Vì sao Bắc Kinh cố chấp giữ định danh ‘nước nghèo’ dù tiềm lực kinh tế khổng lồ?

Hãy thử nhìn vào con số khoảng 3,4 nghìn tỷ đô la Mỹ dự trữ ngoại hối Một khối tài sản khổng lồ đủ sức xoay chuyển cục diện của nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới Nếu được tung ra đúng thời điểm Thế nhưng điều kỳ lạ là chủ nhân của khối tài sản này Lại kiên trì tự gọi mình là một quốc gia đang phát triển suốt nhiều thập kỷ qua Quý vị thấy không? Có một sự mâu thuẫn cực kỳ gay gắt ở đây Khi một bên là năng lực thống trị gần như tuyệt đối chuỗi cung ứng năng lượng xanh và sở hữu quân đội thường trực lớn nhất hành tinh Nhưng bên kia, họ lại khẩn thiết yêu cầu được hưởng những đặc quyền dành cho các nước nghèo tại Tổ chức Thương mại Thế giới WTO Đây là một chiến thuật giả nghèo nhằm đạt mục tiêu kinh tế hay là nỗ lực duy trì ảnh hưởng tại khối các nước phương Nam toàn cầu trước những chiến lược mạnh mẽ từ Washington dưới thời Tổng thống Trump Trong video này, chúng ta sẽ cùng phân tích chiến lược định danh của Bắc Kinh Và lý do họ chấp nhận vị thế mâu thuẫn này Để rồi nhận ra rằng Khi một cường quốc cố đóng vai kẻ yếu Họ sẽ bộc lộ những hạn chế Trước các nước cờ chiến lược và hiệu quả của Mỹ Nhưng trước khi vào phần bình luận Kính mời quý khán giả hãy like, subscribe kênh Ôn Cố Tri Tân Để cập nhật những phân tích độc đáo nhất Ván cờ định danh Sự thật về chiến thuật giả nghèo của Trung Quốc Để hiểu rõ vì sao Bắc Kinh lại bám lấy cái nhãn Đang phát triển một cách quyết liệt như vậy Chúng ta cần nhìn vào một cơ chế gọi là S&DT Tên đầy đủ là đối xử đặc biệt và khác biệt Hãy hình dung thế này Trong một cuộc chơi chung Thông thường mọi thành viên đều phải tuân thủ một bộ luật khắc khe như nhau Để đảm bảo tính công bằng Nhưng với S&DT Những nước được gián nhãn đang phát triển Sẽ được cấp một tấm thẻ ưu tiên cực kỳ quyền lực Cho phép họ lỏng lẽo hơn trong việc thực thi các cam kết được kéo dài thời gian áp dụng cho các hiệp định thương mại và đặc biệt là được phép dựng lên những rào cản thị trường khắt khe hơn đối với hàng hóa từ các nước giàu Thời hạn triển khai các cam kết kéo dài hơn những rào cản bảo hộ thương mại chặt chẽ hơn và các gói hỗ trợ kỹ thuật để xử lý tranh chấp là những đặc quyền cụ thể mà Bắc Kinh đã tận dụng triệt để thông qua cơ chế SDT Thậm chí, đối với các nước kém phát triển nhất Họ còn được hưởng những đặc quyền như miễn trừ lệnh cấm trợ cấp xuất khẩu, một công cụ quyền năng để tác động đến giá cả hàng hóa trên thị trường toàn cầu. Việc một siêu cường sở hữu tiềm lực kinh tế khổng lồ nhưng vẫn bám lấy những ưu đãi vốn chỉ dành cho những quốc gia thiếu hụt năng lực thể chế đã tạo ra một sự bất công nghiêm trọng trong thương mại quốc tế. Chính cơ chế tự khai báo này đã khiến Bắc Kinh cùng với những nền kinh tế thu nhập cao như Hồng Kông, Hàn Quốc hay Singapore có thể nghiễm nhiên hưởng lợi từ việc cắt giảm thuế quan thấp hơn và thời gian chuyển đổi dài hơn so với các nước phát triển Dù vào năm 2019, Singapore, Hàn Quốc và Costa Rica đã chấp nhận từ bỏ các ưu đại SDT trong các cuộc đàm phán tương lai Nhưng Bắc Kinh lại chọn một lối đi lắt léo hơn Đây là một nước đi đầy toan tính Vừa xoa dịu áp lực quốc tế Vừa giữ lại cái mác kẻ yếu Để tiếp tục trục lợi khi cần thiết Vào năm 2019 Tổng thống Trump đã nhìn thấu trò chơi định danh này Khi quyết liệt yêu cầu tước bỏ tư cách nước đang phát triển của Bắc Kinh Khẳng định rằng Hoa Kỳ chưa bao giờ chấp nhận yêu sách này Việc đưa Bắc Kinh về đúng vị thế của một siêu cường Không chỉ là một câu chuyện về thuế quan Mà là bước đi chiến lược để thiết lập một sân chơi công bằng Nơi Mỹ và các đồng minh có thể hợp tác win-win Mà không bị chèn ép bởi những hành vi trợ cấp trá hình Khi không còn tấm lá chắn giả nghèo Mọi lợi thế bất bình đẳng sẽ bị xóa bỏ Buộc Bắc Kinh phải cạnh tranh sòng phẳng bằng năng lực thực tế Thay vì dựa vào những đặc quyền dành cho nước nghèo Chiếc nhãn đang phát triển không chỉ là công cụ kiếm lời tại WTO Mà còn là tấm vé thông hành để Bắc Kinh thâm nhập sâu vào Nam Mỹ, Châu Phi và Nga Thông qua sáng kiến vành đai và con đường BRI Bằng cách tự đặt mình vào cùng một nhóm với các quốc gia phương Nam toàn cầu Họ dễ dàng xây dựng hình ảnh một người đồng hành cùng phát triển Từ đó xây dựng ảnh hưởng chính trị và kinh tế tại những khu vực này Vì khoác áo nước đang phát triển giúp họ xóa tan sự nghi ngại ban đầu của các quốc gia nghèo biến những khoản vay hạ tầng thành công cụ ràng buộc chiến lược, tạo ra một hệ sinh thái phụ thuộc mở đó, Bắc Kinh đóng vai trò là trung tâm điều phối. Nhìn lại thời điểm gia nhập WTO, Bắc Kinh từng chấp nhận bị đối xử như một nền kinh tế phi thị trường trong suốt 15 năm để dễ dàng đối phó với các quyết định chống bán phá giá, đồng thời chấp nhận để các đối tác thương mại áp dụng các biện pháp tự vệ đặc thù đối với hàng xuất khẩu của mình trong một thời gian nhất định. Điều đáng chú ý và cũng là điểm gây tranh cãi nhất tại WTO chính là việc không hề có một định nghĩa cứng nhắc hay một bộ tiêu chí định lượng nào để phân loại một quốc gia là phát triển hay đang phát triển. Mọi thứ vận hành theo cơ chế tự tuyên bố. Nghĩa là nếu một quốc gia tự nói mình đang phát triển thì thế giới tạm thời chấp nhận điều đó mà không có một quy trình kiểm chứng độc lập nào. Đây chính là kẻ hở khổng lồ mà Bắc Kinh đã tận dụng một cách triệt để trong nhiều thập kỷ Để vừa thu hoạch lợi ích từ thị trường toàn cầu Vừa bảo vệ thị trường nội địa một cách cực đoan Hãy nhìn vào những món hời cụ thể mà họ thu về Thông qua tấm thẻ ưu tiên này Trong lĩnh vực nông nghiệp Một nước đang phát triển được phép trợ cấp cho nông dân Ở mức cao hơn nhiều so với các nước phát triển Điều này tạo ra một lợi thế cạnh tranh không công bằng khi hàng hóa của họ tràn ngập thị trường thế giới với giá rẻ nhờ sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước Trong khi các doanh nghiệp Mỹ hay châu Âu phải tuân thủ những quy định trợ cấp khắc khe hơn nhiều Không chỉ vậy, việc kéo dài thời gian thực thi hiệp định giúp họ có thêm thời gian để xây dựng nội lực bảo hộ các ngành công nghiệp non trẻ cho đến khi chúng đủ mạnh để nuốt chửng đối thủ trên sân nhà lẫn sân khách Từ góc nhìn của Washington, đây là một sự bất công không thể chấp nhận được Bởi thật nực cười khi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới Một siêu cường về công nghệ và tài chính Lại sử dụng luật chơi dành cho những quốc gia nghèo nhất Để chèn ép các doanh nghiệp Mỹ Đó không còn là sự hỗ trợ cho phát triển Mà thực chất là một hình thức trục lợi có hệ thống Nơi Bắc Kinh dùng danh nghĩa nước nghèo Để xây dựng một đế chế kinh tế Dựa trên sự bất đối xứng về luật chơi Tuy nhiên Bắc Kinh luôn có sẵn một lá chắn để đáp lại mọi lời chỉ trích từ phương Tây Họ không nhìn vào tổng GDP hay con số khoảng 3,4 nghìn tỷ đô la Mỹ dự trữ ngoại hối Mà đưa ra con số GDP bình quân đầu người để lập luận rằng Dù quốc gia có giàu đến đâu Nhưng nếu chia đều cho hàng tỷ dân Thì mức thu nhập vẫn thấp Và tình trạng nghèo đói ở các vùng nông thôn vẫn còn hiện hữu Bằng cách xoáy sâu vào những mảng tối của xã hội Họ tự hợp thức hóa trạng thái đang phát triển để tiếp tục hưởng đặc quyền biến những nỗi đau của người nghèo thành công cụ để bảo vệ lợi ích cho tầng lớp tinh hoa và các tập đoàn nhà nước Chúng ta có thể thấy, cái nhãn dán này không đơn thuần là một tên gọi Mà là một công cụ kinh tế sắc bén giúp họ vừa tấn công ra bên ngoài, vừa phòng thủ tuyệt đối ở bên trong Nhưng khi áp lực từ Mỹ lên đến đỉnh điểm, Bắc Kinh đã phải đối mặt với một thực tế phũ phàng Họ không thể đóng mãi vai kẻ yếu Trong khi đang cầm trong tay quyền lực của một gã khổng lồ Và chính sự mâu thuẫn này đã tạo ra một điểm yếu để Washington khai thác Chiến lược của Washington và mục tiêu hợp tác cùng có lợi Vì sao Trung Quốc lại chấp nhận từ bỏ lợi ích kinh tế Nhưng nhất quyết giữ lại danh hiệu đang phát triển Câu trả lời nằm ở sự kiện tháng 9 năm 2025 Khi trong một thông báo gây bất ngờ Bắc Kinh tuyên bố sẽ từ bỏ các lợi ích từ cơ chế SDT trong các cuộc đàm phán tương lai Nhưng đồng thời khẳng định vẫn giữ nguyên trạng thái là một nước đang phát triển Nghe qua thì có vẻ như đây là một sự nhượng bộ hào hiệp Nhưng nếu nhìn sâu hơn chúng ta sẽ thấy đây là kết quả Từ một chiến lược gây áp lực chính xác và tàn khốc từ phía Mỹ Đặc biệt là dưới sự dẫn dắt của Tổng thống Trump Washington đã đặt ra một cái bẫy có tính toán Khi không còn chấp nhận những lời giải thích về GDP bình quân đầu người Thay vào đó, họ đưa ra một lựa chọn nghiệt ngã Hoặc là Bắc Kinh phải từ bỏ những đặc quyền kinh tế ngầm Hoặc là sẽ đối mặt với những biện pháp trừng phạt Và thuế quan nặng nề hơn dựa trên lập luận rằng Họ đang lợi dụng đặc quyền để gây hại cho thương mại toàn cầu Đây là một nước cờ quyết định Buộc đối phương phải lộ bài và chấp nhận sự thật rằng Thời kỳ giả nghèo để trục lợi đã chính thức khép lại Và Bắc Kinh đã mắc câu Họ nhận ra rằng nếu tiếp tục bám lấy những khoản trợ cấp nông nghiệp Hay rào cản thị trường nhỏ lẻ Họ sẽ mất đi toàn bộ thị trường Mỹ Thông qua các đợt áp thuế diện rộng Điều này sẽ gây ra một cú sốc kinh tế khủng khiếp cho nền sản xuất trong nước Vì vậy họ buộc phải nhường bộ về mặt kinh tế Chấp nhận bỏ lợi ích ngắn hạn để xoa dịu Washington Và tránh một cuộc chiến thương mại toàn diện diện có thể làm sụp đổ tăng trưởng Một bước lùi mà họ không hề mong muốn nhưng buộc phải thực hiện để sinh tồn Nhưng vì sao họ vẫn nhất quyết giữ lại cái tên đang phát triển dù không còn hưởng lợi ích kinh tế Đó chính là nỗi sợ bị cô lập về chính trị Bởi Bắc Kinh đang xây dựng một hình ảnh anh cả dẫn dắt khối các nước phương Nam toàn cầu Những quốc gia ở Nam Mỹ, Châu Phi và Đông Nam Á Nếu đột ngột tuyên bố mình là một nước phát triển Họ sẽ tự tách mình ra khỏi khối này Không còn là người đồng hành cùng những nước nghèo Chống lại sự áp đặt của phương Tây Mà trở thành một đối thủ cạnh tranh trực tiếp Một siêu cường đang tìm cách thống trị Việc giữ lại danh hiệu đang phát triển là một nỗ lực Để tránh làm các đồng minh tiềm năng cảm thấy bị phản bội Đồng thời gửi đi một thông điệp rằng Họ vẫn hiểu nỗi đau của những nước nghèo Dù thực tế, họ đã quá giàu có Đây là một chiến thuật tâm lý nhằm duy trì sự gắn kết với các quốc gia đang phát triển Để từ đó dễ dàng triển khai các sáng kiến như Vành đai và Con đường Mà không gây ra sự nghi ngại về mục đích thật sự Chúng ta có thể thấy rõ một sự tính toán đầy mâu thuẫn Một mặt họ chấp nhận lùi một bước về kinh tế để cứu vãn vị thế chính trị Mặt khác họ cố gắng duy trì một vỏ bọc không còn phù hợp với thực tế Đó là một bước lùi chiến thuật Nhưng cũng là minh chứng cho việc Họ đang bị dồn vào thế bí trước những nước cờ Ngày càng chặt chẽ của Mỹ Khiến Bắc Kinh không còn lựa chọn nào khác Ngoài việc hy sinh những lợi ích nhỏ Để bảo vệ mục tiêu lớn hơn Là ảnh hưởng địa chính trị Việc Bắc Kinh cố chấp giữ lại danh hiệu này Không chỉ gây khó chịu cho Washington Mà trực tiếp gây bất lợi cho những quốc gia kém phát triển nhất LDCS Những đối tượng thực sự cần các đặc quyền như miễn trừ cấm trợ cấp xuất khẩu để tồn tại Khi những nền kinh tế như Hồng Kông, Đài Loan hay Hàn Quốc Cũng từng tận dụng cơ chế tự tuyên bố để hưởng lợi Thì sự quyết liệt của Mỹ trong việc buộc Trung Quốc phải lộ bài Chính là một bước đi công bằng Giúp tái lập trật tự nơi các ưu đãi thực sự được dành cho kẻ yếu nhất Thay vì bị chiếm dụng bởi một siêu cường đang tìm cách thao túng luật chơi Vị thế anh cả và tầm nhìn nâng tầm uy tín nước Mỹ Nhìn lại toàn bộ việc giữ nhãn này giúp Trung Quốc thắng hay thua trên bàn cờ thế giới Để trả lời câu hỏi này chúng ta phải phân tích chiến lược anh cả của họ Đối với khối các nước phương Nam toàn cầu Nơi việc giữ nhãn đang phát triển đóng vai trò như một cầu nối tâm lý cực kỳ hiệu quả Giúp họ tiếp cận các chính phủ ở Nam Mỹ hay Châu Phi một cách tự nhiên hơn Khi nói chuyện với một tổng thống ở một nước nghèo tại châu Phi Việc xưng mình là một nước đang phát triển đã thành công Sẽ dễ gây thiện cảm hơn nhiều so với việc xuất hiện như một siêu cường tài chính đầy quyền lực Họ kết nối danh hiệu này với sáng kiến vành đai và con đường BRI Biến những khoản vay khổng lồ thành những lời hứa về sự hợp tác cùng phát triển Với mong muốn thế giới tin rằng Họ là hình mẫu lý tưởng cho sự trỗi dậy của các quốc gia phương Nam Tuy nhiên, ở đây xuất hiện một nghịch lý khủng khiếp giữa năng lực và uy tín Khi về năng lực, không ai phủ nhận Bắc Kinh có đủ sức mạnh để dẫn dắt Với nguồn vốn khổng lồ, sự thống trị công nghệ năng lượng xanh Và khả năng xây dựng cơ sở hạ tầng với tốc độ chóng mặt Thế nhưng phần mềm của họ chính là uy tín Lại đang bị xói mòn nghiêm trọng khi thế giới bắt đầu nhìn thấy những mặt trái của sự hào phóng đó Những cáo buộc về bẫy nợ, sự thiếu minh bạch trong các hợp đồng vay vốn Và tình trạng gây dư thừa công suất công nghiệp Khiến hàng hóa giá rẻ tràn ngập Bóp nghẹt sản xuất nội địa của các nước nhập khẩu Đã khiến hình ảnh anh cả trở nên méo mó Khi một quốc gia tự gọi mình là đang phát triển Nhưng lại hành xử như một kẻ đi thu nợ khắt khe Sự tin cậy sẽ biến mất Và thay thế bằng sự cảnh giác Đó là một chiến lược định vị linh hoạt Khi vừa khẳng định vai trò siêu cường dẫn dắt Vừa hợp tác cùng có lợi với các nước đang phát triển tạo nên một sự kết hợp hài hòa về vị thế. Trong mắt cộng đồng quốc tế, họ thể hiện là một lãnh đạo quyết đoán vận dụng hiệu quả các công cụ từ định danh đến tài chính để đạt được các mục tiêu chiến lược. Trong ván cờ này, Trung Quốc có thể thắng về mặt hình thức vì vẫn giữ được cái danh hiệu mình muốn nhưng họ lại thua về mặt chiến lược khi đánh mất sự chân thành và niềm tin từ chính những đối tượng mà họ luôn muốn lôi kéo. Trong khi đó, Mỹ đã giành được một thắng lợi quan trọng khi Bắc Kinh tuyên bố từ bỏ các lợi ích SdT trong các cuộc đàm phán tương lai tước đi một vũ khí kinh tế ngầm và buộc đối thủ phải chơi theo một luật chơi công bằng hơn Mỹ không cần phải ép Trung Quốc thừa nhận mình là nước phát triển vì thực tế năng lực của họ đã nói lên tất cả Và điều quan trọng nhất là Washington đã khiến cho cái nhãn đang phát triển của Bắc Kinh Trở thành một trò cười trong mắt các nhà phân tích kinh tế Đồng thời trở thành một dấu hỏi lớn trong mắt các đối tác Tại phương Nam toàn cầu Khi một quốc gia đã quá lớn để được gọi là đang phát triển Nhưng lại quá sợ hãi để thừa nhận mình đã phát triển Họ sẽ không bao giờ có thể thực sự dẫn dắt thế giới bằng uy tín Sự dẫn dắt thực sự không đến từ những nhãn dán Hay những lời tuyên bố Mà đến từ sự minh bạch và uy tín Vì khi một siêu cường chọn cách giả nghèo Để trục lợi, họ có thể thắng được vài hợp đồng thương mại, nhưng họ sẽ thua trong cuộc đua giành lấy trái tim và niềm tin của nhân loại. Bạn nghĩ sao về chiến thuật này của Bắc Kinh? Liệu việc giữ lại danh hiệu đang phát triển có còn mang lại lợi ích gì trong tương lai? Hay nó sẽ trở thành gánh nặng cho chính họ? Quý khán giả có nhìn nhận như thế nào? Hãy để lại bình luận bên dưới. Nếu quý khán giả thấy video này hữu ích thì hãy ủng hộ chúng tôi bằng 1 subscribe, 1 like và 1 comment để chúng tôi xây dựng chương trình hoàn thiện hơn Nếu có nhã ý thì quý khán giả có thể mời chúng tôi 1 ly cà phê bằng liên kết bên dưới Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Hẹn quý khán giả trong những bài bình luận tiếp theo