TÓM TẮT CUỘC ĐỜI LÝ CÔNG UẨN - VỊ VUA KHAI SÁNG NHÀ LÝ, DỜI ĐÔ VỀ THĂNG LONG

Đình Sự
546 người theo dõi
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Chào mừng quý vị và các bạn đã quay trở lại với Sử ký Nhân Hào.
Hơn một nghìn năm qua, mỗi khi nhắc đến Thăng Long,
người Việt lại tự hào về một kinh đô nghìn năm văn hiến,
nơi thế đất rồng cuộn hổ ngồi là chốn hội tụ của bốn phương đất nước.
Nhưng ít ai ngờ rằng, người đặt nền móng cho kinh đô ấy lại là một
đứa trẻ không biết cha mình là ai, lớn lên nhờ bát cơm nơi cửa Phật.
Rồi từ một viên quan cấm vệ của triều Tiền Lê,
được bá quan suy tôn lên ngôi hoàng đế,
mở ra vương triều Lý Huy Hoàng kéo dài hơn 200 năm.
Vậy con đường nào đã đưa cậu bé nơi cửa
chùa cổ Pháp năm xưa đến với ngai rộng?
Mời quý vị cùng Sử Ký Nhân Hào lắng nghe câu chuyện về Lý Công Uẩn.
vị hoàng đế đã viết nên bản chiếu dời
đô và khai sinh kinh thành Thăng Long.
Ngày 12 tháng 2 năm Giáp Tuất, tức năm 974, dưới triều Đinh Tiên Hoàng,
ở hương Diên Uẩn thuộc châu Cổ Pháp, vùng Từ Sơn, Bắc Ninh ngày nay,
có một đứa trẻ cất tiếng khóc chào đời.
Đứa trẻ ấy không có nhà cao cửa rộng, cũng chẳng có dòng dõi quyền quý,
thậm chí không biết cha mình là ai.
Mẹ của đứa trẻ mang họ Phạm.
Về sự ra đời của con bà,
sách toàn thư chỉ chép một câu ngắn ngủi mà đầy bí ẩn
Bà Phạm Thị đi chơi chùa Tiêu Sơn, gặp gỡ người thần, rồi từ đó có mang
Người cha ấy là ai? Sử sách không hề ghi lại
Về sau, khi người con đã trở thành hoàng đế,
ông được truy tôn là Hiển Khánh Vương
Nhưng tên thật của ông thì đến nay vẫn không ai biết
Người dân quanh vùng chùa Tiêu còn kể thêm rằng
Bà Phạm Thị vốn là người quét chùa, hái rau, thắp hương nơi cửa Phật
Và đêm đứa bé ra đời, bầu trời trong vắt lạ thường,
mây ngũ sắc vần vũ trên mái chùa
Những câu chuyện ấy phần nhiều được thêu dệt sau khi ông đã lên ngôi
Như cách người xưa vẫn khoác lên các bậc đế
vương một vầng hào quang ngay từ thuở lọt lòng
Chỉ có một điều chắc chắn, đứa trẻ ra đời trong cảnh nghèo khó,
bên cạnh chỉ có một người mẹ đơn thân
Lên 3 tuổi, đứa bé được mẹ bế đến chùa cổ Pháp,
gửi cho vị sư trụ trì là Lý Khánh Văn
Có lẽ người mẹ nghèo hiểu rằng mình không đủ sức nuôi con khôn lớn
Nên đành để con nương nhờ nơi cửa Phật
Nơi ít ra nó cũng có bát cơm, manh áo và được học con chữ
Sư Khánh Văn nhận đứa trẻ làm con nuôi
Cho mang họ Lý của mình và đặt tên là Công Uẩn
Từ đó, cậu bé lớn lên giữa tiếng chuông sớm và khói hương trầm
Ngày ngày theo các sư quét sân, tụng kinh
Rồi ngồi bên ngọn đèn dầu mà nắn nót từng nét chữ
Sứ Kinh Bắc khi ấy là một trong những vùng
đạo Phật hưng thịnh bậc nhất nước Việt
Chùa chiền mọc lên khắp các làng
Và những ngôi chùa ấy không chỉ là nơi tu hành
Mà còn là nơi giữ gìn chữ nghĩa
Giữa một thời đại trường lớp chưa được mở mang
Các nhà sư chính là những người học cao hiểu rộng nhất
Vừa giảng kinh Phật, vừa dạy sách nho cho con em trong vùng
Đứa trẻ không cha
Nhờ vậy, lại được lớn lên trong một môi trường
Mà ngay cả con nhà khá giả cũng chưa chắc có được
Sử cũ chép rằng, Công Uẩn từ thuở nhỏ đã thông minh,
dáng vẻ tuấn tú khác thường
Nhưng cậu bé nơi cửa chùa ấy không phải lúc nào cũng ngoan hiền
Dân gian còn lưu truyền một giai thoại về tính khí ngông nghênh của cậu
Một lần, Sư Khánh Văn sai Công Uẩn đem đồ cúng lên
bàn thờ tượng hộ Pháp, vị thần canh giữ cửa chùa
Cậu bé đói bụng, lén ăn mất phần giữa của chiếc bánh cúng
Đêm ấy, Sư nằm mơ thấy hộ Pháp hiện về phàn nàn
Sáng ra liền gọi cậu bé đến cù trách
Bị mắng oan vì một vị thần
Công Uẩn tức giận
Cầm bút viết lên lưng tượng hộ pháp mấy chữ
Đày đi ba nghìn dặm
Đêm hôm sau
Sư Khánh Văn lại mơ thấy vị thần hiện về
Lần này là để từ biệt
Nói rằng mình đã bị đày đi xa
Sáng dậy
Nhà sư ra xem thì thấy nét chữ trên lưng tượng
Sai người lau mãi mà không sạch
Cho đến khi chính tay Công Uẩn xóa đi
Thì nét chữ mới mất
Từ đó, sư Khánh Văn tin rằng đứa con nuôi của mình không phải người
thường, bởi chỉ có bậc thiên tử mới đủ quyền đầy được cả thần linh.
Câu chuyện ấy dĩ nhiên chỉ là giai thoại, nhưng nó cho thấy
người đời sau đã hình dung về vị vua khai sáng nhà Lý ra sao.
Một cậu bé từ thuở còn ở chùa đã mang
sẵn khí phách của một đấng quân vương.
Thấy đứa trẻ sáng dạ khác thường,
sư Khánh Văn gửi Công Uẩn sang chùa Lục Tổ gần đó
Theo học một bậc thầy mà danh tiếng đã vang đến tận triều đình Hoa Lư
Đó là thiền sư Vạn Hạnh
Vạn Hạnh cũng là người đất Cổ Pháp, xuất ra từ tuổi nhỏ
Học thông cả Nho, Phật lẫn Lão
Được người đương thời tôn kính như một bậc có thể nhìn thấu vận nước
Sách Thiền Uyển Tập Anh chép rằng năm 981,
khi quân Tống kéo sang xâm lược, chính vua Lê Đại Hành
đã mời Vạn Hạnh đến hỏi về thắng bại và nhà sư đã đáp
Trong vòng 3721 ngày, giặc tất phải lùi và quả nhiên
đại quân nhà Tống đã tan vỡ đúng như lời nhà sư
Từ đó, vua Lê Đại Hành càng thêm kính trọng sư Vạn Hạnh,
mỗi khi có việc lớn của quốc gia thường mời ông đến hỏi ý
Người thầy mà cậu bé Công Uẩn theo học,
vì thế không chỉ là một bậc chân tu nơi chùa vắng,
mà còn là một người có tiếng nói ngay giữa triều đình Hoa Lư.
Lần đầu tiên trông thấy Công Uẩn,
Sư Vạn Hạnh đã lặng người ngắm nhìn đứa trẻ hồi lâu, rồi chậm rãi nói,
đứa bé này không phải người thường, sau này lớn lên ắt có
thể giải nguy gỡ rối, làm bậc minh chủ trong thiên hạ.
Từ đó, dưới mái chùa Lục Tổ,
Sư Vạn Hạnh dốc lòng dạy dỗ cậu học trò đặc biệt của mình.
Không chỉ kinh Phật, Công Uẩn còn được học kinh sử,
học đạo trị nước, học cách nhìn người, nhìn đời.
Những năm tháng ấy, tin tức từ Kinh Đô vẫn theo
chân những người qua lại mà về đến xứ Kinh Bắc.
Chuyện quân Tống tan vỡ ở Chi Lăng,
chuyện đoàn chiến thuyền Việt phá tan Kinh Đô Chiêm Thành,
rồi chuyện nhà vua đích thân xuống
ruộng cày tịch điền dưới chân núi Đọi.
Giữa tiếng mõ chuông nơi chùa vắng,
chàng thiếu niên hẳn đã không ít lần hướng ánh mắt về phương Nam, nơi
những con người xuất thân từ hai bàn tay trắng đang làm nên lịch sử.
Sử cũ chép rằng, khi lớn lên, Công Uẩn là người khẳng khái,
có chí lớn. Một người như vậy khó lòng chịu
khoanh mình cả đời sau cổng chùa, khi ngoài kia,
đất nước vẫn còn biết bao việc cần đến bàn tay của những người có tài.
Sách Thiên Nam Ngữ Lục kể rằng, năm công uẩn 20 tuổi,
chính sư Vạn Hạnh đã tiến cử học trò của mình vào triều.
Có lẽ nhà sư hiểu rằng,
muốn giải nguy gỡ rối cho thiên hạ như lời mình đã nói năm nào,
người học trò ấy trước hết phải bước ra khỏi cửa chùa.
Và thế là, chàng trai 20 tuổi từ biệt mái chùa đã nuôi mình khôn lớn,
từ biệt sư Khánh Văn và người thầy Vạn Hạnh,
lên đường về kinh đô Hoa Lư.
Nơi ấy, ông sẽ bước vào triều đình của chính
vị hoàng đế đã khoác tấm áo long cổn năm 980
và gắn số phận mình với dòng họ Lê bằng
một mối lương duyên mà không ai ngờ tới.
Kinh đô Hoa Lư những năm cuối thế kỷ 10 là một thành trì nằm
gọn giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng như tường thành.
20 năm trước, nơi đây là kinh đô của nhà Đinh.
Còn giờ, người ngồi trên ngai vàng là vị hoàng đế đã phá Tống,
bình Chiêm, Lê Đại Hành.
Chàng trai đến từ chùa cổ Pháp không mang theo gia sản
Cũng chẳng có dòng dõi để dựa vào
Thứ duy nhất ông có là những gì đã học
được suốt mười mấy năm dưới mái chùa
Cùng lời tiến cử của sư Vạn Hạnh
Người mà chính nhà vua vẫn hết mực kính trọng
Lý Công Uẩn bắt đầu con đường của mình trong hàng ngũ quân đội
Là một viên quan võ nơi điện tiền
Đội cấm quân ngày đêm canh giữ cung đình
Đó là nơi chỉ những người được nhà vua tin cậy mới được đứng vào
Bởi trong tay họ là sự an nguy của cả hoàng tộc
Với tài năng và tính tình khẳng khái,
người học trò của Sư Vạn Hạnh dần dần được trọng dụng
Không chỉ được tin dùng,
chàng trai mồ côi năm nào còn trở thành người trong hoàng tộc
Sách toàn thư chép rằng mẹ của vua Lý Thái
Tông sau này là một người phụ nữ họ Lê
Và theo Ngọc Phả cùng nhiều tài liệu về sau,
bà chính là công chúa Lê Thị Phất Ngân, con gái của vua Lê Đại Hành
Nếu đúng như vậy, viên quan võ xuất thân từ
cửa chùa đã trở thành phò mã của nhà vua
Cũng có nhà nghiên cứu lưu ý rằng
chức điện tiền chỉ huy sứ mà ông nắm giữ về sau
vốn thường chỉ trao cho người trong hoàng tộc
hoặc họ hàng thân thuộc với nhà vua
Năm 1000, người vợ họ Lê hạ sinh cho ông một người con trai
đặt tên là Phật Mã
Không ai ngờ rằng đứa cháu ngoại nhỏ bé của vua Lê ấy
30 năm sau sẽ trở thành một trong những vị vua lừng lẫy nhất của nhà Lý
Thế nhưng, những năm tháng yên ổn ấy không kéo dài bao lâu
Mùa xuân năm 1005, vua Lê Đại Hành băng hà
Vị hoàng đế từng đánh tan quân tống vừa nhắm mắt
Các hoàng tử của ông đã lập tức cầm binh đánh nhau
Thái tử Lê Long Việt phải đối đầu với các anh em của mình
Là Long Tích, Long Kính và Long Đĩnh
Suốt 8 tháng trời, đất nước không có vua
Binh đao nổi lên ngay trong lòng một gia tộc
Cuối cùng, Long Việt đánh bại Long Tích rồi lên ngôi
Nhưng ngai vàng chỉ ở trong tay ông vỏn vẹn 3 ngày
Long Đĩnh, người em ruột của nhà vua
Đã sai bọn trộm cướp nửa đêm treo tường vào cung
Giết anh mình để cướp ngôi
Giữa đêm cung cấm ngập mùi máu ấy
Khi đám thích khách vừa ra tay
Các quan trong triều đều hoảng sợ bỏ chạy tán loạn
Không ai dám ở lại
Chỉ có một người không chạy
Người ấy quỳ xuống bên thi hài vị vua vừa bị giết
Ôm lấy thân thể còn đẫm máu mà khóc
Người ấy chính là Lý Công Uẩn
Giữa lúc kẻ giết vua còn đang ở ngay trong cung
Hành động ấy chẳng khác nào đặt mạng sống của mình lên lưỡi dao
Rồi điều không ai ngờ đã xảy ra
Long Bĩnh không giết viên quan cấm vệ ấy,
mà còn khen ông là người trung nghĩa.
Có lẽ vị vua mới hiểu rằng, một người dám ở lại bên xác vua cũ giữa lúc
ai nấy đều bỏ chạy thì cũng sẽ là người trung thành với chính mình.
Lý Công Uẩn được phong làm tứ xương quân phó chỉ huy sứ,
rồi dần dần thăng lên tả thân vệ điện tiền chỉ huy sứ,
nắm trong tay đội quân canh giữ cận kề nhất của nhà vua.
Giọt nước mắt đêm ấy, dù vô tình hay hữu ý,
đã đưa ông đến đứng ngay bên cạnh Ngai Vàng.
Triều đại của Lê Long Đĩnh, theo những dị sử cũ chép lại,
là một trong những trang u tối nhất của lịch sử nước Việt.
Sách toàn thư kể rằng nhà vua tính hay giết người.
Có khi ông sai lấy cỏ ranh quấn vào người tù rồi châm lửa đốt.
Có khi ông sai dùng dao cùn xẻo từng mảnh
thịt để người tù không chết ngay được.
Có khi ông bắt tù nhân trèo lên cây
cao rồi sai người chặt gốc cho cây đổ.
Người trên cây rơi xuống mà chết.
Ngay cả người tu hành cũng không thoát.
Sử chép rằng, nhà vua từng đặt cây mía lên đầu nhà sư quách ngang mà
róc, giả như lỡ tay để lưỡi dao cắt vào đầu cho máu chảy, rồi cười lớn.
Về sau, vì đắm say tử sắc mà sinh bệnh,
không ngồi được, nhà vua phải nằm mà thiết triều,
nên người đời gọi ông là Lê Ngoạ Triều.
Ngai vàng của nhà Tiền Lê vẫn còn đó,
nhưng dưới triều đại của vị vua ấy, lòng người đã ngày một rời xa.
Suốt những năm ấy, Lý Công Uẩn luôn
đứng ở vị trí gần nhà vua hơn ai hết.
Ông là người cầm đầu đội quân canh giữ cung cấm,
ngày ngày chứng kiến mọi việc diễn ra nơi triều đường.
Dân gian còn truyền rằng, đã có lúc Long Đĩnh nghe
được lời sấm về người họ Lý mà sinh lòng nghi kỵ,
muốn trừ khử viên quan cấm vệ của mình,
nhưng rồi lại nhớ đến tấm lòng trung nghĩa đêm nào mà tha cho.
Giữa một triều đình mà sinh mạng
con người có thể mất đi chỉ vì một cơn giận của nhà vua,
ông đã học được cách giữ mình, ít nói, thận trọng và chờ đợi.
Và rồi, cái ngày ấy dần đến
Ở chùa Ứng Thiên thuộc hương Diên Uẩn
Chính quê hương của Lý Công Uẩn
Có một cây gạo bị sét đánh
Người trong làng kéo đến xem
Thì thấy trên thân cây
Nơi vết sét đánh qua
Hiện lên những vết hằn giống như chữ viết
Ghép lại thành một bài sấm
Mở đầu bằng những câu
Thụ căn yểu yểu
Mộc biểu thanh thanh
Hòa đao mộc lạc
Thập bát tử thành
Bài sấm còn kéo dài thêm nhiều câu nữa và khép lại bằng 4 chữ
Thiên hạ Thái Bình
Không ai hiểu những câu chữ ấy muốn nói
điều gì cho đến khi sư vạn hạnh giải nghĩa
3 chữ Hòa, Đao, Mộc ghép lại thành chữ Lê
Còn 3 chữ Thập, Bát, Tử ghép lại thành chữ Lý
Hòa, Đao, Mộc, Lạc nghĩa là nhà Lê sẽ sụp đổ
Còn Thập, Bát, Tử, Thành nghĩa là người họ Lý sẽ nên nghiệp lớn
Giữa lúc lời sấm lan truyền, sư Vạn Hạnh đã tìm đến người học trò
cũ của mình, sách toàn thư chép lại lời nhà sư nói với Lý Công Uẩn
Gần đây tôi thấy lời sấm lạ, biết họ Lý cường thịnh,
tất gây lên cơ nghiệp, nay xem trong thiên hạ, người họ Lý rất nhiều,
nhưng không ai bằng thân vệ là người khoan thứ nhân từ,
được lòng dân chúng, lại đang nắm binh quyền trong tay,
người đứng đầu muôn dân, chẳng phải thân vệ thì còn ai đương nổi
tôi năm nay đã hơn 70 tuổi
mong hoãn chết ít lâu để xem
đức hóa của ông thế nào. Thực là
cái may nghìn năm có một. Nghe
những lời ấy, Lý Công Uẩn không hề
tỏ ra vui mừng. Mà trái lại
ông vô cùng lo sợ. Giữa
một triều đình mà chỉ một lời đồn cũng đủ
khiến cả dòng họ bị chu di.
Những câu nói của thầy mình nếu lọt
đến tai nhà vua thì cả hai thầy trò
đều khó toàn mạng. Ông liền
sai người anh em của mình đưa sư vạn hạnh
đến ẩn náu ở núi Tiêu Sơn
tránh xa tầm mắt của triều đình.
Nhưng lời sấm thì không thể giấu đi đâu được,
nó đã theo chân người qua lại mà lan khắp nơi.
Và trong lúc ấy, ở cung điện Hoa Lư,
bệnh tình của Lê Long Đĩnh mỗi ngày một nặng thêm.
Mùa đông năm 1009 đang đến gần,
mang theo một bước ngoặt sẽ thay đổi vận mệnh của cả một đất nước.
Tháng 10 năm kỷ rậu 1009, Lê Long Đĩnh băng hà trong tẩm điện,
khi mới ngoài 20 tuổi, ngồi trên ngai vàng được 4 năm.
Người con nối ngôi của ông còn thơ dại, chưa thể gánh vác việc nước
Các hoàng tử nhà Lê vừa trải qua một cuộc huynh đệ tương tàn
Người thì đã chết, kẻ thì không còn đủ sức tranh giành
Một lần nữa, sau 4 năm,
kinh đô Hoa Lư lại đứng trước cảnh ngai vàng bỏ trống
Trong những ngày tang chế rối ren ấy,
hai viên chỉ huy cấm quân là Lý Công Uẩn và Nguyễn Đê
Mỗi người đem theo 500 quân vào cung làm túc vệ
Trong tay Lý Công Uẩn lúc này không chỉ có
binh lính mà còn có cả lòng tin của triều thần
Những người vẫn còn nhớ hình ảnh viên quan cấm
vệ ôm xác vua Trung Tông mà khóc 4 năm trước
Và chính lúc ấy, một viên quan trong triều
là Đào Cam Mộc đã tìm đến Lý Công Uẩn
Giữa lúc kinh đô còn tranh giành, ông thẳng thắn nói ra
điều mà có lẽ nhiều người đã nghĩ nhưng chưa ai dám nói
Gần đây, Chúa Thượng ngu tối bạo ngược, làm nhiều việc bất nghĩa,
trời chán ghét đức của vua, không cho hưởng hết tuổi thọ,
con nối thì còn nhỏ, không kham nổi việc lớn,
sao thân vệ không nhân lúc này nghĩ ra mưu cao,
quyết đoán sáng suốt, xa xem dấu cũ của thang võ,
gần xem việc làm của đinh lê, trên thuận lòng trời,
dưới theo ý dân, mà cứ khư khư giữ tiết nhỏ làm gì?
Thang Võ là vua Thang nhà Thương và vua Võ nhà Chu.
Những bậc vương giả đời xưa đã đứng
lên lật đổ những bạo chúa để cứu dân.
Còn Đinh Lê chính là Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành,
những người cũng từ hai bàn tay trắng mà lên ngôi Hoàng đế.
Lời của Đào Cam Mộc không còn là một lời
bàn chuyện mà là một lời khuyên cướp ngôi.
Trước những lời ấy, Lý Công Uẩn trong lòng ưng thuận,
nhưng ông chưa dám tin người trước mặt.
Ai biết được Đào Cam Mộc thật lòng hay đang giăng bẫy để thử mình?
Sách toàn thư chép rằng
Ông giả vờ nổi giận, quát lớn
Sao ông dám nói ra những lời đại nghịch như thế
Tôi phải bắt chói ông, đem nộp triều đình để trị tội
Đào Cam Mộc vẫn không hề nao núng
Thản nhiên đáp
Tôi thấy thời số như thế
Lòng người như thế
Nên mới dám nói ra
Này ông muốn cáo giác thì tôi cũng chẳng tiếc chết
Chỉ đến lúc ấy, Lý Công Uẩn mới dịu giọng
Tôi đâu nỡ cáo giác ông
Chỉ sợ lời nói tiết lộ ra
Thì cả hai ta đều bị giết
nên mới dặn ông như vậy mà thôi.
Ngày hôm sau, Đào Cam Mộc lại tìm đến.
Lần này, lời lẽ của ông càng thêm dứt khoát.
Đây là lúc trời trao người theo, thân vệ còn nghi ngại gì nữa?
Lý Công Uẩn biết mình đã không còn đường lùi.
Những lời của viên quan trước mặt trùng khớp với lời người thầy
đang ẩn náu nơi núi Tiêu Sơn.
Ông chậm rãi đáp.
Tôi đã hiểu rõ ý ông, không khác gì ý của Sư Vạn Hạnh.
Nếu thực như lời ấy, thì nên tính kế thế nào?
Câu hỏi ấy cũng chính là câu trả lời.
Đào Cam Mộc liền đi gặp các quan trong triều, bàn bạc việc lập vua mới.
Sử cũ chép rằng triều thần đều đồng lòng,
bởi họ hiểu rằng nếu không sớm lập một người đủ sức đứng đầu,
thì một cuộc tranh giành mới sẽ nổ ra,
và chính họ cũng khó lòng giữ được mạng sống.
Thế rồi, bá quan cùng nhau dìu Lý Công
Uẩn lên chính điện, lập làm thiên tử.
Trước sân rồng, trăm quan đồng loạt quỳ lạy,
tiếng hô vạn tuế vang dội khắp cung điện Hoa Lư.
Hôm ấy là ngày 21 tháng 11 năm 1009,
chỉ 2 ngày sau khi Lê Long Đĩnh qua đời,
chàng trai không cha lớn lên nơi cửa chùa cổ Pháp năm nào,
năm 35 tuổi, đã ngồi lên ngai vàng của đại cổ Việt,
lấy niên hiệu là Thuận Thiên, nghĩa là Thuận theo ý trời.
Sử sách đời sau gọi ông là Lý Thái Tổ, vị vua khai sáng của nhà Lý.
Lên ngôi rồi, nhà vua truy tôn người cha chưa từng biết mặt là
Hiển Khánh Vương, tôn người mẹ họ Phạm làm Minh Đức Thái Hậu,
ông lập con trưởng là Phật Mã làm Thái Tử và gả
con gái lớn là An Quốc Công Chúa cho Đào Cam Mộc,
người đã có công lớn nhất trong việc đưa ông lên ngôi.
Điều đáng nói là, nếu mẹ của Thái Tử Phật Mã đúng là
con gái vua Lê Đại Hành, thì người sẽ nối ngôi nhà
Lý về sau cũng mang trong mình dòng máu của nhà Lê.
Ngai vàng đã đổi sang họ khác
Nhưng mạch máu của vị hoàng đế phá Tống Bình Chiêm thì chưa hề đứt
Toàn thư kể lại cuộc chuyển giao ấy như
một việc thuận lòng trời, hợp lòng người
Không hề nhắc đến một cuộc đổ máu nào
Thế nhưng, không phải sử sách nào cũng chép giống như vậy
Bên kia biên giới, sách Tục Tư Trị Thông
Giám Trường Biên của nhà Tống lại chép rằng
Sau khi Long Đĩnh mất,
hai người em của ông là Minh Đề và Minh Sưởng đã dấy binh tranh ngôi
Và bị Lý Công Uẩn đánh đuổi rồi giết chết
Triều Tống khi ghi lại chuyện này còn buông một lời chê
Trí Trung bất nghĩa mà được nước
Công Uẩn lại bắt trước theo, càng đáng ghét
Trí Trung là cái tên mà nhà Tống ban cho Lê Long Đĩnh
Trong mắt người Tống, Long Đĩnh giết anh để cướp ngôi
Còn Lý Công Uẩn cũng chẳng khác gì
Nhưng dù chê trách như vậy, chỉ ngay năm sau
Nhà Tống vẫn phong cho ông Tước giao chỉ quận vương
Giống như đã từng phong cho Lê Hoàn
Gần 800 năm sau, sử gia Ngô Thỷ Sĩ còn ghi lại một
lời đồn ưu ám hơn rằng cái chết của Lê Long Đĩnh
không hẳn chỉ vì bệnh tật mà là do bị đầu độc.
Đến thời nhà Nguyễn, Bộ Khâm định Việt Sử Thông Giám Cương Mục cũng
nhận xét rằng nhà Lý được nước cũng không phải chính nghĩa cho lắm.
Còn những lời sấm cây gạo,
có người cho rằng chính là do sư Vạn Hạnh và những người ủng hộ
họ Lý tung ra để chuẩn bị lòng người cho ngày thay triều đổi chủ.
Thế nhưng cũng có những điều không thể phủ nhận
Sau khi Lý Công Uẩn lên ngôi
Sử sách không ghi lại một cuộc nổi dậy nào nhân danh nhà Lê
Không có một viên tướng nào đem quân đòi lại ngai vàng cho họ Lê
Một đất nước vừa trải qua 8 tháng huynh đệ tương tàn
Rồi 4 năm dưới một triều đại mà lòng người ngày càng rời xa
Đã đón nhận vị vua mới trong yên ổn
Dù con đường đến ngai vàng của ông có bao nhiêu điều khuất tất
Thì vị hoàng đế 35 tuổi ấy cũng sắp
chứng minh rằng mình xứng đáng với nó
Bằng một quyết định sẽ thay đổi vận mệnh
của nước Việt suốt hơn 1.000 năm sau
Mùa xuân năm Canh Tuất 1010, chỉ vài tháng sau ngày lên ngôi
Lý Thái Tổ đứng giữa kinh đô Hoa Lư mà
ngẫm nghĩ về tương lai của đất nước
Suốt 40 năm qua, Hoa Lư đã là kinh đô của Hai Triều, Đinh và Tiền Lê
Nơi ấy được chọn vì núi đá bao quanh như tường thành, dễ giữ, khó đánh,
rất hợp với một thời đại loạn lạc khi người cầm quyền luôn phải
lo giữ lấy mình trước giặc ngoài và thù trong.
Thế nhưng, chính những vách núi ấy cũng
khiến kinh thành trở nên chật hẹp.
Sách Toàn Thư chép rằng, nhà vua thấy thành Hoa Lư ẩm thấp, chật hẹp,
không đủ làm chỗ ở của bậc đế vương nên muốn rời đô đi nơi khác.
Nơi mà vị hoàng đế hướng tới là thành Đại La,
nằm giữa vùng đồng bằng sông Hồng.
Đó vốn là nơi đặt phủ đô hộ của nhà Đường thời trước,
được viên quan đô hộ Cao Biển cho đắp lại thành lũy vào thế kỷ thứ 9
Nên người đời sau còn gọi là kinh đô cũ của Cao Vương,
từng là trung tâm của cả một thời Bắc thuộc
Giờ đây, mảnh đất ấy sắp trở thành trái tim của một quốc gia độc lập
Để bày tỏ ý định của mình,
nhà vua tự tay viết một bản chiếu ban xuống cho triều thần
Đó chính là bản Chiếu Rời Đô,
một trong những văn bản cổ nhất còn lưu lại đến ngày nay của nước Việt
Mở đầu bản chiếu, nhà vua nhắc lại chuyện của người xưa
Xưa nhà Thương đến đời vua Bàn Canh 5 lần rời đô
Nhà Chu đến đời vua Thành Vương 3 lần rời đô
Đâu phải các vua thời tam đại theo ý riêng mà tự tiện rời đổi
Chỉ vì muốn đóng đô ở nơi trung tâm,
mưu toàn nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho con cháu
Trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân, thấy thuận tiện thì thay đổi
Cho nên vận nước lâu dài, phong tục giàu thịnh
Rồi ngòi bút của nhà vua quay về với hai triều đại đi trước
Với những lời lẽ thẳng thắn đến bất ngờ
Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng
Coi thường mệnh trời, không nói theo dấu cũ của Thương, Chu
Cứ đóng yên đô thành ở nơi đây
Khiến cho triều đại không được lâu bền
Vận số ngắn ngủi, chăm họ hao tổn
Muôn vật không được thích nghi
Chấm rất đau xót về việc đó
Không thể không rời đổi
Nhà Đinh chỉ tồn tại 12 năm
Nhà Tiền Lê 29 năm
Cả hai đều kết thúc trong máu và nước mắt ngay tại kinh đô Hoa Lư
Người đã từng đứng giữa cung cấm trong đêm vua Trung Tông bị giết
Hơn ai hết hiểu rằng một triều đại muốn lâu bền
thì không thể mãi co mình sau những vách núi
Sau đó, nhà vua vẽ ra trước mắt triều thần hình ảnh của vùng đất mới
Huống chi thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương,
ở vào nơi trung tâm trời đất, được cái thế rồng cuộn hổ ngồi,
đúng ngôi Nam Bắc Đông Tây, lại tiện hướng nhìn sông dựa núi.
Đất rộng mà bằng phẳng, cao mà thoáng đãng,
dân cư không khổ vì ngập lụt, muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh.
Xem khắp đất Việt, chỉ nơi này là thắng địa,
thật là chốn hội tụ trọng yếu của bốn phương,
đúng là nơi đô thành bậc nhất của đế vương muôn đời.
Và bản chiếu khép lại bằng một câu hỏi
Không phải một mệnh lệnh
Chấm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy mà định chỗ ở
Các khanh nghĩ thế nào?
Một vị hoàng đế có toàn quyền định đoạt
Lại kết thúc bản chiếu của mình bằng lời hỏi ý triều thần
Đó là điều hiếm thấy trong những bản chiếu của các bậc đế vương
Và cũng cho thấy tính cách của người từng lớn lên nơi cửa chùa
Quyết đoán nhưng không chuyên quyền
Triều thần nghe xong đều đồng thanh tâu rằng
Bệ hạ vì thiên hạ lập kế lâu dài
Trên cho nghiệp đế được thịnh vượng
Dưới cho dân chúng được đông đúc giàu có
Điều lợi như thế ai dám không theo
Các nhà sử học đời sau còn chỉ ra thêm những lý
do sâu xa hơn cho cuộc rời đô
Hoa Lư là đất gốc của hai triều Đinh, Lê, nơi thế lực cũ còn bám rễ
Còn Đại La nằm giữa đồng bằng rộng lớn,
sông ngòi trăng trịt, thuận tiện cho việc cai quản khắp nơi
Lại gần với xứ Kinh Bắc, quê hương của nhà vua và cũng là
trung tâm Phật giáo, nơi những người đã ủng hộ ông lên ngôi
Rời Hoa Lư vì thế không chỉ là rời khỏi một
tòa thành mà còn là khép lại cả một thời đại
Mùa thu tháng 7 năm 1010, đoàn thuyền ngự rời kinh đô cũ,
xuôi theo sông nước tiến về phương Bắc.
Khi đoàn thuyền đến dưới chân thành Đại La và tạm dừng lại, sách toàn
thư chép rằng có một con rồng vàng hiện lên ngay nơi thuyền ngự.
Nhà vua coi đó là điềm lành, liền đổi tên thành Đại La,
thành Thăng Long, nghĩa là rồng bay lên.
Cái tên ấy, kể từ ngày hôm đó,
đã gắn liền với kinh đô của nước Việt suốt nhiều thế kỷ.
Cùng với việc rời đô, nhà vua đổi tên Hoa Lư thành phủ Trường
An và đổi châu cổ Pháp, quê hương của mình, thành phủ Thiên Đức.
Trên mảnh đất mới, kinh thành Thăng Long dần dần hiện lên.
Điện Càn Nguyên được dựng làm nơi nhà vua Thiết Triều,
bên cạnh là điện Giảng Võ, phía sau là điện Long An làm nơi nghỉ ngơi.
Quanh kinh thành, bốn cửa lớn được mở ra theo bốn hướng,
cửa Tường Phù ở phía đông, cửa Quảng Phúc ở phía tây,
cửa Đại Hưng ở phía nam và cửa Diệu Đức ở phía bắc.
Trong thành dựng chùa Hưng Thiên, Lầu Ngũ Phượng,
ngoài thành dựng chùa Thắng Nghiêm,
nhà vua cũng chia lại đất nước thành 24 lộ,
riêng vùng Hoan, Ái ở phía nam thì gọi là trại,
đặt nền móng cho bộ máy cai trị của một triều đại mới.
Phương Bắc cũng sớm phải thừa nhận vị vua mới của Đại Cổ Việt.
Ngay trong năm 1010, dù còn chê trách con đường lên ngôi của ông,
nhà Tống vẫn phong cho Lý Thái Tổ tước Giao Chỉ quận Vương,
và đến năm 1017 thì ra phong làm Nam Bình Vương.
Gần 1.000 năm sau, vào những năm đầu thế kỷ 21, các nhà khảo cổ đào
xuống lòng đất tại khu vực số 18 Hoàng Diệu, ngay giữa lòng Hà Nội,
và tìm thấy dấu tích nền móng của những cung điện thời Lý.
Năm 2010, đúng 1.000 năm sau ngày bản chiếu rời đô được ban ra,
khu trung tâm Hoàng Thành Thăng Long đã được
UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
Quyết định của chàng trai nơi cửa chùa cổ phát
năm nào đã vượt qua cả 1.000 năm lịch sử.
Thế nhưng, một kinh đô tráng lệ chưa đủ để giữ yên một đất nước.
Nơi biên cương, những vùng núi rừng xa xôi vẫn chưa chịu quy phục.
Phương Nam có Chiêm Thành,
còn phía Tây Bắc là Vương quốc Đại Lý đang nhòm ngó.
vị hoàng đế từng lớn lên nơi cửa Phật
giờ đây sẽ phải cầm gươm
để bảo vệ kinh thành mà mình vừa dựng nên
Kinh thành Thăng Long vừa dựng xong
nhưng bờ cõi Đại Cồ Việt
thì chưa thật sự yên
Qua ba triều đại nối tiếp nhau
nhiều vùng núi rừng xa xôi vẫn nằm trong tay
những tù trưởng chỉ quy phục khi triều đình mạnh
và sẵn sàng nổi lên khi triều đình yếu
Cuộc thay ngôi đổi chủ
năm 1009
chính là lúc họ dò xét xem vị vua mới
ở Thăng Long là người thế nào
Người từng lớn lên giữa tiếng chuông chùa, giờ đây phải cho
họ thấy rằng bàn tay cầm chuỗi hạt năm nào cũng biết cầm gươm.
Năm 1011, chỉ một năm sau ngày rời đô,
Lý Thái Tổ thân chinh cầm quân vào đất Ái Châu,
vùng Thanh Hóa ngày nay, để đánh những bộ lạc Cử Long.
Đây là một vùng đất đã gây biết bao khó khăn cho các triều đại trước.
Mười năm trước, cũng chính tại đây,
vua Lê Đại Hành từng thân chinh dẹp loạn và Vệ vương Đinh Toàn,
người con trai cuối cùng của vua Đinh,
đã trúng tên tử trận trên dòng sông Cửu Giang.
Lần này, nhà vua đích thân dẫn toàn bộ đại quân tiến vào,
đốt phá các đồn trại của quân nổi dậy,
bắt được thủ lĩnh, khiến quân Cử Long tan vỡ.
Trận đánh đầu tiên của vị vua mới đã
kết thúc bằng một thắng lợi trọn vẹn.
Tháng Chạp năm 1012, nhà vua lại thân chinh vào Diễn Châu,
vùng Nghệ An ngày nay,
nơi người địa phương không chịu theo mệnh lệnh của triều đình.
Đánh xong, trên đường trở về, khi đoàn quân đến Vũng Biển,
bầu trời giữa ban ngày bỗng tối sầm lại,
gió nổi đùng đùng, sấm sét vang rền, sóng nước dâng cao,
đoàn thuyền chở quân chao đảo giữa cơn giông.
Trước cảnh trời đất nổi cơn thịnh nộ,
vị hoàng đế không ra lệnh cho quân sĩ chống chọi,
mà sai đốt hương rồi quỳ xuống khấn trời.
Sách toàn thư chép rằng trong lời khấn, nhà vua nói
Tôi là người ít đức, lạm ở trên dân, nơm nớp lo sợ như sắp sa
xuống vực sâu, không dám cậy binh uy mà đi đánh dè cản bậy.
Nhà vua khấn tiếp rằng, chỉ vì người Diễn Châu không theo giáo hóa,
làm điều tàn ác, nên bất đắc dĩ mới phải đem quân.
Nếu trong lúc đánh dẹp có những người trung hiếu, hiền lương bị hại lầm
Thì ông xin cam chịu mọi tai họa và để trời cao phán xét
Sử chép rằng khấn xong, gió lặng sấm tắt, đoàn quân bình yên trở về
Dù câu chuyện trời đất cảm ứng ấy thật hư ra sao
Thì lời khấn vẫn cho thấy một điều
Vị vua xuất thân nơi cửa Phật khi cầm quân ra trận
Vẫn day dứt về những sinh mạng có thể đã
bị giết oan dưới lưỡi gươm của quân mình
Thế nhưng, thử thách lớn nhất của những
năm đầu Triều Lý lại đến từ phía Tây Bắc
Bên kia những dãy núi cao là Vương quốc Đại Lý
Một quốc gia hùng mạnh trên đất Vân Nam ngày nay
Mà sử Việt đời ấy vẫn quen gọi là Nam Chiếu
Cuối năm 1012, thương nhân Đại Lý đã đem ngựa
đến bán ở bến Kim Hoa thuộc châu Vị Long
Vùng đất Tuyên Quang bây giờ
Dưới sự che chở của tù trưởng địa phương là Hà Trắc Tuấn
Mà không hề xin phép triều đình
Đối với Lý Thái Tổ, đó không chỉ là chuyện
buôn bán mà là một sự xem thường chủ quyền.
Nhà vua sai quân bắt giữ đoàn thương nhân,
thu về hơn một vạn con ngựa, bị động chạm đến quyền lợi.
Năm 1013, Hà Trắc Tuấn dấy binh chống lại triều đình,
ngả hẳn về phía đại lý.
Không chờ quân đại lý kịp kéo sang tiếp ứng,
Lý Thái Tổ lại một lần nữa thân chinh, đánh thẳng lên Vị Long.
Hà Trắc Tuấn không chống nổi, phải bỏ chạy vào rừng sâu ẩn náu.
Nhưng mối hiểm họa thật sự thì vẫn còn ở phía trước.
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Mì Gõ Để không
bỏ lỡ những
video hấp dẫn
Dù là con số nào, đây cũng là cuộc xâm lược lớn nhất mà
nước Việt phải đối mặt kể từ sau trận Phá Tống năm 981.
Lần này, Lý Thái Tổ không đích thân ra trận
mà giao trọng trách cho Dực Thánh Vương.
Nhận lệnh vua, Dực Thánh Vương dẫn quân ngược lên miền núi Tây Bắc,
vượt qua những dốc đèo hiểm trở, tiến thẳng về phía bến Kim Hoa.
Quân đại lý đông đảo lại có kỵ binh thiện chiến đang đóng trại chờ đợi.
Tưởng rằng triều đình mới dựng ở Thăng Long khó lòng đủ sức chống lại.
Thế nhưng, khi hai bên giáp trận,
quân đại Cổ Việt đã đánh một trận quyết liệt, quân đại Lý thua to,
bị chém hàng vạn người, tướng Dương Trường Huệ bị bắt sống,
còn Đoàn Kính Trí phải dẫn tàn quân tháo chạy về nước,
bỏ lại ngựa chiến, khí giới và lương thảo ngay trên chiến trường.
chiến thắng ấy không chỉ đẹp trên chiến trường
mà còn được nhà vua biến thành
một nước cờ ngoại giao khéo léo
Lý Thái Tổ sai viên ngoại lang Phùng Trân
cùng Lý Thạc đem 100 con ngựa chiến
thu được của quân đại lý
sang biếu nhà Tống báo tin thắng trận
món quà ấy vừa là lễ vật
vừa là một lời nhắn ngầm gửi đến phương Bắc
vị vua mà nhà Tống từng chê
là kẻ cướp ngôi
nay đã đủ sức đánh tan cả một đạo quân xâm lược
Triều Tống tiếp đón sứ giả nước Việt tại Điện Sùng Đức,
Ban Mũ, Đai, Tiền Bạc
và đồng thời ra lệnh cho các quan nơi biên giới phải
cẩn trọng phòng bị, không được gây sự với Đại Cổ Việt.
Năm 1015, Hà Trắc Tuấn lại nổi lên ở các châu Đô Kim,
Vị Long, Thường Tân và Bình Nguyên
nhưng lần này hắn không còn chỗ dựa từ đại lý nữa.
Dược Thánh Vương cùng Vũ Đức Vương đem quân đánh tan quân nổi dậy
Bắt sống Hà Trác Tuấn giải về Thăng Long
Rồi đem chém, bêu đầu nơi cửa đông Kinh Thành
Từ đó, miền núi Tây Bắc dần dần đi vào yên ổn
Các tù trưởng lần lượt quy phục triều đình Thăng Long
Yên phía Bắc, đến lượt phương Nam
Trong những năm thay ngôi đổi chủ
Vùng biên giới phía Nam giáp Chiêm Thành đã thoát khỏi tay triều đình
Và nhà Lý quyết tâm giành lại
Tháng Chạp năm 1020, nhà vua sai Thái tử Phật Mã,
khi ấy được phong là Khai Thiên Vương, cùng tướng Đào Thạc Phụ đem
quân đánh Chiêm Thành ở trại Bố Chính, vùng Quảng Bình ngày nay.
Đó là lần đầu tiên người con trai 20 tuổi của nhà vua cầm quân ra trận.
Đại quân vượt biển tiến đến núi Long Tị và sử chép rằng
khi ấy có rồng vàng hiện lên nơi thuyền của Thái tử.
Tại đây, quân Đại Cổ Việt giao chiến với quân Chiêm,
chém được tướng Chiêm là Bố Linh.
Quân Chiêm thua tan tác, chết quá nửa.
Trận đánh ấy không chỉ giữ yên bờ cõi phía Nam,
mà còn là lần thử lửa đầu tiên của người sẽ nối ngôi,
vị vua mà về sau sẽ thân chinh phá tan kinh đô Chiêm Thành.
Hai năm sau, năm 1022, ở vùng biên giới Đông Bắc, giữa chấn Triều
Dương của Đại Cổ Việt và trại Như Hồng của Nhà Tống, một thế lực
địa phương là Đại Nguyên Lịch nổi lên quấy nhiễu biên cương.
Nhà vua sai Dực Thánh Vương đem quân đánh dẹp,
truy đuổi quân Đại Nguyên Lịch, quân Việt tiến sâu vào tận
trại Như Hồng trên đất Nhà Tống, đốt kho lương rồi mới rút về.
27 năm trước, cũng chính chấn Như Hồng ấy đã từng bị chiến
thuyền từ phía Đại Cổ Việt đánh vào dưới thời vua Lê Đại Hành.
Cuộc hành quân vừa giúp dẹp loạn, ổn định cương vực phía Bắc,
vừa là một lời cảnh đe gửi đến triều đình nhà Tống
Những năm về sau, khi tuổi đã cao,
Lý Thái Tổ dần trao việc cầm quân cho các con
Năm 1024, Thái tử Phật Mã đem quân dẹp loạn ở miền núi phía Bắc,
còn khai quốc vương Lý Bổ đánh châu Đô Kim
Năm 1027, Thái tử lại đánh châu Thất Nguyên,
còn Đông Trinh Vương đánh châu Văn, đều là vùng Lạng Sơn ngày nay
Các hoàng tử trưởng thành qua từng trận đánh,
mỗi người đều có trong tay binh lính và chiến công riêng của mình
Suốt 18 năm trị vị,
chàng trai nơi cửa chùa năm nào đã biến một vương triều vừa ra đời
Thành một quốc gia đủ sức khiến cả Đại Lý,
chiêm thành lẫn nhà tống phải kiêng nể
Thế nhưng, chính những đạo quân trong tay các con ấy,
về sau sẽ đặt ra cho nhà Lý một thử thách không ai ngờ đến
Dù ngồi trên ngai vàng, cầm quân đánh đông dẹp bắc
Lý Thái Tổ chưa bao giờ quên nơi mình đã lớn lên
Ngay trong năm rời đô, nhà vua đã xuất tiền kho thuê thợ
dựng 8 ngôi chùa ở phủ Thiên Đức, quê hương của mình
Rồi cho trùng tu chùa quán ở khắp các lộ
Năm 1018, ông sai 2 viên quan là Nguyễn Đạo Thanh và Phạm Hạc sang
nhà Tống xin bộ kinh tam tạng, đem về cất giữ trong kho Đại Hưng
Năm 1024, nhà vua còn cho dựng chùa chân giáo ngay
trong kinh thành để tiện lui tới nghe tụng kinh
Những người tu hành được triều đình hết mực trọng đãi và dưới triều lý,
đạo Phật trở nên hưng thịnh hơn bao giờ hết
Nhưng nhà vua không chỉ lo việc chùa chiền
Năm 1013, ông cho định lại các loại thuế từ ao hồ,
ruộng đất đến bãi dâu để việc thu nộp có lề lối rõ ràng
Năm 1016, được mùa lớn,
nhà vua xuống chiếu miễn tô thuế cho thiên hạ suốt 3 năm.
Người từng sống nhờ bát cơm nơi cửa chùa
hơn ai hết hiểu nỗi vất vả của người nghèo.
Và những năm tháng dưới triều đại của ông, theo lời sử cũ,
là những năm trăm họ được nghỉ ngơi sau hơn nửa thế kỷ loạn lạc.
Trong những năm ấy, người thầy đã dẫn dắt
nhà vua từ thuở ấu thơ cũng lặng lẽ ra đi.
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Mì Gõ Để không
bỏ lỡ những
video hấp dẫn
Mặc cho vận đời thịnh suy, lòng chẳng chút sợ hãi
Bởi thịnh suy cũng chỉ như giọt sương trên đầu ngọn cỏ
Người đã góp tay đưa một triều đại lên
Đến cuối đời lại nhìn mọi thịnh suy bằng đôi mắt của một bậc thiền sư
Về sau, khi nhớ lại người đã góp công dựng nên cơ nghiệp nhà Lý
Vua Lý Nhân Tông đã viết bốn câu thơ truy tán sư vạn hạnh
Vạn hạnh dung tam tế, chân phù cổ sấm thi,
hương quan danh cổ Pháp, chủ tích chấn vương kỳ
Đại ý rằng, sư vạn hạnh thông suốt cả ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai
Lời ngài ứng đúng với những câu sấm xưa, quê hương ngài tên là cổ Pháp
Cây gậy của ngài đã chấn giữ chốn kinh kỳ, người thầy nơi chùa lục tổ
Vì thế, đã được chính hậu duệ của học trò
mình tôn vinh như một bậc khai quốc công thần
Mùa xuân năm Mậu Thìn 1028, vua Lý Thái Tổ băng hà tại Điện Long An,
hưởng thọ 55 tuổi, ở ngôi 19 năm,
thi hài ông được đưa về an táng tại Thọ Lăng ở Phủ Thiên Đức,
trở về với mảnh đất cổ Pháp nơi ông cất tiếng khóc chào đời năm nào.
Lý Thái Tổ để lại 9 vị hoàng hậu cùng nhiều hoàng tử, công chúa.
Ngoài Thái tử Phật Mã, các con trai của ông như Đông Trinh Vương,
Vũ Đức Vương, Dực Thánh Vương,
Khai Quốc Vương đều được phong vương, cầm quân chấn giữ các nơi.
Nhà vua còn gả các công chúa cho những thủ lĩnh ở vùng xa xôi,
dùng tình thông gia để giữ yên những vùng đất mà gươm giáo khó với tới.
Thế nhưng, khi linh cữu nhà vua còn chưa kịp đưa đi,
Kinh Thành Thăng Long đã dậy sóng.
Thái tử Phật Mã được triều thần tôn lên nối ngôi
Nhưng ba vị vương là Đông Trinh Vương,
Vũ Đức Vương và Dực Thánh Vương không chịu khuất phục
Cả ba đều là những người đã trưởng thành qua trinh chiến
Trong tay có sẵn binh lính
Họ đem quân mai phục ngay trong cấm thành
Định đánh úp thái tử để giành lấy ngai vàng
Vũ Đức Vương đóng quân trong cửa Quảng Phúc
Đông Trinh Vương đóng trong Long Thành
Còn Dực Thánh Vương đóng trong cửa Tường Phù
Vây kín cung điện nơi linh cữu nhà vua còn đặt
Thái tử Phật Mã sai đóng chặt cửa cung, giao cho viên quan thân
tín Lý Nhân Nghĩa cùng các tướng dẫn quân vệ sĩ ra chống giữ.
Giữa lúc hai bên đối đầu căng thẳng, một viên tướng tên
là Lê Phụng Hiểu rút gươm xông thẳng đến cửa Quảng Phúc,
nơi quân của Vũ Đức Vương đang vây, rồi hô lớn.
Bọn Vũ Đức Vương dòm ngó ngôi báu, khinh rẻ vua nối,
trên quên ơn tiên đế, dưới trái nghĩa tôi con.
Vì thế, thần là Phụng Hiểu xin đem thanh gươm này để dâng.
Nói rồi, Lê Phụng Hiểu xông vào chém chết Vũ Đức Vương ngay tại trận.
Quân nổi loạn thấy vậy đều tan vỡ.
Đông Trinh Vương và Dực Thánh Vương phải bỏ chạy.
Thái tử Phật Mã lên ngôi, tức vua Lý Thái Tông.
Vị vua sẽ trị vì suốt 26 năm và đưa nhà Lý bước vào thời kỳ hưng thịnh.
Sau đó, khi hai vị vương trở về xin chịu tội,
nhà vua mới đã tha cho họ, lại cho phục tước vị như cũ.
Bi kịch huynh đệ tương tàn từng nhấn
chìm nhà Tiền Lê đã suýt nữa lặp lại
Nhưng lần này, nhà Lý đã vượt qua được
Và vương triều tiếp tục kéo dài thêm hơn 200 năm
Ngày nay, tại làng Đình Bảng, Bắc Ninh
Nơi ngày xưa là đất Cổ Pháp
Đền Đô vẫn hương khói phụng thờ ông cùng các vị vua nhà Lý
Bên bờ hồ Hoàn Kiếm,
tượng đài Lý Thái Tổ được khánh thành năm 2004 vẫn đứng uy nghi
Một tay cầm cuộn chiếu hướng ra kinh thành mà ông đã khai sinh
Và năm 2010, cả nước đã tưng bừng kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long
Đúng 1.000 năm kể từ ngày rồng vàng hiện
lên nơi thuyền ngự dưới chân thành Đại La
Vương triều mà Lý Thái Tổ dựng nên đã trải qua 9 đời vua,
kéo dài 216 năm
Lâu hơn tất cả những triều đại đi trước cộng lại
Năm 1054, dưới thời vua Lý Thánh Tông,
quốc hiệu Đại Cồ Việt được đổi thành Đại Việt
Cái tên sẽ gắn với đất nước suốt nhiều thế kỷ sau đó
Dưới triều Lý, Văn Miếu được dựng lên năm 1070,
Quốc Tử Giám được mở năm 1076
Và cũng dưới triều Lý,
Lý Thường Kiệt đã đánh tan quân Tống bên bờ sông Như Nguyệt
Tất cả những trang sử huy hoàng ấy đều bắt đầu từ một con người
Và từ một quyết định rời đô về vùng đất có thế rồng cuộn hổ ngồi
Cuộc đời của Lý Công Uẩn, từ một đứa trẻ cửa Phật
đến vị minh quân đặt nền móng cho văn minh Đại Việt
Chính là minh chứng sống động cho một chân lý
Sức mạnh vĩ đại nhất của một quốc gia không
chỉ nằm ở gươm giáo sắc bén mà nằm ở trí tuệ,
lòng nhân ái và tầm nhìn hướng tới tương lai của người cầm quyền.
Di sản của ông vẫn đang ngày đêm chảy mãi trong dòng huyết
quản của dân tộc, rực rỡ và trường tồn cùng non sông gấm vách.
Cảm ơn quý vị và các bạn đã dành thời gian đồng hành cùng
Sử Ký Nhân Hào trong thước phim lịch sử đầy cảm xúc ngày
hôm nay về cuộc đời và sự nghiệp vĩ đại của Lý Công Uẩn.
Nếu thước phim này chạm đến niềm tự hào trong tim bạn,
xin đừng quên nhấn nút thích, đăng ký kênh và bật chuông
thông báo để không bỏ lỡ những câu chuyện hào hùng tiếp theo.
Hãy để lại một bình luận bên dưới, chia sẻ cảm nghĩ của
bạn về quyết định rời đô thiên tài của vua Lý Thái Tổ,
hoặc đề xuất những nhân vật lịch sử mà bạn
muốn kênh khắc họa trong những tập sắp tới.
Xin chào và hẹn gặp lại các bạn trong những thước phim tiếp theo!
