Tóm tắt cuộc đời tế công

Chào mừng các bạn đã quay trở lại với Say Sử. Nhắc đến Tế Công, hẳn trong tầm trí chúng ta sẽ hiện lên hình ảnh một vị hòa thượng quần áo rác trưới, tay cầm quạt nang tơi tả, miệng luôn lẫm bẫm những câu ca giao trào phúng, lúc tỉnh lúc say nhưng lại mang trong mình phép thuật thần thông quảng đại để cứu nhân độ thế. Đó là Tế Công trong tiểu thuyết và phim ảnh. Nhưng trên thực tế, Tế Công là một nhân vật có thật trong lịch sử. Ông không có phép thuật dời non lấp biển, cũng không thể biến hóa khung lường. Vậy, đằng sau những giai thoại dân gian nhúng màu huyền bí, cuộc đời thật của ông trong chính sử diễn ra như thế nào? Hôm nay, Say Sử sẽ đưa các bạn ngược dòng thời gian về thời Nam Tống, gạt bỏ lớp xương mù của thần thoại để cùng tấm tắt lại cuộc đời của Tế Công theo lang kính lịch sử khách quàng nhất. Vào những năm thiệu hưng thời Nam Tống, khoảng năm 1130, tại làng Vĩnh Ninh, huyện Thiên Thai, Phủ Thai Châu, này thuộc tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Một cậu bé đã cất tiếng khóc chào đời. Cậu bé đó chính là Tế Công tương lai, tên thật là Lý Tu Duyên. Gia tộc họ Lý tại Thiên Thai không phải là một gia đình tầm thường. Tổ tiên của Lý Tu Duyên là Lý Sùng Cũ, một danh tướng khai quốc công thần thời Bắc Tống, từng giữ chức tiết độ sứ, có công lớn trong việc phò tá tống thái tổ, triệu khuôn dận, lập quốc. Trải qua nhiều đời, gia thế họ Lý tuy không còn nắm giữ binh quyền tột đỉnh như trước, nhưng vẫn là một danh gia vọng tộc, đời đời có người làm quang, gia sản bề thế, được người dân quanh vùng kính trọng. Cha của ông là Lý Mậu Xuân, một người từng làm quang nhỏ tại huyện nhà, nhưng sau đó từ quang về ở ẩn. Lý Mậu Xuân là người hiền lành, nhân hậu, thường xuyên làm việc thiện, tu bổ đền chùa, cứu giúp dân nghèo. Mẹ ông là Vương Thị, cũng là một người phụ nữ xuất thân Khuê Cát, mộ Đạo Phật. Dù gia đình êm ấm, vợ chồng hòa thuận, nhưng mãi đến khi bước vào tuổi trung niên, Lý Mậu Xuân và Vương Thị vẫn chưa có mụn con nào để nối dõi tông đường. Chính vì vậy, sự ra đời của cậu bé họ Lý là một sự kiện trọng đại, mang lại niềm vui vô bờ bến cho cả gia đình. Tương truyền, khi cậu bé đầy tháng, Lý Mậu Xuân đã mời một vị cao tăng là Tính Không Trưởng Lão từ chùa Quốc Thanh ở gần đó đến nhà để làm lễ và đặt tên cho con. Khi nhìn thấy đứa trẻ khôi ngô tuấn tú, ánh mắt sáng ngời, Tính Không Trưởng Lão đã mỉm cười và nói trực tiếp với Lý Mậu Xuân. Nếu trẻ này căng cơ sâu dày, phàm trần khó giữ, duyên với cửa Phật lại vô cùng lớn, ta bàn cho nó cái tên Tu Duyên, mong rằng cả đời nó sẽ tu tập kết thiện duyên với thiên hạ. Lý Mậu Xuân nghe vậy vô cùng mừng rỡ, bèn lấy tên Tu Duyên đặt cho con trai. Lý Tu Duyên lớn lên trong sự bảo bọc, yêu thương của cha mẹ và sự kỳ vọng của cả gia tộc. Với xuất thần danh muôn, ngay từ nhỏ ông đã được hưởng một nền giáo dục toàn diện. Lý Tu Duyên tỏ ra là một đứa trẻ thông minh xuất chúng, trí nhớ hơn người. Ông đọc rộng hiểu nhiều, tinh thông tứ thư ngũ kinh, giỏi thi phú. Không chỉ dừng lại ở nho giáo, nhưng ảnh hưởng từ truyền thống gia đình và môi trường xung quanh ngập tràn không khí Phật giáo tại vùng thiên thai. Lý Tu Duyên còn sớm tiếp xúc và nghiên cứu sâu sắc về các triết lý của Đạo Phật. Những tượng với tài năng và gia thế ấy, Lý Tu Duyên sẽ bước vào con đường khoa cử, thi đổ công danh, làm quang rạng rở tổ tông, đúng như con đường mà mọi nho sinh thời bấy giờ đều hướng tới. Thế nhưng, con đường làm quang lại không hề có sức hút đối với chàng thanh niên họ Lý. Ông chán ghét sự gọ bó của chốn quan trường, không mạng đến công danh lợi lọc. Thay vào đó, ông thích vãng cảnh chùa chiền, đạm đạo với các vị tu hành, tìm hiểu về lẽ luân hồi, nhân quả. Biển cổ lớn nhất làm thay đổi hoàn toàn quý đạo cuộc đời của Lý Tu Duyên xảy ra vào năm ông khoảng 18 tuổi. Trong một thời gian ngắn, cả cha và mẹ ông đều lần lượt lăm bệnh nặng và qua đời. Bầu trời như sập đổ trước mắt chàng thanh niên trẻ. Mất đi hai người yêu thương nhất, Lý Tu Duyên phải tự tay lo liệu tăng lễ cho cha mẹ trong sự tỉnh lặng vô cùng. Trong suốt ba năm thủ tan cha mẹ theo đúng lễ giáo phòng kiến, Lý Tu Duyên giam mình trong nhà. Khoảng thời gian này không chỉ là lúc ông trọn đạo hiếu, mà còn là khoảng thời gian tỉnh tâm để ông suy ngẩm sâu sắc về cuộc đời. Ông nhìn đống gia sản kết xù mà tổ tiên để lại, rồi nhìn vào nấm màu xanh của cha mẹ, nhận ra rằng dù có quyền cao chức trọng, tiền bạc đầy nhà, thì khi nhắm mắt xuôi tay cũng chẳng thể mang theo được gì. Sinh, lão, bệnh, tử là quy luật bất biến không ai có thể tránh khỏi. Vào ngày mãng tan cha mẹ, Lý Tu Duyên gọi những người thân thiết trong dòng họ đến và nói lời quyết định. Gia sản này xin giao lại cho các vị bá thuốc quản lý. Sinh mạng con người ngắn mũi, kiếp nhân sinh và ăn sự đều là huyến mộng. Này ta quyết chí cắt đứt trần duyên, rời khỏi nhà để đi tìm con đường giải thoát trần chính. Mặc cho họ hàng ra sức khuyên can giữ lại, Lý Tu Duyên vẫn kiên định với lựa chọn của mình. Ông từ bỏ thân phận thiếu gia của một danh gia vọng tộc, rủ bỏ mọi vinh hoa phú quý, bước ra khỏi cổng lớn của Lý Phủ, bỏ lại phía sau cả một tương lai rộng mở nơi thế tục. Tràng thanh niên Lý Tu Duyên lúc bấy giờ chỉ có duy nhất một bộ quần áo vải thô trên người cùng một trái tim đang rực cháy khát vọng tầm đạo. Ông không chọn những ngôi chùa nhỏ bé ở quê nhà mà hướng thẳng đến kinh đô Lâm An tức Hàng Châu ngày nay. Thời bấy giờ, Lâm An không chỉ là trung tâm chính trị, kinh tế mà còn là cội nguồn của Phật giáo Thiền Tông, nơi tập trung những bậc cao tăng đại đức và những ngôi đại danh lam cổ tự bề thế nhất thiên hạ. Điểm dừng chân của Lý Tu Duyên là chùa Linh Ẩn. Tọa lạc dưới chân núi Phi Lai Phong, chùa Linh Ẩn khi ấy là một trong Thiền Tông Ngũ Sơn, tức năm ngọn núi Thiền Tông lớn nhất của Nam Tống, với quy mô hàng ngàn tăng chúng, khói hương nghì ngút quanh năm. Tại đây, vị trụ trị đang hoàng dương Phật Pháp là Hạc Đường Huệ Viễn Thiền Sư. Trong lịch sử Phật giáo Trung Hoa, Hạc Đường Huệ Viễn là vị Thiền Sư đời thứ năm của Tông Lâm Tế, vô cùng nổi danh bởi đạo hạnh uyên thâm, phát nhãn tượng minh, có thể nhìn thấu được căng cơ và ngộ tính của người đối diện chỉ qua vài lời vấn đáp. Đứng trước bức tường reo phong của Linh Ẩn tự, Lý Tu Duyên xin được ý kiến vị trụ trị. Trải qua nhiều vòng bẩm báo, tràng thanh niên họ Lý cuối cùng cũng được đưa vào phương trượng. Vừa nhìn thấy Hạc Đường Thiền Sư, Lý Tu Duyên đã quỳ rạp xuống, dập đầu đánh lễ và giống giạc nói. Đệ tử từ Vĩnh Ninh thiên thai lặng lội đến đây, đã thấu hiểu lẽ vô thường, vạn pháp đều là mộng huyển. Nay đệ tử nguyện chủ bỏ hồng trần, dốc lòng hướng Phật, tìm cầu sinh tử đại sự. Kính xin Lão Thiền Sư từ bi thu nhận, cho đệ tử được thế phát quy y. Hạc Đường Thiền Sư trầm ngâm quan sát tràng thanh niên. Dù mặc áo vải thô, phong trần mệt mỏi, nhưng ánh mắt của Lý Tu Duyên lại toát lên sự sáng suốt, kiên định hiếm thấy. Thiền Sư bắt đầu đưa ra những câu hỏi hóc búa về thiền lý, về bản tâm và vạn pháp để thử thấp. Thật bất ngờ, Lý Tu Duyên đối đáp trôi chảy, lời lẽ sắc xảo, đập tan những giáo điệu khùng thước thông thường, thể hiện một tư chất mộ đạo xuất chúng. Nhận ra đây là một bậc pháp khí hiếm có, nếu được mai Dũa sẽ trở thành ngọn đèn sáng của Phật Pháp, Hạc Đường Thiền Sư khẽ mỉm cười và nói Trần Duyên của con đã giấc, Phật Duyên này đã đơn bông, ta chấp thuận cho con nhập mùn. Ngay ngày hôm sau, lễ Thế Pháp Quy Y được cử hành trang nghiêm tại Đại Hùng Báo Điện Chùa Linh Ẩn. Từng lọn tóc xanh rơi xuống thềm đá, các Đức Vĩnh Viễn muốn liên hệ với thân phận công tử nhà họ Lý. Hạc Đường Thiền Sư tự tay bàn pháp dành cho ông là Đạo Tế, chữ Đạo trong Đạo Pháp, chữ Tế trong Cứu Tế. Cái tên này không chỉ là một danh sưng mà còn là lời gửi gắm sự kỳ vọng của Hạc Đường Thiền Sư về một vị tăng nhân sẽ dụng Đạo Pháp để tế thế cứu dân trong tương lai. Trong những năm tháng đầu tiên khoát áo ca xa, Đạo Tế tỏ ra là một tu sĩ mẫu mực. Ông tuân thủ nghiêm ngặt mọi thăng quy giới luật của chốn thiện môn. Chùa Linh Ẩn với quy mô hàng ngàn người, có những quy tắc sinh hoạt vô cùng khắc khe. Mỗi ngày, Đạo Tế thức dậy từ canh ba để tụng kinh, tọa thiền. Ông không nề hà bất cứ công việc nặng nhọc nào, từ gánh nước, bữa củi, nấu cơm dưới nhà trù cho đến quét tước sân chùa. Với nền tảng nho học vững chắc từ nhỏ, khi chuyển sang nghiên cứu kinh tạng Phật giáo, Đạo Tế tiến bộ thần tốc. Những bài kể ông viết, những lần luận đạo của ông với các sư huynh đệ đều thể hiện một tư duy triết học uyên bác, khiến cả giới tu hằng tại Hàng Châu bắt đầu chú ý đến vị tăng sĩ trẻ tuổi này. Những người đinh ninh rằng Đạo Tế trội đây sẽ trở thành một vị cao tăng đạo mạo, một bậc học giả uyên thâm, kế thừa y bác của hạt đường thiền sư. Thế nhưng, lịch sử luôn có những ngã rẽ bất ngờ. Sự mẫu mực ấy không kéo dài mãi. Càng đi sâu vào chứng mộ thiền lý, Đạo Tế càng nhận ra những giới hạn của hình thức. Phật giáo thời Nam Tống bấy giờ đang có xu hướng rơi vào giáo điệu. Nhiều tăng nhân chỉ chú trọng đến việc giữ gìn giới tướng bên ngoài, mặc áo cà sa gấm vóc, ngùi thiền hàng giờ, nhưng trong tâm lại chất chứa mưu cầu danh lợi, xa rời chúng sinh. Và rồi, ông quyết định phá bỏ mọi siền xích của hình thức. Biểu hiện đầu tiên là việc ông không còn chú trọng đến vẻ bề ngoài. Chiếc áo cà sa lành lặng dần trở nên rách trưới, cáu bẩn, bốc mùi. Đôi giày cỏ mòn vẹt để lộ cả ngón chân. Ông không gõ mỏ tụng kinh trong đại điện nữa, mà thường xuyên trốn ra ngoài nằm vắt vẻo trên những cành cây, ngủ gà ngủ gật bên bờ suối, hay ngâm nga những câu thơ trào phúng, cười nhạo thế nhân. Đính điểm của sự nổi loạn gây chấn gọng không chỉ Chùa Linh Ấn mà cả đất Lâm An là việc Đạo Tế công khai phá giới. Ông bắt đầu uống rượu và ăn thịt. Thưa các bạn, trong quan niệm của Phật giáo Đại Thừa tại Trung Hoa, ăn mặn và uống rượu là những trọng tội, là hành vi phỉ bán tam bão, làm ô ế thanh quy. Thế nhưng, Đạo Tế lại thảng nhiên sách vò rượu hồ lô, lão đảo bước đi trên đường phố kinh kỳ nhộn nhịp. Ông Lê La từ quán rượu này đến tự điểm khác hòa mình vào đám đông những người lao động nghèo khổ, những kẻ bần cùng, ăn mày, nơi đáy xã hội. Ông dùng ngôn ngữ bình dân, dùng nụ cười điên dại để hóa giải những oán hờn, dùng đạo lý giảng đơn ẩn dấu trong những câu nói tưởng chừng như điên khùng để thức tỉnh người đời. Giới nghiên cứu lịch sử Phật giáo gọi hiện tượng này là Cùn Thiền, mượn sự điên cùn, dị hợm bên ngoài để phá vỡ sự chấp nê vào hình tướng bên trong. Tuy nhiên, với phận đồng tăng chúng tại Chùa Linh Ẩn, hành động của Đạo Tế là không thể chấp nhận được. Một sự phẫn nộ bùng nổ trong Chốn Thiền môn vốn đề cao sự tỉnh lặng. Các tăng nhân liên tục đệ đơn tố cáo, phàn nàng với vị giám tự, người quản lý trật tự trong chùa. Họ cho rằng Đạo Tế là Tế Điên, là kẻ bệnh hoạn làm bại hoại thanh danh của Linh Ẩn tự, khiến người dân và giới quý tộc kinh thành chê cười. Trước sức ép quá lớn từ hàng trăm tăng chúng, vị giám tự không thể tự mình giải quyết, đành phải thu thập mọi bằng chứng, viết một lá thư tố cáo dài, đem lên phương trượng trình bày trực tiếp với hạt đường thiền sư. Bấm trù trì! Sư đệ Đạo Tế hành vi ngông cuồn, không còn nhân dáng của người xuất gia. Suốt ngày la cả quán xá, xây xừa túy lý, miệng nhai thịt cá, quần áo hồi hám rách nát. Chúng tăng vô cùng bất bình, khách thập phương bàn tán xôn xao. Nay xin trụ trì nghiêm minh môn quy, tước bỏ y bác, trục xuất Đạo Tế khỏi cửa thiền, để làm gương cho kẻ khác, giữ gìn thanh tịnh cho chốn giả làm. Bộ không khí trong phương trượng căng thẳng tỉnh lặng, tất cả đều chờ đợi một phán quyết nghiêm khắc từ vị cao tăng đứng đầu Tông Lâm Tế. Thế nhưng, hạt đường thiền sư không hề tức giận. Ông chậm rãi cầm lá thư tố cáo lên, rồi cầm bút lông, phê thẳng vào đó một câu nói lịch sử. Một câu nói đã trở thành bức bình phong vững chắc nhất bảo vệ Đạo Tế qua cường sóng gió. Pháp môn quán đại, lẽ nào không dung nạp nổi một vị tăng điên? Nói rồi, thiền sư đưa lại tờ giấy cho vị giám tự và mỉm cười im lặng. Câu nói ấy khiến tất cả sứng sờ, không ai dám phản bác thêm nửa lời. Hạt đường thiền sư với tuệ nhãn của một bậc chân tu đã sớm nhìn thấu con người thật của Đạo Tế. Ông biết Đạo Tế tửu nhục xuyên trường qua, Phật tổ lưu tâm trung. Rượu thịt đi qua ruột, nhưng Phật tổ mãi lưu lại trong tim. Sự điên của Đạo Tế thực chất là một phương tiện thiện xảo, một cách thức tu hành nhập thế độ sinh vĩ đại mà những tăng nhân chỉ biết bám víu vào kinh kệ giáo điều không bao giờ với tới được. Nhờ sự bảo bọc tuyệt đối và bao dung của ân sư hạt đường, Đạo Tế tiếp tục được ở lại chùa, chính thức bước vào con đường hành đạo điên rồ mà vĩ đại của mình, gắn liền với biệt danh Tế Công Hòa Thượng, lưu danh Thiên Cổ. Dưới sự bảo bọc của hạt đường thiền sư, Đạo Tế được tự do hành đạo theo cách riêng của mình. Bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ là kinh đô Lâm An thời Nam Tống, nơi được ví như một bức tranh vân cẩu với những mảng màu sáng tối đàn xen gầy gắt. Một bên là giới quý tộc, quang lại, đắm chìm trong những đêm yến tiệt bấn tay hồ, ngâm hoa thưởng nguyệt, mặc kệ một ngửa giang sơn đã rơi vào tay quân kim ở phương Bắc. Một bên là tầng lớp bá tánh nghèo khổ, những người dân tị nạn chạy loạn từ phương Bắc xuống, sống lây lát trong những khu ổ chuột, chịu cảnh màng trời chiếu đất, bệnh tật hoành hành. Chính giữa bức tranh đầy nghịch lý ấy, hình ảnh vị hoa thượng áo rách, tay cầm quạt nang tơi tả, bước chân lưu siêu vì men rượu xuất hiện như một điểm tựa tinh thần kỳ lạ đối với những mảnh đời dưới đáy xã hội. Khác với những vị cao tăng chỉ ngồi trong thiền viện uy nghi để thuyết pháp cho giới thượng lưu, Đạo Tế chọn đường phố, quán rượu, xóm liều làm đạo tràng của mình. Đạo Pháp của ông không nằm trong những bộ kinh điển dày cợp mà biến thành những hành động cứu nhân độ thế thiết thực nhất. Theo các kỳ chép lịch sử, năng lực nổi bật nhất giúp Đạo Tế thu phục nhân tâm chính là y thuật xuất chúng. Không có những viên tế công đang được vo tự ghét trên người hay bùng đất mang phép thuật cãi tử hoàng sinh như trong thần thoại. Đạo Tế đời thực là một người am hiểu sâu sắc về dược lý và y thuật dân gian. Nhờ những năm tháng đọc sách thánh hiền và tự mình nghiên cứu, ông biết cách sử dụng các loại thảo dược, nấm lá, mọc khoang trên núi Phi Lai Phong để chữa bệnh. Những người tìm đến ông, hầu hết là dân nghèo, không có tiện bắt mạch bốc thuốc tại các y quán lớn. Có lần, một bà lão ăn sinh ôm đứa cháu nội đang lên cơn sốt chét, rung rảy khóc lóc, vang sinh người qua đường cứu giúp. Nhưng ai nấy đều xua đuổi. Đạo Tế đang say khước bước tới, ngồi bệt xuống đất, bắt mạch cho đứa bé, rồi rút trong tay nải ra vài gói thảo dược được gói ghém cẩu thả, đưa cho bà lão và nói Bà Mụ, mang thứ cỏ dại này về, sắc với bà bát nước, lấy một bát cho thằng bé uống. Nhớ là phải hòa thêm một chút trò của bếp củi nhà bà. Ngày mai, nó sẽ lại chạy nhảy đòi ăn thôi. Lời lẽ thô lỗ, hành động kỳ quặc, nhưng phương thuốc của ông lại mang đến hiệu quả thân kỳ. Bà lão làm theo và đứa bé quả thực đã qua cơn nguy kịch. Tiếng lạnh đồn xa, người nghèo khắp lâm an khi ốm đau đều tìm đến Tăng Điên. Ông chữa bệnh không bao giờ lấy một đồng tiền công. Ai có lòng thì biếu ông hồ lô rượu nhạt hoặc vắt xôi, miếng thịt. Ông đều vui vẻ nhận lấy rồi ăn uống một cách ngon lành ngay giữa đường phố. Bên cạnh y thuật, một yếu tố quan trọng khác khiến cái tên Đạo Tế đi vào lịch sử chính là tài năng văn chương và thư pháp xuất chúng. Chính xử Nam Tống ghi nhận Đạo Tế là một nhà thơ, nhà thư pháp tài hoa. Chữ viết của ông vô cùng phóng khoáng, mang đậm thiền vị, được giới văn nhân quang lại đương thời vô cùng sang đón. Đạo Tế đã sử dụng chính tài năng này như một công cụ để hóa duyên tức là quyền góp tiền bạc nhưng không phải để xây chùa to, phật lớn cho riêng mình mà để làm việc nghĩa. Khi chứng kiến đường xá sạc lỡ, cầu cống hư hỏng khiến dân chúng đi lại khó khăn, tai nạn liên miên, Đạo Tế liền đứng ra phát động quyền góp. Ông không gõ mỏ tụng kinh vang nài mà dùng bút mực. Có lần, để quyên tiện sửa lại một cây cầu đá lớn ở Hàng Châu, Đạo Tế trực tiếp xông vào phủ đệ của một bá hộ giàu nứt đố đổ vách nhưng nổi tiếng kèo kiệt. Bị gia đình nhăn cản, ông liền đứng giữa sân lớn tiếng ngầm thờ trào phúng, châm biếm thói đời thàm làm hám lợi, khiến vị bá hộ tức giận Nhìn thấy vị bá hộ, Đạo Tế không hề e sợ, cười ha hả rồi rút giấy bút ra, mài mực ngay trên phiến đá trước sân, mua bút viết một bài kệ khuyên răng về luật nhân quả. Chữ viết uống lượng như dòng bay phượng múa. Viết xong, ông ném bài thư pháp lên bàn, thẳng thẳng nói Chữ của lão bá phù này đáng giá ngàn vàng. Này ta bán cho ông, đổi lấy 300 lạng bạc trắng để sửa cầu cho bá tánh đi lại. Ông giữ lấy chữ này, coi như mua chút âm đức cho con cháu đời sau. Bằng không, bạc vàng đầy rương, lúc nhắm mắt cũng chỉ là cát bụi. Vị bá hộ, vốn là người biết thưởng thức thư pháp, nhìn thấy nét chữ tuyệt bút của Đạo Tế, lại nghe những lời cảnh tỉnh sắc bén, liền thay đổi thay đổi. Ông ta không những không trách phạt, mà còn cung kính sai người mang đủ 300 lạng bạc giao cho Đạo Tế. Bằng những phương thức kỳ lạ, nửa đùa, nửa thật, và những số tiền khổng lồ để tu bổ hàng loạt cầu đường, trạm nghỉ, phát cháo cứu đói cho dân nghèo khắp vùng Hàng Châu. Chính vì những công đức to lớn và thiết thực ấy, người dân Lâm An không còn gọi ông bằng ánh mắt khinh miệt là Tế Điên nữa. Họ bắt đầu gọi ông bằng một danh sưng đầy tung kính, Tế Công. Có nghĩa là vị ân công tên Tế, vị Phật sống của những người cùng khổ. Thế nhưng, danh tiếng ngoài xã hội của Tế Công càng ván dội bao nhiêu, thì sự ghen ghét, đố kỵ bên trong nội bộ Chùa Linh Ẩn lại càng dâng cao với nhiều. Những vị sư mang tư tưởng bảo thủ vẫn luôn coi ông là cái gai trong mắt, một kẻ dị giáo làm hoen ố cử thiện. Suốt nhiều năm, họ không thể đụng đến Tế Công bởi bức tường thành vững chải mang tên Hạt Đường Thiền Sư. Tuy nhiên, quy luật vô thường không chừa một ai. Vào khoảng năm 1176, Hạt Đường Thiền Sư, vị ân sư bao dung và vĩ đại của Tế Công đã tuổi cao sức yếu và thâu thần viên tịch. Sự ra đi của Hạt Đường Thiền Sư là một mất mát vô cùng to lớn đối với Tế Công. Trong tăng lễ của ân sư, trong khi tất cả tăng chúng đều mặc áo cà sa chính tề, quỳ lại khóc lóc thảm thiết, thì Tế Công lại xuất hiện với bộ dạng quen thuộc, áo rách, quạt trách, tay cầm hồ lô rượu, lão đảo bước vào linh đường. Ông không khóc cũng không tụng kinh siêu độ. Tế Công chỉ đứng lặng lẽ trước linh cửu, nhấp một ngụm rượu lớn, phung lên không trung, rồi cười lớn một tràng dài, ngầm nga một bài kệ tiến biệt, đại ý rằng sinh tử chỉ là chuyện đến và đi như mây vờn đỉnh núi, cớ sao phải bi lụy ồn ào. Hành động này của Tế Công lập tức thổi bùng lên ngọn lửa phấn nộ đã âm ý từ lâu trong hàng ngũ Tăng Chúng linh ẩn tự. Họ cho rằng ông là kẻ vô ơn bạc nghĩa, đến sư phụ viên tịch cũng không rơi một giọt nước mắt, lại còn mang rượu thịt vào chúng linh thiên. Ngay sau khi Tăng lễ kết thúc, vị Tân Trụ Trì mới được bầu lên, vốn là người căm ghét những hành vi phá giới của Tế Công, đã lập tức trự tập toàn bộ Tăng Chúng để phán xét ông. Giữa đại hùng bão điện, vị Tân Trụ Trì Đạo Tế Hàng trăm cặp mắt đổ dồn về phía Tế Công, chờ đợi sự sợ hãi hoặc những lời vang sinh tha thứ. Nhưng không, Tế Công không hề biện minh lấy một nửa lời. Ông đứng thẳng người, vương vai ngáp dài một cái, rồi cười ha hả vang vọng cả chánh điện. Ông quay lưng bước đi, chỉ bỏ lại một câu nói giỏng giạc. Nơi nào có Phật, nơi đó là Đạo Trang. Linh ẩn chùa to, Phật lớn, nhưng tâm người lại hẹp, giữ nổi thân ta mà chẳng giữ nổi Đạo ta. Cáo Tư Bước ra khỏi cổng lớn của chùa Linh ẩn, Tế Công không hề tỏ ra bi lụy hay oán hận. Đối với một bậc chân tu đã đạt đến cảnh giới vô ngã, bị đuổi khởi một môi chùa uy nghi, chẳng khác nào cởi bỏ được một lớp áo chật trội. Trong suốt một thời gian dài sau đó, người dân làm an quen thuộc với hình ảnh vị hòa thượng gầy gò, khoát trên mình bộ tăng phục rách tơi tả, tay cầm chiếc quạt nàn gậy tất, ngày ngày lang thang khắp các hang cùng ngõ hẻm của Kinh Thành. Đình miễu hoang vu, hiên nhà của thường dân, hay thậm chí là những sạp hàng trống ngoài chợ rách nát đều trở thành nơi ngã lưng qua đêm của ông. Tế Công thực sự hòa mình vào cuộc sống của những người ở tầng đáy xã hội Nam Tống. Ông dùng cỏ cây chữa bệnh cho dân nghèo, dùng lời ca tiếng hát trào phúng để đả kích bọn quan lại tham nhũng, dùng chính tấm thân lem lút của mình để xóa nhòa ranh giới giữa cõi tục và chốn thiền. Tuy nhiên, một viên ngọc quý dù có lặng ngợp trong bùng lầy thì ánh sáng của nó cũng không thể bị chè giấu mãi. Cách chùa Linh Ẩn không xa nằm ở phía nam của Tây Hồ tỉnh Lặng, tựa lưng vào núi Nam Bình Hùng Vĩ là chùa Tịnh Từ, một trong những đại danh lam cổ tự có lịch sử lâu đời và uy tín không kém cạnh gì Linh Ẩn Từ. Vị chủ trì của chùa Tịnh Từ lúc bấy giờ là Đức Huy Thiền Sư, một bậc cao tăng vô cùng uyên bác và đức độ. Khác với vị tân chủ trì bảo thủ của Linh Ẩn, Đức Huy Thiền Sư là người có tư tưởng cởi mở, thấu tình đạt lý và đặc biệt trân trọng những bậc kỳ tài. Ngài giành tiếng về vị tăng điên đạo tế đã lâu và cũng thấu hiểu nguồn cân sự việc tại Linh Ẩn Từ, Đức Huy Thiền Sư không nhìn tế công bằng con mắt của kẻ phạm phu tục tử. Ngài nhận ra là một ngộ tính thiền học siêu phạm và một tấm lòng từ bi rộng lớn. Một ngày nọ, Đức Huy Thiền Sư đức thân hạ sơn đi tìm tế công. Ngài bắt gặp tế công đang nằm vác vẻo ngủ say sưa trên một phiến đá bên bờ Tây Hồ, bên cạnh là hồ lô rượu đã cạn đáy. Đức Huy Thiền Sư chậm rãi bước tới, không hề lay gọi mà chỉ chắp tay đứng lặng lẽ chờ đợi. Một lúc sau, tế công vương vai tỉnh giấc, nhìn thấy vị cao tăng đứng tuổi, ông chỉ nheo mắt cười hì hì định quay lưng bỏ đi. Lúc này, Đức Huy Thiền Sư mới cất lời. Đạo Tế Sư Đệ, linh đẫn cửa hẹp không chứa nổi rộng, nhưng tỉnh Từ núi rộng, nam bình chung sớm tối vẫn luôn chờ người hữu duyên. Nếu Sư Đệ không chê chốn thiện môn của lão tăng tỉnh mịch, xin hãy về tỉnh Từ cùng ta đàm đảo. Tế công dừng bước, quay lại nhìn thẳng vào mắt Đức Huy Thiền Sư. Không còn vẻ điên dại thường ngày, ánh mắt tế công bỗng trở nên vô cùng sáng suốt và tỉnh lặng. Ông đáp lời bằng một giọng điệu điềm nhiên. Lão Thiền Sư không sợ cái điên này mang rượu thịt vào làm ế tạp thanh quy, khiến chúng tăng tỉnh Từ oán tháng sau. Đức Huy Thiền Sư mỉm cười hiền từ, đáp lại bằng một câu nói đầy khí chất của Bật Đại Sư. Phật tại tâm trung, không tại giới tướng. Kẻ tỉnh mà tâm mê, thì áo ca sa cũng chỉ là mặn dẻ rách. Người điên mà tâm sáng, thì chén rượu nhạc cũng là nước cam lồ. Tỉnh Từ ta chỉ trọng chân tâm, không xét hình thức. Nghe câu nói ấy, tế công ngửa cổ lên trời, cười lớn ba tiếng, rồi chắp tay cuối đầu thi lễ. Đã vậy, đạo tế xin nghe theo sự an bài của Lão Thiền Sư. Từ đó, tế công chính thức bước chân vào Chùa Tỉnh Từ. Thấu hiểu tài năng văn chương, thư pháp và sự uyên bác của tế công, Đức Huy Thiền Sư không bắt ông phải làm những công việc tạp dịch hay tuân thủ các thời khóa tụng kinh cứng nhất như các tăng nhân khác. Thay vào đó, Ngài giao cho tế công giữ chức vụ thư ký của nhà chùa. Trong các đại tự thời bấy giờ, thư ký không chỉ đơn thuận là người chép kinh hay viết thư, mà là người đại diện cho bộ mặt văn hóa của cả ngôi chùa, phụ trách việc soạn thảo các văn bản quan trọng, viết hoành phi, câu đối và giao thiệp bằng bút tích với tận lớp quý tộc, quan lại và hoàng thất Nam Tống. Sự bổ nhiệm này chứng tỏ tầm nhìn vượt thời đại của Đức Huy Thiền Sư và thực tế lịch sử đã chứng minh quyết định đó là hoàn toàn chính xác. Dưới danh nghĩa thư ký Chùa Tỉnh Từ, tế công đã phát huy Những bài thơ, bài kể và đặc biệt là những bức thư pháp do chính tay ông viết trở thành báu vật được giới văn nhân mặc khách ở Lâm An săn lùng ráo riết. Mặc dù vẫn giữ thói quen la cà quán rượu, ăn mặc lết thết, nhưng mỗi khi đặt bút xuống giấy, nét chữ của tế công lại ròng bay phượng múa, nội dung sâu sắc, uyên thâm, khiến cả những vị học giả uyên bác nhất cũng phải cuối đầu nể phục. Tuy nhiên, thử thách lớn nhất trong cuộc đời tế công tại Chùa Tỉnh Từ không phải là việc đối phó với những ánh mắt dị nghị, mà là một thảm họa tàn khốc đã dán xuống môi chùa này. Chính xử ghi chép lại, vào triều đại Nam Tống, Chùa Tỉnh Từ đã từng trải qua một trận hỏa hoạn vô cùng khủng khiếp. Ngọn lửa bùng phát vào lúc nửa đêm, nhanh chóng lan rộng thiêu rụi toàn bộ chánh điện, lầu chuông và hàng chục giang tăng xá. Sáng hôm sau, ngôi đại danh làm cổ tự từng nguy nga trắng lệ chỉ còn là một đống tro tàn hoang tàn, bốc khói khét lẹt. Hàng ngàn tăng chúng rơi vào cảnh không có nơi chè mưa tránh nắng, tượng Phật bơ vơ giữa trời. Đứng trước cảnh tượng biêu tàng ấy, Đức Huy Thiền Sư vô cùng đau sóc, sức khỏe suy sựp. Việc xây dựng lại một môi chùa khổng lồ như Tỉnh Từ đòi hỏi một lượng kinh phí khổng lồ và một khối lượng gỗ lạc khổng lồ mà bản thân nhà chùa không thể nào tự lo liệu được. Trong lúc hàng ngũ lãnh đạo nhà chùa đang bế tắc, Tế Công đã chủ động đứng ra gánh vác trọng trách nặng nề nhất, hóa duyên, tức là đi quyên góp tiền bạc và vật tư để trùng tu Tỉnh Từ Tử. Đức Huy Thiền Sư nắm chặt tay Tế Công, giọng nói rung rung. Đạo Tế, ngôi chùa này là cơ nghiệp trăm năm, này hóa thành cho bụi. Duyện trùng tu trông cậy cả vào tài năng của con. Tế Công không mỉm cười cợt nhã như mọi khi, ông dập đầu nhận lệnh, lập tức lấy giấy bút, thức trắng đêm để soạn thả một bài Hóa Duyên Sớ, bài hịch kêu gọi quyên góp gửi đến triều đình và dân chúng lâm an. Bài sớ này không dùng những lời cầu sinh bi lụy, cũng không mang giọng điệu đe dọa về luật nhân quả, mà được viết bằng một án văn vừa miêu tả cảnh mộ bi thương của ngôi chùa, vừa khơi dậy lòng tự hào và trách nhiệm của những người con Phật. Lịch sử văn học Phật giáo Trung Hoa đánh giá bài Hóa Duyên Sớ của Tế Công là một kiệt tác hiếm có. Ngay khi bài sớ được truyền đi, cả kinh thành lâm an chấn động. Từ Hoàng đế Tống Ninh Tông trọng tự cấm thành, đến các vị vương tôn công tử và cả những thương gia giàu có. Ai đọc được bài sớ cũng rừng rừng xúc động. Tiền bạc, chầu báu, từ các phủ đệ liên tục được chở đến tấp nập trước cổng chùa tịnh tử. Thế nhưng, tiền bạc không phải là tất cả. Vấn đề nang giải nhất lúc bấy giờ là gỗ xây dựng. Để dựng lại những cột trụ khổng lồ của Đại Hùng Bảo Điện, cần có những cây gỗ liêm, gỗ nghiến cổ thụ. Thứ mở vùng đồi núi quanh Hàng Châu đã bị khai thác cạn kiệt. Và đây chính là lúc lịch sử giải mã một trong những huyền thoại nổi tiếng nhất về Tế Công. Giai thoại Tế Công thi triển phép thuật kéo hàng ngàn khúc gỗ từ dưới giếng lên để xây chùa. Trong các bộ phim trường hình, Tế Công chỉ cần chỉ tay vào giếng nước, gỗ lớn sẽ tự động trồi lên. Nhưng sự thật lịch sử thì gian nan và vĩ đại hơn thế rất nhiều. Không có phép thuật nào cả. Tế Công với tư cách là người chịu trách nhiệm chính đã đức thân đi đến các tỉnh lân cận dọc theo lưu vực sông tiền đường tiếp cận các trầm lái buồn gỗ lớn nhất thời bấy giờ. Bằng tài ngoại giao khéo léo, sự hiểu biết về thương mại và uy tín từ những bài thơ thư pháp của mình, Tế Công đã thuyết phục được vô số thương gia giàu có quyền góp gỗ. Nhằm tiết kiệm chi phí vận chuyển và giải quyết bài toán nhân lực, Tế Công đã cho người buộc các khúc gỗ khổng lồ thành bè, lợi dụng mạng lưới sông ngòi và kênh rạch chằn chịch của vùng Giang Nam thả trôi dòng gỗ theo dòng nước dẫn thẳng vào hệ thống kênh đào gần Tây Hồ. Vào thời điểm nhận gỗ, để đưa những khúc gỗ nặng hàng tấn từ kênh rạch lên vị trí xây dựng của chùa tỉnh Từ, Tế Công đã hướng dẫn thợ quyền sử dụng hệ thống ròng rọc và sức nước từ các con suối diến ngầm quanh chùa để hỗ trợ việc kéo gỗ. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa trí tuệ kỹ thuật, tài tổ chức hậu cần đã khiến người dân kinh thành chứng kiến một cảnh tượng ngoạn mục. Hàng ngàn khúc gỗ cứ như tự động nối đuôi nhau trôi lên từ các miệng rạch, miệng diến quanh chùa. Qua lăng kính của trí tưởng tượng dân giang, sự kiện vận chuyển vật liệu đầy khoa học và trí tuệ ấy đã được thần thảnh hóa thành phép thuật, kéo gỗ từ dưới diến, lưu truyền cho đến tận ngày nay. Nhờ sự nỗ lực phi thường và tài năng kiệt xuất của Tế Công, chỉ trong vòng vài năm ngắn ngũi, Đại Hùng Bảo Điện Chùa Tịnh Từ đã sừng sứng mọc lên từ đóng trò tàn, uy nghi và tráng lệ, thậm chí còn hơn cả thời kỳ trước hỏa hoạn. Đóng góp của ông đối với Phật giáo Hàng Châu được ghi tạc và bi đá. Giờ đây không còn ai dám gọi ông là kẻ điên nữa. Cả triều đình Nam Tống lẫn bách tính môn dân đều tôn kính ông, coi ông là một vị Bồ Tát sống, một trụ cột tinh thần vững chắc của thiền môn. Sau khi hoàn thành công cuộc đại trùng tu Chùa Tịnh Từ, uy vọng của Tế Công tại Kinh Thành Lâm An đã đạt đến đỉnh cao. Từ hoàng thân quốc thức, quang lại triều đình cho đến những bậc thức giả uyên bác nhất Nam Tống đều dành cho ông một sự kính trọng tuyệt đối. Nếu là một người mưu cầu danh lợi, đây sẽ là thời điểm lý tượng để Tế Công khoát lên mình chiếc áo cà xa gấm vóc, ngồi lên tòa sen thiết pháp và hưởng thụ sự cúng giường của vạn người. Thế nhưng lịch sử đã chứng minh sự cuồn điên của Tế Công không phải là một công cụ để thu hút sự chú ý, mà đó chính là bảng ngã, là phương pháp tu hành thực sự của ông. Bất chấp địa vị đã thay đổi, Tế Công vẫn từ chối mọi đặc quyền tại Chùa Tịnh Từ. Ông tiếp tục giữ bộ dạng lôi thôi lết thích, mặc chiếc áo vá chằn vá đập, tay cầm chiếc quạt nang rách nát, chân sỏ đôi giày cỏ mòn vẹt, ngày ngày lê bước trên những con phố nhộn nhịp của Lâm An. Ông vẫn uống rượu, vẫn ăn thịt, và vẫn dành phần lớn thời gian của mình ở những khu ổ chùa, những bệnh xá tồi tàn để bốc thuốc chữa bệnh cho dân nghèo. Đối với Tế Công, việc xây xong một môi chùa to lớn bằng gỗ đá không quan trọng bằng việc xây dựng môi chùa từ bi trong tâm khảm mỗi con người. Ông dùng cả phần đời còn lại của mình để thực hành triết lý nhập thế độ sinh, đi vào giữa dòng đời đầy bụi bạm trắc trở để cứu giúp chúng sinh thay vì trốn tránh trên những ngọn núi cao thanh tịnh. Thời gian thấm thoát thoi đưa, chấp mắt Tế Công đã bước vào tuổi xế chiều. 60 năm sống cuộc đời trần thế, trong đó có hơn 40 năm dải nắng dầm xương, nay đây mai đó giữa chốn kinh kỳ đã bào mòn thế lực của vị cao tăng. Vào những năm cuối đời, sức khỏe của Tế Công suy giảm rõ rệt. Ông không còn đủ sức để đi những chặng đường dài hay can thiệp vào những chuyện bất bình trên phố thị như thuở tráng niên. Thay vào đó, ông thường lui tới khu vực suối Hổ Pháo, một địa danh tỉnh lặng, sơn thủy hữu tình, nằm ở phía nam Hồ Tây, cách Chùa Tịnh Từ không xa. Người đầy có một ngôi chùa nhỏ, rợp bóng cây cổ thụ, là nơi Tế Công tìm thấy sự bình yên để chinh nghiệm lại toàn bộ kiếp nhân sinh của mình. Vào mùa xuân năm gia đình thứ hai đời Tống Ninh Tông, tức năm 1209, không khí tại Lâm An vẫn vô cùng nhộn nhịp, hoa đạo nở rộ khắp đôi bờ Tây Hồ. Nhưng tại suối Hổ Pháo, không gian lại tỉnh lặng đến lạ thường. Tế Công, lúc bây giờ đã 79 tuổi, cảm nhận được sinh mệnh của mình sắp đi đến hồi kết. Không có sự hoảng loạn, không có sự níu kéo, vì hoa thượng già thẳng nhiên đón nhận cái chết như một người lửa khách chuẩn bị bước lên chuyến đò cuối cùng để về quê. Theo các ghi chép của Phật giáo sử, vào ngày 14 tháng 5 âm lịch năm đó, Tế Công yêu cầu các sư đệ đùng nước nóng để ông Tấm ngồi sạch sẽ. Lần đầu tiên sau hàng chục năm, người ta thấy Tế Công thay một bộ tăng phục mới, tươm tất và không có lấy một mảnh vá. Ông chải lại mái tóc điểm bạc, ngồi xếp bằng ngay ngắn trên bộ đoàn trong tư thế kiết giả. Khuôn mặt ông không còn ngét điên dại, nửa đùa, nửa thật, mà toát lên một vẻ thanh tịnh, trang nghiêm, phản phất khí chất của một bậc thánh nhân đã thấu triệt lẻ đất trời. Trước sự chứng kiến của Đức Huy Thiện Sư và các tăng chúng Chùa Tỉnh Tự đang quỳ xung quanh, Tế Công yêu cầu mang bút mực đến. Ông cầm bút, không cần đáng đo suy nghĩ, phóng tay viết một mạch bài kể từ Trần, một bài thơ cuối cùng để lại cho Hậu Thế đúc kết lại toàn bộ cuộc đời tu hành đầy sóng gió và khác biệt của mình. Bài kể có nội dung như sau Lục thập niên lai lang tịch Đồng bích đã đảo Tây Bích. Ư kim thu thập tương quy Y cựu thiên liêng Thủy Bích. Tạm dịch là Sáu mươi năm mãi miết điên cuồn Vách đồng đập phá Nhã sang tường Tây Đến nay thu dọn về ngay Nước xanh vẫn cứ liền mây Gia trời Viết xong nét chữ cuối cùng Tế Công thả bút xuống đất Khẽ mỉm cười, nhắm mắt lại Và thâu thần viên tịch Ông ra đi một cách nhẹ nhàng Thanh thản Vĩnh viễn bỏ lại phía sau Một kiếp sống mang tên Đạo Tế Bài kể cuối cùng Sáu mươi năm mãi miết điên cuồn Ông tự nhận cuộc đời mình là Sự phá vỡ những quy chuẩn Đập phá bức tường đình kiến phía Đông Xô ngã những giáo điều Cứng nhắc phía Tây Để giải phóng Phật Pháp Khỏi sự trói buộc của hình thức Và ở hai câu cuối Đến nay thu dọn về ngay Nước xanh vẫn cứ liền mây Gia trời Ông khẳng định rằng Sau mọi sự điên cuồn phá phách ấy Chân lý cuối cùng vẫn là sự tỉnh tại Thuần khiết Tự nhiên như nước biển liền với trời xanh Không sinh không diệt Vạn Pháp quy tông Tình thức tế công viên tịch Nhanh chóng lan truyền Làm chấn động cả kinh đô lâm an Cảnh tượng trong ngày tang lễ của ông là một điều Chưa từng có trong lịch sử Phật giáo Nam Tống Không chỉ có hàng ngàn chư tăng Từ khắp các tự viện đến tụng kinh siêu độ Mà còn có sự xuất hiện Của hàng vạn bá tắn nghèo khổ Những người ăn mày Những bệnh nhân từng được ông chữa trị Những người lao động từng được ông chia sẻ miếng cơm manh áo Tất cả đều đổ về suối hộ pháo Quỳ rạp dọc hai bên đường Khóc thàn thảm thiết Chiều đình cũng cử các quan đại thần Đến viến xưng tụng công đức của ông Sự ra đi của tế công Để lại một khoảng trống tinh thần khổng lồ Trong lòng người dân Hàn Châu Nhục thân của ông Và xá lợi được lưu giữ Xây tháp thờ phụng Ngay tại khu vực hộ pháo tuyền Ngôi tháp ấy hiện nay vẫn còn tồn tại Trở thành một di tích lịch sử văn hóa Cấp quốc gia của Trung Quốc Từ một công tử dòng giỏi Trầm Anh Thế Phiệt Họ Lý Ở thiên thai Bước qua cánh cửa chùa linh ẩn Để trở thành một tế điên Bị người đời chế diễu Rồi dùng tấm lòng từ bi Và hành động thực tiễn Để vương lên thành tế công Được vàng người ngưỡng vọng Cuộc đời lịch sử của đảo tế thiền sư Là một minh chứng hùng hồn cho sức sống Mãnh liệt của triết lý Phật giáo nhập thế Ông dạy cho chúng ta rằng Chiếc áo không làm nên thầy tu Và một trái tim trong sáng Hướng thiện Có thể tồn tại ở bất cứ đâu Ngay cả trong quán rượu ồn ào Hay những con hẻm lầy lội nhất Sau khi tế công qua đời Để khỏa lấp nỗi nhớ thương Và lòng tôn kính Người dân bắt đầu truyền tay nhau những câu chuyện về ông Qua hàng trăm năm Những phương thuốc thảo dược chữa khỏi bệnh năng y Được theo dệt thành tiên đăng Tài năng huy động gỗ xây chùa Được biến thành phép thuật Kéo gỗ từ diến Và hình tượng một vị hòa thượng thông tuệ Giỏi y lý Thư pháp dần được nâng lên thành Hàng lòng la háng chuyển thế Với vô biên pháp lực Những cuốn tiểu thuyết như Tế công toàn truyện ra đời vào thời thanh Đã hoàn thiện bức chân dùng Mang màu sắc thần thoại Mà chúng ta quen thuộc ngày nay Thế nhưng khi gạt bỏ lớp xương mù của thần thoại Chúng ta nhận ra rằng Tế công trong chính xử Không hề biết bay lượng Không có phép thuật Nhưng ông vẫn là một bậc thánh nhân Phép thuật lớn nhất của ông Chính là sự đồng cảm sâu sắc với nỗi đau của con người Là sự dũng cảm đối mặt với định kiến xã hội Và là trí tuệ phi thường Dám sống thật với bảng ngã của mình Giữa một thời đại đầy rảy sự giá tạo Một tế công lịch sử Bằng xương bằng thịt Biết đào sót Biết nổi loạn và biết hy sinh Có lẽ còn vĩ đại và đáng trân trọng hơn Bất cứ một vị thần tiên nào Xây xử hy vọng rằng Qua video này Bạn đã có một cái nhìn chân thực, khách quan Và sâu sắc hơn Về một trong những nhân vật độc đáo nhất Của lịch sử Phật Giáo Và văn hóa Trung Hoa Một lần nữa, Trần Lý Phật tại Tâm Trung Chưa bao giờ mất đi giá trị cốt lõi của nó Cảm ơn các bạn đã đồng hành cùng xây xử Trong suốt video vừa qua Chúc bạn thật nhiều sức khỏe, bình an Và hẹn gặp lại trong những video tiếp theo