Chào Mừng Các Bạn Đến Với Kênh Thiên Hà TV Video Ngày Hôm Nay Của Chúng Ta: Con Người Bắt Đầu Có Những Màu Da Khác Nhau Từ Khi Nào | Thiên Hà TV ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Bạn sẽ thích video này: • Đây Là Cuộc Sống Thật Ở Hy Lạp: Thiên Đườn... Đây là một điều thú vị: • Cuộc Sống Kỳ Lạ Ở Ngôi Làng Mỹ Nằm Ngay Sá... Video này hay quá, không thể bỏ lỡ: • Sao Thiên Vương Hành Tinh Kỳ Lạ Nhất Hệ Mặ... ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ CHÚ Ý: TIÊU ĐỀ và HÌNH THU NHỎ (thumbnail) của video chỉ mang tính minh họa và có thể không phản ánh đầy đủ nội dung thực tế. Nội dung trên kênh Thiên Hà TV được sáng tạo thông qua phân tích, góc nhìn và quan điểm cá nhân, với mục đích thông tin, giáo dục và giải trí, dựa trên các nguồn công khai như bài báo, mạng xã hội, diễn đàn và các nguồn tham khảo công khai khác. Do đó, độ chính xác tuyệt đối có thể bị sai lệch, Thiên Hà TV khuyến nghị bạn nên kiểm chứng lại thông tin từ các nguồn đáng tin cậy và tiếp cận nội dung với tư duy phản biện, cởi mở. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Thiên Hà TV là nơi chia sẻ những kiến thức thú vị và bổ ích về khoa học, khám phá vũ trụ, khám phá thế giới và những điều bí ẩn đầy cuốn hút. Nếu bạn yêu thích nội dung của kênh, đừng ngần ngại like, bình luận, chia sẻ video và đăng ký Thiên Hà TV để không bỏ lỡ những hành trình khám phá kỳ thú tiếp theo nhé! Tham gia hội viên của Thiên Hà TV để ủng hộ chương trình: / @thienhatv999 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Chúng tôi không sở hữu đầy đủ tài liệu được biên soạn trong video này. Nó thuộc về những cá nhân hoặc tổ chức xứng đáng được tôn trọng. Chúng tôi sử dụng theo: Tuyên bố từ chối trách nhiệm bản quyền, phần 107 của Đạo luật bản quyền năm 1976. "Sử dụng hợp pháp" được cho phép cho các mục đích như phê bình, bình luận, đưa tin, giảng dạy. học bổng và nghiên cứu. Bản quyền âm nhạc thuộc: Audio Library - YouTube, storyblocks và elements envato Bản quyền hình ảnh họa thuộc: storyblocks và elements envato ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ #thienhatv #bian #khampha
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Hàng nghìn năm trước, một số cư dân châu Âu từng có làn da sẫm màu,
hoàn toàn khác với hình ảnh người châu Âu
da trắng mà chúng ta quen thuộc ngày nay.
Điều gì đã khiến màu da của họ thay đổi?
Và tại sao người Đông Á cũng có làn da sáng nhưng lại trải qua những
con đường tiến hóa di chuyển khác biệt?
Những phát hiện từ ADN cổ đại đang hé lộ một câu
chuyện bất ngờ về nguồn gốc màu da con người.
Vậy nhân loại bắt đầu có nhiều màu da khác nhau từ khi nào?
Tổ tiên loài người có màu da gì?
Hàng trăm nghìn năm trước, trên những vùng đất cỏ châu Phi,
tổ tiên loài người đã sinh sống dưới ánh mặt trời gai gắt.
Họ tìm kiếm thức ăn,
chế tạo công cụ bằng đá và thích nghi với môi trường khoang dã.
Nhưng nếu có thể quay ngược thời gian,
liệu chúng ta sẽ nhìn thấy những con người có màu da giống ngày nay?
Câu trả lời không đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ.
Nếu lần ngược hàng triệu năm, tổ tiên chung của
con người và các loài vượn lớn từng có lớp lông dày bao phủ cơ thể.
Ở tinh tinh ngày nay, phần xa dưới lớp lông thường có
sắc tối nhạt hơn những vùng tiếp xúc với ánh sáng.
Điều này gợi ý rằng tổ tiên xa xưa của chúng ta chưa chắc đã sở
hữu làn xa sẫm màu như nhiều quần thể người hiện đại ở châu Phi.
Bước ngoặt xảy ra khi các dòng người cổ dần mất đi ở phần lớn lớp lông.
Những nghiên cứu về tiến hóa sắc tố cho thấy làn
da dầu melanin mang màu rậm sẫm hoặc đen nhiều khả năng đã xuất hiện từ
rất sớm trong lịch sử Chi-Homo trước cả khi người tinh khôn xuất hiện.
Một bằng chứng đáng chú ý nằm ở gen MC1R
có liên quan đến quá trình tạo sắc tố.
Các nghiên cứu cho thấy những biến thể duy trì sắc tố sẫm
đã được bảo tồn lâu dài trong nhiều quần thể châu Phi
Phù hợp với giả thuyết rằng màu da sẫm từng mang lại lợi thế tiến hóa
Dù chưa thể xác định chính xác màu da của mọi nhóm người cổ đại
Các bằng chứng hiện có cho thấy màu
da đã trải qua một lịch sử biến đổi lâu dài
Nhưng tại sao tổ tiên chúng ta lại
đánh mất lớp lông từng bảo vệ cơ thể?
Vì sao con người mất lớp lông bảo vệ?
Giữa cái nóng của đồng cỏ châu Phi,
một người cổ đại di chuyển hàng giờ để tìm kiếm thức ăn,
nhiệt độ cơ thể tăng lên, mồ hôi bắt đầu xuất hiện rồi bay hơi,
mang theo nhiệt lượng, chính khả năng làm mát ấy có thể đã
góp phần tạo nên một bước ngoặt trong tiến hóa loài người.
Nhưng tại sao con người lại mất đi lớp lông dày trong
khi tinh tinh và khỉ đột vẫn giữ được đặc điểm này?
Lông cơ thể giúp bảo vệ da và điều hòa nhiệt độ.
Tuy nhiên, khi tổ tiên loài người ngày càng
di chuyển nhiều trên mặt đất, đặc biệt trong môi trường nóng,
việc giải phóng nhiệt trở nên vô cùng quan trọng.
Con người sở hữu hệ thống tuyến mồ hôi phân phố rộng khắp cơ thể.
Khi mồ hôi bay hơi trực tiếp trên bề mặt da,
nhiệt được giải phóng hiệu quả, giúp cơ thể duy trì hoạt
động trong thời gian dài mà không bị quá nóng. Ngược lại,
lớp lông dày có thể cản trở quá trình bay hơi trong một số điều kiện.
Vì vậy, các nhà khoa học cho rằng sự suy giảm lông kết hợp với khả
năng tiết mồ hôi mạnh đã đem lại lợi thế cho tổ tiên chúng ta khi
di chuyển và kiếm thức ăn dưới trời nóng.
Tuy nhiên, con người không thực sự mất hết lông.
Cơ thể vẫn có hàng triệu nang lông,
nhưng phần lớn chỉ tạo ra những sợi lông ngắn và mạnh.
Quá trình thay đổi diễn ra qua nhiều thế hệ.
Đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa xác định được chính xác thời
điểm và toàn bộ nguyên nhân khiến lớp lông cơ thể suy giảm.
Dẫu vậy, sự thay đổi ấy cũng tạo ra một thách thức mới,
làn da không còn được
che chắn bởi bộ lông dày và phải tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.
Để thích nghi, sắc tố da trở thành một yếu tố bảo vệ quan trọng.
Màu da sẫm đã giúp tổ tiên sống sót
da sạc dưới ánh nắng gai gắt của châu Phi.
Làn da tổ tiên loài người phải đối mặt với lượng bức sạc cực tím
rất lớn nếu không có khả năng bảo vệ thích hợp. Những tia sáng vô
hình này có thể gây tổn thương tế bào và ảnh hưởng đến sức khỏe.
Vậy điều gì khiến làn da sẫm màu trở thành một lợi thế tiến hóa?
Câu trả lời nằm ở melanin,
loại sắc tố quyết định phần lớn màu da con người
Melanin có khả năng hấp thụ và phân tán bức xạ cực tím,
giúp hạn chế tác động của chúng lên các tế bào bên dưới
Đặc biệt, EU melanin, dạng melanin màu nâu đen,
có khả năng bảo vệ tự nhiên tương đối hiệu quả
Làn da chứa nhiều eumelanin thường ít bị cháy nắng hơn,
đồng thời giảm nguy cơ tổn thương ADN do tiêu cực tím gây ra.
Những lợi ích của sắc tố sẫm có thể còn vượt xa việc bảo vệ bề mặt da.
Các nhà khoa học đã đưa ra giả thuyết liên quan đến
folate hay vitamin B9, một dưỡng chất cần thiết cho
quá trình phân chia tế bào và phát triển phôi thai.
Một số nghiên cứu cho thấy bức xạ cực tím có thể ảnh
hưởng đến folate trong những điều kiện nhất định
Theo giả thuyết này, làn da dầu melanin có thể giúp hạn
chế tác động bất lợi của tiên cực tím lên nguồn folate
Từ đó mang lại lợi thế cho sức khỏe sinh
sản và sự phát triển của thế hệ sau
Tuy nhiên vai trò chính xác của cơ chế
này trong tiến hóa vẫn đang được kiên cứu
Qua hàng nghìn thế hệ,
chọn lọc tự nhiên có thể đã giúp những đặc điểm bảo vệ
da trở nên phổ biến trong các quần thể sống ở vùng nhiều ánh nắng.
Thế nhưng khi con người rời châu Phi và tiến đến những vùng Tết có
ánh nắng yếu hơn, lợi thế của đàn da sẫm màu cũng bắt đầu thay đổi.
Đó là tiền đề cho sự hình thành nhiều sắc tố
da khác nhau trên thế giới.
Khi con người rời châu Phi, điều gì đã thay đổi?
Khoảng 60.000 đến 70.000 năm trước, những nhóm người hiện
đại bắt đầu một hành trình di cư lớn ra khỏi châu Phi.
Họ vượt qua những vùng đất khô hạn,
men theo bờ biển và tiến vào các khu vực xa lạ,
không có bản độ hay phương tiện hiện đại. Những cộng đồng nhỏ
bé ấy từng bước mở rộng phạm vi sinh sống của loài người.
Nhưng điều đáng chú ý là họ không lập tức thay đổi màu
da khi đặt chân đến vùng đất mới.
Màu da là đặc điểm chịu ảnh hưởng của nhiều gen,
được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Những thay đổi di chuyển có thể xuất hiện ngẫu nhiên,
nhưng để trở thành phổ biến trong một quần thể thường cần rất nhiều
thế hệ dưới tác động của trọng đọc tự nhiên và lịch sử dân số.
Các bằng chứng thảo cổ cho thấy
con người từng rời châu Phi trong nhiều đợt khác nhau.
Tuy nhiên, những cuộc
di cư khoảng 60.000 đến 70.000 năm trước đã đóng góp phần lớn
vào nguồn gốc của các quần thể người ngoài châu Phi ngày nay.
Trên hành trình ấy, tổ tiên của chúng ta còn gặp những
nhóm người cổ đã sinh sống tại lục địa Á-Âu từ trước,
đặc biệt là người Neandertal và Denisovan.
Phân tích ADN cho thấy đã xảy ra sự sao phối giữa các nhóm này.
Ngày nay, phần lớn người có nguồn gốc ngoài châu Phi mang khoảng từ
1-2% ADN Neandertal, trong khi một số cộng đồng tại châu Á và châu
Đại Dương còn mang theo những dấu vết di truyền Denicovan đáng kể.
Những cuộc gặp gỡ ấy góp phần làm phong phú lịch sử
di truyền của nhân loại, đồng thời khi các cộng đồng
di cư tách nhau và định cư ở những môi trường khác biệt,
tần suất các biến thể gen cũng dần thay đổi.
Từ vùng nhiệt đới đến những miền đất lạnh giá,
con người bắt đầu đối mặt với các điều kiện sống chưa từng quen thuộc
Đặc biệt, tại những vùng phương Bắc có mùa đông kéo dài,
ánh nắng yếu đã đặt ra một thách thức sinh học hoàn toàn mới
Vì sao người sống ở phương Bắc dần có ra sáng?
Vào mùa đông ở Bắc Âu, mặt trời chỉ xuất hiện trong vài giờ ngắn ngùi
Ánh sáng yếu ớt chiếu xuống những cánh rừng phổ tuyết
Trong khi con người phải mặc nhiều lớp
quần áo để chống chọi với giá lạnh
Khác với vùng nhiệt đới, nơi ánh nắng thường xuyên gây gắt,
tại đây việc tiếp xúc đủ tia cực tím trở thành một thách thức
Và chính sự thiếu hụt ánh nắng có thể đã góp phần thúc
đẩy quá trình tiến hóa màu da ở những vùng gần xích đạo,
sắc đố sẫm giúp hạn chế tác hại của bức xạ cực tím
Nhưng khi con người di chuyển lên các vĩ độ cao,
lượng tia UVB giảm mạnh đặc biệt vào mùa đông
Điều này liên quan trực tiếp đến vitamin D,
dưỡng chất quan trọng đối với khả năng hấp thụ canxi,
duy trì xương chắc khỏe và nhiều hoạt động sinh học khác
Khi tia UVB chiếu vào da, chúng khởi động quá trình tổng hợp vitamin D
Tuy nhiên melanin cũng hấp thụ một phần tia UVB
Vì vậy trong cùng điều kiện tiếp xúc ánh nắng,
làn da nhiều sắc tố thường cần thời gian lâu hơn để
tạo ra lượng vitamin D tương tương làn da ít sắc tố
Các nhà khoa học cho rằng, tại những vùng thiếu tiêu cực tím,
những biến thể di truyền làm giảm sắc tố có thể mang lại
lợi thế giúp cơ thể tận dụng lượng ánh sáng hạn chế.
Qua nhiều thế hệ, chọn lọc tự nhiên có thể khiến các
biến thể này trở nên phổ biến hơn trong một số quần thể.
Tuy nhiên, không phải mọi cộng đồng
sống ở phương Bắc đều có làn da sáng.
Người Inuit tại Bắc Cực
Là một ví dụ đáng chú ý, chế độ ăn truyền thống dầu cá và
động vật biển cung cấp vitamin D có phần làm giảm sự phụ
thuộc vào quá trình tổng hợp dưỡng chất này từ ánh nắng.
Điều đó cho thấy, mô da không chỉ chịu ảnh hưởng của khí hậu
mà liên quan đến dinh dưỡng, lối sống và lịch sử di chuyển.
Nhưng có một phát hiện còn bất ngờ hơn,
những người từng sinh sống ở châu Âu hàng nghìn năm trước không
nhất thiết có làn da sáng như phần lớn cư dân nơi đây ngày nay.
Người châu Âu cổ đại từng có làn da sẫm màu
Năm 2014, một nghiên cứu ADN cổ tại đã hé lộ những thông
tin bất ngờ về người đàn ông sống khoảng 7.000 năm trước.
Có 2 cốt được tìm thấy tại hàng La Prana ở Tây Ban Nha.
Bộ xương thuộc về một người săn bắt hái lượng thời đồ đá dữa,
sống trước khi nông nghiệp trở nên phổ biến tại khu vực này.
Những kết quả di truyền đã khiến nhiều người bất ngờ.
Người đàn ông ấy mang những biến thể xen liên quan đến mắt xanh,
đồng thời thiếu một số biến thể làm sáng
da vốn rất phổ biến ở người châu Âu hiện tại.
Điều này gợi ý rằng ông có thể sở hữu tối mắt sáng màu nhưng làn
da sẫm hơn đáng kể so với nhiều cư dân châu Âu ngày nay.
Một phát hiện nổi tiếng khác đến từ Anh, Chairman.
Bộ hài cốt có niên đại khoảng 10.000 năm được
phát hiện trong hang Good Cave ở hẻm núi Jeddah.
Phân tích ADN đã giúp các nhà nghiên cứu xây dựng hình ảnh phục dựng
khuôn mặt của người đàn ông thời tiền sử này. Hình ảnh với mái tóc sẫm,
đôi mắt sáng và làn da nâu sẫm từng đú sự chú ý lớn.
Nó thách thức quan điểm rằng những cư dân đầu tiên của Đức Anh sau
kỳ băng hà nhất thiết phải có ngoại hình giống người Anh hiện đại.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa kết quả phân tích ADN và hình ảnh phục
dựng, các nhà khoa học có thể dự đoán một số đặc điểm sắc tố từ biến
thể di chuyển, nhưng không thể xác định hoàn toàn chính xác màu
da của một cá nhân đã sống cách đây hàng nghìn năm.
Hơn nữa, những phát hiện này không có nghĩa tất cả người
châu Âu cổ đại đều sở hữu làn da sẫm màu. Châu Âu thời tiền
sử có nhiều cộng đồng với lịch sử di chuyển khác nhau.
Dẫu vậy, ADN cổ đại đã chứng minh một điều quan trọng
Diện mạo của người châu Âu từng thay đổi đáng kể theo thời gian
Vậy những biến đổi nào đã khiến các đặc điểm
da sáng trở nên phổ biến trên lục điện này?
Người da sáng ở châu Âu xuất hiện như thế nào?
Khoảng 8.000 năm trước,
những cộng đồng nông dân từ vùng Anatolia thuộc Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay
bắt đầu mở rộng sang châu Âu
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Mì Gõ Để không
bỏ lỡ những
video hấp dẫn
Trong khi đó, những người nông dân
di cư từ Anatolia đã mang một số biến thể liên quan đến sắc tố sáng hơn
Đáng chú ý là SLC24A5, một gen có ảnh hưởng lớn đến mở ra
Một biến thể của gen này hiện rất phổ biến ở nhiều quần thể
châu Âu và có liên quan đến việc giảm lượng sắc tố trong da
Khi các cộng đồng thông kiệp mở rộng,
họ hòa nhập với những nhóm cư dân bản địa
Qua nhiều thế hệ, các biến thể liên quan đến
da sáng được truyền lại và dần trở nên phổ biến hơn tại nhiều khu vực.
Tuy nhiên, quá trình ấy không diễn ra đồng loạt.
Các nghiên cứu ADN cổ đại cho thấy tần suất những biến thể liên
quan đến da sáng thay đổi khác nhau giữa từng khu vực và thời kỳ.
Sau đó, những đợt di cư từ thảo nguyên Á,
Âu trong thời đại đồ đồng tiếp tục làm biến đổi cấu trúc dân số.
Cùng với sự phai trộn giữa các cộng đồng, trọng lọc tự nhiên
cũng có thể góp phần làm tăng tầm xuất một số biến thể sắc tố
Vì vậy làn da sáng phổ biến ở nhiều quần thể châu Âu
ngày nay không phải kết quả của một sự kiện duy nhất
Nó hình thành qua hàng nghìn năm di cư,
kết hợp dân cư và biến đổi di chuyển
Nhưng điều thú vị là người Đông Á cũng có
nhiều cộng đồng sở hữu làn da tương đối sáng
Dù lịch sử di chuyển của họ không hoàn toàn giống người châu Âu
Liệu những màu da tương tự nhau có nhất thiết
phải xuất phát từ cùng một con đường tiến hóa?
Vì sao người Đông Á có da sáng theo con đường khác?
Đặt cạnh nhau hình ảnh một người Bắc
Âu và một người Đông Á có làn da sáng,
chúng ta có thể nhận thấy màu da của họ khá tương đồng.
Nếu chỉ quan sát bên ngoài, nhiều người sẽ nghĩ đặc
điểm này bắt nguồn từ cùng một quá trình tiến hóa.
Nhưng khi các nhà khoa học đi sâu vào ADN,
họ phát hiện một câu chuyện phức tạp hơn nhiều.
Làn da sáng tại châu Âu và Đông Á không hoàn toàn
hình thành từ những biến thể di chuyển giống nhau
Ở nhiều quần thể châu Âu,
một số biến thể làm giảm sắc tố đã trở nên rất phổ biến
Trong khi đó, tại Đông Á, những biến thể khác bao gồm các vùng
di chuyển liên quan đến Xen, Ocea 2
cũng có phần định hình màu da
Điều đáng chú ý là những khác biệt này
không thể nhận biết chỉ bằng mắt thường
Các nhà khoa học gọi hiện tượng những đặc điểm tương tự xuất
hiện độc lập ở các dòng tiến hóa khác nhau là tiến hóa hội tụ.
Trong trường hợp Mozart, đây là một cách giải thích cho
việc các quần thể có thể phát triển sắc tố tương đối sáng
thông qua những thay đổi di truyền không hoàn toàn giống nhau.
Tuy nhiên điều đó không có nghĩa.
Người châu Âu và Đông Á sở hữu hai hệ thống tạo sắc tố riêng biệt.
Tất cả con người đều có chung cơ chế sinh học sản xuất melanin.
Sự khác biệt nằm ở những biến thể được thừa hưởng,
tần xuất xuất huyện của chúng và cách các yếu tố ấy kết hợp với nhau
Ngay trong khu vực Đông Á, màu da cũng không hoàn toàn đồng nhất
Các cộng đồng sinh sống ở những vùng khí hậu khác nhau,
có lịch sử di cư, phai trộn dân cư và trạng đọc tự nhiên riêng
Vì thế không thể chỉ nhìn vào vĩ độ để dự
đoán chính xác màu da của một quần thể
Và khi tổ tiên con người
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Mì Gõ Để không
bỏ lỡ những
video hấp dẫn
Theo cách giải thích đơn giản về khí hậu,
người sống càng gần cực bắc, phải có làn da càng sáng,
nhưng thực tế không phải lúc nào cũng như vậy.
Nhiều cộng đồng bản địa ở vùng vĩ độ cao vẫn duy trì sắc tố
da tương đối sẫm, trong khi màu
da giữa các nhóm dân cư tại châu Mỹ cũng rất đa dạng.
Để hiểu điều này, cần nhìn lại lịch sử định cư của họ.
Phần lớn tổ tiên người bản địa châu Mỹ có nguồn gốc từ những
quần thể cổ tại ở Đông Bắc Á. Họ di chuyển qua khu vực Berinsa,
vùng đất tương đối Siberia với Alaska trong thời kỳ mực
nước biển thấp rồi dần mở rộng xuống phía Nam. Những cuộc
di cư ấy mang theo các biến thể di chuyển đã tồn tại từ trước.
Các cộng đồng phân tán trên lãnh thổ rộng lớn,
một số nhóm trải qua thời kỳ dân số rất nhỏ. Trong những điều kiện ấy,
các biến thể có thể trở nên phổ biến hoặc khiếm đi
do yếu tố ngẫu nhiên, chứ không chỉ vì khả năng thích nghi với khí hậu.
Điều đó có nghĩa là hai cộng đồng sống dưới lượng ánh nắng
tương tự nhau vẫn có thể mang những đặc điểm sắc tố khác
biệt bởi lịch sử tổ tiên của họ không hoàn toàn giống nhau.
Nhưng ở phía bên kia Thái Bình Dương,
một cộng đồng lại sở hữu đặc điểm còn bất ngờ hơn,
làn da sẫm màu đi cùng mái tóc vàng tự nhiên,
bí ẩn người tóc vàng tự nhiên ở quần đảo Solomon.
Trên quần đảo Solomon giữa Thái Bình Dương có những người dân sở hữu
làn da nâu sẫm nhưng mái tóc lại vàng óng nổi bật dưới ánh mặt trời.
Đặc điểm này xuất hiện hoàn toàn tự nhiên ngay cả
ở những người không có tổ tiên châu Âu gần đây.
Trong suy nghĩ phổ biến, tóc vàng thường gắn với người Bắc Âu. Vậy tại
sao một đặc điểm tưởng chừng rất đặc trưng của châu Âu lại xuất hiện
ở những cộng đồng sinh sống trên các hòn đảo xa xôi giữa đại dương?
Trong nhiều năm, nguồn gốc mái tóc vàng của người
Melanesia đã thu hút sự quan tâm của số nghiên cứu.
Có những giả thiết cho rằng ánh nắng nhiệt đới làm tóc nhạt màu,
chế độ ăn ảnh hưởng đến sắc tố hoặc đặc điểm này xuất hiện
do sự phai trộn với người châu Âu.
Nhưng một tin cứu di chuyển công bố năm 2012 đã mang đến lời giải
thích bất ngờ khi phân tích ADN của người dân quần đảo Solomon.
Các nhà khoa học phát hiện một biến thể trong Xen
TIRP1 có liên quan mạnh đến mái tóc vàng tự nhiên
Đáng chú ý biến thể này khác với những biến thể
thường liên quan đến tóc vàng ở người châu Âu
Xen TIRP1 tham gia vào quá trình hình thành sắc tố
Nhưng biến thể liên quan đến tóc vàng tại Solomon không
đồng nghĩa với việc người mang nó phải có làn da sáng
Đây là điểm khiến phát hiện trở nên đặc biệt thú vị
Một thay đổi di truyền có thể ảnh hưởng rõ rệt đến màu
tóc và không tạo ra sự thay đổi tương ứng về màu da
Các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy biến thể này có ảnh hưởng
đáng kể đến sự khác biệt màu tóc trong cộng đồng được khảo sát
Điều đó giúp giải thích vì sao mái tóc vàng tự nhiên có thể xuất hiện
trong những gia đình mà phần lớn thành viên vẫn sở hữu mái tóc sẫm màu
Chỉ một biến thể di truyền cũng có thể tạo nên đặc
điểm ngoại hình khiến cả thế giới phải ngạc nhiên
Vào trường hợp quần đảo Solomon nhắc chúng ta rằng
Về ngoài của một con người không bao giờ kể
hết câu chuyện về nguồn gốc tổ tiên của họ
Nếu một cộng đồng giữa Thái Bình Dương đã sở
hữu những đặc điểm sắc tố đặc biệt đến vậy
Thì sự đa dạng màu da tại Châu Phi,
nơi khởi nguồn của loài người hiện đại còn phong phú đến mức nào
Châu Phi có phải chỉ có người da đen
Tại Nam Surang,
nhiều cộng đồng người Dinka và Nua nổi bật với làn da đen sẫm
Nhưng khi di chuyển đến vùng sừng châu Phi,
chúng ta có thể bắt gặp những sắc độ nâu khác nhau.
Xa hơn về phía nam, một số cộng đồng Khôi San lại có làn
da sáng hơn đáng kể.
Sự khác biệt ấy đặt ra một câu hỏi, liệu có chính xác khi
xem người châu Phi như một nhóm dân cư có cùng màu da?
Thực tế châu Phi là một trong những nơi có
sự đa dạng sắc tố da lớn nhất thế giới.
Từ màu nâu sáng đến đen sẫm, nhiều sắc độ cùng tồn tại
giữa các cộng đồng, thậm chí ngay trong cùng một quần thể.
Năm 2017, một nhóm nghiên cứu do nhà di truyền học Saratikov
tham gia dẫn đầu đã công bố kết quả phân tích sắc tố
da và ADN của hơn 2.000 người thuộc nhiều cộng đồng châu Phi.
Nhiều nghiên cứu phát hiện nhiều biến thể di truyền ảnh hưởng
đến sắc tố già, trong đó có những biến thể thuộc gen MFFD12.
Đáng chú ý, một số biến thể liên quan đến màu
da sáng và sẫm đều có lịch sử rất lâu trời, cho thấy sự đa dạng sắc
tố tại châu Phi đã hình thành qua một quá trình tiến hóa phức tạp.
Những kết quả này cũng chứng minh rằng không có một bộ
gen sắc tố duy nhất đại diện cho toàn bộ người châu Phi.
Bên cạnh di chuyển, lịch sử di cư, sự phát trộn giữa các cộng
đồng và điều kiện môi trường đã góp phần tạo nên sự đa dạng ấy
Vì vậy, cách gọi chung,
người châu Phi da đen có thể thuận tiện trong giao tiếp
Nhưng không phản ánh đầy đủ những khác biệt
sinh học giữa hàng nghìn cộng đồng trên lục địa
Vậy điều gì trong cơ thể quyết định một người có làn da nâu sáng,
nâu sẫm hay gần như đen?
Để trả lời, chúng ta cần nhìn sâu vào
những tế bào và gen tạo nên sắc tố già
Điều gì trong ADN quyết định màu da?
Hãy đặt cạnh nhau hai người có màu da rất khác biệt.
Một người sở hữu làn da trắng sáng, người còn lại có làn da nâu sẫm.
Dưới kính hiển vi,
cả hai đều có những tế bào chuyên tạo sắc tố nằm trong lớp biểu bì.
Vậy tại sao màu da của họ lại khác nhau đến vậy? Điều bất ngờ là
sự khác biệt không tuyên sản nằm ở số lượng tế bào tạo sắc tố.
Những tế bào này được gọi là melanoptity hay tế bào hắc tố.
Chúng sản xuất melanin bên trong các cấu trúc nhỏ mang tên melanosomy
Sau đó, chuyển những cấu trúc chưa sắc tố đến các tế bào da xung quanh
Ở những người có làn da sẵn màu,
các melanosomy thường lớn hơn chứ nhiều sắc tố hơn
Và được phân bố theo cách giúp màu da trở nên đậm hơn
Trong khi đó, ở làn da sáng, lượng sắc tố và cách
phân bố các cấu trúc này có những khác biệt đáng kể
Melanin cũng không chỉ có một loại E-melanin tạo nên sắc tố nâu và đen
Còn Pheomelanin có phần tạo ra những sắc thái vàng và đỏ
Đặc biệt dễ nhận thấy ở màu tóc
Nhưng ai điều khiển toàn bộ quá trình này?
Câu trả lời nằm trong ADN Gen MC1R
Tham gia điều hòa quá trình sản xuất các loại Melanin SNC24A5
Ảnh hưởng đến hoạt động của Melanosomy
Hãy subscribe
OCA2 có vai trò trong quá trình hình thành
sắc tố và liên quan đến cả màu da, tóc và mắt
cho kênh La La La
Ngoài da, còn có nhiều gen khác cùng tham gia
Vì vậy màu da là một đặc điểm đa gen
School Để không
Nghĩa là chịu ảnh hưởng của nhiều biến thể
di chuyển chứ không được quyết định bởi một gen duy nhất
Mỗi người thừa hưởng một tổ hợp biến thể từ
bỏ lỡ những
cha mẹ tạo nên những sắc độ da khác nhau
video hấp dẫn
Điều này cũng giải thích vì sao anh chị
em ruột đôi khi có màu da không hoàn toàn giống nhau
Tuy nhiên ADN không phải yếu tố duy nhất ảnh hưởng đến diện mạo làn da
Ngay trong cuộc đời một người, màu da vẫn có thể thay đổi
khi tiếp xúc với môi trường, đặc biệt là ánh nắng mặt trời
Vì sao làn da có thể sạm đi dưới ánh nắng?
Sau một kỳ nghỉ dài ở biển,
nhiều người nhận thấy làn da mình trở nên sẫm màu hơn
Cánh tay khuôn mặt và cổ thường sám nắng rõ rệt
Trong khi những vụt được quần áo che phủ vẫn giữ màu sắc ban độc
Điều gì đã xảy ra bên trong làn da?
Khi tiếp xúc với tia cực tím, vết tế bào da phát ra tín
hiệu kích thích tế bào hắc tố tăng cường sản xuất melanin
Sắc tố này sau đó được chuyển đến những tế bào xung quanh,
khiến lằn da dần trở nên sẫm màu hơn
Đây chính là hiện tượng giám nắng,
một phản ứng sinh học của cơ thể trước ánh sáng mặt trời
Tuy nhiên không phải ai cũng giám nắng giống nhau
Người có làn da sáng thường dễ bị đỏ rát hoặc chảy nắng
Trong khi người có nhiều sắc tố tự nhiên có
thể sạm màu rõ hơn mà ít bị bỏng nắng hơn
Sự khác biệt này phần lớn liên quan
đến đặc điểm duy truyền của từng người
Nhưng có một điều quan trọng,
da sám nắng không đồng nghĩa với việc da đã được bảo vệ hoàn toàn
Bức sạc cực tím vẫn có thể gây tổn thương ADN,
thúc đẩy lão khóa da và làm tăng nguy cơ ung thư da
Thậm chí hiện tượng giám nắng cũng có thể là dấu hiệu cho thấy làn
da đã chịu tác động của tiêu cực tím
Khi mức độ tiếp xúc ánh nắng giảm xuống,
lượng sắc tố tăng thêm có thể dần mất đi quá trình thay mới tế bào
Khiến da trở lại gần màu ban đầu
Như vậy màu da vừa chịu ảnh hưởng của di truyền vừa có
khả năng phản ứng với môi trường trong cuộc đời mỗi người
Thế nhưng một đặc điểm sinh học bình thường như vậy lại từng bị các
người sử dụng để phân chia xã hội và biện minh cho sự bất bình đẳng
Màu da đã bị biến thành công cụ phân chia con người da rào
Trong những cuốn sách khoa học châu Âu từ vài thế kỷ trước,
con người từng được phân chia thành các nhóm dựa trên màu da,
hình dạng khuôn mặt và những đặc điểm ngoại hình khác
Những bảng phân loại được trình bày với hình minh họa,
gọi tên và các đặc điểm riêng khiến chúng có vẻ
giống như những kết luận khoa học đáng tin cậy
Nhưng đằng sau những bảng phân loại ấy là một sai lầm nghiêm trọng
Sự khác biệt về ngoại hình đã biến thành thước đo giá trị con người
Khi chủ nghĩa thực dân mở rộng, một số học giả châu Âu tìm
cách sắp xếp các nhóm dân cư thành những thứ bậc cao thấp
Họ gắn màu ra với trí thông minh, đạo đức và khả năng phát triển xã hội
Dù những kết luận ấy không có cơ sở khoa học đáng tin cậy
Các lý thuyết này không chỉ tồn tại trên giấy,
chúng từng được sử dụng để biệt minh cho chế độ nô lệ, sự thống trị
thuộc địa và nhiều hình thức phân biệt đối xử kéo dài qua nhiều thế hệ.
Brazil là một ví dụ đáng chú ý.
Quốc gia Nam Mỹ này có dân cư mang nguồn gốc tổ tiên rất đa dạng,
bao gồm người bản địa, người châu Âu,
người châu Phi và nhiều cộng đồng nhập cư khác.
Qua hàng thế kỷ, sự pha trộn dân cư đã tạo nên một
xã hội có nhiều sắc độ ra và đặc điểm hoại hình.
Thế nhưng sự đa dạng ấy không đồng nghĩa với bình đẳng
Những bất lợi về giáo dục, thu nhập và cơ hội việc làm
Mà nhiều người da sẫm màu tại Brazil phải đối mặt
Có liên hệ với di sản chế độ nô lệ, sự phân biệt đối xử
Và những tiểu kiện kinh tế xã hội kéo dài trong lịch sử
Điều đáng nói là màu da tự nó không quyết định trí tuệ,
năng lực hay phẩm chất của bất kỳ ai
Những hệ thống phân cấp con người theo ngoại hình
Phản ánh định kiến xã hội chứ không phải quy luật tiến hóa
Di chuyển học hiện tại cho thấy các quần thể người có
những khác biệt từ nguồn gốc tổ tiên và cấu trúc di chuyển
Nhưng những khác biệt ấy không tạo thành
các danh giới chủng tộc sinh học cố định
Càng không thể được xác định chính xác chỉ bằng màu da
Những khác biệt từng bị sử dụng để chia rẽ con người
Thực chất lại là bằng chứng cho một lịch sử tiến hóa chung đầy phức tạp
Nếu nhìn lại hành trình hàng trăm nghìn năm của nhân loại,
chúng ta sẽ thấy mỗi sắc độ ra đều mang dấu ấn của những cuộc di cư,
những vùng đất và điều kiện sống khác nhau.
Và hành trình ấy vẫn chưa kết thúc,
khi các cộng đồng ngày càng giao thoa,
diện bảo các người có thể tiếp tục thay đổi qua những thế hệ tương lai.
Có lẽ điều kỳ diệu nhất không nằm ở việc nhân loại có bao nhiêu màu da,
mà ở chỗ, từ một nguồn gốc chung,
chúng ta đã trở nên đa dạng đến nhường nào.
Vậy phát hiện nào trong hành trình này khiến bạn bất ngờ nhất?
Hãy chia sẻ suy nghĩ dưới phần bình luận và đừng quên đăng ký
kênh Thiên Hà TV để cùng khám phá thêm những bí ẩn của nhân loại.