CÀN LONG & HÒA THÂN – BIẾT THÂM SAO VẪN NUÔI?

Một vị hoàng đế tự xưng là Thập Toàn Lão Nhân Ông già mười phần vẹn toàn Và bên cạnh ông, một viên quan mà khi bị tịch biên Người ta đồn rằng gia sản còn nhiều hơn cả quốc khố nhiều năm cộng lại Vị vua ấy thông minh, đang nghi, đọc người rất giỏi Ông biết viên quan kia tham, cả triều đình đều biết Vậy mà suốt hơn 20 năm, ông vẫn nuôi, vẫn thăng Vẫn gả con gái cưng của mình cho con trai viên quan ấy Vì sao? Đó là sợi chỉ đỏ của câu chuyện này Câu chuyện về Càn Long và Hòa Thân Nhưng để hiểu vì sao một ông vua như thế lại chọn nuôi một con người như thế Phải quay về lúc vị vua ấy còn là một cậu bé Được chính ông nội mình, Hoàng đế Khang Hy nắm tay dắt vào cung Đây là vị nhân ký Càn Long và Hòa Thân tập 1 Cháu nội cưng của Khang Hy Mùa xuân năm ấy, trong khu vườn mẫu đơn của Viên Minh Viên, Hoàng tử Dận Trân, con trai thứ tư của Khang Hy mời cha đến ngắm hoa Ông còn dẫn theo một cậu bé 11 tuổi, đó là con trai ông tên Hoàng Lịch Khang Hy lúc ấy đã gần 70, chỉ vì hơn 60 năm có gần trăm đứa cháu nội Nhưng chỉ sau một buổi chiều, ông đã để ý đến đứa cháu này Cậu bé đọc thuộc lòng những đoạn kinh sách dài mà không vấp một chữ, đối đáp điềm tĩnh, không rụt rè trước uy nghi của ông nội Khang Hy ra lệnh đưa cậu vào cung, sống bên mình để ông tự tay dạy dỗ Từ đó Hoàng Lịch được ăn cùng mâm, học cùng chỗ với ông nội Khang Hy dạy cháu đọc sử, dạy cách xem tấu chương, cho cháu đứng hầu những buổi bàn việc nước Ông sửa cho cháu từng nét chữ, từng câu đối đáp Ông còn dạy cháu bắn cung, cưỡi ngựa và cả môn toán học ông học từ các giáo sĩ phương Tây Mùa thu năm ấy, ông đưa cháu đi săn ở bãi săn Mộc Lan phía bắc Trường Thành Sử nhà Thanh chép một chuyện, Khang Hy bắn trúng một con gấu Gấu ngã xuống, ông muốn để cháu bắn phát cuối cùng Cho cậu cái vinh dự đầu tiên của một người mãn châu Hoàng Lịch vừa lên ngựa tiến lại, con gấu bỗng chồm dậy Khang Hy vội bắn thêm một phát hạ nó Quay lại nhìn, ông thấy đứa cháu vẫn ngồi vững trên yên, mặt không biến sắc Tối hôm đó, Khang Hy nói với các phi tần rằng Mẹ của đứa trẻ này là người có phúc lớn Cuối năm ấy, Khang Hy băng hà Người nối ngôi là Dận Trân Tức Hoàng đế Ung Chính, cha của Hoàng Lịch Cuộc tranh ngôi giữa các con của Khang Hy khốc liệt Đến mức sau này thành một trong những nghi án lớn nhất nhà Thanh Và từ đó sinh ra một lời đồn Tương truyền Khang Hy chọn Ung Chính một phần vì đứa cháu Hoàng Lịch Tức là chọn con để truyền ngôi cho cháu Không có văn bản nào chứng minh điều ấy Nhưng chính Càn Long về sau Rất thích nhắc đến những tháng ngày Được ông nội nuôi dạy Như thế đó là con dấu chính danh của đời mình Ung Chính thì rút ra bài học Từ cuộc tranh ngôi của cha Ông lập ra phép bí mật lập chữ Tên người kế vị được viết ra Cất trong một chiếc hộp kín Đặt trên xà cao nhất của điện Càn Thanh Không ai biết Kể cả người được chọn Một bản sao được ông mang theo bên mình Khi ông mất, hai bản phải khớp nhau thì mới được công nhận 13 năm sau, Ung Chính đột ngột qua đời Các đại thần treo lên lấy chiếc hộp xuống Cái tên bên trong là Hoàng Lịch Năm ấy, ông 25 tuổi, lấy niên hiệu Càn Long Hiếm có vị vua nào lên ngôi trong hoàn cảnh thuận lợi đến thế Ông nội Khang Hy đã dẹp yên loạn lạc, mở rộng bờ cõi Cha Ung Chính đã chỉnh đốn quan lại, thu thế nghiêm ngặt Để lại một quốc khố đầy ắp Người đời gọi đó là Thịnh Thế Khang Ung Càn Ba đời vua liền nhau đưa nhà Thanh lên đỉnh cao Càn Long nhận lấy tất cả khi còn trẻ, khỏe, học rộng và tự tin tuyệt đối Ông mang theo cả ký ức về người ông đã dạy mình từ thuở 11 tuổi Ông tự hứa với trời đất một điều Nếu được sống lâu, ông sẽ không bao giờ trị vì lâu hơn ông nội 61 năm Lời hứa ấy 60 năm sau sẽ đổi hướng cả số phận triều Thanh Những năm đầu, Càn Long cai trị theo một nguyên tắc ông tự đặt ra Khoan và Nghiêm phải đi cùng nhau Cha ông quá nghiêm Nên ông nới tay Tha cho những hoàng thân bị Ung Chính trị tội Mở rộng khoa cử Giảm thuế cho những vùng mất mùa Triều đình thở phào Những người từng run sợ dưới thời Ung Chính Bắt đầu ca ngợi vị vua mới là nhân tử Ông dậy từ sáng sớm Đọc tấu chương đến khuya Tự tay phê từng bản Ông làm thơ, sưu tầm tranh chữ Cưỡi ngựa bắn cung, giỏi không kém ông nội Trong mắt thần dân, đó là một vị thánh quân hoàn hảo Nhưng chính sự hoàn hảo ấy chứa một mầm mống Một người tin rằng mình không bao giờ sai Thì sẽ dần chỉ muốn nghe những lời khen mình đúng Và dưới đáy của thịnh thế ấy Những con số đang lớn lên nhanh Đến mức không ai kịp nhìn ra mặt trái của chúng Dân số, bạc trắng và những cuốn sách gần 800 triệu chữ 3 vạn 6 nghìn tập sách chép tay Xếp kín 7 tòa lầu ở 7 nơi khác nhau trong đế quốc Đó là Tứ Khố Toàn Thư Bộ sách lớn nhất mà Trung Hoa từng làm ra Do Càn Long ra lệnh biên soạn Và cũng trong những năm ấy Cũng dưới cùng một mệnh lệnh Hơn 3.000 tác phẩm bị liệt vào danh sách cấm Hàng chục vạn bản sách Bị gom lại và ném vào lửa Cùng một bàn tay vừa chép sách Vừa đốt sách Nghe thật mâu thuẫn Nhưng nếu hiểu thịnh thế Càn Long đã lớn đến mức nào Và vị hoàng đế ngồi trên đỉnh ấy Sợ điều gì Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Đất mới được khai phá ở khắp nơi Từ Tứ Xuyên đến Đài Loan Và kho bạc của triều đình Phình ra từng năm Có năm, bộ hộ báo Tồn kho hơn 80 triệu lượng bạc Mức cao nhất trong lịch sử nhà Thanh Càn Long giàu đến mức Nhiều lần miễn thuế ruộng cho cả nước Một vị vua giàu có, học rộng Lại mang trong mình ký ức về ông nội Khang Hy Người từng cho soạn bộ từ điển đồ sộ Thì muốn để lại một công trình vượt lên tất cả Năm 1773, Càn Long mở Tứ khố quán Khắp các tỉnh được lệnh dâng sách lên triều Hơn 300 học giả giỏi nhất nước, dưới quyền tổng biên tập Kỷ Hiểu Lam ngồi đọc, chọn, sửa và chép lại tất cả những gì đáng giữ trong kho tàng sách vở Trung Hoa. Họ chia sách làm 4 kho: kinh, sử, tử, tập Gần 4.000 người chép sách làm việc suốt gần 10 năm Bộ sách ra đời được chép thành 7 bản, cất vào 7 tòa lầu 4 ở phương Bắc cho Hoàng gia, 3 ở Giang Nam cho sĩ tử đến đọc Đó thật sự là một kỳ công của văn hóa nhân loại Không ít sách cổ đã thất lạc ở dân gian Nhờ Tứ khố mà còn lưu lại đến ngày nay Chính Càn Long nhiều lần ghé Tứ khố quán, tự tay đọc duyệt Phê chỗ này, sửa chỗ kia Nhưng cuộc gom sách ấy còn có một mục đích khác Mỗi cuốn sách dâng lên đều được soát xem có chữ nào chê bai người Mãn Châu, có câu nào nhớ tiếc nhà Minh, có dòng nào gọi phương Bắc làm mọi dợ, cuốn nào vi phạm thì bị đốt cuốn nào chỉ vi phạm vài câu thì bị sửa, cắt, thay chữ rồi mới được chép vào bộ sách vĩ đại kia. Theo nghiên cứu của các học giả đời sau hơn 3.000 tác phẩm bị cấm, hàng chục vạn bản bị tiêu hủy Những bộ sử tư chép về cuộc kháng cự của nhà Minh Những bài văn tả cảnh quân Thanh vào thành Gần như bị xóa sạch Nhiều cuốn sách chỉ còn sống sót đến hôm nay Nhờ ai đó liều mạng giấu đi Hoặc nhờ bản in đã kịp sang Nhật Bản, Triều Tiên Tứ khố toàn thư Vì thế vừa là kho báu Vừa là một cuộc kiểm duyệt lớn nhất lịch sử Trung Hoa Mang dáng dấp một thư viện Đi cùng với lửa là ngục Nếu thời Khang Hy có những vụ án văn tự lẻ tẻ Thì thời Càn Long con số lên tới hơn 100 vụ Nhiều nhất trong lịch sử nhà Thanh Có những vụ chỉ vì một câu thơ bị cho là có ý bóng gió Có người chết từ lâu vẫn bị lôi ra trị tội Con cháu gánh thay Vụ án nổi tiếng nhất có lẽ là vụ Vương Tích Hầu Ông là một học giả Bỏ nhiều năm soạn một cuốn từ điển nhỏ Trong đó dám chỉ ra vài chỗ chưa hợp lý của bộ từ điển mang tên Khang Hy Tệ hơn, ông viết thẳng tiên huý của các vị hoàng đế thay vì kiêng tránh Càn Long nổi giận, Vương Tích Hầu bị xử tử, con cháu bị liên lụy Cả những quan tỉnh từng đọc sách ông mà không phát hiện ra cũng bị cách chức Không ai còn dám bàn chuyện đương thời trong sách vở Giới học giả quay về khảo cứu chữ nghĩa cổ Càng xa hiện tại, càng an toàn Vì sao một vị vua đang ở đỉnh cao quyền lực lại sợ những trang giấy đến thế? Bởi vì đằng sau vẻ huy hoàng Nhà Thanh vẫn là một triều đại Của người Mãn Châu Một dân tộc nhỏ cai trị hàng trăm triệu người Hán Càn Long hiểu điều đó hơn ai hết Ông muốn thiên hạ không chỉ phục tùng Mà phải tin rằng Triều đại của ông là chính đáng Là tốt đẹp, là không thể thay thế Sách vở nào nói khác đi Đều phải biến mất Người đọc sách thì phải học cách tự kiểm duyệt chính mình Trước khi triều đình kịp làm điều đó đó là cái giá của thịnh thế một đế quốc no đủ nhưng không được phép nghi ngờ và một vị vua đã quen với việc không ai dám nói mình sai thì cũng sẽ không còn ai nói cho ông biết khi những cuộc chiến của ông không hẳn thắng như ông tưởng. 10 cuộc chiến mà về già ông gọi tất cả là thập toàn võ công. Năm 81 tuổi Càn Long viết một bài văn tổng kết đời mình. Ông đếm được 10 chiến dịch lớn và tuyên bố cả 10 đều toàn thắng ông gọi đó là thập toàn võ công rồi tự đặt cho mình Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Tổng đốc Tôn Sĩ Nghị bỏ cả ân tín, chạy thất thân qua sông Vậy mà trong sổ sách của Càn Long, trận ấy vẫn được tính là một chiến công Vì sao? Mười chiến dịch toàn thắng kia, cái nào thắng thật, cái nào được tô vẽ Và vì sao một vị vua đa nghi như Càn Long lại dễ dàng tin vào những bản tin thắng trận đẹp đẽ đến thế Để trả lời, phải nhìn vào từng mặt trận, bắt đầu từ chiến thắng lớn nhất và có thật nhất của đời ông Ở phía Tây Bắc, Hãn Quốc chuẩn cát nhĩ của người Mông Cổ Ôi Rát đã là mối lo của nhà Thanh suốt ba đời vua. Khang Hy từng thân chinh đánh họ, ông Chính từng thua họ một trận đau. Đến thời Càn Long, Hãn Quốc ấy rơi vào nội loạn tranh ngôi. Càn Long chớp lấy thời cơ, liên tiếp xuất quân hai lần. Đến năm 1757, chuẩn cát nhĩ bị xóa sổ hoàn toàn. Chiến thắng ấy có thật và nó thay đổi bản đồ châu Á. Ngay sau đó, quân Thanh tiến xuống các ốc đảo phía nam dãy Thiên Sơn Dẹp cuộc nổi dậy của các thủ lĩnh hồi bộ Cả một vùng đất mênh mông, hơn 1 triệu rưỡi cây số vuông Được sát nhập vào đế quốc, về sau mang tên Tân Cương Nghĩa là Cương Vực Mới Bản đồ Trung Hoa ngày nay, phần lớn được vẽ nên từ những chiến dịch này Càn Long cho dựng bia, vẽ tranh, khắc cả một bộ tranh đồng về các trận đánh thuê họa sĩ phương Tây trong cung vẽ mẫu rồi gửi sang tận Paris để khắc. Nhưng cái giá của nó cũng khủng khiếp. Dân tộc Chuẩn Cát Nhĩ gần như biến mất vì chiến tranh, vì dịch động mùa và vì lệnh truy quét không khoan nhượng. Một chiến thắng thật sự, nhưng là loại chiến thắng mà sử sách đời sau không thể kể một cách vô tư. Hai lần dẹp Chuẩn Cát Nhĩ, một lần định hồi bộ, đó là 3 trong 10 chiến công. Nhưng chiến công còn lại thì khác. Hai lần đánh Kim Xuyên, một vùng núi nhỏ của người Tạng ở Tứ Xuyên, kéo dài tổng cộng gần 8 năm Riêng lần thứ hai, tiêu tốn khoảng 70 triệu lượng bạc, gần bằng cả quốc khố, chỉ để chiếm một thung lũng với những tòa tháp đá Cuộc chiến với Miến Điện còn tệ hơn, bốn lần xuất quân, một tổng đốc tự vẫn, một đại tướng bị giết, danh tướng phó hằng mắc bệnh mà mất sau khi về nước Cuối cùng, hai bên giảng hòa, nhà Thanh không được gì, còn Triều Đình thì được báo rằng Miến Điện đã xin hàng Còn trận Thăng Long, sau khi đại bại, Càn Long chấp nhận phong vương cho chính Quảng Trung, người vừa đánh bại quân mình. Quảng Trung khéo léo xin phong, cho người giả làm mình sang trúc thọ. Thế là trong mắt triều đình, An Nam đã quy phục và trận thua biến thành một chiến công. Vì sao Càn Long tin? Vì các tướng soái đã học được một điều, báo tin xấu cho một vị vua không bao giờ sai là tự chuốc lấy họa, chiến thắng được phóng đại, thất bại được gọi là giảng hòa, tổn thất được giấu đi. Còn vị tướng thua mà không kịp che Như Minh Thụy trong rừng Miến Điện Thì chỉ còn cách tự kết liễu đời mình Và bản thân Càn Long cũng muốn tin Ông cần một đời hoàn hảo Để xứng đáng đứng cạnh ông nội Cái thói quen muốn mọi thứ Mang dấu ấn của mình Còn hiện ra ở một chỗ bất ngờ Càn Long là người sưu tầm tranh chữ lớn nhất lịch sử Trung Hoa Nhưng mỗi khi yêu thích một bức danh họa Ông lại đóng lên đó Những con dấu của mình Viết thêm lời bình ngay trên mặt tranh Có những bức tranh ngàn năm tuổi bị phủ kín hàng chục con dấu và lời đề của ông Đến mức người xem phải tìm mãi mới thấy chỗ trống Chuyện nổi tiếng nhất là bức Phú Xuân Sơn Cư Đồ của danh họa Hoàng Công Vọng đời Nguyên Càn Long có được một bản, yêu thích đến mức đề lên đó hơn 50 lần Một năm sau, bản thật được dâng vào cung Càn Long xem xong, tuyên bố bản mới là giả Vì ông đã lỡ ca ngợi bản kia quá nhiều Bản thật vì thế thoát nạn, sạch sẽ gần như nguyên vẹn Còn bản giả mang đầy dấu ấn hoàng đế Người đời sau cười rằng sai lầm của vua đã cứu một kiệt tác Cả đời, Càn Long còn để lại hơn 4 vạn bài thơ Nhiều gần bằng toàn bộ thơ Đường gộp lại Phần lớn đều do ông đọc cho các tử thần chép Một người không chịu nhận mình sai ngay cả trước một bức tranh Thì làm sao chịu nhận mình sai trước 10 chiến dịch Và một vị vua như thế, triền hết, cần một người luôn biết nói đúng điều ông muốn nghe Năm 1775, người ấy xuất hiện trong bộ áo của một lính thị vệ gác cổng Một câu hỏi vu vơ, một câu trả lời đúng lúc và một cuộc đời dễ sang hướng khác hẳn Mười năm sau câu trả lời ấy, người lính gác cổng 26 tuổi đã là nhất phẩm đại thần Nắm cả bộ hộ, bộ lại, quân cơ sứ và kho riêng của hoàng đế Con trai anh ta được hứa gả cho vị công chúa mà Càn Long yêu quý nhất Chưa từng có ai trong nhà Thanh leo nhanh đến thế Người đó là Hòa Thân Phim ảnh đời sau biến ông thành một gã béo lùn, mặt hề Chỉ biết nịnh và vơ vét Nhưng chính sử kể một người khác hẳn Trẻ, trắng trẻo, đẹp trai, học giỏi Nói được bốn thứ tiếng Và có năng lực làm việc thật sự Một gã hề không thể qua mặt được Càn Long Một người như thế thì có thể Vậy Hòa Thân là ai và vì sao vị vua đa nghi nhất nhà Thanh lại tin ông đến thế Hòa Thân sinh năm 1750 trong dòng họ Nữu Hỗ Lập của người Mãn Châu Thuộc chính Hồng Kỳ, họ lớn nhưng nhánh nhà ông thì nghèo, mẹ mất sớm Cha là một võ quan nhỏ cũng qua đời khi ông mới lên chín Hai anh em sống nhờ người hầu cũ của gia đình, có lúc phải đi vay mượn để sống Nhưng họ được vào học ở trường Hàm An Cung Môi trường dành cho con em các kỳ mãn châu ngay trong Hoàng Thành Ở đó, Hòa Thân nổi bật lên Ông học thuộc tứ thư ngũ kinh, viết văn giỏi Và học được cả tiếng Mãn, tiếng Hán, tiếng Mông Cổ, tiếng Tạng 22 tuổi, Hòa Thân được tập tước của cha vào làm thị vệ hạng 3 Đứng gác và theo hầu kiệu vua Một chức cụ nhỏ nhưng là chỗ được nhìn thấy hoàng đế mỗi ngày Tương truyền, một hôm Càn Long sắp ngự giá ra ngoài Thì chiếc lọng vàng của nghi trượng chưa được chuẩn bị Nhà vua bực bội, bột miệng đọc một câu trong sách Luận Ngữ Hổ và tê giác sổng chuồng Rùa ngọc vỡ trong hộp Đó là lỗi của ai? Các thị vệ quanh đó ngơ ngác Không ai hiểu vua đang nói gì Chỉ có một người lính trẻ thưa ngay Đó là lỗi của người coi giữ Đúng lời chú giải của Chu Hy Và đúng cả điều nhà vua đang nghĩ Càn Long quay lại nhìn Người lính ấy trẻ, trắng trẻo Đối đáp trôi chảy Vua hỏi thêm vài câu về kinh sách Câu nào cũng trả lời được Càn Long hỏi tên, hỏi họ Hỏi đang học sách gì Và vị hoàng đế 65 tuổi Ghi nhớ gương mặt ấy Từ hôm đó, sự nghiệp của Hòa Thân bay lên như diều gặp gió Năm sau, ông đã là thị lang bộ hộ Rồi được vào quân cơ sứ Cơ quan quyền lực nhất triều đình Rồi làm đại thần coi nội vụ phủ Tức kho riêng của hoàng đế Mỗi năm thêm vài chức Có năm kiêm đến hơn chục chức cùng lúc Đến khoảng năm 1786 Ông đã là văn hoa điện Đại học sĩ nhất phẩm Đứng đầu hàng văn quan Mười năm từ người lính gác cổng thành Tể tướng, người đời sau không tin nổi Sự thăng tiến ấy chỉ nhờ tài Thế là sinh ra một truyền thuyết Tương truyền, thời trẻ Càn Long từng có một người thiếp chết oan Trước khi mất, ông cắn ngón tay, hứa kiếp sau tìm lại Và Hòa Thân có một vết bớt đỏ trên cổ Trùng đúng chỗ ấy, đó chỉ là giả sử Nhưng việc người ta phải biện ra nó cho thấy sự sủng ái kia khó hiểu đến mức nào Sự thật có lẽ đơn giản hơn Hòa Thân làm được việc và làm rất giỏi Năm 1780, ông được cử xuống Vân Nam điều tra Tổng đốc Lý Thị Nghiêu Một đại thần lão luyện bị tố tham ô Hòa Thân lần ra sổ sách Bắt người hầu thân tín của Lý Khai ra từng khoản Và kết thúc vụ án gọn gàng Trớ trêu thay Chuyến đi nổi tiếng đầu tiên của ông Lại là đi bắt một tham quan Ông còn là người duy nhất trong triều Có thể đọc tấu chương bằng tiếng Tạng Tiếng Mông Cổ mà không cần phiên dịch Soạn chiếu bằng nhiều thứ tiếng cho các vùng biên Ông có trí nhớ tuyệt vời Nhớ từng con số thu chi Nội vụ phủ dưới tay ông Từ chỗ thiếu hụt thành dư giả Càn Long già đi, trí nhớ không còn như xưa Còn Hòa Thân thì luôn có mặt Luôn nắm sẵn câu trả lời trước khi vua kịp hỏi Năm 1780, Càn Long hứa gả con gái út Cố Luân Hòa Hiếu công chúa Cho con trai Hòa Thân Đó là cô con gái vua sinh khi đã 65 tuổi Yêu chiều như châu ngọc Từ nhỏ đã được cho mặc nam phục theo cha đi săn Từ đây, Hòa Thân không chỉ là bè tôi Mà là thông gia của hoàng đế Hãy dừng lại ở đây một chút Vì đây là mấu chốt của cả câu chuyện Những năm này Hòa Thân chưa phải là tham quan khét tiếng Ông là một tài năng thật sự Thông minh, tận tụy Và hiểu vua hơn bất kỳ ai Chính vì hiểu vua đến thế Ông nhìn thấy điều mà người khác không dám nhìn Vị hoàng đế ấy tiêu tiền như nước Và cần một người biết làm ra tiền Mà không để vua phải bận lòng Hòa Thân sẽ trở thành người ấy Bằng một phát minh Mang tên Nghị tội ngân Một tổng đốc để xảy ra sai sót Theo luật Ông ta phải bị cách chức Thậm chí bị tù Nhưng thay vào đó Ông ta nộp 3 vạn lượng bạc Rồi yên ổn ngồi lại chiếc ghế của mình Số bạc ấy không vào quốc khố Nó chảy thẳng vào kho riêng của Hoàng đế Qua tay một người duy nhất Hòa thân Người đời gọi đó là Nghị tội ngân Bạc chuộc tội Nghe như một hình phạt Nhưng thực chất là biến hối lộ Thành một chính sách của triều đình Và điều đáng sợ nhất Không phải là Hòa Thân nghĩ ra nó Điều đáng sợ nhất là Càn Long biết rõ Từng đồng bạc ấy đi đâu Và ông gật đầu Một vị vua từng đích thân chém những tham quan Ăn vài vạn lượng Vì sao lại chấp nhận một cỗ máy như thế Để hiểu phải xem cỗ máy ấy Vận hành ra sao từ bên trong Nghị tội ngân bắt đầu Từ khoảng những năm 1780 Ban đầu đó là khoản tiền phạt tượng trưng cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Hàng chục triệu lượng bạc đã chảy qua đường ống bí mật ấy Vấn đề nằm ở chỗ Bạc chuộc tội lấy từ đâu ra Không vị quan nào có sẵn 3 vạn lượng trong nhà Tổng đốc nộp bạc cho vua Thì tri phủ phải nộp bạc cho tổng đốc tri phủ nộp bạc Thì tri huyện phải moi từ dân Cả một kim tự tháp ép xuống Và tầng đáy cùng là người nông dân Nghị tội ngân không trừng phạt tham nhũng Nó dạy các quan rằng Phạm lỗi không đáng sợ Chỉ cần có bạc Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Nói thật về bạc là tự chuốc họa Xung quanh hòa thân mọc lên cả một hệ sinh thái Muốn được bổ làm tri phủ Phải biết cửa nào để gõ Muốn tấu chương đến được tay vua Phải qua quân cơ xứ Cúng vật các tỉnh dâng vua Món đẹp nhất thường dâng lại ở phủ Hòa Thân trước Ngay cả gia nhân của ông cũng giàu có Quản gia Lưu Toàn xây nhà vượt phép Đi xe ngựa sang như quan lớn Năm 1786, Ngự sử Tào Tích Bảo dâng sớ hạp tội Lưu Toàn Thực chất là nhắm vào chủ của hắn Tin lọt ra trước, khi quan khám xét đến nơi Ngôi nhà đã được dỡ bớt, xe ngựa đã biến mất Tào Tích Bảo bị khiển trách vì tội nghe lời đồn Từ đó, rất ít người còn dám động tới cái tên Hòa Thân Người ta bàn tán sau lưng, nhưng trước mặt thì ai cũng cúi chào Vậy vì sao Càn Long vẫn dùng Lý do thứ nhất là tiền Nị tội ngân và những khoản cống nạp đổ đầy kho riêng của hoàng đế Trả cho những chuyến tuần du, những khu vườn, những đại lễ mừng thọ Mà không phải lấy từ quốc khố, không bị quan lại can gián Lý do thứ hai là Hòa Thân làm được việc, việc gì giao cũng xong Lý do thứ ba là cách Càn Long nhìn con người Ông tin nước quá trong thì không có cá Quan lại tham một chút mà làm được việc Vẫn tốt hơn thanh liêm mà vô dụng Và lý do thứ tư, sâu xa nhất Hòa thân không có phe cánh riêng Không có quân đội Không có dòng họ quyền thế Tất cả những gì ông có đều do vua ban Một người như thế Vua muốn lấy lại lúc nào cũng được Trong mắt Càn Long Hòa Thân không phải là mối nguy Mà là một công cụ Đó là phép tính của Càn Long Nuôi một con người vừa giỏi vừa tham Nhưng tham trong tầm tay mình Để hắn gánh lấy những việc vua không tiện làm Nhận lấy những lời oán trách đáng lẽ dành cho vua Về sau, dân gian còn thêu dệt thêm Càn Long cố ý vỗ béo Hòa Thân Để dành cho con trai mình sau này thu hoạch Chưa có sử liệu nào chứng minh điều đó Và nhiều nhà sử học cho rằng Đó chỉ là cách người đời sau tìm lời giải cho một điều khó hiểu Nhưng dù Càn Long có tính xa đến vậy hay không Có một điều ông không tính được Khi một người đứng giữa dòng bạc của cả đế quốc Thì dòng bạc ấy không còn chảy theo ý vua nữa Nó chảy theo ý người đứng giữa Và đến cuối thập niên 80 Ngay cả những chuyến đi xa hoa nhất của thiên tử Cũng đã do một tay Hỏa Thân lo liệu Sáu lần xuống Giang Nam, ai là người trả tiền? Về già, Càn Long nói với một đại thần một câu hiếm hoi mà vị vua tự xưng mười phần vẹn toàn ấy dám thừa nhận. Ông nói rằng, chỉ vì sáu mươi năm, ông không có điều gì thất đức. Chỉ có sáu lần nam tuần là làm khổ dân, hao của, việc vô ích mà có hại. Sáu chuyến đi ấy là gì mà khiến một người không bao giờ nhận sai phải hối hận? Mỗi chuyến, đoàn tùy tùng lên tới hàng nghìn người. Hàng nghìn con thuyền nối nhau trên kênh Đại Vận Hà Hàng vạn con ngựa được huy động dọc đường Hàng chục tòa hành cung mọc lên Chỉ để nhà vua nghỉ lại vài đêm Dân gian thì kể những câu chuyện khác Rằng vua cải trang vi hành Gặp mỹ nhân Đề thơ ở quán nhỏ Còn triều đình thì chỉ có một câu hỏi Không ai dám nói to Ai trả tiền cho những chuyến đi của thiên tử Để trả lời Phải theo đoàn thuyền rồng ấy xuôi về phương Nam Năm 1751, Càn Long lần đầu tiên xuống Giang Nam, ông nói rằng mình đi theo tấm gương của ông nội Khang Khang Hy cũng từng 6 lần nam tuần để xem đê điều sông Hoàng Hà, xem dân tình và thu phục lòng giới sĩ phu người Hán, vùng giàu có nhất đế quốc. Càn Long mang theo cả mẹ mình, Hoàng Thái Hậu, để tỏ lòng hiếu thảo, lý do nghe rất đàng hoàng. Nhưng nếu Khang Hy đi nam tuần giản dị, cấm địa phương bày vẽ Thì chuyến đi của người cháu lại là một cuộc phô trương chưa từng có Đoàn thuyền rồng rời Bắc Kinh theo đại vận hà xuôi xuống Hai bên bờ, đường được tắp lại, cầu được sửa, nhà dân được sơn phết Quan địa phương phải đón vua bằng những lầu hoa kết lụa dài hàng dặm Những sân khấu hát tuồng dựng bên sông Tại Hàng Châu, Tô Châu, Dương Châu Những khu vườn mới được xây vội để vua dạo chơi Bên Tây Hồ, những đình đài được sửa sang lại Chỉ để vua ngắm cảnh một buổi chiều Có vùng đã phải chuẩn bị suốt hai năm cho một lần vua ghé qua Tất cả những thứ ấy không nằm trong ngân sách nào Sử sách không ghi nổi một con số tổng Vì phần lớn chi phí được giấu trong sổ sách địa phương Triều Đình tuyên bố không lấy tiền của dân Nhưng quan lại địa phương thì phải tự lo Và cách tự lo của họ luôn dẫn về cùng một nơi túi tiền của những người giàu nhất vùng rồi quay họ về lại túi tiền của dân những người giàu nhất Giang Nam thời ấy là các thương nhân buôn muối ở Dương Châu họ giữ độc quyền muối do triều đình cấp và sẵn sàng bỏ ra những khoản khổng lồ để giữ cái độc quyền ấy họ xây vườn dựng lầu tổ chức những buổi hiến tiệc mà vua hẵng mãi mỗi lần vua đến họ lại hiến những khoản bạc lớn gọi là tự nguyện góp công và vua ban lại cho họ chức tước biển vàng giả sử còn kể một chuyện Một hôm dạo thuyền trên hồ Sấu Tây Càn Long bùi miệng tiếc rằng Nơi đây thiếu một ngọn tháp trắng như ở Bắc Kinh Sáng hôm sau Ngọn tháp đã sừng sững bên hồ Các thương nhân muối dựng suốt đêm Bằng những bao muối trắng Chuyện ấy khó là thật Nhưng việc người ta tin nó Cho thấy sự giàu có đến phi lý Của những người trả tiền cho vua Và cái giá mà họ sẽ đòi lại Sau những chuyến đi đến lượt họ đòi Giá muối tăng thuế muối được nới những khoản nợ với triều đình được xóa người trả tiền cuối cùng vẫn là những gia đình nghèo phải mua muối mỗi ngày còn dân gian thì tự lấp vào khoảng trống bằng giả sử có thiết nói Càn Long vốn là con một nhà họ Trần ở Hải Ninh bị đánh cháo khi mới sinh nên mỗi lần năm tuần đều ghé Hải Ninh thăm cha mẹ ruột thuyết ấy về sau được Kim Dung đưa vào tiểu thuyết đầu tay sử sách thì không hề ủng video hấp dẫn Mẹ ruột của Càn Long là một phi tần người Mãn Vì rõ trong Ngọc Điệp Hoàng Tộc Càn Long đến Hải Ninh Vì con đê biển chắn sóng chiều sông Tiền Đường Một công trình thật sự quan trọng Nhưng cũng như chuyện ngọn tháp muối Giả sử lan nhanh Vì nó trả lời một điều người ta cảm thấy Những chuyến đi ấy không chỉ vì việc nước Hai chuyến năm tuần cuối cùng Năm 1780 và 84 Có thêm một gương mặt mới Đứng sát bên thuyền rồng Hòa thân Hãy ít thần coi kho riêng của hoàng đế ông lo liệu mọi thứ hành cung ở đâu thuyền bè bao nhiêu quà tặng của các tỉnh gửi về đâu tất cả qua tay ông nghịt tội ngân và cúng vật đổ vào kho riêng rồi từ kho riêng chảy ra những chuyến đi không cần lấy quốc khố không cần hỏi ý bộ hộ nhà vua vui vẻ dân chị u thiệt và người đứng giữa thì ngày càng giàu đến những năm cuối chính Càn Long cũng phải thú nhận sáu chuyến đi ấy là sai Nhưng lời thú nhận ấy đến quá muộn khi Giang Nam đã thành một kho tiền của cả triều đình Và khi vị vua già còn đang say trong tiếng đàn hát trên kênh Thì ở bên kia đại dương, một đất nước khác đang chuẩn bị một chuyến đi của riêng họ Lần này, người ta đến để trao cho Càn Long cơ hội nhìn ra thế giới Thiên triều sản vật phong phú không thiếu thứ gì, vốn chẳng cần hàng hóa của người ngoài Đó là câu trả lời của Càn Long gửi vua nước Anh năm 1793 Nó đáp lại một sứ đoàn đã vượt nửa vòng trái đất Mang theo những thứ tinh xảo nhất mà nước Anh khi ấy làm ra Kính thiên văn, quả địa cầu, máy bơm chân không Và một mô hình chiến hạm 110 khẩu pháo Câu trả lời ấy về sau được gọi là lời từ chối đắt giá nhất lịch sử Trung Hoa Chưa đầy 50 năm sau Những chiến hạm thật của nước Anh đã chỉ pháo vào bờ biển nhà Thanh Vì sao một vị vua thông minh lại khước từ cơ hội nhìn ra thế giới? Có phải ông không biết hay ông biết mà không muốn biết? Để trả lời, phải theo chân sứ đoàn ấy từ lúc họ rời nước Anh Tháng 9 năm 1792, hai con tàu rời cảng Portsmouth, chở gần 700 người Đứng đầu là bá tước Charles Macartney, một nhà ngoại giao lão luyện từng đi sứ nước Nga Vua George Đệ Tam gửi ông sang với một nhiệm vụ rõ ràng Mở thêm cảng buôn bán Đặt một sứ quán thường trực ở Bắc Kinh Giảm những khoản thuế phiền nhiễu ở Quảng Châu Nước Anh khi ấy Đang mua trà Trung Hoa với số lượng khổng lồ Trả bằng bạc Mà Trung Hoa gần như chẳng mua gì của họ Người Anh tin rằng Chỉ cần cho Hoàng đế thấy những gì họ làm được Cánh cửa sẽ mở gần một năm sau Sứ đoàn đến Vịnh Bột Hải Họ được đón tiếp chu đáo Nhưng trên những chiếc thuyền chở họ lên kinh Quan nhà Thanh cắm những lá cờ ghi rằng Đây là sứ đoàn nước Anh sang triều cống Mà các ní biết Và chọn cách im lặng Vì ông cần đến được kinh đô trước đã Rồi đến vấn đề lớn nhất Lễ quỳ lạy Theo lễ nhà Thanh Sứ thần phải quỳ 3 lần Dập đầu 9 lần Đó không chỉ là phép lịch sự Mà là lời thừa nhận Nước mình là chư hầu của thiên triều Mà Macartney từ chối Ông chỉ chịu quỳ một gối Như trước vua nước mình Người được giao thương lượng chuyện này Và cả cuộc tiếp đón Là Hòa Thân Mà Macartney ghi trong nhật ký rằng Hòa Thân là người lịch thiệp Nhanh chí Khéo léo Né mọi câu hỏi khó Mà không để lộ ý mình Cuối cùng Một thỏa hiệp được đưa ra Sứ thần nước Anh sẽ quỳ một gối Còn sổ sách nhà Thanh thì ghi rằng họ đã làm đủ lễ Ngày 14 tháng 9 năm 1793 Tại Tỵ Thử Sơn Trang ở Thừa Đức Càn Long tiếp sứ đoàn trong một chiếc lều lớn giữa vườn Ông đã 82 tuổi Nhưng theo McCartney vẫn tỉnh táo và uy nghi Macartney quỳ một gối Dương thư của vua nước Anh Buổi tiếp kiến lịch sự, trang trọng và ngắn ngủi Nhà vua ban cho sứ thần một chiếc như ý bằng ngọc Hỏi thăm vài câu, rồi chuyển sang tiếp các vương công Mông Cổ Không ai bàn một chữ về buôn bán Còn những tặng phẩm thì được bày trong cung Chiếc máy thiên văn mô phỏng chuyển động các hành tinh Được lắp ở Viên Minh Viên Càn Long xem, khen, rồi cho rằng Đó cũng chỉ là đồ chơi tinh xảo Giống những chiếc đồng hồ phương Tây Ông đã có đầy trong cung Trong mắt ông, đây vẫn là một nước nhỏ xa xôi sang triều cống Dâng những món lạ để mua lòng thiên tử Rồi sắc dụ trả lời được gửi đi Mọi yêu cầu đều bị bác Không cảng mới, không sứ quán, không giảm thuế Càn Long viết rằng Thiên triều không thiếu thứ gì Việc cho buôn bán ở Quảng Châu Đã là ẩn huệ Sứ đoàn bị đuổi rời kinh Lịch sự nhưng dứt khoát Trước khi mùa đông đến Trên đường về đi qua nửa Trung Hoa Mà Cát Nê nhìn thấy những điều triều đình không muốn cho ông thấy Quân lính dùng cung tên Và súng hỏa mai cũ Thuyền chiến nhỏ bé, quan lại sợ hãi, dân chúng nghèo khổ Ông ghi lại tất cả, cùng những người vẽ và những viên sĩ quan đi theo Ông viết một câu về sau rất nổi tiếng Đế quốc Trung Hoa là một chiến hạm cũ kỹ Nhờ những thuyền trưởng giỏi mà còn nổi Nhưng một ngày kia sẽ trôi giạt và vỡ tan trên bờ Người Anh đã nhìn thấy điểm yếu Còn nhà Thanh thì không thèm nhìn người Anh 47 năm sau, chiến tranh Nha Phiến nổ ra Những chiến hạm giống hệt mô hình McCartney từng mang đến đã tiến vào sông Châu Giang Năm 1860, Liên quân Anh-Pháp tràn vào Bắc Kinh, cướp phá và đốt cháy Viên Minh Viên Tương truyền, trong kho của khu vườn ấy, họ tìm thấy những cỗ xe và khẩu pháo McCartney mang đến Vẫn còn nguyên, chưa từng được dùng, hơn 100 năm tủi nhục của Trung Hoa cận đại Bắt đầu từ chính cánh cửa đã đóng lại năm ấy Công bằng mà nói, không phải một lá thư làm nên số phận một đế quốc Nhưng lá thư ấy cho thấy vị vua già đã khép mắt trước thế giới Và người đứng giữa vua và thế giới Người quyết định vua được nghe gì, thấy gì, chính là hòa thân Trong triều, vẫn có vài người dám cạnh khóe ông Phim ảnh đời sau đã biến họ thành những anh hùng đấu trí Còn sự thật thì sao? Một người mồm mép, tay không rời chiếc tẩu thuốc dài Một người lưng gù bên ngoài lù đù mà mưu mẹo khôn cùng Và một gã béo tham lam luôn bị hai người kia làm cho bẽ mặt trước hoàng đế Cả một thế hệ khán giả châu Á đã lớn lên với hình ảnh ấy của Kỳ Hiểu Lam, Lưu Dung và Hòa Thân Qua những bộ phim như Nanh Sắt Giang Đồng hay Tể Tướng Lưu Gù Nhưng nếu mở chính sử ra ta sẽ gặp một câu chuyện khác hẳn Hòa Thân không béo cũng không ngốc Lưu Dung không có ghi chép nào nói ông gù lưng Và cả hai vị đại nho kia Suốt hơn 20 năm Hòa Thân nắm quyền Gần như chưa bao giờ công khai đối đầu với ông Vậy những màn đấu trí kia từ đâu ra Và nếu không phải họ Thì trong cả triều đình Càn Long Có ai thực sự dám đứng lên chống lại Hòa Thân Câu trả lời nằm ở một cái tên Mà phim ảnh gần như bỏ quên Nhưng trước hết Hãy gặp hai con người thật Đằng sau hai vai diễn nổi tiếng Kỳ Hiếu Lam Tên thật là Kỳ Quân Người Hà Bắc Đỗ Tiến Sĩ nổi tiếng từ trẻ vì học rộng, nhớ dai và ăn nói hóm hỉnh Ông mê hút thuốc đến mức được gọi đùa là Kỳ Tẩu lớn và ăn thịt thay cơm Sự nghiệp của ông suýt chấm dứt năm 44 tuổi Khi triều đình chuẩn bị tra một vụ án muối Ông lén báo tin cho thông gia của mình là Lưu Kiến Tằng Việc bị lộ, Kỳ Hiếu Lam bị đẩy ra tận Ô Lỗ Mục Tè Nơi biên ải Tân Cương 2 năm sau, ông được gọi về và được giao việc lớn nhất đời Tổng biên tập Tứ Khố Toàn Thư Suốt hơn 10 năm, ông là người đọc, duyệt và viết lời giới thiệu cho hàng nghìn bộ sách Nhưng ông cũng là người thực hiện lệnh cấm, lệnh sửa, lệnh hủy sách của Càn Long Một học giả lớn, trong vai người gác cổng kiểm duyệt Tương truyền, có lần ông dâng lời can về một việc triều chính Càn Long gạt đi, nói rằng Chẳng thấy người văn học khá, nên cho coi Tứ Khố Thực ra, chỉ nuôi người như hàng sướng ca mùa vui Sao dám bàn việc nước Dù chuyện ấy có thật hay không Kỳ Hiểu Lam hiểu vị trí của mình Ông không đấu với hòa thân, ông viết bút ký kể chuyện ma quỷ trong đó thỉnh thoảng gửi vài lời châm biếm quan trường đủ kín đáo để không ai bắt tội Lưu Dung là con trai của đại học sĩ Lưu Thông Huân một vị quan thanh liêm được Càn Long kính trọng ông là một trong những nhà thư pháp lớn nhất đời Thanh chữ viết đầy đặn được người đời gọi là chữ Lưu Mập ông làm quan cẩn thận điềm đạm từng làm Tổng đốc Thượng thư và chỉ liên hàng đại học sĩ khi Càn Long đã thoái vị Trong chính sự, ông không phải một chiến binh chống tham nhũng Ông là người khéo giữ mình, nói ít, tránh mọi phe phái Người đời sau đánh giá ông là một vị quan thanh bạch Nhưng quá thận trọng Hình ảnh ông quan lưng gù, đấu trí với Hòa Thân Chủ yếu đến từ chuyện kể dân gian Và phim truyền hình những năm 90 Khi khán giả cần một người đại diện cho lẽ phải Chỉ có một lần, tên ông đứng cạnh một vụ án thực sự làm hòa thân lung lay Và nhân vật chính của vụ án ấy lại là một người khác hẳn Năm 1782, Ngự sử Tiền Phong dâng sớ hặc Tuần phủ Sơn Đông là Quốc Thái Một người thân cận của Hòa Thân, tội tham ô và làm thâm hụt kho bạc Càn Long cử Hòa Thân, Lưu Dung và Chính Tiền Phong xuống điều tra Hòa Thân tìm mọi cách bao che, tin tức được gửi đi trước, nhanh hơn cả đoàn khâm sai Quốc Thái vội vay bạc của các thương nhân trong thành để lấp đầy kho Khi đoàn kiểm tra đến kho bạc, thấy đầy ắp nhưng Tiền Phong nhận ra một điều, những thỏi bạc trong kho không cùng một loại, có thỏi là bạc trắng của nhà buôn chứ không phải bạc thuế, ông cho niêm phong kho rồi loan báo ai cho mượn bạc thì đến nhận lại, nếu không sẽ bị xung công. Các thương nhân kéo đến đòi, kho bạc trống rỗng, Quốc Thái bị ban cho tự vẫn. Lưu Dung đứng về phía sự thật và Hòa Thân không che nổi, nhưng Hòa Thân không ngã. Càn Long xử Quốc Thái và dừng lại ở đó Còn Tiền Phong thì sau đó được giao hết việc này đến việc khác Những việc nặng nhọc nhất Lương bổng ít ỏi nhất Năm 1795 Ông qua đời trong cảnh nghèo túng Tương truyền có người nói Hòa Thân đã cố ý giao việc để ông kiệt sức mà chết Không có bằng chứng Nhưng bài học thì cả triều đình đều thấy Người thắng Hòa Thân một trận Cũng không thắng được cả cuộc chơi Bởi đứng sau Hòa Thân Là hoàng đế Kỳ Hiểu Lam, Liêu Dung Chọn im lặng không phải vì hèn nhát Mà vì họ hiểu điều ấy Rõ hơn ai hết Phim ảnh cho họ thắng Vì khán giả cần một người dám thắng Còn lịch sử thì phải chờ Cho đến ngày chính vị hoàng đế Đứng sau Hòa Thân rời khỏi ngai vàng Và năm ấy, ngày ấy Đã sắp đến Một vị hoàng đế mới đăng quang Nhưng trong cung lịch vẫn ghi niên hiệu của vua cũ Vị vua mới mỗi thấp hơn, cười khi vua cũ cười im lặng khi vua cũ nói, ấn tín, quân quyền, việc bổ nhiệm đại thần vẫn nằm trong tay người đã nhường ngôi. Và vì người ấy đã gần 90 tuổi, nói năng không còn rõ, nên có một người đứng bên cạnh, nghe và truyền đạt ý chỉ cho cả triều đình. Người ấy là Hòa Thân, sứ thần Triều Tiên sang kinh những năm ấy, ghi lại một cảnh lạ. triều đình nhà Thanh có hai hoàng đế nhưng người quyền lực thứ hai không phải vị vua mới dân gian thì đặt cho hòa thân một biệt danh nhị hoàng đế làm sao một triều đình lại rơi vào cảnh ấy mọi chuyện bắt đầu từ một lời thề lời thề mà chàng hoàng đế 25 tuổi năm nào đã hứa với trời đất không bao giờ trị vì lâu hơn ông nội Khang Hy năm 1795 Càn Long bước vào năm thứ 60 trên ngai vàng thêm một năm nữa là ông sẽ ngang ông nội, thêm hai năm là vượt ông, giữ lời mùa thu năm ấy ông triệu tập hoàng tử, vương công và đại thần mở chiếc hộp bí mật mà ông đã cất từ hơn hai mươi năm trước, cái tên bên trong là Vĩnh Diễm, con trai thứ mười lăm của ông. Ngày mùng một Tết năm sau Vĩnh Diễm lên ngôi, lấy niên hiệu Gia Khánh Gia Khánh, Càn Long trở thành Thái Thượng Hoàng hoàn Cả đế quốc ca ngợi tấm lòng hiếu thảo và giữ chữ tín của ông Nhưng ngay trong chiếu nhường ngôi, Càn Long đã để lại một câu then chốt Ông viết rằng những việc quân quốc trọng đại, dùng người, hành chính Ông vẫn sẽ tự mình trì bảo Nghĩa là ông trao chiếc ghế nhưng giữ lại cái quyền Ông không dọn sang cung Ninh Thọ đã xây sẵn cho những năm về hưu Mà tiếp tục ở lại điện Dưỡng Tâm, nơi làm việc của hoàng đế Trong nội cung, lịch vẫn ghi Càn Long năm thứ 61, 62, 63 Gia Khánh là hoàng đế trên danh nghĩa Còn Càn Long vẫn là hoàng đế trên thực tế Các buổi thiết triều, vị vua mới ngồi bên cạnh chỉ lắng nghe Sứ thần Triều Tiên ghi rằng Gia Khánh không dám tự mình quyết một việc gì Ông đã giữ lời thề với ông nội Bằng cách thay đổi danh hiệu chứ không thay đổi quyền lực Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Quyền lực của Hòa Thân lúc này không còn là quyền của một đại thần Mà là quyền của người nắm giữ tiếng nói của Hoàng đế Ngay từ trước ngày Gia Khánh lên ngôi Hòa Thân đã đi một nước cờ Tương truyền một ngày trước khi chiếc hộp bí mật được mở Ông lén dâng tặng Vĩnh Diễm một chiếc như ý bằng ngọc Như muốn nói ngôi báu này có phần công của ta Món quà ấy về sau sẽ trở thành tội danh đầu tiên trong bản án của ông Gia Khánh chọn cách im lặng Ông biết cha mình tin Hòa Thân hơn tin mình Có lần, thầy học cũ của ông là Chu Khuê Sắp được triệu về kinh làm đại học sĩ Gia Khánh làm một bài thơ chúc mừng thầy Hòa Thân lập tức cầm bài thơ đến tâu Thái Thượng Hoàng rằng Vị vua mới đang mua chuộc lòng người Càn Long nổi giận, hỏi ý đại thần Đồng Cáo Đồng Cáo quỳ xuống, nói khẽ rằng Thánh chủ không nói lời sai Càn Long nguôi đi, Chu Khuê không được về kinh Từ đó, Gia Khánh càng cẩn trọng Có việc gì cần tâu tra Ông nhờ chính Hòa Thân chuyển lời Có đại thần nào phàn nàn về Hòa Thân Ông gạt đi Bảo rằng còn phải trông cậy vào tướng công Lo việc nước Hòa Thân tin rằng vị vua trẻ Đã hoàn toàn nằm trong tay mình Ông đâu biết Mỗi lần cúi đầu, Gia Khánh lại ghi nhớ thêm một điều Trong khi đó, đế quốc đang chảy máu từ bên trong Năm đầu Gia Khánh, khởi nghĩa Bạch Liên Giáo bùng lên ở vùng núi giáp danh Hồ Bắc, Tứ Xuyên, Thiểm Tây. Dân số tăng gấp đôi, mà ruộng đất thì không. Nông dân mất đất, bị quan lại bóc lột, theo nhau nổi dậy, tin rằng Phật Di Lặc sắp giáng thế để cứu khổ. Quân thành đánh mãi không dẹp được, tương lĩnh báo tin thắng giả, ăn bớt quân lương, kéo dài chiến tranh để được cấp thêm tiền. 9 năm sau, cuộc khởi nghĩa mới bị dẹp, tiêu tốn khoảng 200 triệu lượng bạc. Gấp mấy lần số bạc mà Càn Long từng tự hào để lại trong quốc khố Thịnh thế thật sự đã kết thúc Dù trong cung vẫn đang mừng thọ Thái Thượng Hoàng Những con số thịnh thế ở tập đầu tiên Giờ đã hiện ra mặt trái của chúng Gia Khánh nhìn tất cả và chờ Ông biết mình chỉ cần chờ một điều duy nhất Ngày mùng 3 Tết năm Kỷ Mùi Điều ấy đã đến Ngày mùng 3 Tết Vị Thái Thượng Hoàng 89 tuổi Chút hơi thở cuối cùng Ngay trong ngày, Hoàng đế Gia Khánh ban một mệnh lệnh nghe như một vinh dự Hòa Thân được giao túc trực bên linh cữu, ngày đêm không rời Hòa Thân không nhận ra đó là một chiếc lồng 15 ngày sau, người đàn ông quyền lực nhất đế quốc, người mà dân gian gọi là Nhị Hoàng đế Nhận trong ngục một giải lụa trắng, món ân huệ cuối cùng của vị vua mới Gia sản của ông bị tịch thu, người đời truyền nhau rằng nó bằng 15 năm thu của cả quốc khố Và dân gian đặt ra một câu tóm lại tất cả Hòa Thân ngã, Gia Khánh no Một người được nuôi hơn 20 năm Bị hạ trong 15 ngày Vì sao lại nhanh đến thế Và câu hỏi đã theo ta suốt 10 tập Vị vua biết rõ tham quan Mà vẫn nuôi Rốt cuộc là người thắng hay người thua Hãy trở lại những ngày cuối cùng của thịnh thế Mùa đông năm ấy Càn Long yếu dần Ông không còn thiết triều Nhưng vẫn chưa buông quyền Suốt ba năm làm hoàng đế Gia Khánh chưa một lần tự mình quyết việc lớn Ông cúi đầu im lặng Nhờ Hòa Thân chuyển lời Nói rằng mình còn phải trông cậy vào tướng công Hòa Thân tin điều đó Những đại thần từng bị Hòa Thân chèn ép Thì lặng lẽ chờ Ai cũng hiểu cán cân chỉ còn được giữ Bởi hơi thở của một ông già Thành tựu linh cứu Nghĩa là Hòa Thân không được ra khỏi cung Không được gặp ai Không được liên lạc với phe cánh Cùng lúc ấy Gia Khánh triệu thầy học cũ Chu Khuê về kinh giao quân quyền cho người mình Tin cậy ngày hôm sau, các ngự sử đồng loạt dâng sớ hoặc tấu hỏa thâm, họ đã chờ tín hiệu ấy rất lâu, ngày thứ năm Hòa Thân bị lột mũ áo giải vào ngục, các quan khám nhà được lệnh niêm phong phủ đệ, ngày thứ mười hai triều đình công bố hai mươi đại tội, tội đầu tiên là đã dâng như ý cho hoàng tử trước ngày lập thái tử tự nhận Những tội khác là lừa dối Thái thượng Hoàng, chiếm đoạt cống vật, xây phủ, vượt phép vua và giấu những kho vàng bạc khổng lồ Cả triều đình quay lưng chỉ trong vài ngày, những người hôm qua còn xếp hàng trước cổng phủ Hòa Thân, hôm nay tranh nhau kể tội ông Theo luật, những tội ấy đủ để xử lăng trì, hình phạt tàn khốc nhất, công chúa Hòa Hiếu, con gái cưng của Càn Long và là con dâu của Hòa Thân quỳ xin anh trai tha cho cha chồng Hòa Thân từng là đại thần của Tiên đế Gia Khánh chấp nhận giảm án ban cho Hòa Thân được tự kết liễu ngày mười tám tháng Giêng mười lăm ngày sau khi Càn Long mất một giải lộ trắng được mang vằng mục Hòa Thân năm ấy bốn mươi chín tuổi ông đã ở trên đỉnh quyền lực hơn hai mươi năm và rơi xuống chỉ trong nửa tháng, tương truyền trước khi hết ông để lại mấy câu thơ tiếc rằng năm mươi năm như một giấc mộng, con trai ông, chồng của công chúa, được tha Và Gia Khánh làm một việc khôn ngoan Tuyên bố chỉ trị tội một mình Hòa Thân Không truy xét những người từng theo ông Để cả triều đình không ai phải sợ mà nổi loạn Còn Gia Sản thì sao? Út ký đời Thanh, truyền lại những danh sách dài dằng dặc Vàng thỏi, bạc nén, ngọc trai to hơn cả ngọc trên mũ vua Hàng trăm hiệu cầm đồ, ruộng đất khắp các tỉnh Có bản cộng lên 800 triệu Có bản hơn một tỷ lượng bạc Tức 15 năm thu của cả đế quốc Nhiều nhà sử học tin rằng Những con số ấy đã bị phóng đại Số thật có lẽ chỉ bằng một phần nhỏ Phần lớn tài sản tịch thu được Chuyển vào kho riêng của hoàng đế Đúng nơi mà nghị tội ngân năm xưa Từng chảy về Nhưng dù thật bao nhiêu Nó cũng đủ để dân gian đặt ra câu nói kia Phủ đệ của Hòa Thân Về sau được ban cho các thân vương Và ngày nay vẫn đứng ở Bắc Kinh dưới cái tên Cung Vương Phủ Nơi du khách đến xem sự xa hoa của một viên quan từng giàu hơn cả hoàng đế Vậy ai mới là người tính xa hơn? Càn Long nuôi Hòa Thân để có tiền, có người làm việc, có người gánh oán thay mình Ông đã có đúng những thứ ấy, chọn một đời và chưa bao giờ phải tự tay trả giá Gia Khánh giết Hòa Thân, được bạc, được lòng người, được quyền lực thật Nhưng cả hai đều không giết được điều đã sinh ra Hòa Thân Quan lại vẫn mua chức, vẫn nộp bạc, vẫn báo tin thắng giả Một Hòa Thân ngã xuống, trăm Hòa Thân nhỏ vẫn ngồi nguyên chỗ cũ Bạch Liên Giáo vẫn cháy thêm 5 năm 41 năm sau cái chết ấy, những chiến hạm Anh mà McCartney từng mang mô hình đến Đã tiến vào bờ biển Trung Hoa Càn Long là vị vua cuối cùng của thịnh thế Và cũng là người để lại mầm mống suy tàn trong chính sự hoàn hảo của mình Ông chọn nuôi một con người để được yên lòng Con trai ông giết con người ấy để được no Còn đế quốc thì không ai nuôi