Nhạc Phi là vị danh tướng nổi tiếng của nhà Nam Tống, được biết đến bởi tài thao lược, lòng trung thành và tinh thần tận tâm với non sông. Ông không chỉ giỏi cầm quân mà còn luôn quan tâm đến binh sĩ và người dân giữa thời loạn lạc.
Thế nhưng, khi những chiến công ngày càng vang dội, Nhạc Phi lại trở thành cái gai trong mắt những thế lực muốn giữ lợi ích riêng. Tần Cối đã nhiều lần tìm cách cản trở việc Bắc phạt và cuối cùng khiến Nhạc Phi bị bắt, bị kết tội oan cùng con trai Nhạc Vân và bộ tướng Trương Hiến.
Năm 1142, Nhạc Phi bị xử tử tại Đại Lý Tự. Ông ra đi khi sự nghiệp còn dang dở, nhưng hình ảnh một con người giữ vững lòng son giữa nghịch cảnh vẫn được hậu thế nhắc đến qua nhiều thế kỷ.
Có những người có thể bị vùi dập bởi thời cuộc, nhưng không dễ bị thời gian xóa đi những giá trị mà họ đã giữ gìn.
Bài thơ ca ngợi cuộc đời và sự nghiệp của Nhạc Phi, một vị tướng trung liệt thời Nam Tống. Nội dung xoay quanh lòng yêu nước, sự hy sinh vì dân vì nước, tinh thần \"tinh trung báo quốc\" và bi kịch bị hãm hại bởi gian thần, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho hậu thế.
Phong vân khuẩn khuẩn dậy Sơn Hà, Khói lửa ngập trời phủ cõi xa,
Một đời mang trí bình thiên hạ, Chẳng để Giang Sơn quá lệ hoa.
Phở ấy bắc tấn long đong, Quân kim bó ngựa quyệt non tràn về,
Biện lương chìm giữa Sơn Hà, Hai vua thất phủ nước nhà điêu linh.
Nhạc phi đứng giữa không ba, Một bên chữ hiếu một nhà mẹ thân,
Một bên xã tắc nguy nan, Biết đem chữ nghĩa vẻ toàn đôi bên.
Mẹ già chẳng nói một lời, Chỉ đem kiếm sắt khắp đời lên thân,
Bốn chữ sáng tựa sao ngần, Tinh trung báo thuốc một lần ghi tâm.
Áo bào hoác giữa hoàng hôn, Ngựa tung võ sắc bượt ngàn dặm xa,
Cờ bay bay đổ Sơn Hà, Một lòng vì nước chẳng màng thiểm huy.
Năm chăn kỷ tả ra đi, Mười vạn quân giặc kinh kỳ tháo lui,
Ngươm tung giữa trận bút trời, Quy danh nhà khủ vang nơi chiến trường.
Nhưng ông chẳng trọng sát cương, Chỉ mong dân chúng khỏi vương cảnh cùng,
Quân Khoa nghiêm cấm miễu dân, Một nhà một mái phủn thần bình an.
Binh Đâu ông tự hỏi thắng, Người hy sinh trận ông trăm gia tình,
Chiều ban vàng bạc công sanh, Đều đem chia hết cho binh tướng mình.
Một lần phụ trì tình thành, Vua truyền giết hết dân lành trong khôn,
Nhạc phi quỷ tấu trước quân, Dân thường vô tội xin vua mở đường.
Một lời lay động quân vương, Bao người thoát khỏi đoạn trường tự sinh,
Người dân ghi nhớ tấm lòng, Ơn sâu nghĩa nặng truyền trong sự đời.
Nào ngờ công lớn càng cao, Lại sinh đổ kỷ trúng triều đình kia,
Gian thần xeo tiếng phân chia, Rằng nơi biên ải quyền yê quá nhiều.
Chiếu vua truyền gọi hồi chiều, Nhạc phi đành bỏ chiến trường trở lui,
Bao vùng vừa mới thu hồi, Lại rơi vào gõ ngựa người phương xa.
Mười năm gây rừng sơn hạ, Một ngày tan tác lệ xa bên trời,
Ông Lao chẳng thắng lòng người, Một câu than thở chơi vơi giữa đời.
Gian thần dệt mộng khu oan, Tần cối khuế đảo triều quan một thời,
Lòng son chẳng thẹn với đời, Mà mang án từ giữa nơi biển vàng.
Ba chín tuổi một đời người, Chỉ còn gian dở nước trời cách xa,
Thân dù quất giữa phong ba, Lòng son vẫn sáng như là ánh dương.
