Tại sao vật thể lại rơi xuống? Cả Newton và Einstein đều thừa nhận họ chỉ biết tính toán hoặc giải thích biểu hiện vĩ mô của trọng lực, chứ chưa ai thực sự biết trọng lực là gì. 300 năm trôi qua, con người chế tạo tên lửa và trạm vũ trụ nhờ công thức trọng lực, nhưng bản chất của nó vẫn là ẩn số lớn nhất chưa thể hợp nhất vào Cơ học Lượng tử.
Trong tập này, Vô Tận Kỷ Nguyên sẽ cùng bạn bóc tách bí ẩn tột cùng của Trọng Lực:
Sự bối rối của Newton: Tại sao trọng lực không thể truyền đi tức thì và sai lầm trong quan niệm vũ trụ cơ khí? Bản chất thực sự theo Einstein: Trọng lực không phải là lực hút, mà là sự uốn cong của Không thời gian. Bí mật quả táo rơi: Tại sao nguồn gốc của trọng lực không phải do KHÔNG GIAN cong, mà là do THỜI GIAN cong đẩy tương lai của quả táo về phía Trái Đất? Nạn đề Hấp dẫn Lượng tử: Thuyết Dây, Hấp dẫn Lượng tử Vòng và cuộc đi tìm hạt Graviton ở quy mô Planck.
Hãy thả lỏng cơ thể, đeo tai nghe, hạ độ sáng màn hình và cùng chúng tôi nâng cao tần số ý thức trước khi chìm vào giấc ngủ. Đừng quên để lại suy nghĩ của bạn dưới phần bình luận nhé! ✨ Theo dõi kênh Vô Tận Kỷ Nguyên để không bỏ lỡ những hành trình tiếp theo vào lòng vũ trụ. 🎧 Video thời lượng dài, thích hợp để nghe khi làm việc, thư giãn hoặc dùng làm âm thanh dễ ngủ.
Tại sao vật thể lại rơi xuống?
Bạn có thể nghĩ đây là câu nói vô bổ
bởi vì có trọng lực mà, đúng không?
Vậy trọng lực là gì?
Là lực hút giữa hai vật thể.
Thế lực hút đó sinh ra như thế nào?
Khi câu hỏi được hỏi đến đây,
những nhà vật lý vĩ đại nhất trên thế giới này đều sẽ giữ sự im lặng
bởi vì hoàn toàn không một ai biết được câu trả lời.
Isaac Newton phát minh ra định luật vạn vật hấp dẫn
Nhưng chính ông cũng thú nhận một cách thành thật rằng
Tôi không biết trọng lực là gì, tôi chỉ biết cách tính toán ra nó
Albert Einstein còn lợi hại hơn Newton
Ông nói trọng lực là kết quả của sự uốn cong không thời gian
Nhưng chính ông cũng phải thừa nhận rằng
Tôi không biết tại sao khối lượng lại
có thể làm uốn cong không thời gian
Bạn đã phát hiện ra vấn đề chưa?
Hơn 300 năm đã trôi qua, nhân loại chế tạo ra tên lửa, vệ tinh,
chạm vũ trụ, tất cả đều dựa vào công thức trọng lực để tính toán.
Nhưng cho đến tận ngày nay,
chúng ta vẫn không hề biết trọng lực rút cuộc là cái gì.
Điều này hệt như việc bạn dùng điện thoại mỗi ngày,
nhưng lại hoàn toàn không biết điện năng sinh ra từ đâu.
Đáng sợ hơn nữa là trọng lực hoàn toàn khác biệt
so với 3 lực cơ bản còn lại trong tự nhiên.
Lực điện từ, lực tương tác mạnh,
lực tương tác yếu đều có thể giải thích bằng cơ học lượng tử.
Nhưng chỉ có trọng lực là không thể
Các nhà vật lý đã thử suốt cả trăm năm qua
Nhưng vĩnh viễn không thể nhét trọng
lực vào cái khung của cơ học lượng tử
Điều này có nghĩa là vũ trụ rất có
thể đang cất giấu một bí mật khổng lồ
Và trọng lực chính là chiếc chìa khóa để mở ra bí mật đó
Chào mừng bạn đã quay trở lại với Vô Tận Kỷ Nguyên
Bây giờ chúng ta hãy cùng trò chuyện
về việc nhân loại đã từng bước
tiếp cận bí mật này như thế nào
Câu chuyện bắt đầu từ năm 1687
Năm đó, Newton xuất bản một cuốn sách mang tên
các nguyên lý toán học của triết học tự nhiên
Philosophia Naturalis Principia Mathematica
Cuốn sách này đã trực tiếp viết lại tiến trình văn minh của nhân loại
Trong sách, Newton đưa ra một ý tưởng
Bất kỳ hai vật thể nào có khối lượng trong vũ trụ đều sẽ hút lẫn nhau
Quả táo rơi xuống đất, mặt trăng quay quanh trái đất
Trái đất quay quanh mặt trời, tất cả đều do cùng một loại lực tác động
Ông gọi loại lực này là vạn vật hấp dẫn
Phát hiện này chấn động đến mức nào?
Trước Newton, con người cho rằng bầu trời và
mặt đất là hai thế giới hoàn toàn khác nhau
Những ngôi sao trên trời là thần thánh,
còn đất đá dưới chân chỉ là thứ bình thường
Nhưng Newton nói, không đúng
Lực làm quả táo rơi xuống
Và lực giữ cho mặt trăng không bay mất
Thực chất là cùng một thứ
Điều này trực tiếp kéo thần linh xuống khỏi tòa tháp
Vũ trụ không còn huyền bí nữa
Mà biến thành một cỗ máy có thể tính toán được
Công thức của Newton cực kỳ đơn giản
Lực hấp dẫn giữa hai vật thể bằng tích khối lượng của chúng
Chia cho bình phương khoảng cách
Rồi nhân với một hằng số, chỉ vài ký tự ngắn gọn như vậy
Lại có thể dự đoán được quỹ đạo của các hành tinh
Tính toán được thời gian nhật thực, nguyệt thực
Và đưa tên lửa bay vào không gian
Con người vào thời đó đã phát cuồng
Họ cảm thấy Newton đã giải mã được mật mã tuyệt cùng của vũ trụ
Chỉ cần biết được vị trí và vận tốc của tất cả các hạt
Là có thể suy tính ra quá khứ và tương lai của vũ trụ
Quan niệm này về sau được gọi là quan niệm vũ trụ cơ khí
Nhưng có một câu hỏi mà chính Newton cũng không thể trả lời
Trọng lực được truyền đi như thế nào?
Bạn thử nghĩ xem, mặt trời và trái đất cách nhau 150 triệu km,
ở giữa là chân không không có bất cứ thứ gì,
mặt trời làm sao biết được trái đất đang ở đâu,
trái đất làm sao cảm nhận được lực kéo của mặt trời,
đáng sợ hơn, theo công thức của Newton,
trọng lực được truyền đi ngay lập tức, nếu mặt trời đột nhiên biến mất,
trái đất sẽ lập tức bay mất mà không phải đợi 8 phút sau
Điều này đồng nghĩa với việc trọng lực chạy nhanh hơn cả ánh sáng
Newton biết điều này là không thể giải thích nổi
Ông đã viết một câu trong sách của mình như này
Tôi không đưa ra giả thuyết
Ý muốn nói là tôi chỉ cho các bạn biết
trọng lực được tính toán như thế nào
Chứ tôi không biết bản chất nó là thứ gì
Câu hỏi này đã bị treo lơ lửng suốt hơn 200 năm
Cho đến khi một người xuất hiện
Năm 1905, một nhân viên viên chức nhỏ 26 tuổi
Tại sở bằng sáng chế đã công bố một bài luận văn
Ông nói tốc độ ánh sáng là tốc độ giới hạn của vũ trụ
Không có bất kỳ thứ gì có thể nhanh hơn ánh sáng
Người này tên là Albert Einstein
Nếu Einstein đúng, vậy thì Newton đã sai
Trọng lực không thể truyền đi ngay lập tức,
vận tốc của nó tối đa cũng chỉ bằng tốc độ ánh sáng,
nhưng nếu trọng lực không truyền đi tức thì, vậy nó rốt cuộc là gì?
Nó chạy từ mặt trời đến trái đất bằng cách nào?
Einstein đã mất tới 10 năm ròng rã mới tìm ra câu trả lời.
Năm 1915, ông đề xuất thuyết tương đối tổng quát.
Cốt lõi của lý thuyết này chỉ gói gọn trong một câu
Trọng lực không phải là lực
Bạn không nghe nhầm đâu
Trọng lực mà chúng ta cảm nhận được căn
bản không phải là một lực hút nào cả
Mà là kết quả của sự uốn cong không thời gian
Trước hết chúng ta hãy hiểu về khái niệm không thời gian
Thế giới chúng ta đang sống không phải là 3 chiều mà là 4 chiều
3 chiều không gian cộng thêm 1 chiều thời gian
Thời gian và không gian không tách rời nhau
Chúng là một thể thống nhất gọi là không thời gian
Khi không có bất kỳ vật chất nào, không thời gian là phẳng,
các vật thể sẽ chuyển động theo đường thẳng
Nhưng khi bạn đặt vào đó một vật thể có khối lượng khổng lồ,
ví dụ như mặt trời, không thời gian sẽ bị đè uốn cong xuống
Giống như bạn đặt một quả bóng chì nặng lên một tấm
ga giường đang được căng phẳng, tấm ga sẽ bị lõm xuống
Lúc này, nếu bạn đặt một quả bóng nhỏ ở bên cạnh,
quả bóng nhỏ sẽ lăn theo bề mặt cong bị lõm đó về phía quả bóng chì
Hãy subscribe
Nhưng trên thực tế, quả bóng nhỏ chỉ đang đi
cho kênh Ghiền
đường thẳng trong một không gian bị uốn cong
Nó hoàn toàn không chịu tác động của bất kỳ lực nào
Trái đất quay quanh mặt trời không phải vì mặt trời đang kéo trái đất
Mì Gõ Để không
Mà là vì mặt trời đã đè uốn cong không thời gian xung quanh
bỏ lỡ những
Trái đất chỉ đang đi theo đường cong của không thời gian đó
video hấp dẫn
Bản thân nó tự thấy mình đang đi đường thẳng
Nhưng nhìn từ bên ngoài vào thì nó đang quay tròn
Đó chính là sự thiên tài của Einstein
Ông đã biến trọng lực từ một loại lực thành hình học
Thế nhưng ở đây lại có một lỗ hổng cực kỳ lớn
Rất nhiều người khi giải thích thuyết tương đối tổng quát
Đều dùng ví dụ tấm ga giường và quả bóng chì
Nhưng ví dụ này có một điểm yếu chết người
Tại sao quả bóng nhỏ lại lăn về phía quả bóng chì
Bởi vì trọng lực của trái đất
Khoan đã chẳng phải chúng ta đang giải thích về trọng lực sao
tại sao lại dùng trọng lực để giải thích trọng lực?
Đây chẳng phải là lập luận vòng quanh rồi sao?
Đúng vậy, nếu trọng lực chỉ là sự uốn cong của không gian,
vậy tại sao quả táo đang đứng yên trên cành cây lại rơi xuống đất?
Không gian cong rồi, quả táo hoàn toàn có thể đứng yên tại chỗ mà.
Theo định luật I Newton, khi không có lực tác động,
vật thể hoặc đứng yên hoặc chuyển động thẳng đều,
không gian cong không thể tự động đẩy quả táo xuống được.
Vì vậy, sự hiểu biết của rất nhiều người về thuyết tương đối tổng quát
có lẽ đã sai hoàn toàn
Nguồn gốc thực sự của trọng lực không phải là sự uốn
cong của không gian mà là sự uốn cong của thời gian
cho kênh Ghiền
Trước tiên chúng ta hãy hiểu một sự thật
Dù bạn đang đứng yên tại chỗ không nhúc nhích, bạn vẫn đang chuyển động
Mì Gõ Để không
Bạn đang chuyển động trong thời gian
mỗi một giây
Mỗi một giây trôi qua,
bạn đều đang đi từ hiện tại hướng về phía tương lai
video hấp dẫn
Trong biểu đồ không thời gian,
trục ngang là thời gian, trục dọc là không gian
Một vật thể đứng yên không di chuyển trong không gian
Nhưng trong thời gian nó liên tục đi về phía trước
Quỹ đạo của nó là một đường thẳng đứng hướng lên
Bây giờ điểm mấu chốt đã xuất hiện
Khối lượng của trái đất sẽ làm vặn quẹo không thời gian xung quanh
Không chỉ không gian bị đè cong
Mà thời gian cũng bị đè cong
Hơn nữa, mức độ uốn cong của thời gian lớn
hơn mức độ uốn cong của không gian rất nhiều
Nơi nào càng gần trái đất, thời gian trôi qua càng chậm
Đây không phải là khoa học viễn tưởng, đây là sự thật
Đồng hồ nguyên tử trên các vệ tinh GPS mỗi ngày đều phải hiệu chỉnh
Bởi vì vệ tinh GPS cách trái đất khoảng 20.000 km
Thời gian ở đó mỗi ngày nhanh hơn mặt đất 45 micro giây
Đồng thời, việc vệ tinh chuyển động tốc độ
cao lại làm thời gian chậm đi 7 micro giây
Cuối cùng mỗi ngày phải hiệu chỉnh 38 micro giây
Đây chính là bằng chứng trực tiếp cho sự uốn
cong thời gian của thuyết tương đối tổng quát
Bây giờ hãy tưởng tượng một quả táo đang lặng lẽ treo trên cành cây
Quả táo được cấu tạo từ vô số nguyên tử
Mỗi nguyên tử có thể coi như một chiếc đồng hồ nhỏ
Nửa trên của quả táo cách xa trái đất hơn một chút
Nửa dưới gần trái đất hơn một chút
Cho nên thời gian của các nguyên tử ở nửa trên chạy nhanh hơn một chút
Thời gian ở nửa dưới chạy chậm hơn một chút
Quả táo đứng yên trong không gian
Nhưng đang đi về phía trước trong thời gian
Nếu thời gian trôi qua đồng đều,
quả táo sẽ luôn giữ trạng thái đứng yên
Nhưng thời gian lại không đồng đều
Nửa trên quả táo đi nhanh hơn trong thời gian,
nửa dưới lại đi chậm hơn
Hệt như hai chiếc thuyền trên dòng sông
Một chiếc ở chỗ nước chảy nhanh, một chiếc ở chỗ nước chảy chậm
Nếu dùng dây buộc chúng lại với nhau, điều gì sẽ xảy ra?
Cả chiếc thuyền sẽ bẻ lái rẽ về phía nước chảy chậm
Quả táo cũng tương tự như vậy, hướng tương lai của nó đã bị vặn quẹo
Hướng ban đầu vốn chỉ về chiều thời gian, giờ đây bị uốn
cong hướng về phía chiều không gian, hướng về phía trái đất
Phần vận tốc bị giảm chậm lại trong thời
gian đã biến thành gia tốc trong không gian
Và thế là quả táo rơi xuống
Vì vậy, quả táo rơi xuống đất không phải vì trái đất đang kéo nó
Mà là vì tương lai của nó đang hướng về trái đất
Nó chỉ đang đuổi theo chính tương lai của mình mà thôi
Đây mới là nguồn gốc thực sự của trọng lực
Sự uốn cong của thời gian
Nghe đến đây có thể bạn sẽ hỏi
Đã Einstein giải thích được trọng lực rồi
Tại sao ở đầu video lại bảo các nhà
vật lý vẫn không biết trọng lực là gì?
Bởi vì lý thuyết của Einstein chỉ giải thích
được biểu hiện của trọng lực ở thế giới vi mô
Chứ ông không giải thích được trọng lực
hoạt động như thế nào ở thế giới vi mô
Bạn nhìn ba lực cơ bản còn lại xem
Tất cả đều có các hạt truyền tải tương ứng
Lực điện từ nhờ photon truyền đi, lực tương tác mạnh nhờ
gluon truyền đi, lực tương tác yếu nhờ boson W và Z truyền đi
Những hạt này giống như những anh shipper giao hàng chịu
trách nhiệm truyền tải thông tin của lực giữa các hạt
Vậy còn trọng lực thì sao?
Theo đúng logic đó, trọng lực cũng phải
có một hạt truyền tải gọi là graviton
Nhưng chưa một ai từng quan sát hay dò tìm thấy hạt graviton cả
Không chỉ có vậy
Khi các nhà vật lý tìm cách dùng cơ học lượng tử để miêu tả trọng lực
Kết quả tính toán lại xuất hiện các giá trị vô hạn
Toàn bộ lý thuyết lập tức sụp đổ hoàn toàn
Đây chính là bài toán hấp dẫn lượng tử Quantum Gravity
Ẩn số lớn nhất chưa có lời giải của vật lý học hiện đại
Để giải quyết bài toán này,
các nhà vật lý đã đưa ra rất nhiều lý thuyết điên rồ
Lý thuyết thứ nhất gọi là thuyết dây string theory
Lý thuyết này cho rằng đơn vị cơ bản của vũ trụ không phải là hạt
Mà là những sợi dây siêu nhỏ đang rung động
Các chế độ rung động khác nhau tương ứng với các hạt khác nhau
Và hạt graviton chính là một chế độ rung động của sợi dây
Nhưng thuyết dây đòi hỏi vũ trụ phải có 10,
thậm chí là 11 chiều không gian
Trong khi chúng ta chỉ cảm nhận được 4 chiều
Những chiều thừa ra đã đi đâu?
Thuyết dây nói chúng cuộn tròn lại ở quy mô siêu nhỏ,
nhỏ đến mức chúng ta không thể dò tới được
Lời giải thích này khiến nhiều nhà vật lý cảm thấy quá miễn cưỡng
Lý thuyết thứ 2 gọi là hấp dẫn lượng tử vòng loop quantum gravity
Lý thuyết này cho rằng không thời gian không phải là một dải liên tục
Mà được cấu tạo từ vô số hạt siêu nhỏ
Giống như bãi cát nhìn từ xa thì mịn màng,
nhưng lại gần thực chất là từng hạt cát lẻ loi
Không thời gian cũng vậy, ở quy mô cực nhỏ,
không thời gian mang tính rời rạc và có cấu trúc
Quy mô này gọi là thang Planck, khoảng 10 mũ âm 35cm,
nhỏ hơn hạt nhân nguyên tử tới 100 triệu tỷ lần
Ở quy mô này, khái niệm thời gian và không gian mà
chúng ta quen thuộc rất có thể căn bản không hề tồn tại
Năm 2023, kính thiên văn FAST đã phát hiện ra bằng chứng
then chốt về sự tồn tại của sóng hấp dẫn tần số vô cùng thấp,
Nanohertz Gravitational Waves.
Bước sóng của loại sóng hấp dẫn này dài tới hàng năm ánh sáng,
được tạo ra từ sự sáp nhập của các lỗ đen siêu khối lượng.
Phát hiện này đã được bình chọn là một trong
10 đột phá khoa học lớn nhất năm 2023.
Trong những năm tới, các dự án không gian như Thái Cực và Thiên Tần
cùng với dự án LISA của châu Âu sẽ phóng các
đài quan sát sóng hấp dẫn vào không gian
Những đài quan sát này sẽ tạo thành các hình tam giác khổng lồ
có độ dài cạnh lên tới hàng triệu km ngoài vũ trụ
dùng để bắt lấy những tín hiệu sóng hấp dẫn cực kỳ yếu ớt
Có thể một ngày nào đó, chúng ta thực sự sẽ dò tìm thấy hạt graviton
và chúng ta cũng sẽ hiểu được cấu trúc
sâu thẳm nhất của không thời gian
Có thể sẽ trả lời được câu hỏi từ hơn 300 năm trước của Newton
Trọng lực rốt cuộc là cái gì?
Nhưng trước khi ngày đó đến,
trọng lực vẫn là sự tồn tại huyền bí nhất của vũ trụ
Nó làm quả táo rơi xuống, làm các hành tinh vận hành,
làm các thiên hà hình thành
Nó nhào nặn nên tất cả mọi thứ trong vũ trụ
Và chúng ta đang đứng ngay trên ngưỡng cửa giải mã bí mật tột cùng này
Lần tới khi bạn nhìn thấy một quả táo rơi xuống,
thử ngẫm nghĩ xem, đó không phải là trọng lực đang kéo nó,
mà là thời gian đang dắt tay đưa nó đi về phía trái đất.
Bí mật của vũ trụ thường giấu mình ngay trong những
hiện tượng mà chúng ta coi là hiển nhiên nhất.
Chúng ta dành hàng thế kỷ để tìm kiếm một lực hút vô hình kéo
mình xuống mặt đất, nhưng lại quên mất rằng, thứ thực sự ràng
buộc chúng ta với trái đất này chính là dòng chảy của thời gian.
Mỗi giây trôi qua, thời gian không
chỉ đẩy chúng ta đi về phía tương lai
Mà còn dịu dàng níu giữ đôi chân ta trên bề mặt hành tinh này
Mỗi nhịp đập của tim bạn, mỗi bước chân bạn đi trên mặt đất
Thực chất là bạn đang rơi tự
do vào đường cong thời gian do trái đất tạo ra
Trọng lực không phải là sự giam cầm hay gông xiềng
Nó là cách mà không thời gian thì thầm rằng bạn thuộc về nơi đây
Và khi đêm xuống, bạn nằm trên chiếc giường quen thuộc
Cảm nhận trọng lượng của cơ thể chìm nhẹ xuống nệm
Hãy thả lỏng
Vì đó không phải là lực hút kéo bạn xuống
Mà là tương lai của bạn đang ôm trọn lấy bạn trong sự bình yên
Cảm ơn bạn đã cùng vô tận kỷ nguyên lắng
nghe tiếng vọng của vũ trụ trong đêm nay
Hãy để lại suy nghĩ của bạn vào phần bình luận nhé
Hãy buông bỏ những xô bồ của thế giới vĩ mô
Nhắm mắt lại và thả nhịp thở trôi theo sự uốn cong êm đềm của thời gian
Và đừng quên cho mình một nút like,
nhấn đăng ký kênh và ấn chuông thông báo
Để không bỏ lỡ những thước phim hấp dẫn tiếp theo nhé
Chúc bạn có một giấc ngủ thật sâu và
một tương lai luôn đông đầy an lành
Hẹn gặp lại các bạn trong những kỷ nguyên tiếp theo