TOP 15 THỨ KỲ LẠ ĐƯỢC LỘ DIỆN TỪNG NẰM SÂU DƯỚI NƯỚC BẠN SẼ SỐC KHI BIẾT NÓi

Hạn hán kéo dài, mặt nước rút xuống Và những thứ bị chôn giấu bỗng trồi lên giữa anh này Ở vùng sa mạc Trung Á Người ta thấy những con tàu nằm dĩ xét ngay trên cát Cách biển gần 150 km Ở dòng sông dài nhất Trung Quốc Ba pho tượng Phật cổ lộ nguyên giữa dòng nước cạn Danh sách này có 14 điều kỳ lạ như thế Và điều đứng đầu còn kỳ lạ hơn Tất cả những gì bạn vừa nghe Đầu tiên là một tháp chuông cô độc đứng giữa lòng hồ Số 15 Một ngôi làng nguyên vẹn nằm dưới đáy hồ Chỉ còn tháp chuông nhô lên khỏi mặt nước Hẳn bạn từng thấy bức ảnh đó mà không biết chụp ở đâu Một tháp chuông đá đứng lơ lửng giữa mặt hồ xanh Xung quanh không một mái nhà Đó là hồ Reschen Ngay nơi biên giới ba nước Ý, Áo và Thụy Sĩ chạm vào nhau Tháp này có từ thời Trung Cổ Thuộc nhà thờ của ngôi làng Graun Còn ngôi làng thì vẫn ở đó dưới đáy hồ Chuyện bắt đầu từ năm 1950 Khi người ta đắp đập dâng nước Để chạy nhà máy điện Ba hồ nhỏ ở Thung Lũng bị gộp thành một hồ lớn Mực nước dâng lên khoảng 20 mét Nước tràn qua Groen Và khoảng 1.000 người phải bỏ nhà mà đi Họ gửi đơn khiếu nại, nhà thờ chạy hết đường kiện cáo Nhưng dự án vẫn thi hành Tiền bồi thường ít ỏi, người ta xây một làng mới trên cao Chỉ một thế hệ sau, phần đông dân đã bỏ đi Suốt 70 năm, chỉ mình tháp chuông là nổi tiếng Nó lên bưu thiếp, lên hình ghép, thành bối cảnh của một cuốn sách và một bộ phim nổi tiếng Ai cũng tưởng dưới đó chỉ còn đống đổ nát Rồi năm 2021, hồ được xả cạn để sửa chữa Người ta xuống lòng hồ và chết lặng Đó không phải phế tích mà là một ngôi làng thật Tường đá cao quá đầu gối xếp thành những con phố thẳng tắp Cửa còn nguyên bậu, bậc thang vẫn dẫn xuống hầm Người dân cũ và con cháu họ tìm về Lội giữa những con phố đã chìm từ thời ông bà mình Có người nhận ra nhà mình chỉ bằng hình dạng của nền móng Tưởng tượng mà xem 70 năm sau ngày nhìn làng chìm Bạn vẫn chỉ thay được Nhà tôi ở đây Xong việc Hồ lại được đổ đầy nước Từ đó, mỗi lần nhìn tháp chuông, ta biết ngay bên dưới là cả một ngôi làng đang ngủ Những căn hầm trong làng vẫn còn khô ráo Tháp chưa bao giờ là nhân vật chính Nó chỉ là cây kim chỉ đường dẫn đến ngôi làng Và ngay sau đây, nước một dòng sông lớn ở châu Âu rút xuống Một đội tàu chiến nằm im dưới lòng sông bấy lâu đã đồng loạt lộ mặt Số 14 hạm đội trồi lên giữa dòng Danube gần làng Pravo Mùa hè năm 2022, châu Âu khô hạn nặng nề nhất trong nhiều thập kỷ tại Serbia, con sông Danube chảy qua hẻm núi sắt rồi đến làng Pr Ở đó mực nước rút xuống quá thấp Lộ ra không phải một con tàu đắm cho kênh Ghiền Mà cả một hạm đội Ảnh chụp tháng 8 năm ấy cho thấy các thân tàu nằm thành hàng Nghiêng nghiêng trong nước Mì Gõ Để không Chúng gỉ đỏ như xương, cột gãy, sàn ăn mòn Có con cát bồi quanh, người ta xuống tận chỗ đứng cạnh Chúng nằm đó từ tháng 9 năm 1944 bỏ lỡ những Khi đó quân Đức thua chạy trên dòng Danube Bị kẹt giữa vòng vây và hẻm núi khó vượt video hấp dẫn Theo lệnh chỉ huy Các tàu được tự đắm gần Prao Ovo Người ta ước tính số lượng lên đến 200 chiếc Sau chiến tranh, người ta vớt bớt vì thép hồi đó rất quý Phần lớn vẫn ở lại, lý do rất đáng sợ Nhiều thân tàu chứa đạn dược, vài con vẫn còn đạn chưa nổ nằm trong bụng Không ai vội nhấc chúng lên Đợt hạn hán vừa rồi phơi bày vấn đề này theo nghĩa đen Tệ hơn nữa, chính mực nước thấp giúp người ta đi bộ quanh các thân tàu Nhưng lại khiến các xà lan phải chờ đợi Serbia đang có kế hoạch vớt lên với sự hỗ trợ của châu Âu Nhưng cách làm rất lạ, người ta không kéo nguyên con tàu lên Đầu tiên là vô hiệu hóa đạn Rồi các thân tàu ra từng mảnh ngay tại chỗ và chở đi dần Công việc này tốn kém đến hàng chục triệu euro Nên vụ này chưa xong đâu Đợt hạn năm 2003 tàu cũng từng lộ mặt Hạn nữa sẽ lại lộ Vinh mảnh vỡ không tự đi được bao giờ Nhưng khoan đã, hãy sang một con sông khác ở Nam Mỹ Nơi mực nước tụt đến mức thấp kỷ lục Và hàng chục khuôn mặt người bắt đầu lộ ra giữa lòng sông Hàng chục khuôn mặt người lộ ra giữa lòng sông Amazon tháng 10 năm 2023. Mực nước Rio Negro, một nhánh sông đen của Amazon ở Brazil, tụt xuống dưới 13 mét. Đó là mức thấp nhất trong hơn 120 năm người ta đo đạc. Ở vùng này, sông chính là con đường duy nhất Vì đường bộ gần như không có Hàng loạt cộng đồng ven sông bị cô lập Khi tàu thuyền không thể chạy Rồi tại một nơi gọi là Ponta de Pedras Một mỏm đá trôi lên khỏi mặt sông Nơi đây gần chỗ nước đen của Rio Negro Gặp dòng nước nhạt để tạo thành sông Amazon chính Trên đó là gương mặt Đến hàng chục gương mặt Đó là tranh khắc đá, tức hình vẽ khoét trực tiếp lên mặt đá Điều kỳ lạ là những gương mặt này cực kỳ dễ đọc Vài khuôn cười rõ mồn một Vài khuôn lại cụp miệng xuống, trông rất buồn Xen giữa còn có cả hình con vật Bề mặt đá phủ những rãnh dài nhẵn bóng Đúng kiểu vết mài khi người xưa rũa công cụ đá trên mặt đá ướt Các nhà khảo cổ Brazil ước lượng những hình khắc này có tuổi tới 2000 năm Trước đó chẳng ai nghiên cứu kỹ Vì mỏm đá chìm dưới nước gần như quanh năm Năm 2023, các nhà nghiên cứu chỉ có vài tuần Vì họ biết sớm muộn gì sông cũng trở lại Họ vội vàng ghi lại mọi thứ có thể Và hóa ra đây không phải thước đo mực nước Người xưa chẳng hề quan tâm ghi lại sông lên xuống thế nào Mỏm đá ấy có khi chỉ là phiến đá phẳng tiện tay ở bờ sông Nơi lý tưởng cho một xưởng làm công cụ Cơn hạn lộ ra không phải một lời nhắn Đó là sự nghề và tác phẩm nghệ thuật của những người từng sống bên bờ sông Họ để lại dấu vết trên bề mặt duy nhất có thể giữ chúng tồn tại Nhưng cơn hạn năm ấy còn làm lộ ra một điều kỳ lạ hơn Ở một dòng sông lớn của Trung Quốc Những pho tượng Phật cổ đã nằm dưới nước bỗng trồi lên Số 12, 3 pho tượng Phật bất ngờ lộ ra giữa lòng sông Dương Tử Chúng xuất hiện sau đợt hạn hán nặng nhất từng ghi nhận ở Trung Quốc Tháng 8 năm 2022, mưa ở lưu vực dòng sông này ít hơn gần một nửa so với thường lệ Nhiệt độ nóng lên mức kỷ lục Riêng vùng Trùng Khánh, hàng chục con sông nhỏ cạn khô hết cả Nước sông rút mạnh và một dải đá thấp dài tên là Phù Lăng trồi lên khỏi mặt nước Nó vốn nằm sát đáy sông, quanh năm bị nhấn chìm Lần này nó hiện ra như một sống lưng xám nhạt, dòng nước chảy vòng quanh nó Trên viên đá có ba pho tượng Phật, tuổi đời vài trăm năm Pho đẹp nhất tả một nhà sư ngồi xếp bằng trên tòa sen, tay người đặt lên gối Và đến nếp áo cũng còn in rõ trong đá Bông sen là biểu tượng của con đường giác ngộ, theo đạo Phật Khó ngờ một biểu tượng như thế lại nằm trên tảng đá gần như lúc nào cũng chìm ngập. Nhưng tại sao người dân nơi đây chẳng ngạc nhiên tí nào? Vì sách vở địa phương đã chép về dải đá này từ thời nhà Minh, nhà Thanh Chỉ có điều, gần như không còn người nào từng thấy nó tận mắt Và đó mới chỉ là phần mở đầu Xuôi dòng về phía hạ lưu, lòng sông còn giấu một giải đá khác Tên là Bạch Hạc Lương Nó chỉ lộ thiên vào những năm hạn cực kỳ nặng Từ thời nhà Đường, mỗi lần đá lộ ra, người dân lại ra khắc lên đó Thứ họ khắc đầu tiên và quan trọng nhất là cá Một đôi cá đá nằm ở đúng một độ cao cố định, như một cột mốc đo mực nước Ý tưởng nghe đơn giản mà tài tình, khi nước rút đủ thấp để nhìn thấy đôi cá Mực nước ấy báo trước một vụ Số 11, Aserio, một ngôi làng ở Tây Bắc Tây Ban Nha, biến mất dưới mặt nước hồ từ năm 1992 Hầu hết các nơi trong danh sách này chìm xuống từ rất lâu đến mức chẳng còn mấy ai nhớ Nhưng Aserio thì khác Người rời đi khỏi làng vẫn còn sống, chỉ khoảng 50 đến 70 tuổi Nhiều người trong số họ còn giữ ảnh ngôi nhà tuổi thơ ngay trên điện thoại Làng nằm trong một thung lũng nhỏ ven sông Lima, sát biên giới Bồ Đào Nha Với những mảnh ruộng vườn nho và cây cam Năm 1992, một nhà máy thủy điện xây ở hạ nguồn bên phía Bồ Đào Nha đã dựng đập Đập, nước hồ dâng lên, tràn qua biên giới và nhấn chìm cả thung lũng. Bạn có thể đoán nước rút cạn đến mức nào để làng hiện ra? Đầu năm 2022, vùng Galicia và miền Bắc Bồ Đào Nha gần như không có mưa suốt 2 tháng Mực nước hồ rơi còn 15% dung tích, cả làng hiện ra hoàn toàn, khô ráo giữa lớp bùn nứt nẻ Chẳng còn là mấy mái nhà ló lên vào mùa khô như người địa phương vẫn quen thấy Mọi thứ vẫn nguyên vẹn, bức tường cao, con hẻm giữa các nhà bậc cửa bậc thang Thậm chí thùng bia rỗng vẫn chất bên tường quán bà cũ đúng vị trí năm 1992 Và chiếc vòi nước công cộng vẫn chảy Những người dân cũ trở về men theo con hẻm xưa giữa các tàn tích xám xịt Một ông già 72 tuổi kể rằng Ngày xưa nơi này đầy nho và cam Màu xanh mướt tuyệt đẹp Ông chỉ nói ngắn gọn, thương thật Một người khác thì bảo Đứng đó giống như đang xem một bộ phim Và trong lòng dâng lên nỗi buồn Rồi làng cũ trở thành điểm tham quan Xe hơi đỗ kín trên đường du khách chụp ảnh thùng bia Đứng tạo dáng giữa những ngôi nhà từng là tổ ấm của người khác Ở những mục khác Thứ trôi lên khỏi mặt nước là cổ vật thuộc về công chúng Và các nhà nghiên cứu Riêng Arthur do vẫn còn thuộc về chính những con người ấy Cho đến khi nước hồ trở lại và nuốt nó một lần nữa Còn một mục kế tiếp đưa ta sang nước Anh Nơi có một cây cầu cũ mà chính hình dáng cong của nó Tiết lộ thứ đã từng băng qua đó Số 10 Biting Một cây cầu mà hình dáng của nó tiết lộ điều gì đã từng qua đó Biting là một hồ chứa nước ở West Yorkshire, nước Anh. Hồ nằm trong thung lũng sông Reburn, được hoàn thành năm 1956 sau 8 năm xây dựng. Nhìn từ bờ, nó chỉ là một hồ chứa rất bình thường. Nước dẫm màu, kiều gặm cỏ trên đồi và một con đường chạy bên mép hồ trên cây cầu vượt bằng bê tông. Nhưng chính cây cầu vượt ấy là một manh mối Con đường qua thung lũng này có từ rất xưa Trước khi có hồ chứa, đường nối Yorkshire với Lancashire đi xuống đáy thung lũng Nó qua sông bằng một cổng vòm đá rất hẹp Khi hồ chứa được xây, người ta nhấn chìm luôn đáy thung lũng cùng cây cầu cổ đó Rồi họ dựng cầu vượt mới, nâng con đường hiện đại lên trên mặt nước Nghĩa là cây cầu cổ vẫn nằm đó, dưới làn nước Vào những mùa hè khô hạn, nước rút, bạn có thể xuống đáy hồ và đứng ngay trên nó. Điều này đã xảy ra vài lần. Ngoạn mục nhất là đợt hạn hán năm 2022, khi nước rút rất sâu. Không chỉ cây cầu hiện ra, cả một đoạn đường cổ cũng lộ diện, dốc xuống phía bờ này rồi dốc lên phía bờ kia. Vậy cây cầu cổ đó được dựng cho ai? Hồi đó đôi dốc, đất lầy, đường xấu, xe kéo gần như không đi được. Thương nhân chở hàng bằng những đàn ngựa đi nối đuôi nhau, len và vải chở theo một hướng. Muối vơi vào than trở theo hướng ngược lại Mỗi con ngựa mang hai giỏ lớn treo hai bên hông Vì thế cầu cho ngựa chở hàng phải làm khác hẳn cầu cho xe Nó phải hẹp vì chiều rộng tốn tiền đá mà chẳng ai cần rộng Nó phải vòng cao vì một mái vòng ngắn mà cao tốn ít đá hơn mặt cầu phẳng Và thành cầu phải thấp hoặc bỏ hẳn Lý do rất thực tế, ngựa mang giỏ rộng hơn phần thân của nó Thành cầu cao sẽ kẹt cặp giỏ hai bên và khiến con vật đứng im không nhúc nhích được Vậy điều mà nước cạn hé lộ ở Battings không phải kho báu, cũng chẳng phải thảm kịch Đó là một phép đo giản dị Một cổng vòm đá nhỏ, được dựng vừa khít một con ngựa mang hai giỏ hàng Mà nước rút còn phơi ra nhiều điều kỳ lạ nữa Ở Tây Ban Nha, một vòng đá dựng đứng đã ngoi lên khỏi lòng hồ Nhưng đáng buồn thay, cứ mỗi lần thấy được mặt trời, vòng đá ấy lại chết dần từng chút Số 9, một vòng đá cổ đã trồi lên khỏi mặt hồ ở miền Tây Tây Ban Nha Và chính việc trồi lên ấy lại giết chết nó Mùa hè năm 2019, mực nước một hồ chứa trên sông Tajo tụt xuống quá thấp cả một vòng đá cổ hiện nguyên ra khỏi mặt bùn lần đầu tiên sau năm mươi sáu năm Báo chí thường gọi nó là Stonehenge của Tây Ban Nha cho kênh Ghiền Nhưng cái tên ấy lại gây hiểu lầm và bạn cần biết sự thật Stonehenge là những cột đá đứng có thanh ngang trên đỉnh Mì Gõ Để không Dựng ngoài trời để người ta ngắm nhìn Còn đây là một dolmen, nghĩa là một căn phòng bằng đá Hơn 100 khối đá hoa cương dựng thẳng thành hình bầu dục bỏ lỡ những Khối cao nhất khoảng 2 mét Những viên đá đứng chính là bức tường video hấp dẫn Và xưa kia chúng đỡ lấy những tấm đá lợp trên nóc Khoảng 5.000 năm trước, người cổ đại đã dựng nên căn phòng này Nên điều trồi lên năm 2019 không phải một đài kỷ niệm nguyên vẹn Mà là bộ xương của căn phòng đã mất nóc từ lâu Điều thú vị nhất nằm ngay lối vào Đó là một cột đá khắc đầy những đường lượn sóng Nhiều nhà nghiên cứu tin những đường ấy chính là hình dòng sông Tajo Nếu đúng, đây là một trong những hình vẽ dòng sông cổ xưa nhất mà nhân loại từng biết Bạn có bao giờ hỏi, đá hoa cương cứng như vậy, tại sao nước rút đi lại giết được nó? Bởi vì đá nơi này đầy lỗ rỗ như một khối bọt biển, chìm trong nước hàng chục năm, nó hút đầy nước. Rồi hồ lại cạn, mặt đá phơi nắng khô đi, lại ẩm đi, cứ thế vòng lặp không ngừng Loại đá đó gãy dần, đá nứt, một số đã đổ Mặt đá bong chóc, và những đường khắc là thứ mất đi đầu tiên Đầu thế kỷ trước, nhà khảo cổ người Đức Hugo Obermeyer đã đào nơi này Nhưng kết quả chưa kịp in, thì công trình đã chìm vì đập nước Chục năm qua, các hội bảo tồn di sản đã đề nghị nhất cả căn phòng lên bờ Nếu không, nó sẽ mòn dần dưới những vòng ngâm và phơi Nhưng còn một nơi khác còn kỳ lạ hơn một hẻm núi chìm dưới bùn mà chẳng ai tin là sẽ thấy lại Và điều đứng đầu danh sách này vẫn đang chờ bạn ở cuối Số 8 cho kênh Ghiền Glen Canyon Một vùng hẻm núi bên sông Colorado ở bang Arizona, miền Tây nước Mỹ Đây là nơi chẳng ai tin sẽ trở lại từ dưới lớp bùn Mì Gõ Để không Năm 1963, người ta đóng cổng đập Glen Canyon bỏ lỡ những Suốt nhiều năm sau đó, nước nhấn chìm gần 300 km hẻm núi, tạo thành hồ Powell. video hấp dẫn Grand Canyon không phải một khe núi duy nhất. Nó giống một cái cây, một dòng chính, và hàng chục nhánh nhỏ hẹp sâu ngoằn ngoèo xuyên qua đá sa thạch đỏ. Trong đá là vô số hốc núi và suối nước ngọt. Đây từng là cảnh quan gây tranh cãi dữ dội nhất trong lịch sử bảo tồn thiên nhiên nước Mỹ. David Brower, người của câu lạc bộ Sierra, đã im lặng để đập này được xây, đổi lại một vùng núi khác được cứu Ông gọi đó là sai lầm lớn nhất đời mình Khi đập đóng, câu lạc bộ in một bộ ảnh đẹp đến nghẹt thở Tựa đề nói lên tất cả, một nơi mà không ai biết Vậy tại sao nơi này lại lộ ra? Bởi sông Colorado dần không còn đủ nước, một phần vì hạn hán kéo dài Một phần vì sai lầm được cài sẵn từ đầu Thỏa thuận năm 1922 chia dòng sông theo lượng nước của những năm mưa ẩm bất thường Vì thế, suốt gần một thế kỷ Dòng sông bị luật buộc phải cấp nhiều nước hơn nó thực sự có. Thêm hàng chục năm khô hạn, mực hồ lao xuống, mùa hè năm 2022, hồ Powell chỉ còn khoảng 1 phần tư sức chứa, và Glen Canyon sống dậy. Trước hết, bạn thấy vệt như vành bồn tắm, giải trắng rộng phủ trên đá đỏ, nơi nước từng dâng tới. Trong các hẻm thấp, vùng đất khô này đã mọc cây rừng lớn và bụi liễu rậm. Cầu thiên nhiên Gregory, cây cầu đá khổng lồ từng chìm sâu, đã lộ ra trở lại năm 2021. Kỳ lạ hơn nữa, một nơi gọi là nhà thờ giữa sa mạc cũng mở cửa trở lại Nó là hốc vòng khổng lồ trong một hẻm núi nhánh Có thác nước đổ xuống một hồ nước sâu bên dưới Nó từng là nơi nổi tiếng nhất bị hồ nuốt chửng Năm 2022, nó lộ gần như trọn vẹn, thác nước lại chảy rào rào, nhưng mỗi mùa mưa lũ, bùn lại tràn xuống trôn vùi nơi này, điều lạ nhất là mỗi lần chảy, chính thác nước lại tự vét bùn, mở lại hồ của mình, nên nơi mà nước lộ ra không còn là nơi đã mất nguyên vẹn, nó là nơi đã mất bị trôn dưới chính lớp bùn của mình, đang chậm rãi tự đào lên, liệu ai còn được thấy nơi ấy như xưa, điều đó tùy vào vài chục năm tới và sông Colorado còn lại bao nhiêu nước. Một kế tiếp đưa ta sang Canada. Ở đó một cây cầu bắc qua sông lớn bị phá bằng thuốc nổ vào sáng 1 ngày tháng 7 và nước tràn vào ngay sau đó. Số 7. Những ngôi làng đã biến mất dưới sông St. Lawrence. Dòng sông lớn chảy qua Canada. Sáng 1 ngày tháng 7 năm 1958 người ta phá nổ một cây cầu bắc qua sông. Nước tràn vào phía sau. Và chỉ 4 ngày sau, 10 khu dân cư đã chìm hẳn dưới nước. Đó là các ngôi làng nhỏ cùng một cộng đồng nông dân trên đảo Chich Người ta gọi chúng là những làng đã mất Nguyên nhân là dự án chung của Canada và Mỹ San bằng gành Long Sault để tàu biển lớn đi qua được Hơn 6.500 người phải rời quê Điều khó tin là khoảng 530 ngôi nhà không bị đập bỏ Chúng được nhấc khỏi nền móng, đặt lên xe bánh lốp Rồi chở nguyên vẹn đến nơi ở mới Riêng thị trấn Iroquois được rời khoảng 1,5 km về phía Bắc Một phần tượng đài và các tàu cũ đều đi theo người Nhưng bạn hãy nhớ điều này Sen, Lawrence không phải hồ chứa có thể xả cạn Nó chỉ là dòng sông được con người điều tiết mực nước Mỗi năm vào mùa nước thấp, các ngôi làng ấy lại ló ra Đi bộ dọc bờ sông, bạn sẽ thấy vỉa hè bê tông chìm ngập Lối vào nhà, và nền móng còn nguyên vách ngăn phòng Còn đường cao tốc cũ từ từ dốc xuống Rồi tiếp tục thành một vệt nhạt dưới mặt nước Dưới nước, mọi thứ còn rõ hơn trên bờ. Đây là điểm lặn nổi tiếng và thợ lặn tìm thấy một cửa âu thuyền của kênh đào Cornwall cũ. Còn gần như nguyên vẹn, tường cổng, nền nhà nằm nguyên trong làn nước ngọt lạnh và trong veo. Nhưng dự án này lấy đi nhiều hơn đất canh tác. Phía thượng nguồn, một cộng đồng đối diện thành phố Montreal mất hàng trăm hectare đất. Quan trọng hơn, họ còn mất luôn đường ra sông, nguồn sống của mình. Thiệt hại ấy không có tấm bảng tưởng niệm nào nhắc đến. Vậy mà có một nơi nước rút đi mỗi năm không phải vì hạn hán mà vì con người tự tay hạ mực nước số sáu hồ Arrow và hồ Kootenay nước ở đây rút đi mỗi năm không phải vì hạn hán mà vì con người tự mở cửa xả mọi nơi khác trong danh sách này cần một đợt hạn hán mới lộ ra. Riêng tỉnh British Columbia của Canada lại tự Mì Gõ Để không hút cạn thung lũng ngập nước này mỗi mùa xuân, hoàn toàn có chủ đích. Năm 1964, Canada và Hoa Kỳ ký một hiệp ước về sông Columbia. bỏ lỡ những Theo đó, Canada giữ ba hồ chứa lớn ở video hấp dẫn thượng nguồn để giữ nước tuyết tan lại. Nhờ vậy, vùng hạ nguồn bên Mỹ không bị lũ và có điện đều đặn hơn. Người Mỹ thì xây đập Libby ở bang Montana. Hồ chứa của nó kéo dài gần 70 km về phía Bắc. Xuyên qua biên giới và thung lũng của Canada Điều buồn nằm ở chỗ thương lượng Người sống trong thung lũng sắp bị ngập không được hỏi Cũng chẳng được báo trước Đập Kilisai biến hồ Arrow thành một lòng hồ dài hun hút Và xóa sạch đáy thung lũng Khoảng 2.000 người phải rời nhà Một làng nhỏ tên Winata từng có hơn 250 dân Họ đốn rừng, nhổ gốc cây, trồng dâu tây và cây ăn quả bằng tay Nơi đây không có điện, con đường duy nhất là một chuyến phà chở được 3 ô tô Khi dân làng ra đi, công ty điện lực đánh dấu từng ngôi nhà để phá hủy, rồi đốt sạch Đáng buồn hơn, chính những người mất nhà cũng nhận việc đốt nhà mình Vì không còn việc khác Nghĩa trang bị đổ bê tông bịt kín, sau này gắn một tấm biển nhỏ, chìm dưới nước gần như quanh năm Nhưng đây là điều kỳ lạ Hồ chứa này không ở đây mãi Nó phải xả cạn trước khi tuyết tan để chừa chỗ chứa nước mới Thế là vào cuối mùa đông Mức nước tụt xuống Rồi mùa hè lại dâng lên Mỗi năm có vài tuần đáy thung lũng lộ ra Và người cũ quay về Họ và con cháu họ nướng heo bên bờ sông Rinata Ngay trên nền làng xưa Cho đến khi nước trở lại Năm 2024 Hai nước vừa đạt thỏa thuận để hiện đại hóa hiệp ước Lần này người ngồi ở bàn phán khắc xưa Và có cam kết giảm mức dao động nước Giúp cá hồi trở về Nếu được ký chính thức, thung lũng sẽ bớt lộ ra Lễ Nướng Heo cũng ngắn hơn Ở mục kế tiếp, cả một biển biến thành sa mạc Tàu nằm lơ lửng giữa cát Và một thành phố hiện lên từ đáy biển Số 5, Biển Aral Nơi những con tàu nằm giữa sa mạc và một thành phố chìm dưới đáy biển Biển Aral từng là hồ lớn thứ tư thế giới Rộng khoảng 68.000 km2 Gần bằng một quốc gia nhỏ Hàng chục nghìn người sống bằng nghề đánh cá trên đó Muynak là một cảng ở bờ Nam Ngày nay nó cách vùng nước gần nhất khoảng 150 km Xa hơn đoạn Hà Nội đến Thanh Hóa Những chiếc tàu đánh cá rỉ sét nằm ngay trên cát Lạc đà đi lướt qua Trẻ em treo lên vỏ tàu chơi Không phải biến đổi khí hậu khiến biển cạn Chính con người đã rút nước của nó Biển Aral không có lối thoát ra ngoài Nó được nuôi bằng hai con sông lớn và chỉ mất nước do bay hơi Từ thập niên 1960, các nhà quy hoạch Liên Xô đào rất nhiều kênh đổi dòng hai con sông ấy để tưới bông và lúa. Phần lớn kênh không được lát kín nên nước dò rỉ và bay hơi trước khi tới ruộng Kết quả là biển biến thành sa mạc Aralkum rộng hàng chục nghìn km2 nhưng đáy biển khô còn tiết lộ hai điều lạ. Thứ nhất, hòn đảo giữa biển từng là bãi tập quân sự Khi nước rút, nó nối liền vào đất liền, từ chỗ xa xôi trở nên dễ tới Thứ hai, các nhà khảo cổ tìm thấy trên đáy biển phía bắc một lăng mộ Họ còn phát hiện di chỉ một làng cổ những ngôi mộ và vết tích của những cánh đồng được tưới tiêu. Điều đó nghĩa là khoảng 600 năm trước nơi đây là đất liền có người sinh sống và làm ruộng Biển Aral đã khô rồi và đầy lại nhiều lần trong lịch sử Số phận nó phụ thuộc vào con sông hay đổi dòng ở vùng đồng bằng phẳng Sông rút thì biển cạn, sông về thì biển đầy Vậy có tin vui không? Có đấy, năm 2005, Kazakhstan xây đập Kokaral ngăn eo biển giữa phần bắc và phần nam Mực nước phần bắc dâng lên mấy mét, nước bớt mặn Một bên đập, biển đang trở lại Bên kia là sa mạc, giữa đó đứng một lăng mộ cổ 700 năm tuổi Còn 3 mục nữa trong danh sách này Và mục kế tiếp đưa bạn lên núi tuyết Nơi một băng chuyền khổng lồ chậm đến mức mắt thường không nhận ra Vẫn lặng lẽ chuyển hàng suốt hàng nghìn năm Số 4 sông băng Alps Băng chuyền chạy chậm nhất trái đất Bạn hãy hình dung một băng chuyền đưa hàng khổng lồ nằm ngay trên núi Tuyết rơi xuống đỉnh, nén lại thành băng, rồi khối băng tự trôi xuống dốc, mỗi năm chỉ đi được vài mét Bất cứ thứ gì rơi lên đỉnh đều bị tuyết trôn lấp, rồi được băng chở đi trong nhiều thập kỷ Cuối chuyến, băng tan ở mép sông băng, và món hàng nằm lại trên vùng đá sỏi Băng lạnh xuyên suốt, không có không khí, không vi sinh vật, nên món hàng không hư nát trên đường đi Mấy chục năm gần đây, sông băng Alps tan nhanh, và chúng bắt đầu trả lại những món nợ cũ một cách đều đặn Món nợ đầu tiên là cả một cuộc chiến, người ta gọi đó là cuộc chiến trắng Trong Thế chiến thứ nhất, lính Ý và lính Áo đánh nhau trên những đỉnh cao nhất của dãy Alps Đó là nơi cao hơn 3.000m, tuyết phủ quanh năm các bạn Phía Áo đào hầm, khoét hành lang, dựng doanh trại ngay trong lòng băng Đủ chứa hàng trăm người, đương thời người ta gọi đó là thành phố băng đã theo Ở mặt trận ấy, lính chết vì tuyết lở, vì rét và vì ngã nhiều hơn chết vì đạn dõi và Khi băng tan dần, cuộc chiến này từ từ nổi lên Ván doanh trại còn nguyên lớp rơm trải giường, hẹn gặp còn ủng, hộp đạn, thư từ và nhật ký Nhật ký đọc vẫn được sau hơn trăm năm và có cả thi hài lính được băng giữ nguyên vẹn lại. Món nợ thứ hai là những chiếc máy bay Năm 1966, một chuyến bay của Ấn Độ đâm cho kênh Ghiền vào núi Mont Blanc ngay dưới đỉnh Toàn bộ 117 người trên máy bay đều thiệt mạng, Mì Gõ Để không một con số quá lớn cho một chuyến bay Sông băng dưới chân núi từ đó trở mảnh vỡ xuống không ngừng bỏ lỡ những Có mảnh động cơ, mảnh thân máy bay, bộ phận hạ cánh, túi hành lý túi thư và cả di thể người video hấp dẫn Chính quyền thu hồi tất cả với sự nghiêm trang như đối với binh sĩ tử trận Nhưng có hai lần giao hàng thật phi thường Một nhà leo núi nhìn thấy hộp sắt nằm dưới tuyết Bên trong là những gói nhỏ đựng ngọc lục bảo, ngọc xanh và ngọc đỏ cho kênh Ghiền Đó gần như chắc chắn là hàng của chiếc máy bay năm 1966 Anh nộp lại hộp sắt cho cảnh sát, nó được định giá tới vài trăm nghìn euro Mì Gõ Để không Mãi không ai đến nhận, nên người leo núi và thành phố chia nhau món đồ Một phần được đưa vào bảo tàng pha lê của thành phố bỏ lỡ những Còn lần giao hàng kia chỉ là sấp báo giấy Trùng một căn nhà gỗ trên núi cạnh sông băng, video hấp dẫn nhặt được báo Ấn Độ nằm trên mặt băng Giấy còn nguyên, mực còn rõ nét Đó là báo in những ngày quanh vụ tai nạn Trang nhất đưa tin Ấn Độ vừa có nữ thủ tướng đầu tiên Khối băng đã chở sấp báo ấy suốt 44 năm Rồi đặt nó xuống vùng sỏi Vẫn đọc được từng chữ Còn một điều kỳ lạ đang đợi ở một kế tiếp Ở xứ Wales, bão mùa đông từng cuốn trôi cả lớp cát trên một bãi biển Ngay bên dưới lớp cát ấy Người ta nhìn thấy thứ đã chìm dưới biển suốt bao nhiêu năm Số 3, rừng bị nhấn chìm Một mùa đông bão lớn đánh vào bờ biển phía tây nước Anh và sóng cuốn trôi cát ở bãi biển Borth thuộc xứ Wales dưới lớp cát ấy không phải đá cho kênh Ghiền cũng không phải hóa thạch mà là một khu rừng thật hàng trăm gốc sồi thông và bạch dương vẫn cắm rễ đúng chỗ chúng từng sống Mì Gõ Để không ngô lên khỏi lớp than bùn đen dọc bờ làm sao một khu rừng lại nằm dưới biển câu trả lời nằm ở Thế Băng Hà bỏ lỡ những khi băng còn đóng khắp nơi lượng nước bị nhốt trong băng quá lớn mức nước biển quanh anh thấp hơn ngày nay rất nhiều video hấp dẫn vịnh Cardigan khi đó là đất liền và trên đó có rừng rồi băng tan biển dâng lên nhưng không ập tới như một con sóng khổng lồ Nước ngầm từ từ dâng xuyên qua lòng đất Cả khu rừng biến thành đầm lầy Cây chết ngay trong tư thế đứng Và than bùn phủ dần lên trên chúng cho kênh Ghiền Người dân ven biển anh xưa này vẫn biết những gốc cây này Ở xứ Wales, chúng gắn với một truyền thuyết nổi tiếng Mì Gõ Để không Vương quốc Trăm Lan Chìm Đó là vương quốc giàu có ở vùng đất thấp được tường thành và cửa cống bảo vệ khỏi biển bỏ lỡ những Một đêm, người canh cổng thất trách Nước tràn vào Và chuông nhà thờ chìm vẫn ngân vang dưới đáy biển video hấp dẫn Đáng lẽ đây là ký ức về khu rừng bị nhấn chìm, nhưng gần như chắc chắn không phải. 5.000 năm quá dài để chuyện kể truyền miệng giữ nguyên một sự kiện có thật. Các bản chép thời Trung Cổ mang tính văn chương hơn là sử liệu. Nhưng có một nơi khiến danh sách này xếp mục này ở vị trí cao, Formby. Đó là dải bờ cồn cát phía bắc thành phố Liverpool, và biển đang nuốt dần nó. Cồn cát lùi lại lộ ra những lớp bùn cổ, và trong bùn là dấu chân. Rất nhiều dấu chân, các dấu chân ấy xếp thành nhiều lớp chồng lên nhau. Các nhà nghiên cứu đã khảo sát chi tiết và lớp cổ nhất khoảng 8,5 nghìn năm Người lớn và trẻ con để lại vết chân lúc đi bộ, lúc chạy nước rút Cạnh họ, trên cùng lớp bùn là dấu chân hươu, heo rừng, sói, mèo rừng và cả bò rừng hoang dã Bạn có thể đứng trên bãi biển đó và thấy vết chân người cắt ngang vết chân bò rừng Nước ở bờ biển này vừa giữ dùng vài giây của thời đồ đá cũ, vừa đang cuốn những giây ấy đi từng lớp 1 Không ai ngăn được, chỉ kịp chụp lại chiếc con nước lớn kế tiếp Và có lúc nước rút đi, lại trao trả một thứ to, lớn hơn nhiều Một thành phố, năm 2018, Iraq gặp hạn hán và nước hồ chứa Mosul trên sông Tigris Được xả xuống tưới cho ruộng đồng phía hạ lưu Nước rút lộ ra những bức tường gạch bùn, và các nhà khảo cổ gọi di chỉ ấy là Kem Nun Nó thuộc về đế quốc Mitanni, một cường quốc thời đồ đồng nguội mà khoa học gần như chưa biết gì. Kinh đô của nó chưa từng được xác định Đế quốc này chủ yếu chỉ được biết qua thư từ của các dân tộc khác Vì vậy, một cung điện Mitanni còn nguyên vẹn không chỉ là điều tò mò Nó lấp vào khoảng trống lớn của lịch sử Khó tin ở chỗ, tường làm bằng gạch bùn chưa nung, tức đất sét phơi khô Loại vật liệu này gặp nước là hóa trở lại thành bùn Vậy mà vài bức tường vẫn cao tới 7m Người ta tìm thấy những phòng chát vữa Trên vữa còn sót lại bức tranh màu đỏ Màu xanh vẫn rực rỡ Ít lâu sau, hạn hán còn tệ hơn ập đến Hồ chứa rút xuống sâu hơn Mọi người vẫn lẽ cung điện kia chỉ là một góc nhỏ Phía dưới là cả một thành phố Với tường thành, tháp canh, kho hàng nhiều tầng Khu xưởng và những con phố Đội khảo cổ đoán đây có thể là cổ thành Zakihu Được nhắc tới như trung tâm của vương quốc Họ còn tìm thấy một kho lưu trữ Các bình gốm đựng hơn 100 tấm đất sét khắc chữ hình nêm Đây là kiểu chữ viết cổ, được ấn vào đất sét còn ướt Chúng được viết ngay sau khi một trận động đất thời cổ phá hủy thành phố này Mục kế tiếp, khi một dòng sông rút cạn, hàng chục gương mặt sẽ nhìn thẳng lên từ đáy Những văn điện này chỉ đứng thứ hai vì những gì con người làm khi kết thúc Không phải vì những gì họ tìm thấy Nước hồ chứa đang dâng trở lại, đợt hạn hán đang kết thúc Nên thời gian của nhóm khảo cổ cực ngắn Chẳng ai di chuyển nổi một cung điện gạch cao 7 mét Tức cao bằng nhà hai tầng ra khỏi bờ sông Vậy họ đào, đo đạc và ghi chép nhanh nhất có thể Các viên đất sét khắc chữ được mang ra an toàn Trước khi nước về, phần công trình vừa đào được cuốn bằng nhựa dày Rồi người ta phủ một lớp sỏi lên để bảo vệ những viên gạch bùn Ngày nay nó vẫn nằm dưới đó được gói kỹ im lặng chờ đợt hạn hán sau. cho kênh Ghiền Và ở phía Bắc Séc, có những tảng đá to nằm giữa lòng sông mà năm thường chẳng ai nhìn thấy. Số một, những hòn đá đói trên dòng sông Elba. Mì Gõ Để không Elba là dòng sông lớn chảy qua Cộng Hòa Séc và nước Đức. Gần thành phố Děčín, phía Bắc Séc, sát biên giới Đức, bỏ lỡ những một nhóm tảng đá lớn nằm ngay giữa lòng sông, Mùa nước bình thường, không ai nhìn thấy chúng. video hấp dẫn Nhưng trong hai đợt hạn hán lớn, năm 2018 và 2022, nước rút cạn, các tảng đá lộ nguyên ra khỏi sông. Người ta đi bộ ra giữa lòng sông để đọc chữ khắc trên đá. Vì sao lại có chữ dưới đáy sông? Đó mới là điều kỳ lạ nhất. Tảng đá lớn nhất phủ ký những năm tháng được đục vào thân đá. Dòng chữ cổ nhất còn đọc được là năm 1616. Có những dòng cổ hơn nữa Nhưng đã bị neo thuyền và dây xích cọ mòn dần qua bao thế kỷ Ngay cạnh dòng năm 1616 Là một câu khắc bằng tiếng Đức Nếu bạn thấy tôi hãy khóc Người ta gọi chúng là hòn đá đói Và cái tên này hoàn toàn không phải để làm thơ Ngày xưa sông cạn đồng nghĩa với hạn hán Hạn hán giết chết mùa màng ngay trên đồng ruộng Cối xay nước không đủ nước để xay bột Bởi vì dòng sông chính là đường vận tải Thuyền chở lúa mì từ nơi khác cũng nằm bất động Hòn đá đói lộ ra nghĩa là đói thật Không phải nghĩa bóng Người khác câu tiếng Đức ấy không đang nói về thời tiết Ông muốn cảnh báo rằng Giá bánh mì sắp lên tận trời Nhưng hòn đá đói không phải lời tiên tri Cũng không phải bằng chứng về khí hậu hôm nay Nó là cuốn sổ ghi lại những đợt hạn hán đã xảy ra từ lâu lắm Trước khi con người bắt đầu đốt than, nhờ nóng người ta so sánh các đợt hạn hán với nhau qua nhiều thế kỷ Không ghi chép đo đạc nào ở châu Âu làm được điều đó cho kênh Ghiền Thông điệp của nó nghe khó chịu Thứ thay đổi không phải dòng sông Mà là chúng ta cùng một mực nước thấp như nhau Mì Gõ Để không Ngày xưa là nạn đói khủng khiếp Còn bây giờ là thuyền bị hạn chế Nhà máy nhiệt điện thiếu nước làm mát bỏ lỡ những Mùa màng thất thu Và vô số tấm ảnh chụp trên đá Đến khoảng năm 1938 video hấp dẫn Có người đục thêm một câu tiếng Đức ngay trên tảng đá ấy Cô gái ơi đừng khóc than Khi đất khổ hãy tới ruộng Hai câu khắc cách nhau 322 năm Bằng hai thứ tiếng Trên cùng một tảng đá Một bên nói nếu đọc được dòng này hãy tuyệt vọng Một bên đáp đừng tuyệt vọng hãy ra tưới ruộng Vì sao hòn đá đó đứng đầu danh sách này Mọi kỳ quan khác đều là tình cờ Tháp chuông nhà thờ chìm dưới hồ Đội tàu nổi lên gần Praovo Những gương mặt bên Rio Negro Ngôi mộ đá cổ bên sông Tigris Nước che giấu chúng mà chẳng hề có ý định che giấu Và người ta tìm thấy chúng mà chẳng hề mong đợi Hòn đá đói là vật duy nhất trong danh sách Hãy subscribe Có người từng đứng trên lòng sông cạn trong một thời khắc khốn khổ Ông nhận ra rằng người tiếp theo đứng đây cũng sẽ vì cùng một lý do cho kênh La La Thay vì chỉ lo sống sót, ông cầm búa đục Để lại lời nhắn cho một người xa lạ mà mình không bao giờ gặp School Để không Rồi trong hai đợt hạn hán ấy, lời nhắn cũ lại hiện ra Chúng ta ra đứng trên tảng đá và đọc nó bỏ lỡ những Nếu được đục một câu lên đá cho người đến sau này, bạn sẽ viết gì? Hãy chia sẻ ở phần bình luận video hấp dẫn