[FULL] KHANG HY – Lên ngôi 8 TUỔI, trị vì 61 NĂM | Trọn bộ 53 phút

Tám tuổi, một cậu bé mà trên mặt còn lầm tấm những vết dỗ nhỏ bước lên ngai vàng của đế quốc lớn nhất phương Đông. Cậu không được chọn vì là con trưởng, cũng không vì thông minh nhất mà vì một lý do nghe thật lạ lùng. Cậu đã từng mắc bệnh đậu mùa và cậu đã sống sót. Những vết dỗ ấy chính là tấm giấy thông hành đưa cậu lên ngôi. Nhưng cậu bé được chọn nhờ một căn bệnh ấy về sau chỉ vì 61 năm, lâu nhất trong lịch sử các khoảng đế Trung Hoa. Cậu dẹp loạn phương Nam, thu Đài Loan, đánh lùi quân Nga, tự học hành học của người phương Tây. Và cũng chính cậu, khi về già, phải bất lực nhìn các con trai mình rằng xé nhau vì trước nai ấy. Một đứa trẻ 8 tuổi, cha vừa mất, đứng giữa một chiều đình đầy lão tướng. Vì sao cậu không bị nuốt trứng? Để hiểu điều đó, phải quay về những năm cái chết lặng lẽ đi qua từng cung điện ở Bắc Kinh. Đây là Vĩ Nhân Ký. Cậu bé tên là Huyền Diệp, con trai thứ ba của Hoàng đế Thuận Trị, vị vua đầu tiên của nhà Thanh ngồi trên Ngai Vàng ở Bắc Kinh. Người Mãn Châu, từ vùng rưng núi phía Đông Bắc tiến vào Trung Nguyên mới gần 20 năm. Họ đánh bại được nhà Minh, nhưng có một kẻ thù họ không sao thắng đổi. Bệnh đậu mùa với người Mãn Châu, đậu mùa là nỗi tinh hoàng. Họ quen sống ở vùng lạnh phía Bắc, cơ thể chưa từng gặp loại dịch này, nên hễ mắc là rất khó qua khỏi. Chiều đình có hẳn một lệ riêng, hoàng tử nào chưa lên đậu thì phải đưa ra khỏi cung, tránh xa chỗ đông người. Huyền Diệp vì thế lớn lên bên ngoài hoàng cung, trong vòng tay các vú nuôi, rất ít khi được gặp cha mẹ. Khoảng 2 tuổi, cậu vẫn mắc bệnh, sốt cao, mụn mọc khắp người, không ai dám chắc đưa bé qua khỏi. Nhưng cậu qua khỏi, bệnh lui đi, để lại trên mặt những vết rỗ nhỏ theo cậu suốt đời. Và từ đó cậu mang trong mình thứ mà cả chiều đình thèm muốn, một cơ thể không còn sợ đậu mùa. Căn bệnh suýt giết cậu, hóa thành lá bùa hộ mệnh. Nhiều năm sau, khi đã làm vua, chính ông cho phổ biến phép trùng đậu trong hoàng tộc và trong quân để con cháu không phải đánh cực mạng sống như ông từng phải đánh cực. Năm cậu 8 tuổi, đậu mùa quay lại, lần này vào tận từ Cấm Thành. Hoàng đế thuận trị mắc bệnh, ông mới ngoài 20 tuổi, chỉ vài ngày sau ông qua đời. Trước lúc nhắm mắt, câu hỏi lớn nhất đặt ra là ai sẽ nối ngôi? Thuận trị của mấy người con trai đều còn nhỏ. Tương truyền, trong số những người được hỏi ý, có cả một giáo sĩ phương Tây làm quang coi lịch pháp trong chiều, tên là Thang Nhược Vọng. Ông khuyên nên chọn hoàng tử đã lên đậu, vì đứa trẻ ấy sẽ không chết trong trận dịch kế tiếp. Chuyện này chủ yếu chép trong tư liệu giáo sĩ, xử thanh không vì rõ. Nhưng có một điều chắc chắn, trong một triều đình vừa chứng kiến nhà vua chết vì đậu mùa, một hoàng tử đã sống sót qua đậu mùa là lựa chọn an toàn nhất. Và người có tin nói quyết định là bà nội của cậu, Hiếu Trang, người đàn bà từng đứng sau ngai vàng của chính con trai mình. Đầu năm ấy, Huyền Diệp lên ngôi, lấy nhân hiệu khang hy một đứa trẻ 8 tuổi không thể tự cai trị. Theo di chiếu của thuận trị, việc chiều chính giao cho 4 phụ chính đại thần, đều là lão thần Mãn Châu từng theo các đời vua trước trình chiến. Đứng đầu là Sách Ni, gia nhất và có uy tín nhất. Kế đến là Tô Khắc Tát Cáp và Át Tát Lòng. Người đứng cuối danh sách là Ngao Bái. Ngao Bái là một vọ tướng lễ lường, lập vô số chiến công trong những năm quân thành tiến vào Trung Nguyên, được người đời gọi là Dũng sĩ số 1 của Mãn Châu. Ông đứng cuối danh sách, nhưng lại là người có tham vọng lớn nhất. Sách Ni già yếu, Át Tát Lòng nhu nhược, thường ngả theo Ngao Bái. Chỉ có Tô Khắc Tát Cáp dám cãi lại, nhưng ông đứng một mình. Từng ngày một, quyền hành trong chiều dồn dần về tay người vọ tướng ấy. Còn vị Hoàng đế nhỏ tuổi ngồi trên ngai, mỗi buổi trầu chỉ lặng lẽ nhìn xuống và ghi nhớ cậu bé không có ai để dựa vào ngoài bà nội. Hai năm sau, cha, mẹ cậu cũng qua đời. Hiếu Trang trở thành người thầy lớn nhất đời cậu. Bà không ra mặt tranh quyền với các phụ chính. Bà dạy cháu cách nhẫn nhịn, cách quan sát, cách nhìn người. Ngao Bái lấn đứt đến đâu, bà cũng chỉ khuyên chưa phải lúc. Bà còn đi trước một nước cờ, cưới cho cháu, cô cháu nội của Sách Ni, để kéo dòng họ quyền thế nhất chiều về phía nhà vua. Còn cậu bé thì học. Cậu tập cưỡi ngựa, bắn cung, đọc kinh sử của người Hán, học cả tiếng mãn lẫn tiếng Hán. Bề ngoài, đó chỉ là một đứa trẻ chăm học, chẳng có gì đáng lo. Ngao Bái cũng nghĩ vậy và chính sự coi thường ấy sẽ là sai lầm lớn nhất đời ông. Bởi vài năm sau, khi Ngao Bái ép nhà vua phải sử tử một phụ chính khác, cậu bé ấy bắt đầu chọn cho mình những người bạn chơi rất đặc biệt. 15 tuổi, vị hoàng đế trẻ ra lệnh bắt người quyền lực nhất chiều đình. Ngay giữa hoàng cung, bằng tay không của một đám thiếu niên, không một đội cấm quân nào được điều động, không một giọt máu nào đổ xuống. Người bị bắt là Ngao Bái, dũng sĩ số một của Mãn Châu, người từng song pha trăm trận. Những kẻ bắt ông là đám cậu trai mà cả chiều tưởng chỉ đang chơi trò đấu vật. Nghe như chuyện không thể có thật. Một võ tướng quen xa trường, quyền niêng chiều chính, vây cánh khắp các bộ, lại bị hạ gục bởi một đám trẻ. Nhưng chính vì không ai tin điều đó có thể xảy ra, nên nó đã xảy ra. Suốt nhiều tháng, vị vua trẻ nuôi đội quân nhỏ ấy ngay dưới mắt Ngao Bái, và Ngao Bái chỉ bật cười. Để hiểu vì sao một thiếu niên phải đi nước cờ liều lĩnh đến vậy, phải nhìn xem Ngao Bái đã lớn tới mức nào. Nằm khang hy 13 tuổi, người phụ chính già Sách Ni qua đời. Cán cân quyền lực trong chiều mất đi quả cân cuối cùng. Trước khi mất, Sách Ni kịp làm một việc. Dân sớ xin cho nhà vua tự mình chấp chính. Từ đó, trên giành nghĩa, hoàng đế đã cầm quyền. Nhưng trên thực tế, mọi tấu trương vẫn phải đi qua tay Ngao Bái xì trước. Ngao Bái không chỉ nắm quyền, ông còn dùng quyền để trả thu riêng. Ông đòi đổi đất giữa các kỳ binh Mạng Châu, lấy ruộng tốt về cho kỳ của mình, đẩy vô số nông dân ra khỏi đất cày. Ruộng bỏ hoang, dân chạy loạn khắp vùng quanh tình thành. Ba vị đại thần lên tiếng phản đối. Ngao Bái đòi xử tự cả ba. Nhà vua không đồng ý. Ngao Bái cứ thế làm theo ý mình, rồi báo lên như chuyện đã rồi. Nhà vua mới 12 tuổi, chỉ biết đứng nhìn, ý mình bị gạt sang một bên. Năm sau, đến lượt Tô Khắc Tát Cáp, người phụ chính duy nhất dám cãi lại. Ngao Bái vù cho ông 24 tội, đòi xử cực hình cả nhà. Nhà vua trẻ nhất định không phê. Xử chép, Ngao Bái sắn tay áo, đứng ngay trước ngự tọa, mà lớn tiếng tranh cãi nhiều ngày liền, cho tới khi nhà vua đành nhượng bộ. Tô Khắc Tát Cáp vẫn phải chết. Một hoàng đế mà không cứu nổi người mình muốn cứu, Khang Hi hiểu ra, đâu lý với Ngao Bái là vô ích. Vậy là cậu chọn một con đường khác. Về Mãn Châu, có môn vật truyền thống gọi là Bố Khố. Trong cung, con em quý tộc vẫn thường vật nhau cho vui. Khang Hi chọn một nhóm cậu trai khỏe mạnh, con em các thị vẹ tin cẩn, cho vào cung tập vật hàng ngày, và chính nhà vua cũng xuống sân vật cùng họ. Cậu tự mình thử sức từng người, và chỉ giữ lại những ai thật sự trung thành. Ngao Bái vào chầu, thấy vua lăn lộn với đám trẻ trên bãi cát, chỉ nghĩ đó là một cậu bé ham chơi. Một ông vua mải chơi thì càng dễ sai khiến. Đó chính là điều Khang Hi muốn ông nghĩ. Trong lúc ấy, nhà vua lặng lẽ điều những thân tín của Ngao Bái đi làm việc ở xa, và kéo về phía mình những người có thể tin được. Người quan trọng nhất là Sách Ngạch Đồ, con trai của Sách Ni, chú ruột của Hàng Hậu. Cuộc khôn nhân bà nội sắp đặt năm xưa, giờ mới cho thấy giá trị mùa hè năm Khang Hi 15 tuổi. Mọi thứ đã sẵn sàng, nhà vua cho gọi Ngao Bái vào cung như một buổi ý kiến bình thường. Trước đó, những thân tín cuối cùng của ông đã được kheo léo phái ra khỏi tinh thành. Người vọ tướng bước vào, không mang theo hộ vẹ, vì ai lại đi đề phòng một cậu bé và đám bạn chơi của nó. Chỉ một hiệu lệnh, đám thiếu niên ùa ra từ hai bên. Giả sử kể nhiều chi tiết ly kỳ. Trước ghế bị cưa chân, chén trà nóng làm tay ông chuột đi. Những chi tiết ấy khó kiểm chứng. Chỉ biết rằng, người dũng sĩ số một của Mãn Châu vùng vẫy dữ dội, nhưng chừng ấy cánh tay, chè khỏe cùng đè xuống. Ông không sao thát được. Người từng khiến cả chiều run sợ, giờ bị đè chặt dưới tay một đám trẻ con. Ngao Bái bị chói, dải đi. Không cấm quân, không đao kiếm, không bình biến. Chỉ có một buổi ý kiến kết thúc khác thường. Ngay sau đó, triều đình kể ra 30 tội của Ngao Bái. Theo luật, tội ấy đang chết. Nhưng Khang Hy làm một việc khiến cả triều bất ngờ. Tương truyền, Ngao Bái xin được cởi áo để lộ những vết sẹo cũ từ bao trận đánh vì nhà Thanh. Nhà vua nhìn những vết sẹo ấy và tha chết, chỉ giam cấm suốt đời. Chẳng bao lâu sau, Ngao Bái qua đời trong ngục. Vây cánh của ông bị thanh trừng. Nhưng những người bị ép đi theo thì được tha. Nhà vua không muốn một cuộc thanh trừng chàn lan, làm triều đình rối loạn thêm. Ra tay dứt khoáp, rồi dừng đúng lúc. 15 tuổi, Khang Hy thật sự trở thành hoàng đế. Nhưng ở phương Nam xa xôi, có ba vị vương người Hán cai quản những vùng đất rộng như một nước riêng. Có quân đội riêng, thu thuế riêng. Và vị vua trẻ vừa thắng một nước cờ liều. Sắp đi một nước cờ còn liều hơn nước 19 tuổi. Khang Hy đưa ra quyết định liều lĩnh nhất đời mình. Và gần như cả triều đình đứng về phía phản đối. Ông ra lệnh bãi bỏ ba phiên vương ở phương Nam. Chỉ vài tháng sau, phương Nam bùng cháy. Chiến tranh kéo dài suốt 8 năm. Và có lúc, nhà thanh tưởng như sắp mất nửa Giang Sơn. Người đứng đầu cuộc nổi loạn là Ngô Tam Quế. Và đó mới là chỗ nghịch lý. 30 năm trước, chính Ngô Tam Quế là người mở cửa Sơn Hải Quan đưa quân thanh vào đất Trung Nguyên. Người đã giúp dựng nên Triều Đại giờ quay lại muốn lạch đổ nó. Vậy vì sao một vị vua 19 tuổi vừa mới nắm quyền lại tự tay châm ngòi trong một cuộc chiến như thế? Để hiểu, phải nhìn xem ba phiên vương ấy đã lớn tới mức nào. Để bình định phương Nam, nhà thanh phong vương cho các tướng người Hán có công. Ngô Tam Quế chấn giữ vân Nam. Thượng Khả Hỷ chấn giữ Quảng Đông. Cảnh Tinh Trung chấn giữ Phúc Kiến. Người đời gọi là tam phiên. Mỗi phiên có quân đội riêng tự đặc quan tự thu thuế. Chiêu đinh còn phải gửi tiền nuôi quân của họ tốn gần nửa ngân khố cả nước. Đó không còn là những vị vương. Đó là những quốc gia nằm ngay trong lòng đế quốc. Khang Hy từng kể rằng từ khi mới chấp chính ông đã ghi ba việc lớn treo lên cột cung điện để ngày nào cũng nhìn thấy tam phiên, việc trị sông và việc trở lương theo cành đào. Cơ hội đến vào năm ông 19 tuổi Thượng Khả Hỷ đã già dâng sớ xin về quê ở Liêu Đông Dưỡng Lão để con trai ở lại nối giữ Quảng Đông. Khang Hy cho ông về nhưng không cho con trai nối phiên. Nghe tin ấy Ngô Tam Quế và Cảnh Tinh Trung cũng dâng sớ xin bãi phiên như một cách thử lòng chiêu đình. Họ tin nhà vua sẽ khẩn khoản giữ lại. Họ đã giữ đất ấy gần 30 năm và không tin một vị vua 19 tuổi dám động vào. Cả chiều bàn cãi phần đông đại thần xin giữ nguyên hiện trạng vì động vào Ngô Tam Quế là động vào lửa. Khang Hy đáp một câu mà về sau được chép lại bãi thì cũng phản không bãi thì cũng phản chi bằng ra tay trước. Ông phê chuẩn bãi cả ba phiên. Cuối năm ấy ở Côn Minh Ngô Tam Quế giấy binh ông giết viên tuần phủ chiêu đình bỏ bím tóc kiểu mãn khôi phục y phục người Hán tự xưng là nguyên xoái phỏ nhà Minh. Quân Vân Nam tràn qua Quý Châu tiến vào Hồ Nam tứ xuyên Quảng Tây theo nhau hưởng ứng. Cảnh Tinh Trung nổi dậy ở Phúc Kiến rồi đến Thiểm Tây ở phía Tây Bắc và cuối cùng cả con trai Thượng Khả Hỷ ở Quảng Đông. Có nơi Chỉ trong ít năm gần nửa đất nước không còn nghe lệnh Bắc Kinh. Trong Quyền Thành người ta bắt đầu thu dọn đồ đạc tin đồn lan khắp nơi rằng nhà Thanh sắp phải rút về quán ngoại. Con trai Ngô Tam Quế đang ở Bắc Kinh bị sử tử cắt đứt mọi đường thường lượng. Có đại thần xin chém đầu những người từng ủng hộ bãi phiên để cầu hòa. Khang Hi từ chối. Ông nói việc ấy là do chính ông quyết không ai phải chịu tội thay. Rồi ông làm một việc khiến người ta yên lòng. Vẫn đi săn vẫn ra ngoại thành như thường ngày để cả Kinh Thành thấy nhà vua không hề hoảng sợ. Khang Hi hiểu một điều mà Ngô Tam Quế không hiểu. Cuộc chiến này sẽ thắng bằng lòng người nhiều hơn bằng binh lực. Ông trọng dụng các tướng người Hán trong Đạo Lục Doanh trao cho họ quyền chỉ huy mà trước đây chỉ người Mãn mới có. Ông ra lệnh ai bỏ phản quân quay về thì được tha giữ nguyên chức tước. Từng người từng người các tướng dưới chướng phản quân bắt đầu quay giáo. Trong khi đó phản quân mỗi phe một ý không ai chịu nghe ai. Cảnh tinh trung đầu hàng con trai thượng Khả Hi cũng đầu hàng. Ngô Tam Quế thì chọn một con đường khác. Năm 67 tuổi ông lên môi hoàng đế ở Hành Châu đặt quốc hiệu là Chu. Người từng hô hào phò nhà Minh rốt cuộc lại muốn tự mình làm vua. Nhưng chỉ vài tháng sau khi xưng đế ông lâm bệnh và qua đời. Người đã từng phản nhà Minh rồi lại phản nhà Thanh. Cuối cùng chết trên một chiếc ngai dựng vội mất Ngô Tam Quế phản quân như rắn mất đầu. Cháu nội ông là Ngô Thế Phan lên thay lui dần về Vân Nam. Năm Khang Hi 27 tuổi quân Thanh vây quân Minh Ngô Thế Phan tự vẫn thành mở cửa đầu hàng. Tám năm chiến tranh kết thúc nửa đất nước tan hoang sau khói lửa nhưng ngai vàng nhà Thanh đã đứng vững. Về sau nhìn lại chính Khang Hi thừa nhận quyết định năm 19 tuổi ấy suýt làm sục đổ cả cương nghiệp tổ tiên và ông không đổ lỗi cho ai ngoài bản thân. Một vị vua dám quyết và dám nhận. Tám năm ấy biến chàng trai 19 tuổi thành một vị hoàng đế thật sự. Tam phiên không còn từ đây Phương Nam thật sự thuộc về Bắc Kinh. Nhưng ở ngoài khơi phía Đông Nam vẫn còn một hòn đảo chưa bao giờ cúi đầu trước nhà Thanh nơi một dòng họ đã cát cứ suốt ba đời. Để lấy Đài Loan Khang Hi trao toàn bộ hạm đội Phương Nam cho một người từng là tướng của chính kẻ thù. Cả chiều sợ người ấy sẽ trở giáo giữa biển khơi ông ta mang về cả hòn đảo. Người đó tên là Thi Lan. Và người mà ông ta đánh bại là cháu nội của chủ tướng cũ người đã giết cha và em trai ông năm xưa. Một hàng tướng mang mối thù máu đứng đầu hạm đội đi đánh chính gia tập mình từng thờ. Nghe như một canh bạc điên rồ nhưng chính canh bạc ấy lần đầu tiên đưa Đài Loan vào bản đồ của một triều đình trên đất liền. Vì sao Khang Hi dám tin một người mà ai cũng nghi ngờ. Để hiểu phải biết hòn đảo ấy đã khiến nhà Thanh mất ăn mất ngủ suốt hơn 20 năm. Khi nhà Minh sụp đổ có một người không chịu cuối đầu. Đó là Trịnh Thành Công con trai một thương nhân kiêm hải tạc giàu có ở Phúc Kiến. Ông Dương Cờ Phò Minh là phạm đội hùng mạnh nhất vùng biển phía đông. Nằm Khang Hi vừa lên ngôi Trịnh Thành Công vượt eo biển đánh đuổi người Hà Lan đang chiếm giữ Đài Loan biến hòn đảo thành cân cứ chống Thanh. Ông mất ngay năm sau. Con trai ông là Trịnh Kinh lên thay rồi đến cháu nội Trịnh Khắc Sảng. Ba đời họ Trịnh giữ đảo vẫn dùng nhiên hiệu nhà Minh vẫn búi tóc kiểu người Hán không cạo đầu tiết bím không có thể quân đủ mạnh để vượt biển. Nhà Thanh chọn một cách tàn nhẫn. Họ ra lệnh rời toàn bộ cư dân ven biển từ Sơn Đông tới Quảng Đông vào sâu trong đất liền cách bờ nhiều dặm để họ Trịnh không mua được lương không tìm được người. Làng trai bị bỏ hoang ruộng ven biển thành đất trống. Vô số gia đình mất kế sinh nhai. Để bóc nghẹt một hòn đảo triều đình chấp nhận làm khổ chính dân mình suốt hơn 20 năm. Suốt những năm loạn Tam Phiên Trịnh Kinh còn đem quân đổ bộ lên đất liền chiếm mấy vùng ở Phúc Kiến. Đến khi Tam Phiên bị dẹp họ Trịnh lại rút về đảo. Rồi Trịnh Kinh qua đời trong phủ nổ ra một cuộc trình biến. Người con trưởng bị giết một cậu bé 12 tuổi là Trịnh Khắc Sảng được đưa lên nằm chủ. Con quyền hành rơi vào tay các đại thần. Họ Trịnh chia rẽ lòng người trên đảo dối như tơ vò. Với khang hy đó là thời cơ. Thời cơ cần một người và người ấy đã chờ sẵn hơn 30 năm. Thì Lang từng là một tướng thủy quân dưới chướng Trịnh Thành Công. Hai người bất hòa Trịnh Thành Công bắt giữ cả nhà ông rồi giết cha và em trai ông. Thì Lang trốn thoát về hàng nhà Thanh. Từ đó mối thù với họ Trịnh theo ông suốt nửa đời người. Nhưng triều đình không tin ông. Một hàng tướng thì luôn có thể quay về chủ cũ. Nhiều năm liền Thì Lang bị gọi về Kinh mồi không là một chức quan nhàn. Ông chờ năm này qua năm khác. Đến khi đại học sĩ Lý Quang Địa hết lời tiến cử Khang Hy quyết định dùng ông. Nhà vua gác ngoài tai mọi loài can rán. Phòng Thì Lang làm thủy sư đề đốc Phúc Kiến rồi trao hành quyền tự quyết định thời điểm xuất quân. Thì Lang về Phúc Kiến đóng thuyền luyện binh suốt hai năm. Ông thuộc từng dòng hải lưu từng con gió của vùng biển ấy vì chính ông từng chiến đấu ở đó dưới cờ họ Trịnh. Mùa hè năm Khang Hy 29 tuổi hạm đội của Thì Lang vượt biển tới quần đảo Bành Hồ cửa ngõ của Đài Loan. Cha ông ở đó là Lưu Quốc Hiên danh tướng giỏi nhất còn lại của họ Trịnh. Trận đầu quân Thành bất lợi thuyền của Thì Lang bị vây. Tương truyền chính ông bị thương ở mắt mà vẫn đứng trên bong chỉ huy. Mấy ngày sau ông chia hạm đội thành nhiều mũi lợi dụng gió nam thổi mạnh đồng loạt sông vào. Pháo nổ vang trời lửa bốc trên mặt biển. Chỉ trong một ngày hạm đội họ Trịnh gần như bị xóa sổ. Lưu Quốc Hiên chạy thoát về Đài Loan trên một chiếc thuyền nhỏ. Mất Bành Hồ Đài Loan không còn gì che chắn. Vài tháng sau Trịnh Khắc Sảng dâng biểu xin hàng. Thì Lang dẫn quân vào đảo mà gần như không gặp kháng cự. Trịnh Khắc Sảng cạo đầu tết bím theo lệ nhà Thành. Rồi triều đình cãi nhau một chuyện lạ. Có nên giữ Đài Loan không? Nhiều người cho rằng đảo xa tốn kém chỉ cần rời dân về đất liền rồi bỏ trống là xong. Thì Lang dâng sớ phản đối cước liệt. Bỏ đảo thì người nước ngoài sẽ chiếm lại và bờ biển phía đông nam sẽ không bao giờ yên. Ông còn nói đảo đất đai màu mỡ sản vật dồi dào bỏ đi là trao cho người khác một thứ vô giá. Kháng Hi nghe theo năm sau Đài Loan chính thức trở thành một phủ thuộc tỉnh Phúc Kiến. Lệnh rời dân ven biển cũng được bãi bỏ. Còn Thi Lang người mang mối thủ với họ trịnh suốt 30 năm lại không trả thù. Tương truyền ông còn đến tế ở đền thờ trịnh Thành Công. Kháng Hi phong tước cho trịnh khách sạn cho cậu sống yên ổn ở Bắc Kinh. Biển đông nam đã yên nhưng ở tận cùng phương Bắc bên dòng Hắc Long Giang những người lạ mặt đến từ phía Tây đã dựng pháo đài gỗ trên đất nhà Thanh. Quân Thanh vây chặt pháo đài của người Nga bên bờ Hắc Long Giang. Bên trong quân giữ Thành đói rét chết dần qua mùa đông chỉ còn lại vài chục người. Chỉ cần thêm ít tuần nữa là Thành sẽ mở cửa. Đúng lúc ấy Kháng Hi ra lệnh ngừng vây. Nhiều tướng lĩnh không hiểu nổi Thắng đến nơi rồi vì sao phải dừng? Ba năm sau câu trả lời hiện ra ở một thị trấn nhỏ tên là Nhi Bố Sở. Ở đó nhà Thanh và nước Nga ký một hòa ước mà nhiều sử ra xem là hiệp ước đầu tiên Trung Hoa ký với một nước châu Âu. Trên tư thế ngang hàng không ai quỳ lại ai không ai là trư hầu của ai. Hai đế quốc lớn nhất châu Á ngồi đối diện nhau vạch một đường biên rồi giữ hòa bình suốt hơn 100 năm. Chỗ đáng nói là người chọn dừng tay lại chính là kẻ đáng thắng. Một vị vua từng liêu lĩnh với Tam Phiên giờ lại tỏ ra biết lúc nào nên thôi. Vì sao? Để hiểu phải quay về những năm người Nga lần đầu xuất hiện ở tận củng phương Bắc. Trong khi nhà Thanh con mại đánh nhau ở phương Nam những đoàn người cô giác từ Sibia đã vượt núi xuôi theo các dòng sông tới vùng Hắc Long Giang. Họ săn thú lấy ra thu công phẩm của các bộ tộc bản địa dựng lên những pháo đài bằng gỗ. Pháo đài lớn nhất là Nhã Khắc Tát nằm ngay trên đất mà người Mãn Châu coi là quê hương Tổ Tiên. Với nhà Thanh đó không chỉ là chuyện biên giới vùng Đông Bắc là cái nôi của người Mãn Châu nơi có lăng mộ Tổ Tiên họ. Khi tàng phiên còn chưa dẹp xong Khang Hy đánh nhẫn nhịn nhưng vừa dẹp xong phương Nam ông quay lên phương Bắc này. Ông không vội đánh ông cho người đi dò đường trước tướng lãng đảm được phái lên phía Bắc giả làm đoán đi săn hiu lặng lẽ đò đường xá sông Ngòi thăm dò pháo đài của người Nga. Rồi Khang Hy cho lập lồn trại đắp đường đóng thuyền trên sông rời quân tới gần chuẩn bị lương thảo suốt mấy năm. Ông còn sai giáo sĩ Nam Hoài Nhân đúc thêm những khẩu pháo đồng kiểu phương Tây cho quân đội. Nước cờ nào cũng tính kỹ trước khi đi. Khắc hẳn chàng trai 19 tuổi năm nào năm Khang Hy 31 tuổi quân Thanh do Bành Xuân chỉ huy kéo tới vây nhã khắc táp pháo bắn vào tường gỗ lửa bốc lên quân Nga không chống nổi xin hàng. Điều bất ngờ là Khang Hy ra lệnh cho họ ra đi an toàn mang theo cả ra quyến và tài sản. Quân Thanh đốt pháo đài rồi rút về. Nhưng ngay mùa thu năm ấy người Nga quay lại dựng lại pháo đài trên đống cho cũ. Lần này tường dài hơn kiên cố hơn. Năm sau quân Thanh vây lần thứ hai. Lần này họ không đánh vội mà vây chặt đào hao chặn mọi đường kếp tế. Mùa đông đến bên trong pháo đài quân Nga đói rét bệnh tật hoành hành viên chỉ huy tử trận. Từ khoảng tám trăm người chỉ còn lại mấy chục người sống sót. Đúng lúc ấy Sứ giả của Sa Hoàng tới Bắc Kinh xin ngừng chiến để đàm phán. Khăng Hy đồng ý ngay ra lệnh giải vây. Tương truyền ông còn cho gửi thầy thuốc và lương thực vào cho quân Nga. Ba năm sau hai phái đoàn gặp nhau ở Ni Bố Sở. Phía Thanh do sách nạch đồ dẫn đầu phía Nga do sứ thần Golovin. Nhưng hai bên không có chung một ngôn ngữ. Người mãn không biết tiếng Nga người Nga không biết tiếng mãn. Thế là cả hai đế quốc phải cậy vào hai giáo sĩ dòng tên người châu Âu theo phái đoàn nhà Thanh Trương Thành và Tử Nhật Thăng. Mọi điều khoản được bàn bằng tiếng Latin. Cuộc đàm phán nhiều lần suýt đổ vỡ. Phía Nga dẫn theo quân phía Thanh cũng dẫn theo quân hai doanh trại đóng đối diện nhau bên bờ sông. Sách nạch đồ ban đầu muốn đòi đất tới tận hồ Bai Can nhưng Khang Hi gửi mất chỉ. Có thể nhường nghi bố sở cho người Nga miễn là giữ được vùng khắc Long Giang và có được hòa bình. Cuối cùng hai bên chốt đường biên theo sông Ngạch Nhĩ Cổ Nạp và dãy núi Ngoại Hưng An Lĩnh. Nhã Khắc Tát bị phá bỏ. Thường nhân hai nước được qua lại buôn bán. Người đời sau hay hỏi vì sao Khang Hi không đánh tới cùng? Câu trả lời nằm ở phía Tây. Khi hai phái đoàn còn đang ngồi ở nị bố sở trên thẳng nguyên Mông Cổ đã nổi lên một thế lực mới đáng sợ hơn người Nga nhiều. Khang Hi hiểu rằng không đế quốc nào đánh được hai mặt trận cùng lúc. Nhưng một ít đất ở phương Bắc để đổi lấy một biên giới yên ổn rồi dồn toàn lực cho mối họa lớn hơn. Thắng mà không tham biết đủ và biết rừng. Năm ấy ông 35 tuổi từ trang trai liều mạng bãi tam phiên ông đã trở thành một người biết cân từng bước đi của đế quốc. Hòa ước nị bố sở giữ yên biên giới phía Bắc suốt hơn một thế kỷ rưỡi. Còn mối họa phía Tây kia có một cái tên Cát Nhĩ Đàn vị hãn của người chuẩn Cát Nhĩ kẻ sắp kéo quân tới chỉ cách Bắc Kinh vài ngày đường hoài 40 tuổi. Vị Hoàng đế cai trị đế quốc giàu có nhất phương Đông rời bỏ cung điện dẫn quân băng qua sa mạc Vô Bi. Ông ngủ trong liều bạt uống nước giếng đào vội giữa cát và có những ngày chỉ ăn một bữa vì lương thảo không đủ và ông không muốn ăn no khi binh lính còn đói. Không một ai bắt ông phải đi các đại thần quý xin ông ở lại Kinh Thành tướng lĩnh thì có sẵn quân đội thì hùng mạnh thế nhưng trong hai năm ông đích thân cầm quân ra trận tới ba lần chỉ để đuổi theo một người người ấy là Cát Nhĩ Đan vị hãn của người chuẩn Cát Nhĩ một bộ tộc Mông Cổ ở phía Tây. Vì sao một hoàng đế đã có tất cả lại chọn cuộc sống của một người lính và vì sao Cát Nhĩ Đan lại đáng sợ đến mức ấy? Để hiểu phải biết người Mông Cổ từng là gì với Trung Nguyên 400 năm trước từ chính Thảo Nguyên ấy thành Cát Tư Hãn và con cháu ông đã tràn xuống trình phục cả Trung Hoa giấc mơ khôi phục đế quốc Mông Cổ chưa bao giờ tắt và vào thời Khăng Hy có một người đủ tài để biến giấc mơ ấy thành hiện thực Cát Nhĩ Đan từng xuất ra học đạo ở Tây Tạng rồi trở về Thảo Nguyên giành lấy ngôi hãn thống nhất các bộ chuẩn Cát Nhĩ Ông có kỵ binh thiện chiến có súng hỏa mai mua từ người Nga và có tham vọng thống nhất toàn bộ Mông Cổ dưới một ngọn cờ năm Khăng Hy 34 tuổi Cát Nhĩ Đan đánh vào đất của người Mông Cổ khách nhị khách ở phía bắc sa mạc hàng chục vạn người khách nhị khách phải bỏ quê dắt theo gia súc chạy xuống phía nam xin nhà thanh che trở Khăng Hy nhận họ cấp lương thực cho đất chăn nuôi nhưng như thế là đứng hẳn về một phía hai năm sau Cát Nhĩ Đan kéo quân xuống tận Âu Lan Bố Thông chỉ cách Bắc Kinh chừng 700 dặm Khăng Hy thân chinh lần đầu nhưng dọc đường ông lên cơn suốt nặng buộc phải quay về quân thành do người Anh của vua là Phúc Toàn chỉ huy Cát Nhĩ Đan dựng một bức tường lạ lùng cho hàng vạn con lạc đà nằm xuống buộc chân lại phủ chân ra ướt lên lưng làm thành một bức thành sống quân thành dùng pháo phá được bức tường ấy nhưng Cát Nhĩ Đan thoát chạy trong đêm Khăng Hy hiểu rằng không thể đánh một đối thủ như vậy bằng nửa vời 6 năm sau ông mở chiến dịch lớn nhất đời mình ba đạo quân chia ba ngã vượt sa mạc hẹn gặp nhau ở sông Khắc Lỗ Luân chính ông dẫn đạo trung quân sa mạc không có nước không có cỏ ngựa chết dọc đường lương thảo phải trở trên lưng lạc đà qua hàng nghìn dặm cát có lúc quân tiên phong báo về rằng phía trước nguy hiểm các đại thần lại quỳ xin nhà vua quay lại Khăng Hy nổi giận ông nói nếu vua lui quân sĩ sẽ mất tinh thần còn đạo quân phía tây sẽ bị bỏ lại một mình ông tiếp tục tiến mỗi đêm trong liều bạt ông vẫn viết thư về cho thái tử ở kinh thành kể chuyện nước uống chuyện cỏ ngựa chuyện trời gió những lá thư ấy còn lưu đến ngày nay cho thấy một người cha giữa sa mạc nhớ con nghe tin chính hoàng đế dẫn quân tới các nhị đan hoảng hốt bỏ doanh trại rút về phía tây nhưng ông không biết rằng ở hướng ấy đạo quân của tướng Phí Dương Cổ đang chờ sẵn tại triều Mạc Đa bên một con sông giữa đồi núi hai bên giáp trận Phí Dương Cổ chiếm lấy ngọn đồi đặt pháo và súng hỏa mai trên cao rồi cho kỹ binh chuẩn các nhị sông lên trận đánh kéo dài từ chiều tới tối khi quân chuẩn các nhị đã kiệt sức quân thanh từ hai cánh ấp xuống đạo quân của các nhị đan tàn vỡ và ông tử trận doanh trại gia súc vũ khí tất cả rơi vào tay quân thanh các nhị đan chỉ còn vài chục kỹ binh theo sau chạy trốn vào vùng núi phía tây trận triều Mạc Đa bẻ gãy sức mạnh của người chuẩn các nhị và cũng chấm dứt sức mơ của vị hãn muốn làm thành cát từ hãn thứ hai nhưng găng hy vẫn chưa dừng ngay mùa thu năm ấy ông lại thân chinh lần thứ hai tới vùng ngạc nhị Đa Tư mùa xuân năm sau lần thứ ba tới tận Ninh Hạ ông muốn các nhị đan không còn chỗ nào để quay về và rồi tin đến các nhị đan đã chết giữa lúc cùng đường bộ hạ bỏ đi gần hết xử nhà thanh chép ông uống thuốc độc tự vẫn có tư liệu khác nói ông chết vì bệnh khang hy khải hoàn vùng mông cổ phía bắc sa mạc từ đây thuộc hẳn về nhà thanh biên giới phía bắc Trung Hoa chưa bao giờ yên ổt như thế ba lần thân chinh vượt sa mạc ngủ lêu bạt ăn lương khô ông làm điều mà hiếm vị hoàng đế nào sau thời lập quốc còn làm nhưng chiến trận chưa bao giờ là mối lo lớn nhất của ông mối lo ấy nằm ở phương Nam trên dòng sông ba người xưa gọi là nỗi đau của Trung Hoa sông Hoàng Hà một hoàng đế mùi học hình học mỗi ngày với các giáo sĩ phương Tây có khi liền mấy canh giờ một hoàng đế đứng trên mặt đê lầy lội tự tay dựng máy đo tự tính độ cao của mực nước sông một hoàng đế ra lệnh đo vẽ toàn bộ lãnh thổ của mình bằng phương pháp khoa học để rồi có trong tay tấm bản đồ chính xác nhất châu Á thời bấy giờ tất cả là cùng một người Khang Hy ở thế kỷ 17 đó là điều gần như không tưởng với giới sĩ phu Trung Hoa đạo lý nằm trong tinh sách của Thánh Hiền còn đo đạc tính toán là việc của thợ vậy mà vị thiên tử mồi trên đỉnh cao nhất của trật tự ấy lại cúi xuống học những thứ mà chính giới sĩ phu coi thường vì sao? câu trả lời bắt đầu từ một vụ tranh cãi về cuốn lịch khi ông mới 14 tuổi và nó kéo dài suốt cả đời ông trên những con đê của dòng sông khó trị nhất Trung Hoa ba việc lớn Khang Hy từng ghi lên cuộc cung điện năm xưa có một việc cả đời ông không dám lơi tay trị Hoàng Hà dòng sông ấy mang theo phủ xa từ cao nguyên đất vàng bồi lấp lòng sông rồi vỡ đê đổi dòng nhấn chìm hàng trăm làng mạc nước lũ còn chan vào kênh đào chở lương từ Giang Nam lên Bắc Kinh kinh tắc lương không về kinh thành đói trị sông là giữ mạng sống của đế quốc để trị sông Khang Hy chọn Cận Phụ làm tổng đốc Hà Đạo Cận Phụ cùng người phụ tá là Trần Hoàng đẩy ra một cách làm mới thu hẹp lòng sông đắp đê cao để chính dòng nước chảy xiết tự cuốn phủ xa ra biển công trình kéo dài hàng chục năm tốn kém khổng lồ bị chế trách không ngớt nhưng Khang Hy không chỉ ngồi trong cung nghe báo cáo suốt hơn hai mươi năm ông sáu lần tuần du xuống phương Nam người đời gọi là sáu lần nam tuần mỗi lần đi ông xuống tận các bạn đê sung yếu ông lội bùn đứng trên mặt đê hỏi từng người thợ đắp đê ông muốn biết đất chỗ nào mềm nước chỗ nào xoáy chứ không chỉ nghe những tấu trương bóng bẩy có lần ông tự tay dựng máy đo mực nước tính ra rằng lòng sông đã cao hơn mặt ruộng hai bên rồi chỉ ra chỗ sai trong cách làm của các quan Hà Đạo các quan đứng sau nhà vua không ai dám nói gì vì sao một hoàng đế lại biết dùng máy đo phải quay lại năm ông mới 14 tuổi khi ấy trong chiều nổ ra một vụ tranh cãi về lịch pháp một bên là quan người Hán Dương Quang Tiên một bên là giáo sĩ Nam Hoài Nhân người Bỉ mỗi bên nói lịch của mình mới đúng không đại thần nào đủ hiểu biết để phân xử cậu vua trẻ đặt ra một khép thử hai bên cùng tính trước bóng nắng giữa trưa của một cây cột đo sẽ dài bao nhiêu rồi ra tận nơi mà xem Nam Hoài Nhân tính đúng tới từng chút Dương Quang Tiên tính sai cả chiều im lặng một cậu bé 14 tuổi vừa phân xử xong cuộc tranh cãi mà các bậc lão thần đành bỏ tay về sau Khang Hy kể lại rằng chính vụ ấy khiến ông quyết tâm tự học ông tự nhủ mình không hiểu thì làm sao phân xử đúng sai một vị vua không thể để người khác quyết thay mình chỉ vì mình không biết và ông đã học thật các giáo sĩ dòng tên người Pháp như Trương Thành và Bạch Tấn được gọi vào cung rằng hành học của Ơc Lít đại số thiên văn cả giải phẫu học sách được dịch sang tiếng mãn để nhà vô đọc có thời gian ngày nào ông cũng học mấy canh giờ tự làm bài tự tính toán tự dùng thước và compa ông còn tự quan sát thiên văn rồi đem những điều học được ra hỏi vạn chính các quan coi lịch một lần ông bị sốt dết nặng thuốc của Thái Y không khỏi các giáo sĩ dâng lên một thứ bột vỏ cây mang từ châu Mỹ về này gọi là ký ninh ông uống và khỏi bệnh từ đó ông càng tin vào thứ kiến thức từ bên kia đại dương về già ông giao cho các giáo sĩ cùng quan lại đi khắp đế quốc đo đạc từng vùng núi sông bằng phương pháp tạm giác 10 năm sau Tấm Hoàng Dư Toàn Lám Đồ hoàn thành chính xác hơn mọi bản đồ châu Á đường thời nhưng có một câu hỏi mà các sử gia vẫn dây dứt khăng hi học Tây học cho riêng mình và cho triều đình của mình ông không mở trường dạy toán cho sĩ tử không đưa hình học vào khoa cử tấm bản đồ quý giá được cất trong cùng kiến thức ấy dừng lại trong tay nhà vua và một nhóm nhỏ quanh ông cùng thời điểm ấy ở châu Âu khoa học đang lan ra khắp các trường đại học và hội học thuật Newton vừa công bố những định luật về chuyển động một vị vua ham học bậc nhất lịch sử Trung Hoa nhưng lại không để cả đất nước học cùng có người cho rằng ông sợ trí thức lan ra thì khó kiểm soát có người nói ông chỉ coi đó là công cụ chỉ nước chứ không phải con đường của thiên hạ và chính nỗi sợ kiểm soát ấy khi rơi vào những trang sách của người Hán sẽ để lại mặt tôi lớn nhất trong sự nghiệp của ông cùng một vị hoàng đế cho soạn bộ từ điển đầu sổ nhất lịch sử Trung Hoa gần 5 vạn chữ và bộ bách khoa lớn nhất thời bấy giờ và cũng chính vị hoàng đế ấy phê chuẩn sử tử một học giả chỉ vì trong cuốn sách của ông có mấy chữ niên hiệu của một triều đại đã mất một người yêu sách đến thế sao lại có thể giết người vì sách đó là mặt tối của khang hy và nó có một cái tên văn tự ngục tức những vụ án giết người vì con chữ nó không bắt đầu từ ông và cũng không dừng lại ở ông nhưng dưới thời ông nó trở thành một công cụ cai trị để rồi con trai và cháu nội ông dùng nó tàn khốc gấp nhiều lần để hiểu phải nhớ nhà Thanh là ai trong mắt người Hán người Mãn Châu chỉ là một dân tộc nhỏ cai trị hàng trăm triệu người Hán họ bắt người Hán cạo đầu tết bím nhiều sĩ phu vẫn nhớ nhà Minh vẫn coi người Mãn là ngoại tộc súng gươm có thể dẹp được khởi nghĩa nhưng lòng người thì nằm trong sách vở trong thơ văn trong những trang sử tư nhân chép lại chuyện cũ và một triều đại luôn lo sợ về tính chính danh của mình thì sẽ luôn sợ những trang giấy vụ án lớn đầu tiên xảy ra khi Khang Hi mới liên ngôi dưới tay các phụ chính đại thần vụ án cuối cùng và nổi tiếng nhất lại chính tay ông Phê Chuẩn khi ông đã gần 60 tuổi ở Hồ Châu vùng Giang Nam có một phú hỏ họ trang người con trai tên Trang Định Long bị mù nhưng muốn để lại một sự nghiệp như bậc sử gia mù thời cổ ông mua lại bản thảo một bộ sử nhà minh chưa hoàn thành thuê nhiều văn nhân bổ sung rồi cho khắc in trong sách vẫn dùng liên hiệu của các vua Nam Minh vẫn gọi tổ tiên người mạng bằng những cái tên thẳng thần với một triều đại mới đó không phải chuyện chữ nghĩa mà là lời phủ nhận quyền làm vua của họ Trang Định Long mất trước khi sách bị tổ giác nhưng triều đình không tha năm khăn hy thứ 2 dưới quyền các phụ chính vụ án minh sử kết thúc khoảng 70 người bị sử tử từ người viết người hiệu đính người khắt bản người bán sách cho tới người chỉ mua về đọc hàng trăm người khác bị lưu đầy cả vùng Giang Nam rung sợ nhiều nhà đem sách cũ ra đốt chỉ vì sợ trong đó có một chữ nào đó không đúng khi khăn hy tự minh cấm quyền ông chọn một con đường khác hẳn thu phục sĩ phu bằng chính văn hóa của họ ông học kinh sách no ra chăm chỉ hơn cả nhiều học giả ông mở khoa thi đặc biệt mời những bậc đại nho từng không chịu ra làm quan với nhà thanh ông cho soạn bộ minh sử chính thức mời người Hán cùng chấp bút ông cho biên soạn khăng hy tự điển rồi cổ kim đầu thư tập thành những công trình đầu sộ thu hút hàng trăm học giả ông còn đích thân tới Tế Lăng Chu Nguyên Trương vị vua khai sáng nhà minh để tỏ lòng tôn trọng triều đại cũ nhiều người cho rằng đó là một nước cờ khôn ngoan giữa các sĩ phu bận rộn với sách vở của triều đình thì họ sẽ không viết thứ sách vở chống lại triều đình suốt mấy chục năm dường như khăng hy đã thành công giới sĩ phu dần chấp nhận nhà thanh nhưng dưới lớp vỏ ấy nỗi sợ vẫn có năm khăng hy thứ 50 có một vị Hán Lâm tên là Đới Danh Thế học vấn uyên bác đỗ bảng nhãn khi đã ngoài 50 nhiều năm trước ông từng y một tập văn tên là Nam Sơn Tập trong đó khi chép chuyện cuối đời minh ông dùng niên hiệu của các vua nam minh những người đã chống lại nhà thanh một viên ngữ sử dâng sớ tố giác bộ hình nghi án theo luật đại nghịch Đới Danh Thế bị xử tội nặng nhất họ hàng đều bị liên lụy cả những người viết lời tựa người khắc bản theo bản án ấy hàng trăm người sẽ phải chết hoặc bị lưu đẩy Khang Hy xem xét suốt gần 2 năm cuối cùng ông giảm nhẹ cho phần lớn người liên quan chỉ riêng Đới Danh Thế vẫn bị xử tự người viết lời tựa là Phương Bao đã bị kết án nhưng Khang Hy tiếc tài tha tội đưa ông vào làm việc trong cùng về sau Phương Bao trở thành một trong những nhà văn lớn nhất đời thành 10 đời sau nhiệm vụ án ấy từ 2 phía có người nói Khang Hy đã khoan dung vì so với bản án của bộ hình ông tha cho hàng trăm người so với những gì con trai ông là ung chính và cháu nội Cán Long làm sau này với hàng trăm vụ văn tự mục ông quả là nhẹ tay nhưng cũng có người nói điều ngược lại chính ông đã cho thấy chỉ vài chữ trong một cuốn sách cũ cũng đủ để mất đầu và từ đó giới sĩ phu học cách im lặng người ta không còn dám chép sử tư người ta viết chú giải kinh sách khảo cứu chữ nghĩa tránh xa mọi chuyện đương thời một vị vua yêu sách đã dạy cả một thế hệ học giả biết sợ sách nhưng nỗi sợ lớn nhất cuối đời Khang Hy không nằm trong sách vợ nó nằm ngay trong nhà ông giữa chính những người con trai của ông người đã bắt được Ngao Bái dẹp được Tam Phiên thu được Đài Loan đánh lôi quân Nga đuổi Cát Nghĩ Đàn tới chết nhưng có một cuộc chiến mà ông không bao giờ thắng được đó là cuộc chiến giữa chính các con trai ông hai lần lập thái tử hai lần phế bỏ có lúc trước mặt quần thần vị Hoàng Vế Già khóc đến ngã quỵ xuống đất người đời sau gọi cuộc tranh giành ấy bằng bốn chữ cử tử đoạt đích 9 người con trai giành ngôi thái tử không ai trong số họ cầm gươm giết anh em khi cha còn sống nhưng họ hãm hại nhau bằng những thứ đáng sợ không kém bé đảng tố giác vù cáo cả bồ chú vì sao người cha thành công bậc nhất lịch sử Trung Hoa lại không giữ được hòa khí trong chính nhà mình để hiểu phải quay về một cái chết và một lời hứa khẳng hì có hơn 30 người con trai nhưng người con ông thương nhất là Dận Nhưng mẹ của Dận Nhưng là Hoàng Hậu Hách Xa Lý người vợ đầu tiên của ông cô cháu nội của Sách Ni mà bà nội Hiếu Trang đã chọn cho ông năm xưa bà qua đời ngay trong ngày sinh ra Dận Nhưng khi mới 22 tuổi khẳng hì đau đớn và chỉ hơn một năm sau giữa lúc loạn tàm phiên đang cháy bỏng ông lập đứa con trai chưa đầy 2 tuổi ấy làm Hoàng Thái Tử cậu bé ấy sẽ là vị Thái Tử duy nhất được lập công khai trong suốt lịch sử nhà thanh khẳng hì tự tay dạy dỗ Dận Nhưng ông dạy con đọc kinh sách cưỡi ngựa bắn cung ông chọn những bậc đại nho giỏi nhất làm thầy khi thân trinh đánh cắt nhị đan ông giao cho Thái Tử ở lại Kinh Thành Giám Quốc và đêm nào cũng viết thư về cho con Dận Nhưng lớn lên thông minh giỏi văn giỏi võ nghì lễ dành cho Thái Tử được nâng lên gần ngang với Hoàng Đế nhưng làm Thái Tử suốt mấy chục năm người ta dễ mất kiên nhẫn quanh Thái Tử dần hình thành một bé đạng đứng đầu là Sách Nạch Đồ người chú của Hoàng Hậu năm xưa cũng chính là người từng giúp Khang Hy bắt ngao bái có người bắt đầu thì thầm rằng Thái Tử chờ đợi đã quá lâu Khang Hy nghe hết ông cho bắt Sách Nạch Đồ giam cho tới chết người từng giúp ông giành lại Ngai Vàng năm mười lăm tuổi giờ chết trong ngục vì chính trước Ngai ấy người cha bắt đầu nhìn con trai mình bằng con mắt khác năm Khang Hy năm mươi tư tuổi trong một chuyến đi săn mùa thu ở vùng săn Mộc Lan phía Bắc người con trai thứ mười tám của ông lâm bệnh qua đời Khang Hy đau lòng nhưng ông thấy giận nhưng dường như chẳng mấy sót thương em rồi có người báo rằng ban đêm Thái Tử lén đến gần lèo của vua vé mắt nhìn qua khe lèo với một vị vua từng trải qua bao âm mưu đó là điều không thể tha thứ ngay tại doanh trại trước mặt các vương công đại thần Khang Hy tuyên bố phế Thái Tử ông vừa nói vừa khóc rồi ngã quỵ xuống đất trong chiếu phế ông viết rằng mình không biết hôm nay có bị đầu độc hay ngày mai có bị ám hại 33 năm làm Thái Tử của giận nhưng kết thúc trong một đêm nhưng chiếc ghế trống ấy không làm chiều đình yên nó chỉ mở màn cho một cuộc chiến lớn hơn người con trưởng là giận đề lập tức đề nghị giết giận nhưng để trừ hậu họa Khang Hy kinh hoàng ông bắn người con trưởng là kẻ bắt nhân vì chỉ kẻ bắt nhân mới đòi giết em ruột của mình rồi người con thứ 3 tố giác chính giận đề đã mời lạc ma làm bùa chú hại Thái Tử giận đề bị giam suốt đời người con thứ 8 là giận tự hiền hòa khéo léo được lòng quần thần khi vua cho các đại thần tiến cử người kế vị gần như cả chiều nêu tên giận tự Khang Hy nổi giận ông thấy con trai mình đã có bè đảng mạnh hơn cả ý vua rồi ông quay lại với người con cũ ông nói giận nhưng trước kia làm điều sai là do bị bùa chú làm cho mê muộn năm sau giận nhưng được lập lại làm Thái Tử nhưng chỉ 3 năm sau bè đảng quanh Thái Tử lại nổi lên lần này Khang Hy phế con lần thứ 2 và giam cấm suốt đời từ đó Khang Hy không lập Thái Tử nữa ai dừng xớ xin lập người kế vị đều bị trách phạt các hoàng tử chia bè kết phái giận tự cùng các em giận đường giận ngã lập thành một phe người con thứ 14 được phong đại tướng quân dẫn quân đi Tây Tạng giành tiếng nổ như cồn còn người con thứ 4 là giận chân thì lặng lẽ tỏ ra không mang quyền lực tụng kinh nghiệm Phật chăm lo việc được giao không ai biết người cha giả đang nghĩ gì Khang Hy từng nói rằng ông không mong gì hơn là các con được yên ổn nhưng chính ông người trị vì quá lâu có quá nhiều con trai và từng lập Thái Tử quá sớm đã vô tình dựng nên cuộc chiến ấy lỗi đau lớn nhất của ông vua thành công nhất không đến từ kẻ thù và rồi vào một đêm mùa đông ở vườn Sướng Xuân câu hỏi ai sẽ nối ngôi phải có lời giải đáp một đêm mùa đông ở vườn Sướng Xuân ngoại ô Bắc Kinh vị hoàng đế trị vì lâu nhất lịch sử Trung Hoa chút hơi thở cuối cùng 61 năm trên ngày vàng và cho tới đêm ấy ông vẫn chưa công khai ai sẽ nối ngôi sáng hôm sau cả triều đình nghe tên người kế vị hoàng tử thứ tư giận chân người lắng lẽ nhất trong các anh em người mà nhiều kẻ không hề để ý tới Ngày lập tức loài đồn nổi lên người ta thì thầm rằng bản di chiếu đã bị sửa rằng vua cha vốn muốn truyền ngôi cho người con thứ 14 đang cầm quân ở Tây Tạng xa xôi rằng chỉ cần thêm một nét bút cả số phận của một đế quốc đã đổi khác Loài đồn ấy sống dài suốt 300 năm nó đi vào giã sử vào tiểu thuyết vào phi mạnh vậy chuyện gì đã thật sự xảy ra trong đêm ấy và sau 61 năm rốt cuộc Khang Hi là một thánh quân hay một người cha thất bại để trả lời phải quay về những ngày cuối cùng của ông mùa đông năm ấy Khang Hi đã 68 tuổi ông vẫn giữ thói quen cũ đi săn ở Nam Ưển ngoại ô Kinh Thành giữa chuyến đi ông cảm lạnh rồi được đưa về nghỉ ở vườn Sướng Xuân không ai nghĩ đó là cơn bệnh cuối cùng một người cưỡi ngựa bắn cung vượt sa mạc suốt cả đời cuối cùng ngã xuống vì một trận cảm lạnh mùa đông mấy ngày trước khi mất Khang Hi say hoàng tử thứ 4 giận chân thay mình tới đàn thiên đàn làm lễ tế trời vào tiết đồng chí đó là một trong những nghi lễ trọng đại nhất của thiên tử nhiều sử gia coi đó là một dấu hiệu những năm cuối Khang Hi cũng giao cho giận chân nhiều việc khó từ cha xét kho lương tới thay vua đi tế lễ rồi bệnh trở nặng đêm ấy các hoàng tử được gọi tới bên giường bệnh người công bố di mệnh là Long Khoa Da chỉ huy quân canh giữ Kinh Thành cũng là cậu của giận chân theo vai vế trong hoàng tộc theo lời ông nhà vua đã nói hoàng tử thứ 4 nhân phẩm quý trọng rất giống trẫm át có thể kế thừa đại thống Khang Hi qua đời trong đêm giận chân lên ngôi lấy niên hiệu ung chính người con thứ 14 đang ở tận Tây Tạng khi nhận tin về tới Kinh Thành thì mọi việc đã xong ông quỷ trước linh cựu cha rồi bị giữ lại không bao giờ được cầm quần nữa chuyện Sứa Di Chiếu nổi tiếng nhất kể rằng trong chiếu vốn viết truyền ngôi cho hoàng tử thứ 14 chỉ cần sửa chữ thập tức là 10 thành chữ vu nghĩa là cho câu chiếu lên thành truyền ngôi cho hoàng tử thứ 4 nghe rất hợp lý nhưng các sử gia đã chỉ ra nhiều chỗ không ổn chiếu chỉ nhà Thanh luôn phải ghi 2 chữ hoàng tử trước thứ bậc sửa một nét không đủ chữ vu trong văn bản chính thức thời ấy viết theo lối khác không thể sửa từ chữ thập mà ra và quan trọng hơn chiếu chỉ được viết song song bằng cả chữ mãn mà chữ mãn thì không sửa theo cách ấy được bản Di Chiếu còn lưu giữ đến nay được soạn sau khi vua mất sự thật có lẽ vẫn nằm trong những lời nói cuối cùng mà chỉ vài người được nè nhưng câu chuyện sửa chữ nhiều khả năng chỉ là giã sửa dù thế nào những gì xảy ra sau đó còn đáng nói hơn ủng chính lên ngôi và xử lý các anh em từng tranh giành với mình người em thứ 8 giận tự và thứ 9 giận đường bị giam cấm bị đổi tên thành những cái tên nhục mạ rồi chết trong ngục người em thứ 14 bị đưa đi giữ làng mộ vua cha thái tử cũ giận nhưng qua đời trong nơi giam cấm cuộc chiến mà Khang Hi không dẹp được lúc sinh thời đã kết thúc theo cách tàn nhẫn nhất rồi ủng chính là một việc để ngăn bi kịch lặp lại ông viết tên người kế vị niềm phong trong một chiếc hộp đặt trên xà cao phía sau tấm biển lớn trong viện khán thành chỉ khi vua mất mới được mở ra không còn thái tử công khai không còn bé đảng vây quanh một người bài học đầu đớn nhất của Khang Hi đã trở thành luật của nhà thành vậy Khang Hi là thánh quân hay người cha thất bại có lẽ là cả hai ông nhận một đế quốc non trẻ dối ghen và để lại một đế quốc rộng lớn yên ổn giàu có mở đầu thời thịnh trị mà người đời sau gọi là Khang Cản thịnh thế ông dám quyết dám nhận sai biết thắng và biết rừng nhưng chính ông cũng giết người vì con chữ giữ trí thức phương Tây cho riêng mình và không giữ được hòa khí trong chính nhà mình Cuối đời ông còn cấm thuyền buôn ra biển phương Nam và trục xuất phần lớn giáo sĩ khép dần cánh cửa mà chính ông từng hé mở Người cháu nội Càn Long khi làm vua được 60 năm đã tự thoái vị vì không dám trị vì lâu hơn ông nội 61 năm ấy vẫn là con số chưa ai vượt qua một cậu bé sông sót nhờ căn bệnh đậu mùa đã trở thành vị hoàng đế định hình Trung Hoa cho tới tận ngày nay