LỘ DIỆN VŨ KHÍ TỬ THẦN MỚI, NHẬT KHIẾN TRUNG QUỐC TOÁT MỒ HÔI HỘT

Chào mừng quý vị trở lại với Tri Thức Mới, tôi là Lê Minh. Thưa quý vị, trong mấy ngày gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc đang xôn xao về cái việc là Nhật Bản lắp đặt trên tàu thử nghiệm ZZS Asuka một cái hệ thống laser năng lượng cao có khả năng bắn hạ máy bay không người lái, tất cả là để chuẩn bị thử nghiệm trên biển. Newsweek đã dẫn lời một cơ quan quốc phòng Nhật Bản sang nhận điều này. Và chuyện này nó không còn là đồn đoán nữa. Hiện nay thì ta biết là nhiều nước đã và đang phát triển vũ khí laser, nhưng nổi bật nhất thì có mấy nước như là Mỹ, Israel, Trung Quốc, Nga, Nhật, Đức, Anh, Pháp, Hàn Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ. Toàn là những cường quốc quân sự hết. Hoa Kỳ và Israel thuộc nhóm đi đầu về triển khai thực tế. Trung Quốc và Nga thì tuyên bố có nhiều hệ thống nhưng mức độ kiểm chứng khó hơn. Nhật, Đức, Anh, Pháp, Hàn, Ấn, Thổ thì có các chương trình thử nghiệm nguyên mẫu laser chủ yếu để bắn hạ UAV, rocket, đạn cối, mục tiêu tầm gần. Trong những năm gần đây thì Trung Quốc không chỉ nói mạnh về tàu sân bay, tên lửa sát thủ tàu sân bay, mà còn rất hay phô trương một số cái bài tủ về UAV bày đạn, máy bay không người lái cảm tử, đạn tuần kích, v.v. Đây là cái mảng mà Trung Quốc họ piá rất là mạnh. Họ có những loại đạn tuần kích và UAV cảm tử như là CH-901, có thể phóng từ bệ phóng nhiều ống trên xe tải. Ý tưởng là phóng cả loạt, bay lượn tìm mục tiêu rồi lao bỏ nổ. Có loại ASN-301, cũng là đạn tuần kích chuyên để tấn công radar, tức là phóng đi để nó tự tìm và đâm vào radar của đối phương, làm mù hệ thống phòng không. Họ còn nói đến các cái hệ thống drone bày đạn khác với rất rất là nhiều chiếc nhỏ, rẻ và bay cùng nhau, có thể tấn công từ nhiều hướng cùng lúc. Có cả ý tưởng giống như là tàu sân bay drone trên không, nghĩa là một cái máy bay lớn mang theo hàng chục, thậm chí là hàng trăm drone nhỏ đến gần khu vực chiến đấu rồi phóng ra cả bày cùng lúc. Điểm chung của những thứ này là giá cả nó tương đối rẻ so với những cái loại tên lửa lớn, có thể phóng với số lượng rất nhiều, dùng để diêm hệ thống phòng không đối phương bằng số lượng, bắt đối phương hoặc là bị trúng đòn, hoặc là phải bắn ra cả đống tên lửa phòng không đắt tiền để mà đối phó. Cách nào thì cũng thiệt hại hết. Bắc Kinh tự tin là họ có thể dùng rất nhiều vũ khí nhỏ, rẻ tiền, cảm tử, bay lượn để mà đánh phù đầu, đánh bay đạn, làm tê liệt radar phòng không của đối phương và các cái mục tiêu quân sự khác. Tuy nhiên bây giờ mọi chuyện nó lại đang khó khăn hơn rất nhiều so với những gì họ nói. Nhật Bản đã phát triển và thử nghiệm hệ thống vũ khí laser năng lượng cao như chúng ta đã biết, và bước đầu đã gắn trên xe quân sự để bắn rơi UAV, drone cảm tử và đạn cối. Cái câu chuyện mà chúng ta nói ở phần đầu thì Nhật Bản họ đã lắp một cái hệ thống laser công suất khoảng 100 kilowatt lên cái tàu GS Asuka của lực lượng phòng vệ biển để mà chuẩn bị thử nghiệm. Cái đặc điểm quan trọng của vũ khí laser là nó bắn bằng ánh sáng, trùm tia, chứ không phải là bằng đạn vật lý. Và như vậy thì mỗi cái phát bắn nó hầu như là chỉ tốn tiền điện thôi, chứ không phải là mỗi lần phải khai hoài những cái quả tên lửa vài trăm nghìn hoặc là cả triệu đô la, rất là đắt đỏ. Nếu nguồn điện đủ thì về lý thuyết là nó có thể bắn liên tục và không có khái niệm hết đạn theo kiểu truyền thống. Vậy nên là Nhật họ có lẽ là không định dùng laser để mà bắn mấy quả đông phong 21D, mà họ đặt một cái mục tiêu thực tế hơn đó là bắn hạ các drone, đạn pháo, đạn cối, rocket tầm gần hay là tên lửa hành trình bay thấp để mà bảo vệ tàu chiến, căn cứ, radar khỏi các cái cuộc tấn công tầm thấp, giá rẻ và bầy đạn. Nghĩa là chúng ta thấy là Nhật Bản họ đang đánh thẳng vào cái chiêu mà bầy đạn giá rẻ của Trung Quốc. Chiêu mà Trung Quốc rất hay khoe khoang đó là chấp cả hệ thống phòng không. Nhưng vấn đề là nếu như đối phương phải dùng tên lửa phòng không đắt tiền để bắn từng con một thì chiến thuật drone rẻ tiền và đông đúc này nó rất lợi cho cái bền tấn công. Nhưng mà ngừng lại nếu đối phương có laser với mỗi phát bắn rất rẻ có thể bắn liên tục miễn là còn điện thì câu chuyện đó lại hoàn toàn khác đấy. Nó rất hợp để mà xử lý mục tiêu nhỏ như drone, đạn tuần kích. Cho nên với cái chiêu bài lấy thịt đèn người bằng drone của Trung Quốc thì Nhật đã đáp lại bằng những cái súng bắn laser bắn hoài không hết, rẻ hơn cả khi mục tiêu bị bắn nữa. Người ta gọi là vỏ quyết dày con bóng tay nhọn ấy. Như vậy chúng ta hãy hình dung một cái kịch bản là nếu như Nhật triển khai laser rộng rãi quanh các căn cứ, tàu chiến, đảo tiền tiêu của mình thì các loại drone cảm tử rồi drone bày đàn để mà tấn công các mục tiêu của Trung Quốc vốn là được Trung Quốc rất là kỳ vọng nó sẽ bị giảm hiệu quả đi rất nhiều. Cái chuyến thuật kiểu như là phóng cả bầy drone để mà ép đối phương phá sản vì phải bắn tên lửa đắt tiền nó không còn là lợi thế của họ nữa. Tất nhiên ngoài drone trên không thì Trung Quốc đã thử nghiệm tàu không người lái xuống tốc độ cao mang thuốc nổ và vũ khí để mà lao vào tàu đối phương đánh kiểu cảm tử. Ý tưởng tương tự là dùng số lượng, tốc độ và giá rẻ để mà bảo hòa hệ thống phòng thủ ở cựa ly gần. Vũ khí laser trên tàu ngoài bắn drone thì nó có thể đốt nóng làm hỏng cảm biến, camera, radar nhỏ hoặc là làm yếu cấu trúc của xuồng nhỏ tàu không người lái. Nó lại có thể chống được cả tàu không người lái nữa. Và nó cũng tạo thêm một cái vành đai phòng thủ tầm gần cho tàu chiến bên cạnh pháo, tên lửa tầm gần và các hệ thống súng máy. Cái điều này nó nhắm khá chúng vào các cái tàu nhỏ, các USV giá rẻ và tấn công bày đàn mà Trung Quốc họ đang phát triển. Ở giai đoạn tiếp theo, khi mà công nghệ laser nó mạnh hơn và ổn định hơn thì Nhật có thể dùng nó để bắn vào tên lửa hành trình bay thấp, rocket, đạn pháo có điều khiển, thậm chí là bắn cả tên lửa đạn đạo nữa. Vai trò của laser lúc này đó là cái tầng phòng thủ lọc rác, loại bớt những mục tiêu tầm thấp, giá rẻ để mà tên lửa phòng không tầm trung, tầm xa như là Chusam, Patchot hay là hệ thống Aegis của họ có thể tập trung vào các mục tiêu nguy hiểm hơn như là những tên lửa nhanh, khó đánh chặn, có tốc độ siêu vượt âm, v.v. Trong bức tranh đó thì các tên lửa hành trình tầm thấp, loại đạn tấn công giá rẻ của Trung Quốc sẽ khó tạo ra mưa đạn hiệu quả như trước, bởi vì trước khi chạm tới mục tiêu thì chúng đã bị một lớp laser và pháo rồi hệ thống phòng không tầm gần gọt bớt đi khá nhiều. Tất nhiên chúng ta nói như vậy không có nghĩa là laser là phép mở. Công suất 100 kW hiện là rất tốt để bắn drone, đạn cối, xuồng nhỏ, nhưng thực sự là nó chưa đủ để dễ dàng bắn hạ các loại tên lửa đạn đạo tầm xa như là Đông phòng 21D hay là Đông phòng 26, những loại tên lửa mà Trung Quốc coi là quân bài chiến lược, quân bài tẩy của mình, một khi chiến tranh nổ ra. Rất khó để đối phó với tên lửa siêu vượt âm tốc độ cực cao hay là mục tiêu có cái lớp vỏ chịu nhiệt tốt nếu như mà đánh bằng laser như vậy. Ngoài ra laser còn bị ảnh hưởng bởi thời tiết, mưa, sương mù, hơi nước biển. Tâm bắn hiệu quả của nó thì cũng không nhiều đâu, càng xa thì càng khó tập trung năng lượng. Và thời gian chiếu lên mục tiêu nó cũng phải dài đủ lâu để làm hỏng được mục tiêu đó. Vì vậy, laser nó chỉ là một cái lớp phòng thủ bổ sung thôi chứ không thể thay thế hoàn toàn các hệ thống khác được. Nó không thể thay thế được các lá trắng tầm xa như là Aegis, Patriot hay là Chusang. Nhưng vấn đề nó có một cái hay ở đây, đó là Nhật họ không chỉ đầu tư vào laser, mà họ đang xây dựng cả một cái bộ công cụ đầy đủ để mà đón đầu và đối phó với những cái loại vũ khí mà Trung Quốc vẫn thường tự hào. Nếu laser chưa đủ để mà xử lý Đông phòng 21 hay Đông phòng 26, thì Nhật có những cái thứ khác mạnh hơn, chuyên dụng hơn, và đang được phát triển và bắt bài từng cái hạng mục Trung Quốc khoe. Bắc Kinh họ thích phô trương các loại tên lửa tầm xa cực mạnh, tuyên bố có thể tấn công tàu sân bay Mỹ đánh phủ đầu từ rất xa. Nhật đáp lại bằng việc mở rộng lá trắng tên lửa nhiều tầng. Các tàu khu trục Aegis của Nhật, và sắp tới là hai tàu Aegis cỡ siêu lớn, gần như là pháo đài phòng thủ tên lửa trên biển, nó sẽ đóng vai trò tuyến đầu để mà chặn tên lửa đạn đạo. Ở tầng sát mặt đắt hơn thì là PAK-3 và Type-03 Chusam bản nâng cấp, vốn đang được cải tiến để đối phó với cả tên lửa đạn đạo lẫn vũ khí siêu vào đâm, nghĩa là những quả tên lửa sát thủ tàu sân bay mà Trung Quốc khoe không còn dễ dàng xuyên thủng lớp phòng ngự của Nhật như họ từng tưởng tượng nữa. Cùng lúc đó, Nhật còn phát triển pháo điện tử, một công nghệ mà thế giới coi là tương lai của phòng thủ tên lửa. Pháo điện tử, còn gọi là Railgun của Nhật, đã được thử nghiệm bắn thành công. Tốc độ đầu đạn nó đạt mức siêu vào đâm, đặc điểm của nó là bắn cực nhanh, cực xa, không cần thuốc nổ và có thể khai hỏa liên tục. Trong tương lai thì pháo điện tử có thể trở thành tuyến cuối để mà chặn các mục tiêu lao tới với tốc độ cực cao, kể cả là các dạng vũ khí siêu vào đâm mà Trung Quốc đã phát triển. Đây chính là cái lớp đón đầu mà Nhật đã chuẩn bị cho cuộc chơi trong tương lai, khi mà tốc độ nó trở thành một yếu tố quyết định. Như vậy ta thấy là với mỗi cái loại vũ khí mà Trung Quốc đang phát triển thì Nhật đã dự sẵn những cái bài vở để đối phó rồi. Và bên cạnh phòng ngự thì Nhật cũng không còn muốn đứng yên dưới tầm bắn của Trung Quốc nữa. Trước đây thì Trung Quốc có thể bắn vào Nhật từ rất xa nhưng Nhật thì không thể bắn trả. Điều đó giờ đã thay đổi rồi. Nhật đang sở hữu cả một cái gói vũ khí tấn công tầm xa, từ Tomahawk mùa của Mỹ đến tên lửa Type 12 bản nâng cấp, tầm bắn 1.000 km. Và đặc biệt là vũ khí lượng siêu vật âm, HVGP, có thể bay cực nhanh và đánh chúng tàu sân bay hoặc là căn cứ mặt đất của đối phương. Vũ khí lượng siêu vật âm nó là con bài tẩy, mà thậm chí bây giờ nó thành con bài ngửa, cho thấy là Nhật không chỉ phòng ngự nữa rồi, mà họ đã có khả năng đánh trả vào cái nơi xuất phát của tên lửa đối phương, đánh phủ đầu, điều mà trước đây họ luôn thiếu hoặc là không dám lại. Còn đối với các cái loại vũ khí mà Trung Quốc vẫn khoe khoang nhiều gần đây như là drone bầy đàn, drone cảm tử giá rẻ, đạn tuần kích chống radar, hay là tàu không ngay lái, thì Nhật họ cũng xây hẳn một cái bộ 3 khắc chế, bao gồm laser tầm gần, vũ khí vi sóng công suất lớn HPM và phần mềm điều khiển đối phó SWAM. Laser thì dùng để bắn lẻ từng chiếc, HPM thì dùng để quét cả cụ UAV cùng lúc, còn cái phần mềm xử lý SWAM thì giúp radar và hệ thống phòng thủ tự động phân chia mục tiêu. Đây chính là cái lời đáp trực tiếp của Nhật trước cái chiến thuật mà lấy số lượng đè đối phương của Trung Quốc, lấy thịt đè người của Trung Quốc, và họ từng rất tự tin. Vâng thưa quý vị, khách quan mà nói thì giữa Trung Quốc và Nhật Bản thật ra nó không chỉ là chuyện so kè vũ khí hay là xem ai to tiếng hơn trên mặt biển. Hai nước này đại diện cho hai cái mô hình phát triển hoàn toàn khác nhau, và chính cái sự khác biệt đó nó mới tạo ra cái thế là không dễ bị đánh bại. Trung Quốc là mô hình của sự sản xuất của số lượng, của những dây truyền chạy suốt ngày đêm. Họ có khả năng làm ra gần như mọi thứ, từ drone, tàu chiến, tên lửa đến chip tầm trung, thậm chí là cả những thứ mà trước đây họ phải nhập khẩu từ phương Tây nữa. Cái sức sản xuất của họ là không thể bàn cãi. Nó giống như một cỗ máy khổng lồ, có thể tăng tốc chỉ bằng vài quyết định chính trị thôi. Và đương nhiên khi nói về tiềm lực vật chất thuần túy thì Trung Quốc là một đối thủ rất lớn. Nhật Bản thì họ đi theo một con đường khác hẳn, họ không cố gắng làm ra mọi thứ, thay vào đó thì họ sở hữu những thứ khó nhất, tinh vi nhất, quan trọng nhất. Những vật liệu cho ngành bán dẫn, những linh kiện chính xác đến mức size một phần triệu là hỏng cả lô hàng, cảm biến, công nghệ quang học, máy móc công nghiệp, hệ thống robot, v.v. Đó mới là cái mà Nhật họ nắm trong tay. Nói một cách dễ hiểu thì Trung Quốc có thể sản xuất rất nhiều, nhưng để sản xuất được các cái thiết bị phức tạp nhất thì họ vẫn cần những công nghệ mà chỉ có Nhật mới làm ra được, hoặc là vài nước G7 nắm được thôi. Và còn một thứ không kém phần quan trọng nữa là Nhật Bản sở hữu mạng lưới liên minh mà Trung Quốc không thể có được. Đụng vào Nhật là đụng vào Mỹ, đụng vào Nhật là kéo theo cả G7, EU, Úc, Hàn Quốc và nhiều nước khác trong hệ thống thương mại tài chính toàn cầu. Chính vì vậy, nói Nhật bị hạ gục có lẽ gần như là một điều không tưởng. Không phải vì Nhật quá mạnh một mình đâu, mà vì họ đứng trong một cái mạng lưới chặt chẽ đến mức là không ai có thể chạm vào mà không gây ra một cái phản ứng dây chuyển. Nếu chỉ như là bê nổi, tàu chiến lớn, tên lửa nhanh, UAV bày đàn thì người ta dễ nghĩ là Trung Quốc sẽ chiếm ưu thế trong một cái trận chiến đối đầu trực diện quân Nhật đấy. Nhưng ở tầng sâu chiến lược thì Nhật ở với thế chủ động. Họ không khoe khoang, không đập bàn quá tháo, không làm màu, nhưng mà cứ lặng lẽ, lặng lẽ xây dựng từng lớp phòng thủ, từng hệ thống tấn công tầm xa, từng cái công nghệ lõi mang tính nền tảng, từng thỏa thuận an ninh với các đội mịch Mỹ, Úc, Philippines, Ấn Độ, Châu Âu. Họ rất lặng lẽ, nhưng lại cực kỳ hiệu quả. Khi mà Trung Quốc phô trương những loại tên lửa như đồng phòng 21D hay đồng phòng 26, hay thậm chí là những cái vũ khí mà chưa từng xuất hiện, như trong cái lễ duyệt bình vừa rồi của họ chẳng hạn này, thì Nhật họ cũng mặc kệ, họ không đôi co. Họ đi xây dựng những cái tàu với hệ thống Aegis mới, mua tên lửa Tomahawk, phát triển tên lửa Silver Dome, thậm chí là phát triển cả cái máy bay chiến đấu thể thứ 6 nữa. Nhật làm mọi thứ từng chút một, nhưng mà mà làm cái gì là đến nơi đến chỗ. Ở cái góc độ chiến lược dài hạn thì Trung Quốc rất khó đánh bại Nhật. Đơn giản vì Nhật không chơi theo luật mà Trung Quốc muốn. Bắc Kinh mạnh về sản xuất, nhưng mà Nhật thì lại mạnh về giá trị. Bắc Kinh có thể phóng hàng nghìn drone, nhưng mà Nhật có cái mạng lưới công nghệ và đồng minh làm đối trọng như ta đã nói. Trung Quốc có thể làm ra rất nhiều thứ to lớn, nhanh, tốc độ rất nhanh, nhưng mà Nhật kiểm soát những thứ nhỏ nhất. Sau những thứ nhỏ đó nó lại quyết định cả chuỗi sản xuất toàn cầu. Vì thế, ta nói rằng là Trung Quốc chưa thể đánh bại Nhật trong vòng vài thập niên tới. Không phải vì họ quá yếu, mà vì Nhật quá khó đánh theo cái cách thông thường. Một cuộc đối đầu nóng thật sự, nó sẽ kéo theo một loạt phản ứng quốc tế vượt ra ngoài cái tầm kiểm soát của Bắc Kinh, và đó là điều mà họ không hề muốn. Trung Quốc càng lớn tiếng, càng răn đe như là cái câu chuyện mà căng thẳng ngoại giao vừa rồi giữa hai nước ấy, thì cái hành động đó càng chứng tỏ là họ biết rõ, chưa đủ điều kiện để họ thực sự đối đầu với Nhật. Và sự phu trương đôi khi chỉ để lấy tiếng, tạo thế răn đe thôi, chứ không phải là tín hiệu của một cuộc chiến thực sự. Có nhiều người nói rằng là cái vừa rồi cái căng thẳng ngoại giao Trung-Nhật như vậy thì liệu hai nước có xảy ra chiến tranh hay không? Có một số khán giả cũng hỏi như tôi như vậy. Nhưng mà theo đánh giá, theo thiền ý của chúng tôi, thì cái điều này rất khó xảy ra. Như chúng ta đã nói, Trung Quốc cũng chưa dám động đến Nhật. Ở một góc độ khác, hẳn là quý vị đã biết Nhật Bản cũng là một cái nội ám ảnh lịch sử của Trung Quốc. Cái cảm giác là nước Nhật bé tí mà lại là cơn ác mộ của Trung Quốc thực ra nó không phải là thổi phòng đâu. Nó có gông rẽ rất sâu, xa trong lịch sử và cả trong cái cách mà Trung Quốc kể câu chuyện về chính mình cho đến tận bây giờ. Lịch sử đã cho thấy là Nhật là cái kẻ đã nhiều lần vả mặt Trung Quốc đúng vào lúc Trung Quốc yêu nhất. Lại còn là ví dụ sống cho thấy là cùng là châu Á nhưng mà người ta đã hiện đại hóa và trở thành cường quốc trước Trung Quốc rất lâu. Vết thương cùng cái cảm giác bị đánh vào thể diện, bị bỏ lại phía sau đó, nó đã trở thành một nội ám ảnh khó phai trong lòng của Bắc Kinh. Cái lần gây sốc đầu tiên là chiến tranh Trung-Nhật lần thứ nhất năm 1894-1895. Cuối thế kỷ 19 thì Trung Quốc là nhà thanh lúc đó cầm quyền, vẫn nghĩ mình là thiên triều, trung tâm của châu Á. Nhật Bản trong mắt họ chỉ là một cái đảo quốc nhỏ mới cải cách được vài chục năm thôi, không đáng để lo. Nhưng mà thực tế thì hoàn toàn ngược lại. Khi hai nước tranh giành ảnh hưởng ở Triều Tiên, chiến tranh nổ ra và Nhật đã thắng quá nhanh, quá gọn, khiến cả Trung Quốc lẫn thế giới phải bàng hoạc. Quân Nhật hành quân theo cái kiểu hiện đại, kỷ luật cao, trang bị tốt, quân nhà thanh thì lạc hậu, còn lại tham dũng chỉ huy thì ưu kém. Trên bộ, Nhật đánh bật Trung Quốc khỏi Triều Tiên, trên biển thì họ đập tan hạp đội Bắc Dương, vốn được coi là niềm tự hào của nhà thanh. Một cái đế chế, vài trăm triệu dân đã bị một quốc gia nhỏ hơn rất nhiều đánh bại thì trong vòng chưa đầy một năm, và đó chính là một cú sốc tâm lý cực lớn đối với người Trung Quốc thời đó. Khi thua thì Trung Quốc bị ép phải ký hiệp ước mã quan với các cái điều khiển đau đớn, đó là phải nhượng lại Đài Loan cho Nhật, mất luôn ảnh hưởng tại Triều Tiên, còn phải bồi thường chiến phí khổng lồ, và bị buộc mở thêm cảng, nhượng quyền kinh tế, v.v. Điều cay đắng nhất là cái số tiền bồi thường này đủ để Nhật lấy tiền Trung Quốc đi đóng thêm những cái tàu chiến mới. Nói cái khác là Trung Quốc không chỉ thua mà còn bị buộc phải tài trợ cho cái sự lớn mạnh của đối thủ, của chính địch thủ. Vì vậy, thất bại năm 1895 đã được người Trung Quốc coi là một trong những nỗi nhục lớn nhất của cái thời kỳ mà họ gọi là trăm năm sỉ nhục của mình. Nó làm sụp đổ niềm tin rằng Trung Quốc vẫn là trung tâm thế giới, và chứng minh rằng là nếu không thay đổi, một nước nhỏ như Nhật cũng có thể vượt lên và đánh bại họ. Từ đó trở đi, Nhật không chỉ là quốc gia láng giềng mà đã trở thành cái gai trong mắt của Trung Quốc, cái rầm trong tim, và là một cái lời nhắc nhở cay đắng rằng ngay cả châu Á cũng có kẻ có thể vượt mặt mình. Sau cái khu sốc đó không lâu thì đến lượt chiến tranh Trung-Nhật lần thứ hai, 1937-1945, nó lại càng khắc sâu nỗi ám ảnh đó. Quân Nhật tiến vào Hoa Bắc, Hoa Trung, Nam Kinh. Những câu chuyện như là thảm sát Nam Kinh, đơn vị 3731, chết chóc và tàn phá trên rượu rộng, nó trở thành ký ức tập thể cực kỳ đau đớn. Số người Trung Quốc chết vì chiến tranh với Nhật trong giai đoạn đó nó tính hàng chục triệu người, chưa kể những thành phố bị càn quét và dân thường bị thảm sát. Điều quan trọng là bây giờ chính quyền Trung Quốc họ không che giấu nỗi đau, không gác lại quá khứ, mà họ đem nó ra kể lại liên tục. Phim ảnh, sách giáo khoa, bảo tàng, ngày kỷ niệm chiến tranh chống Nhật, lễ tưởng điệm thảm sát Nam Kinh, v.v. đều nhắc đi nhắc lại hình ảnh là Nhật Bản xâm lược như một phần căn bản của câu chuyện là Trung Quốc đã từng bị xỉ nhục, nay đã phục hừng. Và trong hệ thống tuyên truyền hiện nay của họ thì Nhật Bản không chỉ là một nước láng giềng bình thường, mà là một gương mặt cụ thể nhất của kẻ đã làm nhục Trung Quốc trong trăm năm tăm tối. Vì vậy, với Trung Quốc thì Nhật không chỉ là đối thủ, mà là biểu tượng của cái kẻ đã từng chiếm đất, tàn sát, bắt Trung Quốc ký những cái điều ước nhục nhã, là kẻ chứng minh rằng là nếu anh tuần hậu thì anh sẽ bị một nước châu Á khác hiện đại hóa trước đánh cho không kịp trở thành. Nhật cũng là cái gương soi cho Trung Quốc, cùng xuất phát điểm bị phương Tây ép mở cửa, cùng bị sóc trước sức mạnh công nghiệp của châu Âu. Nhưng mà Nhật chọn con đường minh trị duy tân để mà cải tổ thể chế, học phương Tây rất nhanh và chỉ sau vài chục năm đã trở thành cường quốc, đánh bại cả Trung Quốc lẫn ngà. Trong khi đó thì nhà Thanh cải cách chậm, chia rẽ, bị nội loạn rồi trượt dài vào trăm năm sỉ nhục. Trong mắt nhiều trí thức và lãnh đạo Trung Quốc thì Nhật vừa là kẻ thù, vừa là phiên bản đáng lẽ mà chúng ta có thể trở thành, nếu làm tốt hơn. Cái cảm giác vừa ghét, vừa buộc phải nể, thậm chí là phải học là một cái loại cảm xúc rất khó chịu và nó rất dễ chuyển thành ám ảnh. Đến thời hiện đại, khi nói về chiến lược thì nội ám ảnh đó nó lại có thêm một cái tầng thực tế nữa, cái lớp thực tế nữa đó là Nhật tuy nhỏ nhưng lại là một trong những nền kinh tế, công nghệ hàng đầu thế giới, là đồng minh nòng cốt của Mỹ, nằm án ngữ ngay trên các cái tuyến đường biển, đường không then chốt quanh Trung Quốc, án ngữ ở cái chuỗi đảo thứ nhất, cái chuỗi đảo mà phong tỏa Trung Quốc với Thái Bình Dương, ngăn không cho họ đưa hải quân vươn ra ngoài Tây Thái Bình Dương. Thậm chí là Nhật Bản và Trung Quốc còn có tranh chấp trực tiếp ở Biển Hoa Đông, quanh khu vực Senkakus điếu ngư nữa. Nếu Trung Quốc muốn vươn ra Thái Bình Dương, muốn chạm tới Đài Loan và đầy ảnh hưởng của Mỹ ra khỏi vùng biệt xung quanh, thì Nhật chính là tảng đá cản ngăn trước mặt họ. Không chỉ vì sức mạnh tự thân, mà vì Nhật cần là cái móc nối quan trọng nhất giữa Mỹ với hệ thống an ninh châu Á. Muốn bẻ gãy cả câu trúc này thì gần như chắc chắn phải xử lý được Nhật, cái điều mà Bắc Kinh hiểu rất rõ là cực kỳ khó và rủi ro. Mà kết hợp tất cả những gì mà chúng ta đã phân tích, những yếu tố đã nói đấy, thì chúng ta sẽ thấy vì sao một cái Nhật Bản bé tí tẹo như vậy trên bản đồ. Tiện tích kém Trung Quốc rất nhiều. Nước Nhật chỉ có độ hơn 300.000 km2 thôi, còn Trung Quốc là hơn 9,6 triệu km2 đúng không ạ? Nhật Bản so với Trung Quốc chỉ là một cái tràng bé hạt tiêu thôi, nhưng lại trở thành một cái nỗi âm ảnh lâu dài của Trung Quốc từ quá khứ cho tới hiện tại bây giờ. Nhật luôn là một yếu tố, một nhân tố mà Trung Quốc không thể xem nhẹ, là một kẻ thù mà Trung Quốc vô cùng khó chịu. Không dễ gì giải quyết xong rồi quên đi đâu. Nhật là cơn ác mộng dai dẳng của Trung Quốc, có thể nói là như vậy. Và bây giờ thì tất cả những cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa hai nước nó đang leo thang rồi, kể cả những khủng hoảng quân sự nữa, nó cho thấy là Trung Quốc vẫn chưa quên được cái nỗi âm ảnh. Tất nhiên, bàn cờ thế giới còn xoay chuyển rất nhiều. Chúng ta hãy cùng chờ xem. Đến đây thì chương trình ngày hôm nay xin được phép tạm dừng. Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cá nhân ở phần dưới. Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.