọi người trên khắp thế giới
có thể thu âm những thông điệp,
lời nhắn cười của mình
để gửi vào vũ trụ.
Từ các em nhỏ
cho đến những người trưởng thành,
bất kể bạn nào,
bạn là ai,
làm công việc gì,
ở quốc gia nào,
đều có thể tham gia vào sứ mệnh
gửi lời nhắn của mình vào vũ trụ.
Đó có thể là ước mơ của bạn
hay niềm đam mê
hoặc chỉ đơn giản là suy ngẫm của bạn
về cuộc sống và thế giới xung quanh.
Tất cả đều được tôn trọng
và tiếng nói của bạn sẽ được gửi đến
các quỷ sao xa xôi,
nơi mà nền phát minh tiên tiến
có thể đang tồn tại.
Theo kế hoạch,
thời gian nhận thông điệp sẽ bắt đầu
từ bây giờ cho đến năm 2027.
Dự kiến, vào ngày 5 tháng 9
năm 2027,
thông điệp sẽ được gửi vào vũ trụ
đúng dịp kỷ niệm 50 năm
ngày phóng vào vũ trụ Voyager 1.
Giờ đây,
cơ hội đang dành cho bạn.
Nếu bạn tin người của hành tinh là có thật,
thì bây giờ là lúc bạn có cơ hội
gửi lời chào tới họ.
Link đăng ký và gửi thông điệp
tôi sẽ để bên dưới phần mô tả
của video. Vì vậy,
việc của bạn bây giờ là suy nghĩ xem
mình sẽ gửi lời nhắn gì
tới các nền phát minh ngoài trái đất.
Sau đó hãy thu âm rồi bấm vào đường link
và làm theo hướng dẫn.
Dự án Humans
không chỉ gửi đi những thông điệp
của người trái đất vào vũ trụ,
mà nó còn là cách để các nhà nghiên cứu
tôn vinh xứ mệnh không gian Voyager 1,
tàu vũ trụ hiện bay xa nhất của nhân loại.
Vào năm 1977,
tàu Voyager 1 và 2
được phóng cách nhau 16 ngày
nhằm khám phá các hành tinh
phía ngoài của hệ mặt trời.
Trên mỗi tàu vũ trụ mang theo
một chiếc đĩa vàng giống hệt nhau,
mỗi đĩa như một viên nang thời gian
mô tả đa dạng sự sống
trên trái đất. Nó sứa lời chào
từ 55 ngôn ngữ khác nhau
trên thế giới, trong đó có cả
lời chào bằng tiếng Việt được thực hiện
bởi giọng đọc của ông Trần Trọng Hải.
Lời chào đó như sau.
Ngoài các lời chào từ
55 ngôn ngữ, trên đĩa vàng
cũng có 116 bức ảnh,
kèm theo đó là nhiều bản thu
các âm thanh tự nhiên như
tiếng sóng, gió, sấm xét
hay các tiếng loài động vật như chim,
cá voi, cá heo, v.v.
Ngoài ra, trên chiếc đĩa
còn chứa rất nhiều các bác phẩm âm nhạc
từ nhiều nền văn hóa
và thời đại khác nhau.
Dự án Humans
được lấy cảm hứng từ đĩa vàng
trên tàu Voyager,
nhưng có một sự khác biệt lớn về mặt công nghệ.
Hàng nghìn giọng nói
từ khắp nơi trên thế giới
sẽ được sử dụng công nghệ tiên tiến
là sóng nano, dạng sóng âm thanh
của thông điệp, khắc thành hình
xoắn ốc trên một tấm thông tin rộng
8 inh, cơn tự như đĩa than.
Nếu ở đĩa vàng,
con người chủ yếu thể hiện sự tồn tại
của chúng ta với người ngoài hành tinh,
thì với dự án Humans
mang tính đội tâm sâu sắc hơn.
Humans muốn phản ánh sâu sắc
về bản chất của chúng ta
với người ngoài hành tinh.
Đĩa vàng trên tàu Voyager
từ lâu đã trở thành biểu tượng
của việc con người nỗ lực liên lạc
với người ngoài hành tinh,
nhưng Voyager không phải là thông điệp duy nhất.
Bây giờ, hãy cùng tôi khám phá
những thông điệp khác mà con người đã gửi
vào không gian.
Thông điệp Marcy
là một trong những tín hiệu vô tuyến
đầu tiên nhắm tới trí thông minh liên sao.
Thông điệp bao gồm
3 chữ M-I-R
có nghĩa là hòa bình và thế giới
trong tiếng Nga.
Lenin và U-S-S-R
mã hóa bằng mã Morsi
và truyền tới Kim Tinh
vào năm 1962
từ tổ hợp radar hành tinh mới xây dựng
ở Crimea.
Quá trình truyền được chia thành 2 phần.
Tiếp nhắn đầu tiên là M-I-R
chuyển đi vào ngày 19 tháng 11
năm 1962
và tiếp nhắn thứ 2 bao gồm
sữ Lenin và U-S-S-R
chuyển vào ngày 24 tháng 11
năm 1962.
Cả 2 tín hiệu phản xạ
từ bề mặt Kim Tinh và được thu lại
trên trái đất sau 4,5 phút.
Xét theo vị trí của Kim Tinh
trong tháng 11 năm 1962
cho đến hiện tại,
thông điệp đã chuyển khắp vũ trụ
và nó đang hướng về phía tròm sao Thiên Bình.
Năm 1972
tàu Pioneer 10 được phóng.
Một năm sau,
tàu Pioneer 11 cũng cắt cánh
để khám phám Mộc Tinh
và sau đó rời khỏi hệ mặt trời.
Bộ đội Pioneer mang theo
một tấm bảng mạng vàng
chứa đựng các hình vẽ, thông tin về trái đất
và sự sống trên trái đất.
Tấm thông tin dài 23cm
và rộng 15cm.
Trên tấm kim loại này
có vẽ hình tượng của một người đàn ông
và một người đàn bà.
Tay phải người đàn ông dơ lên
biểu thị chào hỏi các nền văn minh khác.
Hình vẽ, hình học sau lưng họ
là những đường nét của con tàu Pioneer.
Những đoạn thẳng ở bên trái
là biểu thị đặc trưng của một số hành tinh
mà chúng ta quan sát thấy.
Trung tâm của các đoạn thẳng đó
là vị trí hệ mặt trời.
Ngoài ra, bên dưới có 9 hình tròn nhỏ
có kích thước khác nhau
để thể hiện mặt trời
và các hành tinh trong thái sân hệ
theo đúng tỷ lệ kích thước.
Hình tròn nhỏ thứ ba
là vị trí xuất phát của con tàu.
Còn 2 vòng tròn ở phía trên cùng bức hình
đó là biểu thị con người đã biết được
phân tử vật chất đơn giản nhất
đó là 2 nguyên tử hero hợp thành.
Tấm kim loại trên Pioneer 10
là thông điệp đầu tiên mà các nhà khoa học
gửi đi với hy vọng rằng
một ngày nào đó sẽ có nền văn minh
ngoài trái đất biết đến
Thật tiếc là vào năm 2006
tàu Pioneer 10 đã mất liên lạc
với trái đất và nó đã trôi nổi
vô định trong không gian kể từ đó.
Còn tàu Pioneer 11
cũng cạn kiệt nhiên liệu
và dừng hoạt động năm 1995.
Hiện tại,
cả 2 tàu vũ trụ đều trôi nổi
vô định trong không gian cùng thông điệp của nó.
Ngay sau thông điệp của tàu Pioneer
một thông điệp khác đã được gửi
vào năm 1974
nó được gọi là tin nhắn Arexibo.
Đây là một bức thư vô tuyến
liên hành tin. Nó được gửi đi
từ kỳ nguyễn vọng Arexibo
ở Puerto Rico vào
ngày 16 tháng 11 năm 1974
và hướng thẳng
tới đối tượng M13.
Đây là một cụm sao hình cầu
trong tròm sao vũ tiên, cách trái đất khoảng
25.000 năm ánh sáng.
Thông điệp bao gồm 1.679 tín hiệu
chúng được mã số theo
nhị phân. Nó có dung lượng khoảng
210 byte và được truyền
ở tầng số 2,380 MHz.
Tổng thời lượng phát sóng
của thông điệp là gần 3 phút.
Bên trong thông điệp có chứa số liệu
về các hành tinh của hệ mặt trời,
cầu trúc ADN sinh học,
hình dạng cơ thể của con người theo đồ họa
cùng một số các thông tin quan trọng khác
về trái đất. Vì khoảng cách
đối tượng M13 rất xa
nên theo dự kiến thông điệp
sẽ đến đích vào khoảng 25.000
năm sau. Và giả sử
nếu ở đó có một nền văn minh
tồn tại và trả lời chúng ta
thì ít nhất cũng phải mất thêm
25.000 năm nữa chúng ta mới
nhận được. Do đó,
thông điệp Arexibo được coi như
một minh chứng cho những thành tựu
về công nghệ, chứ không phải là nỗ lực
để giao lâu với nền văn minh ngoài
trái đất. Bởi vì 50.000
năm là một khoảng thời gian quá lâu
với cuộc sống của con người.
Nếu ở đó thật sự
có một nền văn minh liên lạc với chúng ta
có lẽ phải đến hàng nghìn
đời con cháu chúng ta về sau
mới nhận được câu trả lời.
Thông điệp Cosmic Crow
Năm 1999
và năm
2003, hai
bộ thông điệp vô tuyến liên sao được gửi
từ Ukraine hướng tới
hệ 9 ngôi sao. Thông điệp
bao gồm ký hiệu đặc biệt tạo ra
nhằm đại diện cho những dữ liệu cơ bản
khác nhau như bằng chữ cái
phép tính toán học, đơn vị đo lường
tên các hành tinh, nguyên tố
hóa học, khái niệm vật lý, sinh vật
học, v.v. Thông điệp
được chuyển đi nhiều lần. Ngôi sao
gần nhất mà dự án nhắm tới là
Gliese 49, nằm trong
tròm sao tiên hậu, cách trái đất
32 năm ánh sáng. Còn
ngôi sao xa nhất là 16 Shiny
một hệ thống 3 ngôi sao
ở cách trái đất khoảng 69
năm ánh sáng, ở hướng tròm sao
Giờ đây, với dự án Humans
chúng ta đang đứng trước cơ hội
được gửi lời chào của mình đến người ngoài hành tinh
Hãy tưởng tượng
nếu người ngoài hành tinh thật sự
đang sinh sống trên một thế giới xa xôi
nào đó ngoài kia, và khi họ
gặp được tàu vũ trụ hay
những tín hiệu vô tuyến mà chúng ta gửi đến
họ sẽ làm gì?
Đó sẽ là một chuỗi những giả thiết
thú vị. Họ có thể sẽ trả lời
chúng ta bằng những tín hiệu vô tuyến
gửi những lời chào thân thiện
hay những thông tin từ hành tinh
của họ, và hàng chục
hoặc hàng nghìn năm sau
con cháu của chúng ta sẽ nhận được
câu trả lời. Nhưng nếu
người ngoài hành tinh là một thế lực hiếu chiến
và không mấy thân thiện, với
trình độ công nghệ vượt trội, họ có thể
tìm đến trái đất và đe dọa sự sống
trên hành tinh này.
Vì vậy, nhà văn lý Stephen Hopkins
từng nói, con người cần
đề cao cảnh giác thì cố gắng
liên lạc với người ngoài hành tinh.
Tôi hình dung họ có thể tồn tại
trên những phi thuyền khổng lồ
sau khi dùng cạn kiệt mọi tài nguyên
từ hành tinh gốc của họ.
Những người ngoài hành tinh văn minh này
có thể trở thành dân du mục
đi chinh phục và xâm chiếm bất kỳ hành tinh
nào họ bắt gặp. Tôi nghĩ
sẽ hợp lý khi cho rằng
họ khai thác mọi hành tinh mới để
lấy nguyên liệu chế tạo nhiều tàu vũ trụ
hơn và tiếp tục di chuyển.
Không ai biết đâu là giới hạn
của họ. Còn bạn nghĩ sao
về vấn đề này? Hãy để lại
ý kiến của mình bên dưới phần bình luận
để chia sẻ cùng với mọi người nhé.
TRAPPIST-1E
là một ngoại hành tinh đất đá
có kích thước tương đồng trái đất.
Nó có đường kính vào khoảng
11.730 km
tương đương 92% đường kính
trái đất. Nó đào quay
quanh một ngôi sao lùn đỏ siêu lạnh
TRAPPIST-1 nằm cách trái đất khoảng
40 năm ánh sáng.
Quan sát từ trái đất
ngôi sao TRAPPIST-1 rất
mờ nhạt. Nó có độ sáng biểu kiến
khoảng 19. Bởi vậy
nó chỉ được phát hiện bằng các kính
thiên văn chuyên dụng mà thôi.
Vào năm 2016
khi các nhà khoa học
sử dụng đài quan sát La Silla
ở Chile, họ đã phát hiện
ra 3 hành tinh quay quanh ngôi sao
TRAPPIST-1. Chúng được đặt tên
lần lượt là TRAPPIST-1A
TRAPPIST-1B và
TRAPPIST-1C.
Đến năm 2017
các nhà khoa học đã tìm thấy thêm 4
hành tinh khác cũng quay quanh ngôi sao
TRAPPIST-1 được đặt tên lần lượt
là TRAPPIST-1D
1E, 1F và
1G. Trong đó
nổi bật lên có hành tinh TRAPPIST-1E
là một hành tinh tiềm năng
nhất cho sự sống.
Hành tinh TRAPPIST-1E
nằm cách sau chủ khoảng 0,029
đơn vị thiên văn AO
tương đương khoảng 4,3 triệu
km. Ở khoảng cách này
hành tinh có một chu kỷ quỹ đạo
rất nhanh. Nó chỉ mất 6,1
ngày để hoàn thành một chu kỷ quỹ đạo.
Điều này có nghĩa
một năm trên hành tinh TRAPPIST-1E
chỉ tương đương 6,1 ngày
trên trái đất mà thôi.
Với khoảng cách và quỹ đạo như vậy
nhiều khả năng TRAPPIST-1E bị sao chủ
khóa thủy chiều. Điều này có nghĩa
trong quá trình quay quanh ngôi sao chủ
một mặt của hành tinh luôn hướng
không phải phía ngôi sao mà còn lại
luôn hướng ra phía ngoài.
Nhiều người tin rằng chính vì bị
khóa thủy chiều nên TRAPPIST-1E
giảm khả năng tồn tại sự sống.
Nhưng một nghiên cấu năm 2018
của các nhà khoa học đã
chỉ ra rằng mặc dù TRAPPIST-1E
bị khóa thủy chiều
nhưng khả năng sinh sống được trên hành tinh này
vẫn rất cao. Các phép đo
cho thấy TRAPPIST-1E có
kích thước bằng 92% kích thước
trái đất, khối lượng bằng
77% khối lượng trái đất,
mặt độ vật chất là 5,65
gram trên cm khối,
chỉ nhìn hơn một chút so với mặt độ vật chất
trên trái đất. Ngoài ra
nó còn có trọng lực bề mặt
bằng khoảng 93% trọng lực bề mặt
trái đất. Nên dù
nó bị khóa thủy chiều nhưng nó
vẫn là một trong những loại hành tinh tiềm năng nhất
cho sự sống ngoài trái đất.
Một hành tinh đất đá đủ mát để nước
có thể tồn tại ở dạng lòng trên bề mặt.
Nó cũng không quá lạnh
để bề mặt bị đóng băng.
Và với khoảng cách rất gần
chỉ cách trái đất khoảng 40 năm ánh sáng
nên các nhà khoa học thời đó
đặt rất nhiều hy vọng vào hành tinh
Trappist-1e. Họ tin rằng
nếu hành tinh có một bầu
khí quyền phù hợp, sự sống có thể
tồn tại và phát triển ở trên đó.
Tuy nhiên đến
năm 2024, các nhà khoa học
chạy mô hình giả lập cho thấy
do hành tinh quá gần sao chủ
nên Trappist-1e
có thể đã bị ngôi sao chủ tước đi
bầu khí quyền khiến nó trở nên
không thích hợp cho sự sống.
Không những vậy, nghiên cứu còn chỉ ra rằng
ngoài Trappist-1e
6 hành tinh khác trong hệ thống Trappist-1
cũng chịu cảnh tương tự
nên nhiều khả năng hệ thống
Trappist-1 không có hành tinh nào
phù hợp cho sự sống.
Vào tháng 9 năm 2025
các nhà khoa học đã công bố
2 nghiên cứu khoa học phân tích
về bầu khí quyền của Trappist-1e.
Họ dựa vào những quan sát
sau nhiều năm từ kính viễn vọng không gian
James Webb để phân tích
bầu khí quyền của Trappist-1e.
Kết quả cho thấy những điều bất ngờ.
Đây là hình ảnh đồ họa
phổ truyền dẫn của Trappist-1e
được thu thập từ máy quang phủ
cận hồng ngoại của James Webb.
Trong đó, màu xanh lam thể hiện
khả năng Trappist-1e có bầu khí quyền
còn màu cam thể hiện
khả năng Trappist-1e không có
bầu khí quyền.
Các nhà khoa học cho biết
để kiểm tra được bầu khí quyền
của Trappist-1e, họ phải chờ đợi
đến khi hành tinh quá cảnh
qua ngôi sao trù.
Khi đó, phân tích ánh sáng chiếu qua
bầu khí quyền của hành tinh,
các nhà khoa học có thể dự đoán được
các chất tồn tại trong bầu khí quyền
vì mỗi chất khác nhau sẽ hấp thụ ánh sáng
ở các bước sóng đặc trưng khác nhau.
Sau khi phân tích kỹ lưỡng
những kết quả quan sát,
các nhà khoa học kết luận
Chúng tôi đang thấy 2 lời giải thích khả dĩ.
Khả năng thú vị thứ nhất
là Trappist-1e có thể có
cái gọi là bầu khí quyền thư cấp,
bầu khí quyền mà ở đó
chứa các khí nặng như niter.
Nhưng cũng không loại trừ khả năng
đây là một tảng đá chân trụi
không có bầu khí quyền.
Điều này cho thấy
mặc dù đã sử dụng James Webb,
kinh viễn vọng không gian mạnh mẽ nhất
mọi thời đại, nhưng các nhà khoa học
vẫn chưa chắc chắn về kết luận của mình.
Họ hy vọng sẽ thực hiện
một cuộc tìm kiếm sâu hơn
về bầu khí quyền của hành tinh này.
Mỗi khi hành tinh này quá cảnh qua ngôi sao,
các quan sát sẽ cho ra
những bức tranh rõ ràng hơn.
Trong những năm tới, các nhà khoa học dự định
sẽ tăng từ 4 quan sát
của James Webb về hành tinh Trappist-1e
lên 20 quan sát
để có nhiều những dữ liệu khoa học hơn
để sớm có kết luận chính xác nhất
về bầu khí quyền của Trappist-1e.
Nhiều nhà khoa học tin rằng
rất khó để xuất hiện sự sống
xung quanh một sao lùn đỏ như Trappist-1.
Mặc dù trong giải ngân hà,
sao lùn đỏ chiếm số lượng
đông đảo và có tuổi thọ dài,
nhưng có một số yếu tố
khiến sự sống rất khó xuất hiện
xung quanh sao lùn đỏ.
Thứ nhất là do sao lùn đỏ
là loại sao rất mát và nhỏ,
nên vùng hỗ trợ sự sống của ngôi sao
thường ở rất gần ngôi sao,
gần đến mức gần như các hành tinh
nằm ở đó đều bị khóa thủy chiều.
Điều này có nghĩa
một mặt của hành tinh luôn bị sao chủ thiếu đốt,
mặt còn lại nằm trong bóng tối vĩnh viễn.
Chính sự khác biệt
của hai mặt như vậy
khiến hành tinh rất khó tạo ra
một bầu khí quyền phù hợp
để duy trì các dạng sống kiểu trái đất.
Thứ hai, sao lùn đỏ thường là
những ngôi sao bùng phát.
Chúng thường xuyên có những đợt bùng phát khổng lồ,
tăng gấp đôi độ sáng chỉ trong vài phút.
Sự biến thiên độ sáng lớn như vậy
khiến sự sống rất khó phát triển
và duy trì xung quanh sao lùn đỏ.
Kể cả chúng có xuất hiện,
nhưng chúng sẽ sớm bị các trận bùng phát
của sao lùn đỏ xóa sổ.
Tuy nhiên, cũng không ít
nhà khoa học cho rằng
chúng ta không nên lấy các dạng sống trên trái đất
áp đặt vào các dạng sống
bên ngoài vũ trụ.
Có thể với những dạng sống mà chúng ta biết,
việc hành tinh bị khóa thủy chiều
và sự bùng phát thường xuyên của sao lùn đỏ
là những thách thức.
Nhưng biết đâu,
ngoài vũ trụ bao la kia,
tồn tại những dạng sống có thể dễ dàng
thích nghi với những điều đó.
Còn bạn nghĩ sao về vấn đề này?
Hãy để lại ý kiến của mình bên dưới phần bình luận
để chia sẻ cùng với mọi người nhé!
Cảm ơn bạn đã theo dõi hết video ngày hôm nay.
Đừng quên đăng ký kênh và bật chuông thông báo
để đón xem những video hấp dẫn
và thú vị khác nhé!
Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại!