Vấn đề ghép tạng dưới góc nhìn Văn hóa Phương Đông.

Hiến tạng cứu người, nếu là nghĩa cử cao đẹp như thế, lẽ ra ai cũng cần tham gia, bất kể già hay trẻ. Thế nhưng, đề xuất cho phép trẻ dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô tạng sau khi qua đời mà Bộ Y tế đưa ra mới đây đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều từ dư luận xã hội. Phải chăng do người Việt chúng ta quan niệm đã lạc hậu hay còn có nguyên nhân sâu xa khác? Người xưa trong văn hóa Á Đông đối với việc ghép tạng đã nhìn nhận như thế nào? Liệu đây có phải là phương pháp tối ưu để cứu vãn sức khỏe nhân loại? Hãy cùng Khoai Tự nhiên tìm hiểu trong chương trình hôm nay cùng với chia sẻ của bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng Chủ đề hiến tạng, ghép tạng trở thành một trong những tâm điểm được nhiều người thảo luận trong những ngày qua Việc Bộ Y tế lấy ý kiến trẻ em từ 7 tuổi về dự thảo luật hiến lấy ghép mô bộ phận cơ thể người và hiến lấy xác gây ra nhiều ý kiến khác nhau Ví dụ như, ghép tạng muốn được xem là một lĩnh vực công nghệ y học phức tạp có nhiều khái niệm mà ngay cả người lớn cũng không chắc nắm hết Vậy thì các em bé 7 tuổi sẽ hiểu được bao nhiêu để đưa ra ý kiến riêng của mình Hiến mô tạng thường được xem là chủ đề nhạy cảm Bởi lẽ nó có thể liên quan đến sinh mạng của con người, đến niềm tin tín ngưỡng và văn hóa Trước những băn khoăn của dư luận về việc lấy ý kiến của trẻ em dưới 18 tuổi khi đăng ký hiến mô bộ phận cơ thể người Bộ Y tế cho rằng dự thảo luật này không khuyến khích hiến tạng ở trẻ em mà nhằm thiết lập khung pháp lý chặt chẽ, bảo đảm an toàn và quyền lợi của trẻ tạo cơ sở xem xét các trường hợp hiến tạng phù hợp mà luật hiện hành chưa quy định. Theo đó, người dưới 18 tuổi còn sống không được hiến thận gan, tim, phổi hoặc các bộ phận cơ thể lành, chỉ có ngoại lệ giới hạn đối với mô tái sinh để điều trị cho người thân khi đáp ứng điều kiện nghiêm ngặt. Việc hiến sau khi qua đời chỉ đặt ra khi Hội đồng chuyên môn độc lập xác định chết não hoặc chết tuần hoàn. Người dưới 18 tuổi đã đăng ký hoặc bày tỏ nguyện vọng trước khi qua đời Và có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ Đồng thời, việc đăng ký hiến có thể được thay đổi hoặc hủy bỏ Nhưng cũng có chuyên gia trong ngành y phát biểu thẳng thắn hơn rằng Câu nói tạng của trẻ em tốt hơn Cùng với hình ảnh của Phó Giáo sư Tiến sĩ Bác sĩ Thái Minh Sâm Phó Chủ tịch Hội Tiết Niệu Thận học TP.HCM Chuyên gia hàng đầu về ghép tạng tại Việt Nam Được nhiều người lan truyền trên mạng xã hội Ông nhận định rằng, vấn đề này không có gì phải nhạy cảm, đây là điều cả thế giới đã và đang làm từ lâu Vị chuyên gia cho rằng, về mặt sinh lý, mô và tạng của người trẻ tuổi hay trẻ em có chất lượng cực kỳ tốt Tạng trẻ em thậm chí còn tốt hơn, nguồn tạng đó lấy để cứu người, chứ đâu phải là làm điều gì bất nhân bất nghĩa Vâng thưa quý vị, có lẽ khi nhắc đến 2 chữ cứu người, nhiều người dù đang phản đối cũng sẽ phải lặng xuống, chùm xuống Bởi sâu thẳm trong mỗi người đều có bản tính thiện lương muốn giúp người giúp đời Quý vị thân mến, nhiều người trong lúc cuối con đường, bệnh tật nguy nan đã nghĩ đến phương án ghép tạng Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể hồi sinh sau khi được thay tạng Để hiểu được điểm này, chúng ta không thể bỏ qua góc nhìn từ đông y đối với cuộc đấu tranh sinh tồn của một cơ quan tạng lạ trong cơ thể bệnh nhân Ghép tạng xong mới chỉ là ghép được một phần Không chỉ trong y học hiện đại, các tạng phủ của cơ thể người đã được đông y nhìn nhận từ hàng ngàn năm trước Có 5 tạng thường được nhắc đến là can, tâm, tì, phế, thận Bên cạnh đó còn có lục phủ và các phủ kỳ hằng Nhiều người thường có nhận định như can chính là gan, tâm chính là tim, phế chính là phổi v.v Tuy nhiên, nhận định này không hoàn toàn chính xác Đông y đưa ra định nghĩa tạng giả tạng thật Có nghĩa là các tạng trong cơ thể người là những nơi có chức năng tàng chứa Tạng theo quan niệm đông y là nơi tàng chứa các chất tinh hoa và tàng chứa ngũ thần Tạng tàng thần là một khái niệm độc đáo của người xưa Ngũ thần gồm có tâm tàng thần, can tàng hồn, phế tàng phách, tì tàng ý và thận tàng trí Con người có những tình trí vì có ngũ thần bên trong các tạng Mỗi loại tình trí được quy về cho một tạng làm chủ tâm chủ vui mừng, can chủ giận dữ, tì chủ lo lắng, phế chủ buồn giàu, thận chủ sợ hãi, một người có tính cách lo lắng nhiều hay vui mừng, dễ cáu giận, v.v. Chức năng hoạt động các tạng trong đông y cũng không hoàn toàn tương đương với chức năng các cơ quan của y học hiện đại. Ví dụ như, đông y cho rằng tâm chủ huyết mạch, điều này có thể nói là tương đương với chức năng của tim trong y học hiện đại. Nhưng ngoài ra, tạng tâm của đông y còn là nơi sinh huyết, chủ hỏa, tàng thần, chủ thần minh, tạng phế bên cạnh chức năng chủ khí, chủ hô hấp, tương đương với phổi của y học hiện đại, thì còn là nơi tàng phách, có chức năng tuyên phát, túc giáng, thông điều thủy đạo, chủ việc trị tiết, làm chủ bì mao. Có thể nói tất cả các tạng phủ của đông y ngoài chức năng tương đương với cơ quan tương ứng của y học hiện đại thì còn rất nhiều chức năng khác. Nhiều cơ quan chức năng của cơ thể người dường như khoa học hiện đại chưa có khí cụ chính xác để đo đạc từ kinh mạch, huyệt vị, khí thần cho đến các cơ quan tưởng chừng như có sự tương đồng như lục phủ ngũ tạng Đông y nhìn nhận cơ thể người ngoài là cơ thể được cấu tạo từ các tế bào dường như còn có những tầng lớp sâu hơn mà cặp mắt con người cũng như các loại khí cụ chưa thể nhìn nhận và đo đạc hết Vậy nên ghép tạng thông thường như mới chỉ động đến một phần vỏ của các tạng phủ này Rất nhiều công năng, những thứ được bế tàng trong các tạng không thể chắc chắn rằng chỉ cần thay thế là có thể hoạt động được bình thường Ghép tạng có thể thay đổi tính cách Thưa quý vị, có thể chúng ta nghĩ rằng các bộ phận cắt xong là xong, ghép vào cơ thể mới nếu trụ được thì cũng là xong Tuy nhiên thực tế phức tạp hơn nhiều Y học hiện đại ghi nhận hiện tượng người nhận tạng thay đổi tính cách, sở thích, thậm chí là cư xử giống với người hiến tạng Một bài viết trên trang Daily của Anh đã đưa tin về một trường hợp ghép tạng đặc biệt. Sau ca phẫu thuật ghép tim, Sonny Graham ở Georgia của Mỹ đã yêu say đắm vợ của người hiến tim cho ông, đến mức bỏ cả vợ để cưới người mới này. 12 năm sau khi cưới, ông đã tự tử tương tự như cách mà người hiến tim cho ông, tức là người chồng cũ của người vợ hiện tại đã làm. Còn có câu chuyện của ông William Sheridan đã nhận ghép tim từ một người họa sĩ qua đời vì tai nạn xe hơi. Sau ca ghép, đột nhiên ông Sheridan có thể vẽ ra những bức họa tuyệt vời về phong cảnh thiên nhiên hoang dã. Trong cuốn Sự thay đổi trái tim, một tự truyện, cô Creosivir, người nhận ghép một quả tim và một lá phổi vào năm 1988 đã viết rằng sau ca cấy ghép, cô bắt đầu thích uống bia, ăn gà rán, ớt xanh. Đó là những thứ cô không thích trước đây, nhưng lại là thứ mà người hiến tạng cho cô, một cậu bé 18 tuổi ưa thích. Còn có nhiều câu chuyện tương tự kể về việc thay đổi tính nết của người nhận tạng mà không ai lường trước được Một số chuyên gia đã đưa ra khái niệm ký ức tế bào để giải thích cho hiện tượng này Trong lịch sử cũng ghi chép một câu chuyện tương tự từ thời danh y Biển Thước Câu chuyện Biển Thước khoán tâm, thần minh dịch chuyển Vâng thưa quý vị, đây là một điển tích được ghi chép trong thiên thang vấn sách liệt tử Lỗ Công Hổ và Triệu Tề Anh cùng bị bệnh và tìm đến thần y biển thước để chữa trị Cả hai đều có những khiếm khuyết bẩm sinh, Lỗ công hỗ giỏi mưu tính nhưng thiếu quyết đoán do trí mạnh khí yếu. Tề anh thì hay bồng bột vì trí yếu khí mạnh. Để giúp họ hoàn thiện, Biển Thước đã gây mê, mổ ngực và hoán đổi tim hai người cho nhau. Sau cuộc phẫu thuật, cả hai tỉnh dậy khỏe mạnh y như lúc ban đầu. Tuy nhiên, khi hồi phục, cùng với tâm trí đã bị hoán đổi thì cả hai lại trở về nhầm nhà của người kia, nhận nhầm vợ con của đối phương là vợ con của mình. Hai nhà vì thế mà xảy ra tranh cãi kiện tụng phải nhờ Biển Thước ra phân xử Đến khi Biển Thước giải thích rõ ngọn ngành nguyên do thì vụ kiện mới được chấm dứt Theo quan điểm người xưa, tạng phủ tuyệt đối không chỉ là một khối huyết nhục vô chi mà là nơi lưu trú của thần minh và ý thức thưa quý vị, cuộc đấu tranh giữa chủ khí và khách khí Khi y khoa phát triển cho đến ngày nay, ghép tạng được xem là đã thu được nhiều thành tựu Tuy nhiên, hiện tượng thải ghép vẫn còn là một vấn đề Y học hiện đại giải thích hiện tượng thải ghép là do hệ miễn dịch nhận diện kháng nguyên lạ rồi tự động phát động tấn công. Kinh dịch có quy luật, đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu. Tạng mới được ghép vào là một khách hình sẽ mang theo khách khí không đồng nguyên. Khi đưa vào cơ thể, chính khí của người bệnh sẽ lập tức phát hiện sự dị biệt của luồng khách khí này và đấu tranh chống lại nó. Sự xung đột, viêm nhiễm, hoại tử tạng ghép sau phẫu thuật thực chất là cuộc giao tranh kịch liệt của chính khí. nhằm trục xuất tà khí khách khí để bảo toàn trật tự của tạng tựa nguyên bản. Để giữ cho tạng ghép sống sót, Tây Y bắt buộc bệnh nhân dùng các thuốc ức chế miễn dịch suốt đời. Dưới góc nhìn đông y, phép trị này tương đương với việc cố tình ức chế chính khí để ngăn chúng tấn công khách khí khách hình là tạng mới được tế ghép. Đương nhiên, hậu quả tất yếu của việc làm này chính là làm cho chính khí suy giảm, vệ khí không kiên cố, tấu lý sơ hở, người bệnh rất dễ tổn thương trước các yếu tố gây bệnh. Vì sao người Á nhạy cảm hơn với chủ đề ghét tảng? Quý vị thân mến, người phương Đông xưa trong nho giáo rất coi trọng đạo Hiếu, cho rằng đó là nền tảng của một con người. Mở đầu thiên thứ nhất của Hiếu Kinh, Đức Khổng Tử giảng dạy Thầy Tăng Sâm rằng Thân thể phát phu, thụ chi phụ mẫu, bất cảm hủy thương, hiếu chi thủy giả. Nghĩa là thân thể, tóc, da đều là ân lộc do cha mẹ ban cho, không dám làm tổn thương, đó là khởi đầu của đạo hiếu Sự toàn vẹn của thân xác dù khi sống hay lúc nhắm mắt xuôi tay Chính là yêu cầu đầu tiên để vẹn tròn chữ hiếu của kẻ làm con Và được đặt ở vị trí khởi đầu trước khi bàn đến những việc như tu dưỡng đức hạnh, lập thân hành đạo và làm rạng danh cha mẹ Mặc dù không nhắc đến việc hiến tạng, nhưng tâm lý bảo toàn thi thể này đã ăn sâu vào văn hóa Á Đông Điều này một phần giải thích nguyên nhân vì sao hiến tạng rất khó để mở rộng ở các quốc gia có ảnh hưởng từ nho giáo Ngày nay, khi đối diện với câu hỏi cuối đời, có hai xu thế phổ biến Một là cho rằng chết là hết, sau đó ai muốn làm gì thì làm Nhưng phần kia thì ngược lại, cho rằng phải thận trọng khi động vào thân thể trong lúc sắp xếp những nghi lễ cuối đời Trong thói quen của người xưa, khi một người qua đời thường không mang chôn cất ngay lập tức Đây không phải là sự chậm trễ mà thuộc về hệ thống ứng xử chặt chẽ liên quan đến y lý, đạo lý và những quan điểm về thân xác, sự sống và cái chết Ngay khi người bệnh vừa tắt thở, người nhà chưa được phép khóc lóc ngay vì sợ hồn hoảng loạn mà lạc mất Thay vào đó, họ thực hiện lễ phục là gọi hồn Người thân sẽ cầm chiếc áo người chết hay mặc, trèo lên mái nhà hoặc ra ngã ba đường quay mặt về hướng bắc, hướng của cõi âm mà cất tiếng gọi rằng 3 hồn 7 vía đối với nam hoặc 3 hồn 9 vía đối với nữ, ở đâu thì về. Người xưa tin rằng lúc hấp hối, hồn phách mới chỉ tạm thời hoảng sợ mà ly tán khỏi thể xác. Việc gọi hồn là nỗ lực cuối cùng, dùng chiếc áo làm vật dẫn đường để hồn phách nhận biết mà quay về nhập lại vào xác. Chỉ khi gọi 3 lần không được, người ta mới chính thức xác nhận là đã chết và bắt đầu phát tan. Ngoài ra còn có nhiều nghi lễ khác như thiết linh sàng, lễ phạm hàm, đình cứu, mộc rục, v.v. Người xưa không coi thân xác như một món đồ vô tri ngay khi nó ngừng hoạt động mà nâng niu cái hình ấy tạo ra một khoảng đệm về mặt thời gian để người chết có cơ hội tỉnh lại nếu có thể, cũng có thể để người sống kịp làm quen với nỗi đau sinh tử từ biệt. Trên hết là cái thần của người ra đi được bình thản, chuyển giao sang một chiều không gian khác của vũ trụ. Từ nghĩa cử cao đẹp đến tội ác cưỡng đoạt nội tạng Thưa quý vị, Viện Kiểm sát Nhân dân TP Hà Nội vừa hoàn tất cáo trạng truy tố Trịnh Quốc Tuấn cùng 5 đồng phạm về tội mua bán bộ phận cơ thể người. Các bị can tìm người mua bán thận qua mạng xã hội, hướng dẫn hợp thức hóa giao dịch dưới hình thức hiến tạng nhân đạo để thu lợi bất chính. Thế nhưng, tội phạm buôn bán nội tạng không chỉ xuất hiện tại Việt Nam. Ví dụ, theo báo cáo chuyên đề mang tên Transnational Crime and Developing World, Tội phạm xuyên quốc gia và thế giới đang phát triển do Tổ chức Liêm chính Tài chính Toàn cầu GFI có trụ sở tại Washington DC công bố vào tháng 3 năm 2017. Hoạt động buôn bán nội tạng người bất hợp pháp trên thế giới tạo ra dòng tiền đen lên tới từ 840 triệu USD đến 1,7 tỷ USD mỗi năm, với khoảng 12.000 ca ghép tạng bất hợp pháp được thực hiện hàng năm trên toàn cầu. Trong làn sóng sức khỏe có chiều hướng suy thoái nói chung, nhu cầu ghép tạng tăng không ai dám chắc là sẽ sớm kiểm soát được tội ác buôn người buôn tạng Nhiều người Việt trong những năm gần đây đã bị ám ảnh về mối nguy lừa đảo việc nhẹ lương cao từ các trại buôn người ở Campuchia Vậy nên, những lo lắng về việc chính sách nhân đạo bị lạm dụng cho mục đích xấu là có thể hiểu được Thị trường tạng đen phi pháp được cho là có giá trị nhiều tỷ đô quy mô đặc biệt lớn liên quan đến quốc gia hàng xóm là Trung Quốc Theo nhiều tài liệu, báo cáo y khoa và tuyên bố của các tổ chức nhân quyền quốc tế vấn đề mổ cướp nội tạng cưỡng bức tại Trung Quốc đã được điều tra trong nhiều năm qua Các báo cáo độc lập chỉ ra rằng, những người bị giam giữ vì lý do lương tâm đặc biệt là các học viên Pháp Luân Công, người Duy Ngô Nhĩ, người Tây Tạng và các nhóm thiểu số khác đã và đang trở thành nguồn cung cấp nội tạng chính Một số báo cáo điều tra ghi nhận số ca ghép thận tại Trung Quốc tăng đáng kể từ cuối thập niên 1990 Theo báo cáo của ông Kühler và Matas năm 2006, số ca ghép thận tăng từ 3.596 ca năm 1998 lên gần 10.000 ca năm 2005. Thời điểm này tương ứng với thời điểm cuộc đàn áp Pháp Luân Công bắt đầu. Năm 2019, China Tribunal, một hội đồng điều tra độc lập tại London do ngài Geoffrey Knight QC chủ tọa, sau khi xem xét lời khai nhân chứng, tài liệu và nhiều nguồn bằng chứng khác đã kết luận rằng việc cưỡng bức thu hoạch nội tạng tại Trung Quốc đã diễn ra trong nhiều năm trên quy mô lớn. Hội đồng nhận định, các học viên Pháp Luân Công là một trong những nguồn cung cấp nội tạng và có khả năng là nguồn chủ yếu. Hội đồng cũng kết luận rằng, những hành vi này cấu thành tội ác chống lại loài người. Đây chỉ là hai trong số rất nhiều các báo cáo, tài liệu ghi nhận về vấn đề mổ cướp nội tạng cưỡng bức tại Trung Quốc. Trước những bằng chứng này, Hiệp hội Ghép Tim và Phổi Quốc tế năm 2022 đã ra tuyên bố cấm các nghiên cứu liên quan đến ghép tạng từ các tổ chức Trung Quốc trên ấn phẩm khoa học của họ. Nhiều quốc gia như Israel, Tây Ban Nha, Ý và Đài Loan cũng đã thông qua luật cấm hoặc hạn chế công dân đi du lịch ghép tạng tới Trung Quốc để tránh tiếp tay cho ngành công nghiệp phi pháp này. Theo một số quan điểm truyền thống Phật giáo, cái chết không chỉ là sự chấm dứt các hoạt động sinh lý của cơ thể mà còn là quá trình phân rã của tứ đại và sự chuyển tiếp của thần thức. Vì vậy, việc não ngừng hoạt động hoặc các dấu hiệu sinh tồn chấm dứt chưa hẳn được xem là thời điểm thần thức hoàn toàn rời khỏi thân thể. Việc can thiệp vào thi thể quá sớm có thể bị xem là ảnh hưởng đến tiến trình lâm chung và sự an ổn của người đã mất. Một số quan niệm Phật giáo đặc biệt nhấn mạnh rằng, tâm niệm lúc lâm chung có liên quan đến nghiệp và sự tái sinh. Bởi vậy, việc tránh gây xáo động, đau đớn hay sân hận cho người sắp mất được xem là điều cần lưu tâm. Quý vị thân mến, sách Đạo Đức Kinh của Lão Tử có viết Nhân pháp địa, địa pháp thiên, thiên pháp đạo, đạo pháp tự nhiên Con người cùng với trời đất đều phải thuận theo tự nhiên, đó là lẽ không thể thay đổi Sinh, lão, bệnh, tử là quy luật mà không một người bình thường nào có thể chống lại Việc tự nguyện hiến tạng trong tình trạng các bên nhận thức đầy đủ và sáng suốt là một nghĩa cử cao đẹp Nhưng việc cưỡng bức cướp đi mạng sống của một con người, lấy đi nội tạng để cấy ghép cho những người khác là một hành động rất đáng lên án. Lòng nhân cần được trí tuệ soi đường, trí tuệ cần có lòng nhân dẫn dắt. Có lẽ chính vì vậy mà đề xuất cho phép trẻ em dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô tạng sau khi qua đời được nhiều người quan tâm đến vậy và nhận được dư luận trái chiều. Video hôm nay hy vọng đã góp thêm cho quý vị những góc nhìn mới về chủ đề này. Và quý vị có suy nghĩ như thế nào? Hãy chia sẻ cho Khoẻ Tự nhiên được biết quý vị nhé! Hãy chia sẻ video này đến những người thân cùng xem. Còn bây giờ, xin được kính chào và hẹn gặp lại!