8 Điều Tuyệt Đối Không Nói Ra, Dù Người Nghe Là Bạn Thân Nhất

tám điều tuyệt đối không kể ra dù người nghe là bạn thân nhất thưa quý vị và các bạn có một câu chuyện trong kinh Phật ngắn thôi. chuyện kể như thế này một trận đại hạn trăm năm mới có một lần. cái hồ cạn khô trong lòng hồ nứt nẻ ấy có một con rùa. bò không nổi tới nơi có nước và nằm chờ chết. bên hồ có đôi chim nhạn sắp di cư, con rùa van xin mãi. đôi nhạn động lòng, ben dùng mỏ ngậm lấy nó, vỗ cánh bay lên trời cao. bay được một quãng rất dài, bên dưới là đồng ruộng, sông ngòi, làng mạc trôi qua. con ruồi nhìn mãi, nhìn mãi rồi không nhịn được nữa, nó với hỏi rằng. bay mãi thế này, rút cuộc là bay đến đâu? còn nhạn há miệng ra để trả lời. câu trả lời ấy, con rùa không bao giờ nghe được vì ngay lúc đó nó đã rơi thẳng xuống. rơi từ trên trời cao xuống rồi chết. bậc thầy quỷ cốc tử từng lấy lời thánh nhân mà dạy học trò của mình đúng một câu rằng. khẩu khả dĩ thực, bất khả dĩ ngôn. nghĩa là cái miệng dùng để ăn thì được, dùng để nói thì phải cẩn thận. nhưng chúng ta hãy để ý điều này là câu hỏi của con rùa không hề sai. nó là một câu hỏi rất hợp lý, rất chính đáng, hỏi giữa những người đang cùng nhau đi một chặng đường. nó chỉ sai đúng một chỗ, đó là nó hỏi sai lúc, sai thời điểm. và đây là điều mà tôi muốn cùng bạn đi tới trong bài chia sẻ hôm nay. vì sao những dạn nứt lớn nhất trong đời một con người lại thường bắt đầu từ một buổi tối rất vui vẻ giữa những người thật lòng thương nhau? chắc bạn cũng có một buổi tối như thế trong kỉ ức. ở một quán quen một người bạn mà bạn tin tuyệt đối câu chuyện càng lúc càng cởi mở li rượu càng lúc càng vơi và lòng bạn thì càng lúc càng mở ra bạn kể kể hết kể cả những thứ mà bình thường bạn khóa kỹ kể xong thấy nhẹ bẫng thấy ấm lòng thấy đời còn có người hiểu mình rồi bạn về nhà ngủ ngon một giấc, rồi vài tháng sau, có thể là một năm sau. bạn nghe chính câu chuyện của mình vọng lại từ một miệng người thứ ba. nó đã méo đi, ta bị cắt mất đoạn giải thích, chỉ còn giữ lại đoạn giật gần nhất. và cái cảm giác lạnh người sờn gai óc ấy bạn còn nhớ chứ? nó không hẳn là giận, nó là một thứ khác khó chịu hơn rất nhiều. bạn không giận được ai cả, bởi vì người mở miệng đầu tiên chính là bạn. có một chuyện nhỏ như thế này, tôi kể để bạn thấy rằng ngay cả những lời hoàn toàn vô hại cũng có thể để lại vết thương. như một người phụ nữ tên nhu đi làm mặt ở tiệm thẩm mỹ dưới nhà. tuần trước cô vừa bị nhân viên nói khéo cho mua một bộ sản phẩm trị đau cổ bài gái. dùng chẳng thấy tác dụng gì chỉ thấy rát và tê cô hơi bực mình nhưng cũng cho qua. hôm ấy nằm trên giường có một cô nhân viên khác vô tình hỏi lại chuyện đó. nhu vốn tính thẳng, thế là kẻ một mạch, kẻ rất thật lòng, không hề có ý hại ai. ở chiếc giường bên cạnh có một khách đang mang bầu cũng đang được tư vấn mua đúng bộ sản phẩm ấy. nghe xong, người khách ấy nói ngay, thôi, tôi không lấy nữa. cô nhân viên tái mặt giải thích đủ lương không được, cuối cùng cô đành nói thật. tiền hàng là cô ứng ra trước. khách không lấy thì cô phải tự bù hoặc chờ tới khi có người khác mua mới lấy lại được khoản tiền đó. Nu nằm im, cô biết cô nhân viên ấy là dân tỉnh lẻ lên thành phố làm thuê. kiếm được đồng hoa hồng không dễ dàng gì. cô về nhà sau đó cả đêm bứt rứt như vừa làm một chuyện gì đó không phải với người ta. Ngưu không nói dối một câu nào, Ngưu không có một ý xấu nào. người xưa có một câu ngắn để mô tả đúng chỗ này là. nói giả vô ý thính giả hữu tâm tức là người nói thì vô tình nhưng người nghe thì để bụng. ta luôn tính toán lời mình sẽ mang nghĩa gì. ta gần như không bao giờ tính được nó sẽ rơi vào tay ai và rơi vào đúng lúc người ấy đang cần gì. đến đây có lẽ trong lòng bạn đã dấy lên một phản ứng rất chính đáng rằng. vậy chẳng lẽ với bạn thân cũng phải giữ ý giữ tứ hay sao? thế thì còn gì là bạn thân nữa? đây chính xác là chỗ mà hầu hết chúng ta hiểu sai. và cổ nhân đã nhìn ra chỗ sai này từ rất lâu rồi. có một ngụ ngôn gọi là triết học của loài nhím, kẻ như thế này. một đàn nhím giữa mùa đông giúp vào nhau để sưởi ấm. nhưng chúng có một vấn đề rất khó đó là xích lại gần thì gai đâm nhau chảy máu mà tách ra thì lạnh cống không chịu nổi chúng thử rồi thử lại gần một chút xa một chút. đau rồi lại rét, rét rồi lại đau, cho đến khi tìm ra được đúng một khoảng cách. ở khoảng cách đó chúng vừa ấm mà không con nào bị thương. học trò của khổng tử là tử du từng nói một câu mà tôi cho rằng đó là một trong những câu vũ phàng nhất và đúng nhất về tình bạn. câu nói như thế này. cứ quấn quít bên vua mãi thì cũng gần tới ngày chốt nhục, cứ dính chặt vào bản mãi thì cũng gần tới ngày xa nhau. khoảng cách không phải là kẻ thù của sự thân thiết, nó là điều kiện để sự thân thiết sống được lâu. và nếu vậy thì câu hỏi thực sự không còn là có nên giữ ý với bản thân hay không. câu hỏi phải là giữ lại những gì. không phải mọi thứ và chỉ có tám điều sau đây là chúng ta cần giữ và cần cẩn trọng, cẩn ngôn. điều thứ nhất đó là điều bạn vừa đoán đúng về lòng người khác. chúng ta đã quen với câu chuyện về thời tam quốc tào tháo đem quân đánh hán trung rằng có mãi không xong một đêm nọ đầu bếp dâng lên bắt canh gà thì tào tháo nhìn cái xương gà trong bát đúng lúc có viên quan vào xin khẩu lệnh ông bột miệng hai chữ kê lạc tức là gân gà cả quân doanh truyền nhau hai chữ ấy không ai hiểu chỉ có dương tu hiểu. ông lập tức bảo người hầu thu xếp hành lý rồi giải thích cho mọi người. gân gà ăn thì chẳng có vị gì bỏ đi thì lại tiếc. tình thế bây giờ đúng là như vậy tiến không thắng nổi lui thì sợ người ta cười ngụy vương chẳng mấy sẽ rút quân. cả trại nghe xong đều thấy có lý, đồng loạt gói ghém đổ đạp. Tào Tháo đi tuần thấy quân sĩ đang chuẩn bị về, hỏi ra là Dương Tu. về sau Dương Tu bị xử trảm vì khép vào tội làm lung lạc lòng quân. chúng ta thấy đây Dương Tu đoán có sai không không hề sai ông đoán chính xác đến từng chữ và đó chính là lý do mà ông bị bay đầu. bởi vì khi bạn nói toạc ra điều mà một người chưa muốn lộ. bạn không chứng minh rằng bạn thông minh, bạn chứng minh một điều khác đáng sợ hơn nhiều. rằng trước mặt bạn người ta không còn chỗ nào kín cả. nhìn thấu lòng người là bản lĩnh, nói toạc nó ra là tai họa. tiếp đến là điều thứ hai là cái mà bạn vừa được nhiều hơn người. lão tử viết trong đạo đức kinh rằng suy nhi nhuệ chi bất khả trường bảo nghĩa là con dao mài càng sắc thì càng không giữ được lâu. và người đời gói lại và người đời gói lại thành tám chữ mà ai cũng thuộc là mộc tú vu lâm phong tất tổ chi có nghĩa là cây vượt lên khỏi rừng do ắt vạn gãy nó. danh thần tam quốc phiên sau khi dẹp xong thái bình thiên quốc đang ở đỉnh cao quyền lực trong tay nắm đại quân việc đầu tiên ông làm là dâng trả binh quyền không chút do dự. Không phải vì ông không hiểu binh quyền quý giá, chính vì ông hiểu quá rõ. Bạn thân mừng cho bạn, điều đó là thật. Tôi không hề nghi ngờ. nhưng lòng người có hai tầng, tầng trên là thứ họ nghĩ và họ nói, tầng dưới là thứ tự động dấy lên, không xin phép ai và chính họ cũng không điều khiển được. đừng bắt một tình bạn phải chịu một phép thử mà nó chưa từng được chuẩn bị. tiếp đến là điều thứ ba bí mật mà người thứ ba đã gửi cho bạn. khi ai đó kể cho bạn nghe chuyện riêng của họ, họ đưa cho bạn một chiếc chìa khóa. đem chiếc chìa khóa ấy ra khoe với bạn thân, bạn nghĩ mình đang chứng minh sự tin cậy giữa hai người. nhưng ngay tại giây phút đó, trong đầu người bạn thân sẽ tự động bật lên một ý nghĩ mà họ không thể ngăn được. là chiếc chìa khóa của mình cũng đang nằm trong tay người này. người kể cho bạn nghe bí mật của kẻ khác cũng chính là người đang kể bí mật của bạn ở một cái bản khác. tiếp đến là điều thứ tư những lời của lúc đang giận và những lời của lúc đang vui. cổ nhân có một câu đối rất gọn rằng thì thời chi ngôn đa thật tín nộ thời chi ngôn đa thật lễ. nghĩa là lời nói lúc đang vui thì thường thất tín. bởi vì lúc ấy ta đang quá hưng phấn, cho nên dễ hứa quá đà. còn lời nói lúc đang giận thì thường tất lẽ, vì lúc ấy ta đang buông ra những câu mà ngày thường ta không bao giờ nghĩ tới. hai trạng thái nghe có vẻ trái ngược nhưng chúng giống nhau ở đúng một chỗ và đó là chỗ nguy hiểm nhất đó là. cả hai đều là lúc bạn không còn ngồi ở ghế lái. tiếp đến là điều thứ năm chuyện lục lục trong nhà mình tối thứ bảy vợ chồng bạn cãi nhau bạn ấm mực nhắn cho bạn thân một trang sáng chủ nhật hai người đã làm lành ăn sáng cùng nhau chuyện qua rồi. nhưng người nghe không có buổi sáng chủ nhật ấy trong trí nhớ của họ câu chuyện dừng lại ở tối thứ bảy. và nó sẽ dừng ở đó rất lâu, có khi là mãi mãi. từ đó mỗi lần gặp vợ hoặc chồng bạn, họ sẽ nhìn qua một lớp kính mà chính bạn đã lắp vào mắt họ. là bạn đã tha thứ xong từ lâu nhưng người nghe thì vẫn còn giữ nguyên bản án. tiếp đến là điều thứ sáu nước cờ bạn chưa đi. quỷ cẩu tử nói rất rõ về chuyện này. nói nhiều thì tất lộ lộ thái độ của mình với sự việc lộ cách mình nhìn tình thế lộ cả dự tính về sau. người khác chỉ cần ngồi nghe rồi cứ theo đó mà tính đường của họ. nhưng ở đấy tôi muốn nói thêm, nói tới một cái mất khác nó tinh vi hơn nhiều một dự định khi được nói ra quá sớm giữa bàn nhậu giữa những lời tán thưởng thì phần lớn sức nóng của nó đã được tiêu thụ ngay tại chỗ. bạn đã nhận đủ phần thưởng rồi, cảm giác được ngưỡng mộ đã tới rồi. còn cái cây thì vẫn chưa kịp bén rễ, ta bị nhỏ lên cho người ta xem. tiếp đến là điều thứ bảy, lời chê về một người mà bạn thân của bạn đang yêu thương. đây là chỗ mà lòng tốt hại người nhiều nhất. bạn nhìn ra người ấy không xứng, bạn thương bạn mình nên bạn nói. tức khổng tử dạy tử cống đúng một câu về chuyện này. ông nói rằng. hết lòng khuyên can khéo léo dẫn dắt. nếu người ta vẫn không nghe thì dừng lại, đừng để mình phải chuốc nhục. bởi vì nếu họ vẫn chọn người kia, mà phần lớn là họ sẽ chọn, thì kể từ giây phút ấy trong mắt hai người đó, bạn vinh viễn là kẻ đã nói xấu. bạn đúng và bạn mất bạn. có những sự thật nói lần một là lòng thành nói lần hai là ép buộc nói lần thứ ba là xúc phạm. và cuối cùng là điều thứ tám là chuyện mà bạn đã thật sự thả thứ. điều này gần như không ai nghĩ tới nên tôi để nó ở cuối có một câu chuyện cũ rất đau như thế này. nhưng bạn đã đi qua nó rồi đó là nhiều năm trôi qua bạn đã buông thật không còn oán ai nữa và rồi trong một buổi tối bạn lại kể lại, kể rất nhẹ nhàng, thậm chí có đoạn bạn còn cười. nhưng người nghe thì thương bạn nên họ giận thay bạn. và cái giận vay mượn ấy, bởi vì nó không phải là của họ, bởi vì họ không đi qua quá trình chữa lành mà bạn đã đi qua. nó sẽ lại nằm lại trong lòng họ lâu hơn trong lòng bạn rất nhiều. bạn đã đặt họ lá xuống rồi bạn nhặt nó lên đưa cho một người khác cầm hộ. và từ đó mỗi lần gặp lại họ lại dơ hòn đáy lên trước mặt bạn mà hỏi bằng tất cả yêu thương. còn đau không? kể lại một vết thương đã lành là cách chắc chắn nhất để nó được mở ra thêm một lần nữa. bởi chính bàn tay của người thương bạn. nghe tới đây có thể lòng bạn đang co lại, có thể bạn đã nghĩ rằng. vậy thì thôi từ nay im hết cho lành xin dừng lại một chút. chính cổ nhân đã nói rất rõ ràng và tôi nghĩ đây là câu quan trọng nhất trong toàn bộ bài chia sẻ hôm nay. đó là. thận ngôn không phải là không nói, thận ngôn là lúc đáng nói thì nói, lúc không đáng nói thì mãi mãi không nói. chắc hẳn bạn vẫn còn nhớ đàn nhí mà chúng ta đã kể trước. gần quá thì chảy máu nhưng xa quá thì chết cống. con ním nào sợ gai đến mức đứng riêng một mình cả mùa đông thì cũng không sống nổi tới mùa xuân. người giữ hết mọi thứ trong lòng thì bảo vệ được cách hình ảnh của mình nhưng cái mất đi là một điều lớn hơn nhiều. không còn một ai trên đời này thật sự biết mình là ai. vậy thì đường ranh giới làn danh này nằm ở đâu? có lẽ nó nằm ở một câu hỏi rất ngắn mà ta có thể tự hỏi trong đúng ba giây trước khi mở miệng đó là mình nói điều này ra là để được cái gì? nếu câu trả lời là để được công nhận, để được thấy mình hơn, để chứng minh rằng mình biết điều mà người khác không biết thì đó chính là lúc con rùa đang há miệng giữa trời cao. còn nếu câu trả lời là vì mình đang nặng quá, mình cần một người cùng gánh thì đó lại là câu chuyện hoàn toàn khác. bởi vì có đúng một loại chuyện mà càng giữ càng độc. đó là nỗi đau đang đè lên bạn ngay lúc này, ngay hôm nay, cái nỗi đau mà bạn vẫn đang còn ở trong đó. cái đó không nằm trong tám điều vừa rồi, cái đó cần được nói ra. chỉ là nói với đúng một người và nói vì muốn được lắng nghe chứ không phải vì muốn có ai đó phán xử dùm. im lặng để giữ mình đó là trí im lặng đến mức không còn ai biết mình là ai thì đó là tự giam cầm mình chúng ta hãy quay lại với con rùa nó không chết vì tò mò tò mò thì có tội tình gì? nó chết vì trong một khoảnh khắc nó quên mất rằng lúc ấy nó đang ở rất cao và cái miệng của nó đang ngậm chính là thứ duy nhất giữ nó lơ lửng trên không. mỗi chúng ta dù con nhận ra hay không cũng đều đang ngậm chặt một cành cây nào đó. có thể là một công việc, một mái nhà, một cái tên còn sạch, một người vẫn còn tin mình. và có những buổi tối khi rượu đã ngấm và lòng đã mềm, ta lại buột miệng ra một câu rất hợp lý, rất chính đáng, rất đúng với những gì ta đang nghĩ. con rùa trong câu chuyện ấy chỉ hỏi đúng một câu. còn chúng ta trong một buổi tối thường nói bao nhiêu câu. Tôn Phúc Khánh xin kết thúc bài chia sẻ của mình tại đây. Xin chân thành cảm ơn quý vị và các bạn đã dành ra thời gian quý báu của mình để lắng nghe bài chia sẻ này. một lần nữa xin kính chúc quý vị và các bạn cùng gia đình luôn luôn được hạnh phúc thành công và bình an trong cuộc sống. Xin trân trọng kính chào và hẹn gặp lại.