Lịch Sử Nước Nga || Ivan Bạo Chúa: "Người Giành Lại Quyền Lực Cho Nhà Nước Nga"

Sử Đông & Sử Tây
56 người theo dõi
1 Lượt xem video·28 thg 10, 2026
Lịch Sử Nước Nga || Ivan Bạo Chúa: "Người Giành Lại Quyền Lực Cho Nhà Nước Nga"
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Comments are disabled for this video.
Ivan IV hay được biết đến rộng rãi với cái tên Ivan Bạo Chúa,
trong lịch sử Nga được gọi là Ivan Grozny.
Ông là nhà cầm quyền đầu tiên của nước Nga chính thức xưng
sa hoàng và triều đại của ông đã chứng kiến việc xây dựng
một nhà nước Nga tập quyền và thành lập một đế chế bao gồm
các quốc gia không phải người Slav, thời kỳ đầu cầm quyền.
Ivan IV là con trai đầu lòng của đại công
tước Vasily III với người vợ thứ hai.
Ông sinh ngày 25 tháng 8 năm 1530,
nhận tên Ivan để vinh danh thánh John the Baptist.
Khi Ivan mới lên ba,
vua cha Vasily III qua đời vì một cái mụn biến chứng ở chân.
Ivan sau đó được tuyên bố trở thành đại vương
công Mát-cơ-va theo yêu cầu của vua cha.
Ban đầu mẹ ông Elena Glinskaya giữ vai trò nhiếp chính,
nhưng bà cũng qua đời khi Ivan mới lên 8.
Cái chết của cả cha và mẹ Ivan đã khơi lại cuộc đấu tranh của các phe
phái quý tộc khác nhau để giành quyền kiểm soát vị vua trẻ và quyền lực
Do đó, những năm 1538 đến 1547 là thời kỳ xung đột giết người giữa
các tầng lớp quý tộc cao cấp nhất của Nga, thường được gọi là boyar,
Những cuộc đấu tranh liên tục của họ đã gây ấn tượng sâu sắc cho Ivan
và thấm nhuần trong ông ta là sự ghét bỏ suốt đời đối với các boyar,
Đăng quang vương quốc và những chính sách đối nội
Vào ngày 16 tháng 1 năm 1547,
tại nhà thờ giả định của Điện Kremlin ở Moscow,
Ivan IV được phong làm sa hoàng và hoàng tử của toàn nước Nga.
Bằng cách lên ngôi sa hoàng, Ivan đã gửi một thông điệp tới
thế giới và nước Nga rằng ông hiện là người cai trị tối cao
duy nhất của đất nước và ý chí của ông không bị nghi ngờ.
Kể từ năm 1542, Ivan đã bị ảnh hưởng rất
nhiều bởi quan điểm ở thủ đô Moscow,
Có những người đã khuyến khích vị sa hoàng trẻ tuổi thành
lập một nhà nước Cơ đốc giáo dựa trên các nguyên tắc công lý
Tiếp nhận những ý kiến đó, sau khi đăng quang sa hoàng,
chính phủ của Ivan sớm bắt tay vào một chương trình cải cách
rộng rãi và tổ chức lại chính quyền trung ương và địa phương
Năm 1549, Zemsky Sobor đầu tiên được triệu tập với đại diện của tất
cả các giai cấp, bao gồm các boi già, giáo sĩ và một số đại diện
được bầu của giới quý tộc phục vụ mới, ngoại trừ giai cấp nông dân
Hành động này cho thấy một chế độ quân
chủ đại diện giai cấp đã hình thành ở Nga
Năm 1550, một bộ luật mới chi tiết hơn đã được
soạn thảo để thay thế bộ luật có từ năm 1497.
Chính quyền trung ương của Nga cũng được tổ chức lại thành các bộ,
mỗi bộ chịu trách nhiệm về một chức năng cụ thể của nhà nước.
Điều kiện thực hiện nghĩa vụ quân sự được cải thiện,
các lực lượng vũ trang được tổ chức lại và hệ thống chỉ huy thay đổi.
Các chỉ huy giờ sẽ được bổ nhiệm dựa trên thành tích chứ không
chỉ đơn giản là do xuất thân cao quý của họ, thời kỳ Oprichnina.
Sự ra đời của Oprichnina xuất phát từ sự thất vọng của Ivan
trong quá trình chiến tranh Livonia
và sự phản bội của một số boi già
Trong đó, có cuộc đào tẩu của một vị
chỉ huy chiến trường xuất sắc của Ivan
là hoàng tử Andre Kurkin đến Ba Lan vào năm 1564
Nó đã khiến sa hoàng vô cùng sững sờ
Trước hành động phản bội của các boi già
Vào cuối năm đó, Ivan có ý định thoái vị nhưng
được các giáo hoàng cầu xin tiếp tục cai trị
Vào năm 1565, Ivan đã đồng ý với yêu cầu của họ với điều kiện rằng
ông phải được phép đối phó với những kẻ phản bội như ông muốn và
ông phải thành lập một Oprichnina, tức là một tập hợp lãnh thổ
sẽ được quản lý tách biệt với phần còn lại của tiểu bang và đặt
dưới sự kiểm soát ngay lập tức của ông với tư cách là vương quốc.
Trong đại từ điển bách khoa toàn thư Nga,
Oprichnina được coi là một thời kỳ trong lịch sử nước Nga
Khi hoạt động của quyền lực mang hình
thức của chế độ chuyên quyền khủng bố
Trong thời kỳ này, nhiều boi già và các thành viên khác của giới
quý tộc đã thiệt mạng bởi đội cận vệ có tên Oprichniki của sa hoàng
Đội cận vệ này được cho phép dẫm đạp lên luật lệ mà không bị trừng phạt
Có một lần Ivan có một cuộc tranh cãi với thành phố Novgorod giàu mạnh
Ông đã đích thân lãnh đạo đội quân
Oprichniki của mình chống lại Novgorod
Ở đó ông đã phá hủy thành phố và hành quyết hàng nghìn cư dân
Với sự giúp đỡ của đội cận vệ Oprichniki
Ivan đã dẹt bỏ đi mọi sự chống đối của các quý tộc cha truyền
con nối cũ trong nước
Vốn chống lại các cải cách nội bộ và các dự án quân sự của ông
Sau này, quân đội của Opdzhina đã thất bại trong việc
bảo vệ Mátcơva khỏi cuộc tấn công của người Tatar Crim
Điều đó khiến Opdzhina bị bãi bỏ và tái
hòa nhập với quân đội Zenchina vào năm 1572
Chính sách đối ngoại
chinh phục Kazan và Astrakhan
Vào giữa thế kỷ 16, Sa-Ali đã bị trục xuất bởi giới quý tộc Kazan
Những người sau đó đã tôn Sa-Pha-Gherlay lên ngôi vào năm 1546
Đa phần triều đại do gia đình Gherlay nắm
quyền thường có thái độ thù địch với Nga
Người Nga biết được điều này nên quyết định chuyển sang các
hành động tích cực và loại bỏ mối đe dọa do Kazan gây ra
Trong những năm 1547 và 1549, các chiến dịch chống lại Hãn
Quốc Kazan trên sông Volga được cho là không thành công
Tới năm 1552, sau một thời gian dài chuẩn bị,
Sa Hoàng lên đường đến Kazan cùng với 15 vạn quân
Sau đó, ông đã tấn công thành công thị
trấn và nhanh chóng chiếm được Kazan
Tại thành phố Kazan bị đánh bại,
Sa Hoàng đã bổ nhiệm Hoàng tử lãnh đạo cuộc chiến vào vị trí thống đốc
Sau đó Ivan mời tất cả giới quý tộc Kazan tới,
buộc họ phải thề trung thành với ông
Sau khi chinh phục được Kazan,
Ivan IV đã phát động hai chiến dịch chống lại Hãn quốc Astrakhan
Chiến dịch năm 1554 được thực hiện dưới sự chỉ
huy của Thống đốc Hoàng tử Zonkisen Raikin
Trong trận chiến gần Đảo Đen, quân đội Nga đã đánh bại biệt đội
Astrakhan hàng đầu và Astrakhan bị chiếm mà không cần chiến đấu
Kết quả là Khan David Ali được đưa lên nắm quyền,
hứa hẹn hỗ trợ cho Mát-cơ-va
Chiến dịch năm 1556,
được tin Khan David Ali đứng về phía Hãn quốc Krim và đế chế Ottoman
Thống đốc Ivan Keremyshinov chỉ huy đánh
bại quân đội của Khan gần Astrakhan
Sau đó Astrakhan lại bị chiếm mà không cần giao tranh vào tháng 7
Kết quả của chiến dịch này, Hãn quốc Astrakhan bị thôn tính
Thủ đô của Hãn quốc Kim Trướng là Sarai bị phá hủy
Sau cuộc chinh phục Astrakhan,
ảnh hưởng của Nga cũng từ đó bắt đầu mở rộng đến Kavkaz
Chiến tranh Livonia
Nguyên nhân dẫn đến cuộc chiến giữa Nga và Livonia được cho là do
Livonia đã ngăn cản Moscow độc lập thương mại hàng hải ở Baltic và một
hiệp ước Fokovki được ký kết giữa Đại công quốc Litva và Livonia.
Hiệp ước được coi là vi phạm trắng trợn các điều khoản
của Hiệp ước Hòa bình giữa Livonia và Moscow về việc cấm
Livonia tham gia liên minh quân sự với Đại công quốc Litva.
Vào tháng 1 năm 1558, Ivan IV bắt đầu tuyên bố chiến
tranh với Livonia để giành quyền làm chủ bờ biển Baltic
Lúc đầu, Nga đã chiến thắng và thành công
trong việc tiêu diệt các quân đội của Livonia
Nhưng nhờ sự hỗ trợ từ đồng minh của họ là khối thịnh
vượng Ba Lan, Litva, Livonia đã đứng vững
Năm 1571, người Tatar Krim có một cuộc tấn công
vào Astrakhan và thậm chí còn tiến hành một cuộc
xâm lược rộng rãi vào Mát-cơ-va trong năm 1572.
Chiến dịch này sau đó kết thúc nghiêng về Nga,
nhưng nó đã gây thiệt hại cả về kinh tế lẫn quân sự.
Năm 1576, khối thịnh vượng Ba Lan,
Litva có được một nhà lãnh đạo năng nổ, Stephen Bathory,
khi lên ngôi ông đã chủ động liên kết với kẻ thù phía
Nam của Nga là đế chế Ottoman để chống lại Nga.
Như vậy
Vương quốc của Ivan đang bị siết chặt bởi hai cường quốc
Cộng với sự suy yếu trước cuộc tấn công của Hãn quốc Krim
Quân đội Nga đã bị quân đội Ba Lan đánh bại trong năm 1581
Họ để Ba Lan chiếm được Polotsk rồi
tiến đến Veliki Luki và chiếm lấy chúng
Chiến tranh kéo dài, quân đồng minh
nhận được thêm sự ủng hộ từ Thụy Điển
Người Thụy Điển đã cho quân chiếm Narva và tiếp đó là Ivan
Gozot và Koforay cũng lần lượt bị Thụy Điển chiếm đóng
Cuối cùng, Sa Hoàng buộc phải đàm phán với cả Ba Lan và Thụy Điển
Theo những gì được ký kết,
Nga đã mất tất cả những lợi ích của mình ở Livonia
Và Hiệp định đình chiến với Thụy Điển năm 1583 đã buộc Nga
phải nhượng bộ các quận bị chiếm trong chiến tranh Livonia
Như vậy
Trong 24 năm cuộc chiến tranh Livonia kéo
dài tỏ ra không có kết quả đối với Nga
Vốn đã kiệt sức vì cuộc đấu tranh lâu dài
Chinh phục Siberia
Dưới thời trị vị của Ivan Bạo Chúa
Nga bắt đầu cuộc thám hiểm quy mô lớn và thuộc địa hóa Siberia
Sau khi tiếp quản Kazan
Sa Hoàng trông cậy vào gia đình thương
gia Choganov hùng mạnh và giàu có
Để dẫn đầu cuộc bành trướng về phía đông
Vào cuối những năm 1570, nhà Chuganov đã chiêu mộ các
chiến binh Cossack để thay mặt Sa hoàng xâm chiếm châu Á
Những người Cossack này sau đó bầu Yermak
làm thủ lĩnh lực lượng vũ trang của họ
Và vào năm 1582,
Yermak lên đường với đội quân 840 người để tấn công hãn quốc Siberia
Vào ngày 26 tháng 10 năm 1582,
Yermak và binh lính của ông ta đã lật đổ đế chế Tatar của Khan Kuchum
Và sau đó Yermak ở lại Siberia để tiếp
tục cuộc chiến chống lại người Tatar
Đến năm 1586, tức 2 năm sau cái chết của Ivan Bạo Chúa
Người Nga đã giành được chỗ đứng ở Siberia bằng
cách thành lập thành phố Tyumen, Tobolsk
Thời đại trị vì của Ivan Bạo Chúa,
ông đã thay đổi hoàn toàn cấu trúc chính phủ của Nga,
thiết lập đặc điểm của tổ chức chính trị Nga hiện đại.
Việc Ivan tạo ra triều đại khủng bố Oprichnina đã
dẫn đến sự suy yếu của tất cả các tầng lớp quý tộc,
bao gồm cả tầng lớp quý tộc phục vụ mà ông đã bảo trợ.
Từ nay về sau, chế độ chuyên quyền của Sa
hoàng sẽ nằm ở trung tâm nhà nước Nga.
Ngoài đối nội, trong đối ngoại Ivan Bạo Chúa
cũng đã đạt được nhiều thành tích đáng kể.
Việc các hãn quốc Kazan, Astrakhan và Siberia bị chinh phục
đã giải quyết mối nguy hiểm của người Tatar với nhà nước Nga
và khiến diện tích lãnh thổ của nhà nước Nga
trở nên rộng lớn hơn phần còn lại của châu Âu.
Bên cạnh đó, các chính sách nhằm để liên kết thương mại,
chính trị và văn hóa của Nga với các quốc gia châu Âu khác
tạo ra một đường lối mà Peter Đại Đế sẽ tiếp tục,
mặc dù có nhiều thành tích.
Nhưng không thể không nhắc tới thất bại của Ivan
Bảo Chúa trong cuộc chiến tranh với Livonia
Nó đã sử dụng quá mức các nguồn lực của nhà
nước và đưa nước Nga đến bờ vực sụp đổ kinh tế
Những yếu tố này cùng với các cuộc xâm lược của người
Tatar đã dẫn đến tình trạng giảm dân số ở một số
tỉnh của Nga vào thời điểm Ivan qua đời vào năm 1584
