100.000 đô la Mỹ thu nhập bình quân đầu người mỗi năm. Thụy Sĩ từ lâu được xem là biểu tượng của sự giàu có, ổn định và thịnh vượng. nơi người ta tin rằng mọi công dân sinh ra đều được bọc trong nhung lụa, hưởng nền y tế, giáo dục đỉnh cao và không bao giờ phải lo nghĩ về cơm áo gạo tiền.
Thế nhưng, cuối tháng 10 năm 2026, Ngay tại trung tâm tài chính giàu có bậc nhất hành tinh, hàng trăm người biểu tình bạo loạn. Rào chắn bốc cháy, kính vỡ và những cuộc đụng độ với cảnh sát đã phá vỡ hình ảnh yên bình quen thuộc của quốc gia này.
Chưa dừng lại ở đó, giới trẻ tiếp tục kêu gọi đình công trên toàn quốc vào ngày 20/11, phản đối chính sách thắt chặt ngân sách và gia tăng chi tiêu quân sự với khẩu hiệu: “Chúng tôi đã chán ngán đến tận cổ rồi”.
Chuyện gì đang xảy ra tại pháo đài yên bình cuối cùng của lục địa già? Hãy cùng tìm hiểu trong chương trình hôm nay của KTN
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
100.000 USD thu nhập bình quân đầu người mỗi năm
Thụy Sĩ từ lâu được xem là biểu tượng của sự giàu có,
ổn định và thịnh vượng
Nơi mà người ta tin rằng mọi công dân
sinh ra đều được bọc trong nhung lụa
Hưởng nền y tế, giáo dục đỉnh cao và không bao giờ phải
lo nghĩ về cơm áo gạo tiền
Thế nhưng cuối tháng 10 năm 2026,
ngay tại trung tâm tài chính giàu có bậc nhất hành tinh
Hàng trăm người biểu tình bạo loạn, rào chắn bốc cháy, kính vỡ
Hãy
subscribe
cho kênh
Ghiền Mì Gõ
Để không bỏ
lỡ những
video hấp dẫn
Để hiểu được nghịch lý này, trước hết hãy nhìn vào điều tưởng chừng
là lợi thế lớn nhất của người Thụy Sĩ, đó là mức thu nhập cao.
Nhưng liệu họ thực sự còn lại bao nhiêu sau khi trang trải những
chi phí thiết yếu? Bi kịch người nghèo ngồi trên đống vàng
Người ngoài nhìn vào mức lương trung bình khoảng 6.500 đến 7.000
francs Thụy Sĩ mỗi tháng, tương đương với gần 180 đến 200 triệu đồng,
cho rằng người trẻ ở đây gần như không phải lo nghĩ về tiền bạc.
Nhưng mức sống thực tế không được đo bằng số tiền nhận vào đầu tháng,
mà bằng phần còn lại sau khi trừ hết những chi phí bắt buộc để tồn tại.
Với một sinh viên mới tốt nghiệp đại học,
một thực tập sinh hay một lao động trẻ thuộc thế hệ Gen
Z mới bước chân vào thị trường lao động tại Thụy Sĩ,
Mức lương khởi điểm thực tế sau thuế của họ chỉ dao
động quanh ngưỡng 3.500 đến 4.500 francs một tháng.
Và sau khi đồng lương đó vừa chảy vào tài khoản,
nó lập tức gặp vật cản đầu tiên mang tên khủng hoảng nhà ở.
Ít ai biết một sự thật rằng,
Thụy Sĩ là quốc gia giàu nhất châu Âu nhưng lại là quốc gia
có tỷ lệ người dân sở hữu nhà ở thấp nhất toàn bộ khu vực.
Chỉ có khoảng 36% đến 42% dân số Thụy Sĩ có nhà riêng, còn lại
khoảng 60% người dân đất nước này phải đi ở thuê suốt cả cuộc đời.
Tại các thành phố lớn như Zurich, Geneva hay Basel,
tỷ lệ người dân phải đi thuê nhà lên tới 85%.
Tại sao sở hữu một căn nhà tại Thụy Sĩ lại trở thành
mục tiêu khó đạt được đối với nhiều người trẻ,
ngay cả khi họ đang sống tại một trong những
quốc gia có mức thu nhập cao nhất thế giới?
Câu trả lời không chỉ nằm ở giá đất đắt
đỏ hay hoạt động đầu tư bất động sản,
mà còn liên quan đến một vấn đề mang tính cấu trúc,
tốc độ xây dựng nhà ở không theo kịp nhu cầu thực tế.
Trong báo cáo Kinh tế Thụy Sĩ công bố vào tháng 9 năm 2020,
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế tức OECD đã chỉ ra rằng,
Tình trạng thiếu hụt nguồn cung là một trong những nguyên nhân chủ yếu
khiến khả năng tiếp cận nhà ở tại quốc gia này càng ngày càng khó khăn.
Theo số liệu được OECD dẫn lại, năm 2025,
Thụy Sĩ dự kiến chỉ hoàn thành khoảng 42.000 căn hộ
mới trong khi nhu cầu ước tính lên tới 50.000 căn.
Như vậy, riêng trong một năm,
số nhà xây mới có thể thấp hơn nhu cầu khoảng 8.000 căn.
Điều đáng chú ý là vấn đề không nằm hẳn
ở việc Thụy Sĩ đã hết đất để xây nhà.
Mặc dù phần lớn lãnh thổ là núi, hồ và các khu vực được bảo vệ,
OECD cho biết những khu đất đã được quy hoạch xây dựng nhưng chưa sử
dụng, cùng với khả năng tăng mật độ trong các khu dân cư hiện hữu,
vẫn có tiềm năng đáp ứng chỗ ở cho khoảng 1,6 triệu người.
Vậy tại sao nguồn cung không thể tăng nhanh hơn?
Một phần nguyên nhân nằm ở các quy định quy hoạch phức tạp,
chi phí xây dựng cao và quá trình cấp phép kéo dài.
Theo những số liệu được OECD trích dẫn, tại Geneva,
thời gian xin giấy phép xây dựng có thể lên tới gần 500 ngày.
Tại Zurich, con số này vào khoảng 214 ngày.
Điều đó có nghĩa là, ngay cả khi một
dự án đã có nhà đầu tư và nguồn vốn,
thì quá trình hoàn thiện thủ tục vẫn có thể kéo dài nhiều tháng,
thậm chí hơn một năm trước khi công trình được triển khai.
Trong khi đó, dân số tăng, số hộ gia đình độc thân ngày càng
nhiều và nhu cầu sống tại các trung tâm kinh tế lớn tiếp tục.
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Mì Gõ Để không
bỏ lỡ những
Đó là những vấn đề về nguồn cung, nhưng đối với một người trẻ
video hấp dẫn
thụy sĩ đang muốn mua căn nhà đầu tiên thì rào cản lớn nhất mà họ
trực tiếp đối mặt lại là giá bất động sản và điều kiện vai vốn.
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Mì Gõ Để không
bỏ lỡ những
video hấp dẫn
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Mì Gõ Để không
bỏ lỡ những
Cảnh tượng phổ biến tại Zurich hiện nay là mỗi khi có một căn hộ nhỏ
video hấp dẫn
xíu, một phòng ngủ được đăng tin cho thuê với mức giá cắt cổ từ 2.000
đến 2.500 franc một tháng, khoảng 60 đến 70 triệu đồng một tháng,
sẽ có một hàng dài từ 100 đến 200 người trẻ đứng xếp hàng dọc cầu
thang, cầm theo hồ sơ lý lịch tư pháp, bảng lương, thư giới thiệu và
thậm chí cả bản lý lịch trích ngang của thú cưng để cạnh tranh chỗ ở.
Sự ép đó được phản ánh rõ trong các khảo sát về Gen Z Thụy Sĩ năm 2026.
Có tới 78% thanh niên thuộc thế hệ Gen Z tại Thụy Sĩ khẳng định
việc không thể tìm được một chỗ ở vừa túi tiền đang bóc nghẹt
và quyết định trực tiếp đến con đường sự nghiệp của họ.
Hàng ngàn sinh viên giỏi mới ra trường nhận được lời mời
làm việc tại các công ty tốt ở Zurich, Geneva hay Basel
Nhưng cuối cùng đành phải ngậm ngùi từ bỏ công việc mơ ước chỉ vì lương
khởi điểm không đủ trả tiền thuê một căn phòng trọ tại thành phố đó
Khoảng 54% người trẻ Gen Z Thụy Sĩ đã
chính thức đầu hàng và thừa nhận rằng
họ không bao giờ có đủ khả năng tài chính để mua
được một căn nhà của riêng mình trong suốt cuộc đời
Và có tới 46% thanh niên Gen Z Thủy Sĩ cho biết áp lực tài chính và
giá nhà ở đã buộc họ phải trì hoãn hoặc hủy bỏ các quyết định trọng
đại nhất của cuộc đời trưởng thành, bao gồm việc không dám kết hôn,
không dám sinh con và từ bỏ việc học lên cao hơn.
Cha mẹ và ông bà của họ ở thế hệ trước chỉ cần đi làm chăm chỉ
là mua được nhà, nuôi được 3 đứa con và đi nghỉ mát mỗi năm.
Còn với một thanh niên thủy sĩ năm 2026 có bằng đại học danh giá,
làm việc 42 tiếng một tuần giữa trung tâm tài chính giàu nhất thế giới,
nhưng đến năm 30 tuổi vẫn phải ở ghép trong một căn
phòng thuê chật hẹp, không dám cưới vợ, không dám đẻ
con và biết chắc rằng cả đời mình chỉ đi làm công nộp tiền thuê nhà.
đó chính là ngòi nổ đầu tiên của khẩu hiệu
Chúng tôi đã chán ngán trên đường phố Zurich
Thiên đường phúc lợi có thật hay không?
Nếu như nhà ở là thứ chi phí lớn nhất
lấy mất một nửa tháng lương của người trẻ
thì điều thứ hai đẩy họ ra đường biểu tình
lại nằm ở một sự thật
mà nhiều người nước ngoài khi ca ngợi Thụy Sĩ
đều hiểu lầm hoàn toàn
đó là chế độ y tế và phúc lợi xã hội của Thụy Sĩ
Khi nghe nói Thủy Sĩ là quốc gia phát triển hàng đầu châu Âu,
hầu hết mọi người đều mặc nhiên tưởng rằng
ở Thủy Sĩ chắc hẳn phải có hệ thống y tế công cộng miễn phí toàn dân
do nhà nước bao cấp, giống như ở Anh, Pháp hay Bắc Âu.
Sự thật hoàn toàn ngược lại 180 độ.
Tại Thủy Sĩ, hoàn toàn không có bảo hiểm y tế nhà nước miễn phí.
Theo đạo luật bảo hiểm y tế liên bang,
từ đứa trẻ sơ sinh vừa lọt lòng mẹ cho
đến sinh viên nghèo hay một người già,
Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Mì Gõ Để không
bỏ lỡ những
video hấp dẫn
Theo quy định liên bang, thủy sĩ có cơ chế trợ cấp
phí bảo hiểm cho người có điều kiện kinh tế hạn chế
do chính phủ liên bang và các bang cùng tài trợ.
Dù vậy, mức hỗ trợ thực tế phụ thuộc vào thu nhập,
hoàn cảnh gia đình và chính sách của từng bang.
Không phải người lao động trẻ nào cũng đủ điều kiện nhận trợ cấp.
Và ngay cả khi được hỗ trợ tiền bảo hiểm hàng tháng,
người dân vẫn có thể phải tự chi trả
một phần đáng kể chi phí khám trị bệnh.
Chính vì vậy, phí bảo hiểm y tế vẫn là một trong những khoản chi tiêu
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Mì Gõ Để không
bỏ lỡ những
video hấp dẫn
Chuyện gì đã xảy ra với chi phí
y tế này trong giai đoạn từ năm 2024 đến năm 2026?
Chi phí bảo hiểm y tế tăng phi mã đã vượt
qua cả thất nghiệp và biến đổi khí hậu
để trở thành nỗi ám ảnh lớn số 1 của người dân Thụy Sĩ.
Suốt 3 năm liên tiếp, các tập đoàn bảo hiểm tư nhân
tại Thụy Sĩ đã đồng loạt tăng giá phí bảo hiểm
thêm từ 6% đến gần 9% mỗi năm.
Hiện nay, trung bình mỗi một người dân
trưởng thành tại Thụy Sĩ phải nộp từ 400
đến hơn 500 franc mỗi tháng,
tức là khoảng 12 triệu đến 15 triệu đồng mỗi tháng
chỉ cho tấm thẻ bảo hiểm y tế cơ bản.
Chưa hết, đóng 15 triệu đồng mỗi tháng sau khi
một người bị ốm đi vào bệnh viện khám bệnh
liệu có được miễn phí hay không?
Thì không hề.
Để giảm tiền đóng hàng tháng, hầu hết những người trẻ thu nhập thấp
đều phải chọn mức khấu trừ tự nguyện ở mức tối
đa là 2.500 franc một năm, khoảng 72 triệu đồng.
Điều đó có nghĩa là hàng tháng họ vẫn phải nộp
đều đặn hơn 10 triệu đồng cho công ty bảo hiểm.
Nhưng nếu trong năm đó bị ốm đau phải đi viện
mà tổng hóa đơn viện phí dưới 72 triệu đồng,
Họ vẫn phải tự móc tiền túi của mình ra, trả 100%.
Công ty bảo hiểm không trả cho họ một xu nào.
Và đặc biệt, gói bảo hiểm đắt đỏ đó hoàn toàn không bao gồm
khám chữa răng, dẫn đến cảnh tượng bi hài là có rất nhiều người
trẻ và người thu nhập thấp ở Thụy Sĩ, mỗi khi bị đau răng,
không dám bước vào phòng nha khoa trong nước mà phải bắt tàu
hỏa chạy sang Đức, Pháp hoặc Hungary để nhổ răng cho rẻ.
Với một thanh niên Gen Z mới đi làm hoặc vừa học vừa làm tại
Zurich năm 2026, thu nhập ròng cầm về tay khoảng 3.800 franc.
Trừ ngay 1.800 đến 2.000 franc tiền thuê một căn phòng nhỏ,
trừ tiếp 450 franc tiền bảo hiểm y tế bắt buộc,
trừ tiếp 300 franc tiền vé tàu, xe, giao thông công cộng và điện thoại,
internet, phí truyền hình bắt buộc.
Số tiền còn lại để ăn uống và sinh hoạt cho cả tháng chỉ còn khoảng
1.000 franc trên một đất nước có giá thực phẩm đắt nhất thế giới.
Trong khi những người trẻ bản xứ phải đếm từng đồng tiền
su lẻ trong siêu thị giảm giá để sống qua ngày,
thì ngay trước mặt họ, trên đường phố Zurich và
Geneva là hàng ngàn triệu phú, tỷ phú nước ngoài
được các bang của Thụy Sĩ trải thàm đỏ mời chào
thông qua thuế khoán chọn gói ưu đái cho người giàu.
Sự phân hóa giàu nghèo thế hệ và cảm giác hệ thống kinh tế chỉ phục
vụ cho giới tài phiệt ngân hàng, tập đoàn dược phẩm và bảo hiểm đã
biến sự tự hào của người trẻ Thụy Sĩ thành nỗi út ức nghẹn ngào.
Tổng đình công ngày 20 tháng 11 năm 2026
Khi một thế hệ trẻ đang bị dồn vào chân tường
bởi tiền thuê nhà và phí bảo hiểm y tế,
mỗi lần họ kiến nghị chính phủ liên bang tài bờ thì hãy
trích ngân sách nhà nước để xây thêm nhà ở xã hội giá rẻ,
trở cấp phí bảo hiểm y tế cho người thu nhập
thấp và đầu tư thêm cho trường đại học.
Câu trả lời quen thuộc mà họ nhận được từ các chính trị
gia bảo thủ luôn là ngân sách liên bang đang bị thâm hụt.
Nhà nước không có tiền, chúng ta phải thực hành tiết kiệm.
Thế nhưng, lời giải thích nhà nước không có tiền ấy,
đã biến thành một ngòi nổ khi chính phủ và quốc hội nước này
công bố quyết sách ngân sách giai đoạn từ năm 2025 đến năm 2028.
Theo dữ liệu chính thức được Tổ chức Thanh niên Xã hội Chủ nghĩa
Thủy Sĩ và Ban Tổ chức Phong trào Đình Công Thanh niên công bố,
trong khi các vấn đề nhà ở,
bảo hiểm y tế và chi phí giáo dục vẫn tạo áp lực lên nhiều gia đình,
Quốc hội Thủy Sĩ đã thông qua một quyết định đáng chú ý,
nâng mức trần chi tiêu cho quân đội trong giai
đoạn 2025 đến năm 2028 lên tới 29,8 tỷ franc,
tương đương với khoảng 35 tỷ USD.
Đáng nói!
Còn số này không chỉ là tổng ngân sách quốc phòng trong 4 năm
mà còn cao hơn tới 4 tỷ franc so với mức đề xuất ban đầu.
Lấy đâu ra hàng tỷ franc để tăng thêm cho quân
đội mua tiêm kích F-35, xe tăng và tên lửa?
Câu trả lời từ đề xuất tài khóa của chính quyền liên
bang đã khiến cho sinh viên người lao động trẻ sững sờ.
Chính phủ đề xuất thực hiện một gói tiết kiệm ngân sách liên bang
chỉ giá hàng tỷ franc mỗi năm kết hợp với phương án thu thêm thuế
giá trị gia tăng hoặc thuế bổ sung, mà gói tiết kiệm ngân sách
kia sẽ cắt giảm tiền ở những mục nào để dồn sang cho quốc phòng.
1. Cắt giảm hàng trăm triệu franc ngân sách tài
trợ cho giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học
Điều này đồng nghĩa với việc các trường đại học công lập
của Thụy Sĩ rất có thể sẽ buộc phải tăng học phí gấp đôi,
gấp ba đối với sinh viên trong những năm tới
2. Cắt giảm ngân sách dành cho phúc lợi xã hội,
hỗ trợ người tị nạn, văn hóa và y tế cộng đồng
3. Cắt giảm sâu các khoản ngân sách cam kết dành cho Quỹ
chống biến đổi khí hậu và chuyển dịch năng lượng xanh,
vấn đề mà thế hệ trẻ coi là sự sống còn của tương lai.
Nghiêm trọng hơn nữa, có một đặc thù của Thụy Sĩ
mà rất ít quốc gia phương Tây nào còn duy trì
Thụy Sĩ vẫn áp dụng chế độ nghĩa vụ quân sự bắt
buộc đối với toàn bộ nam thanh niên công dân
Trong bối cảnh cuộc xung đột tại Đông Âu kéo dài
và cả lục địa châu Âu đang bị cuốn vào tâm lý
chuẩn bị cho cuộc chiến tranh quy mô lớn, việc giới chức tại
Bern liên tục nới lỏng nguyên tắc trung lập truyền thống
xích lại gần hơn với các cuộc tập trận
của NATO và đổ 30 tỷ franc vào quân sự
đã gieo vào lòng thế hệ Gen Z Thụy Sĩ một nỗi sợ hãi hiện sinh.
Nhà nước không cho người trẻ một mái nhà để ở,
không cho người trẻ một tương lai tài chính để lập gia đình,
cắt luôn tiền học đại học của người trẻ,
nhưng lại bắt người trẻ phải đóng thêm thuế
mua súng đạn và sẵn sàng khoác áo đi lính.
Theo các chuyên gia, đó là một phần lý
do vì sao giới trẻ nước này quyết định cùng nhau biểu
tình vào ngày 20 tháng 11 với thông điệp đanh thép rằng
chúng tôi không trả tiền cho vũ khí và chiến tranh,
hãy đầu tư 29,8 tỷ franc đó vào nhà ở,
y tế, giáo dục và tương lai của thế hệ trẻ.
Suốt từ sau
chiến tranh thế giới thứ hai đến
đầu thế kỷ hai mươi mốt sự ổn
định
và sức hấp dẫn
Lời hứa đó đang càng ngày càng bị thử thách khi
nhiều người trẻ châu Âu có bằng cấp cao hơn
nhưng lại khó mua nhà,
lập gia đình và tích lũy tài sản hơn cha mẹ mình.
Quả thực, sự thịnh vượng của một quốc gia không nằm ở GDP hay số tỷ phú
mà ở việc một người trẻ bình thường có còn nhìn thấy cơ
hội xây dựng một mái nhà và một tương lai hay không?
Quý vị có suy nghĩ như thế nào về chủ đề hôm nay?
Hãy cùng chia sẻ với chúng tôi ở phần bình luận nhé!
Còn bây giờ thì xin được kính chào và hẹn gặp lại!