ĐÒN ĐIỂM HUYỆT ĐIẾNG NGƯỜI CỦA TT TRUMP NHẮM VÀO ĐẾ CHẾ TÀI CHÍNH CỦA GIA ĐÌNH TẬP CẬN BÌNH

Trong bóng tối của quyền lực Bắc Kinh, có những đế chế kinh doanh khổng lồ được xây dựng không phải bằng tiền bạc và trí tuệ, mà là bằng mối quan hệ vô hình nhưng cực kỳ mạnh mẽ. Khi Tổng thống Trump ký lệnh trừng phạt tập đoàn dầu khí của Trung Quốc vì vi phạm lệnh cấm vận Iran, phần lớn dư luận thế giới chỉ nhìn thấy một động thái thông thường trong cuộc chơi địa chính trị. Nhưng ít ai biết rằng, cụ đánh ấy đã chạm thẳng vào một trong những bí mật nhạy cảm nhất của Bắc Kinh hiện nay. Đằng sau lớp vỏ của một doanh nghiệp tư nhân thành công rực rỡ là câu chuyện đầy ổn khúc về quyền lực, tiền tài và những đôi găng tay trắng được giấu kín trong hậu trường. Và lần này, mục tiêu mà Washington vô tình hay hữu ý chạm đến lại là một phần rất quan trọng của gia tộc đứng trên đỉnh cao quyền lực nhất Trung Quốc, gia tộc ông Tập Cận Bình. Công ty bị Mỹ chỉ đích danh lần này là tập đoàn hóa dầu hàng lực, có được biết đến với cái tên tiếng Anh là Hunley Petrochemical. Đây là một trong những doanh nghiệp tư nhân lớn nhất và mạnh nhất trong ngành dầu khí ở Trung Quốc. Câu hỏi nhiều người đang ra đó là làm thế nào mà một doanh nghiệp tư nhân có thể vươn lên thần tốc đến như vậy? Và quan trọng hơn, gia tộc họ Tập đóng vai trò gì trong sự trỗi dậy đầy ấn tượng này? Vào ngày 24 tháng 4, Văn phòng Kiểm soát Tài sản nước ngoài OFAC thuộc Bộ Tài chính Mỹ đã chính thức công bố lệnh trừng phạt đối với Hunley Petrochemical, đồng thời đưa vào danh sách đen gần 40 tàu chở dầu cùng hàng loạt công ty khác có liên quan. Lý do được đưa ra là hàng lực đã cố tình vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ khi duy trì hoạt động mua dầu Iran trong một thời gian dài. Kể từ năm 2023, thông qua các hạm đội ngầm, công ty này đã liên tục nhập khẩu dầu thô từ Iran, tạo ra hàng trăm triệu đô la doanh thu cho tê Iran. Sau đó, vào ngày 28 tháng 4, OFAC tiếp tục đưa ra một cảnh báo khác đối với các ngân hàng toàn cầu, khẳng định rằng bất cứ giao dịch nào với nhà máy lỏng dầu Trung Quốc này cũng sẽ phải đối mặt với các lệnh trừng phạt nghiêm khắc từ phía Mỹ. Đây có thể gọi là đòn ráng mạnh nhất trong cơn thịnh nộ kinh tế của Trung Quốc. Vậy thì hàng lực là công ty như thế nào? Theo các nguồn tin từ Đại lục, người điều khiển thực sự đằng sau hậu trường không ai khác, ngoài chị gái của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, đó là bà Tê Kiều Kiều, cùng với chồng là ông Đặng Gia Quý. Nói cách khác, cú đấm của ông Trump không nhắm vào một nhà máy lọc dầu thông thường, mà là vào đôi găng tay trắng đầy quyền lực của gia đình ông Tập. Tuy nhiên trước khi tìm hiểu về thế lực của gia tộc đứng sau hàng lực, chúng ta nên dừng lại một chút để xem xét một trường hợp quan trọng khác, đó là tập đoàn Vạn Đạt, đề chế bất động sản tư nhân hùng mạnh nhất và được biết đến nhiều nhất Trung Quốc vào thời điểm đó. Việc nhìn lại câu chuyện Vạn Đạt sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn lô dịch vận hành của cả hệ thống, nơi mà quyền lực chính trị và lợi ích kinh tế thường hòa quyện lẫn nhau cách khó phân biệt. Năm 2015, trong một buổi nói chuyện công khai tại Đại học Harvard, ông Vương Kiện Lâm, chủ tịch tập đoàn Vạn Đạt và là người giàu nhất Trung Quốc thời điểm đó, đã vô tình hé lộ sự thật về cách giới quyền lực vận hành đằng sau những đế chế kinh tế lãy lực. Ông Vương xác nhận rằng bà Tê Kiều Kiều cùng chồng là ông Đặng Gia Quý, từng nắm giữ cổ phần quan trọng trong Vạn Đạt thông qua công ty Tần Xuyên Đại Địa. Ông còn đi xa hơn khi nhấn mạnh rằng ông Đặng Gia Quý đã hy sinh lợi ích khổng lồ khi chuyển dựng toàn bộ cổ phần chỉ hai tháng trước khi Vạn Đạt nhiều biết. Theo điều tra của nhà báo My Faucist thuộc New York Times, dù trên giấy tờ pháp lý, cổ phần đã được chuyển sang thêm người khác, nhưng quyền kiểm soát thực sự cũng như lợi ích kinh tế vẫn thuộc về gia đình họ tập. Đây chính là cơ chế găng tay trắng trong giới tinh hòa Bắc Kinh. Người có quyền lực cao nhất đứng hoàn toàn trong bóng tối. Họ chọn người thân tín đứng tên thay mình trên các hồ sơ công khai, từ đó tạo nên lớp vỏ doanh nghiệp tư nhân thuần thủy, giúp che giấu nguồn gốc thực sự. Bài báo của Kaisin đã đăng tải nội dung phát biểu của ông Vương, nhưng đã bị gỡ bỏ chỉ vài giờ sau đó. Điều ấy cho thấy mức độ nhạy cảm cực cao của thông tin này. New York Times còn chỉ ra nhiều mâu thuẫn rõ ràng trong hồ sơ công ty, qua đó không chỉ hé lộ sự thật đằng sau vạn đạt, mà còn vẽ nên một bức tranh rộng lớn hơn về cách mà các gia tập quyền lực len lỏi vào những tập đoàn lớn nhất Trung Quốc, biến chúng thành túi tiền riêng của mình. Câu chuyện vạn đạt kể trên cho thấy một mô hình vận hành lặp đi lặp lại qua nhiều năm, giới tinh hòa ẩn mình sau hậu trưởng, cung cấp chiếc ô chính trị vững trái, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận cơ hội thương mại mà các doanh nghiệp thông thường khó lòng với tới. Khi quyền lực chính trị chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh trên thương trường, thì lô dịch kinh doanh thông thường đã không còn chỗ đứng. Và đó cũng chính là những gì đã diễn ra ở tập đoàn Hàng Lực. Câu chuyện về Hàng Lực bắt đầu từ một cặp vợ chồng doanh nhân ít ai biết đến, ông Trần Kiến Hoa và bà Phạm Hồng Vệ. Họ khởi nghiệm bằng cách mua lại một nhà máy dệt đang thua lỗ ở Tô Châu, sau đó tái câu trúc công ty và dần dần phát triển thành một tập đoàn đa ngành, lấy tên là Hàng Lực. Ít ai có thể ngờ rằng từ một nhà máy dệt may nhỏ bé, họ lại có thể bước chân vào lĩnh vực hóa dầu, một ngành công nghiệp đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ và sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ phía sau hậu trưởng. Vào khoảng năm 2010, cặp đôi này đã theo chân bí thư thị ủy thành phố Tô Châu lúc bấy giờ là ông Vương Mân đến đảo Trường Hưng ở thành phố Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh. Tại đây có một khu công nghiệp hóa dầu được xây dựng trên quy mô lớn, dựa trên hợp tác giữa chính quyền địa phương và doanh nghiệp. Mọi thứ lúc ấy diễn ra vô cùng xuân sẻ, một quan hệ chính quyền với tư nhân hài hòa, dự án đầy triển vọng và tương lai sáng rực rỡ. Thế nhưng câu chuyện tường trường hoàn hảo ấy đã đột ngột chuyển sang trăng tối vào tháng 3 năm 2016, khi ấy ông Vương Mân, người đã thăng tiến lên vị trí bí thư tỉnh ủy tỉnh Liêu Ninh, bất ngờ bị điều tra vì vi phạm kỷ luật. Ông Trần Kiến Hoa cũng nhanh chóng bị triệu tập để hợp tác với cuộc điều tra. Chỉ trong châm mắt, dự án lọc dầu vừa mới đi vào quầng quay đã rơi vào nguy cơ tê liệt hoàn toàn. Hàng lực lúc này đứng trước một bước ngoặt sinh tử, hoặc sẽ sụp đổ theo mối quan hệ chính trị cũ hoặc phải tìm được chiếc ô mới đủ mạnh để che chở cho mình. Chính vào thời điểm này, bà Phạm Hồng Vệ đã tìm mọi cách để gặp được chị gái của ông Tập là bà Tê Kiều Kiều. Ở đây cũng xin được giải thích một chút vì sao chị gái của ông Tập lại họ là họ Tê. Bà sinh năm 1949 và là con gái của ông Tập Trọng Huân và bà Tê Tâm. Theo nhiều tài liệu lịch sử và hồi ký, khi còn nhỏ, để tránh gây chú ý tại trường học và để các con có một môi trường trưởng thành bằng cách bình thường, không bị ảnh hưởng bởi danh tiếng của người cha, lúc bây giờ là một lãnh đạo cấp cao của đảng cụ sản Trung Quốc, ông Tập Trọng Huân đã quyết định để con gái mang họ mẹ, tức là họ Tê. Và cái việc đổi họ, dùng họ mẹ cho con cái là hiện tượng khá phổ biến trong các gia đình hồng nghị đại tại Trung Quốc thời bấy giờ nhằm mục đích bảo mật và khiêm tốn. Cho nên lý giải vì sao chị gái của ông Tập lại họ Tê là như vậy. Bây giờ thì bà Phạm Hồng Vệ đã tìm gặp bà Tê Kiều Kiều để trình bày về triển vọng phát triển của dự án. Thậm chí bà Phạm Hồng Vệ còn đưa ra một đề nghị mang tính bức ngoặt. Đó là để chồng mình là Trần Kiến Hoa nắm giữ cổ phần kiểm soát và xuất hiện trước công chúng với tư cách người đứng đầu. Còn bà Tê Kiều Kiều cũng trồng là đặng gia quỹ, sẽ đóng vai trò là chiếc ô chính trị ở phía sau hậu trường. Hai bên cùng chia sẻ lợi nhận. Sau khi các điều khoản được thống nhất thì bà Tê Kiều Kiều đã hành động và điều kỳ lạ cũng liền xảy ra, ông Trần Kiến Hoa nhanh chóng xuất hiện trở lại trước công chúng. Còn những gì xảy ra tiếp theo thì là một chuỗi kỳ tích vượt xa mọi tưởng tượng của giới kinh doanh. Vào năm 2018, là chính là cái năm đánh dấu bức ngoặt ấy của Hàng Lực khi công ty này bất ngờ nhận được hạng ngạch nhập khẩu lên tới 20 triệu tấn dầu thô, trở thành nhà máy lọc dầu tư nhân đầu tiên tại Trung Quốc được cấp hạng ngạch dầu thô ở mức cao nhất, sánh ngang tầm bóc với ba gã khổng lồ trong ngành là Sinopec, PetroChina và CNOOC, một doanh nghiệp tư nhân bình thường bỗng chốc trên chân và hạng ngũ tinh hoa của ngành dầu khí. Đây là điều mà trước đây hầu như ai cũng cho là không thể, nay đã trở thành hiện thực. Cũng trong năm đó, nguồn tài chính nhà nước bắt đầu đổ về như thác lũ. Trên nhánh đại liên của Ngân hàng Phát triển Trung Quốc phối hợp với 8 ngân hàng lớn khác thành lập một liên minh cho bay đặc biệt, cam kết hỗ trợ toàn diện cho dự án lọc dầu của Hàng Lực. Thì riêng năm 2018, Hàng Lực đã nhận được 90 tỷ do dân tệ tiền tài trợ. Sang nửa đầu năm 2019, dòng vốn tiếp tục chảy mạnh với thêm 50 tỷ do dân tệ nữa. Không dừng lại ở đó, Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia cũng bật đèn xanh cho hàng loạt dự án then chốt của Hàng Lực. Trong năm 2019, Bộ Thương mại Trung Quốc chính thức phê duyền giấy phép nhập khẩu dầu thô, biến Hàng Lực trở thành nhà máy lọc dầu tư nhân đầu tiên sở hữu đặc quyền kép. Đó là vừa được quyền nhập khẩu dầu thô, lại vừa có quyền sử dụng dầu thô nhập khẩu. Tốc độ phát triển này diễn ra quá nhanh, quá mạnh và quá hoàn hảo đến mức khó có thể giải thích bằng bất kỳ lô dịch kinh doanh thông thường nào. Từ một doanh nghiệp tư nhân vừa thoát khỏi khủng hoảng tồn bong chỉ vài năm trước, Hàng Lực bỗng trốc sở hữu những đặc ân mà ngay cả nhiều tập đoàn nhà nước cũng phải mơ ước. Hạt nạch khổng lồ, dòng vốn rẻ và dồi dào không giới hạn, sự phê duyệt siêu tốc từ các bộ ngành trung ương, tất cả như được dọn sẵn trên con đường trải thạp vàng. Những kỳ tích liên tiếp này khiến người ta không khỏi đang ra câu hỏi đó là, đó là nhờ tài năng kinh doanh và may mắn, hay là vì một sức mạnh vô hình nhưng cực kỳ mạnh mẽ đang vận hành từ hậu trường. Câu chuyện vẫn chưa dừng lại ở đó, năm 2022, chính quyền Đại Liên lại mang đến một món quà lớn khác. Tập đoàn STX của Hàn Quốc lúc đó đã đầu tư hơn 20 tỷ nhân dân tệ để xây dựng cơ sở đóng tàu tại Đại Liên. Nhưng sau đó, do các vấn đề với công ty mẹ và sự suy thoái trong ngành vận tải biển, công ty này đã phá sản và buộc phải tiến hành tái câu trúc. Chính trong giai đoạn hỗn loạn ấy, một công ty con của tập đoàn hàng lực là Hunley Heavy Industries đã mua lại toàn bộ tài sản của STX với giá cực kỳ bẻ bọt, dưới 1,8 tỷ nhân dân tệ. Điều đáng chú ý là ngay sau khi một thương vụ hoàn tất, Hunley Heavy Industries đã lập tức giành được đơn hàng đóng tàu trị giá gần 3 tỷ nhân dân tệ từ một doanh nghiệp nhà nước. Một năm sau, vào năm 2023, Hunley Heavy Industries đã vươn lên xếp thứ sáu tại Trung Quốc và xếp thứ chín trên toàn cầu về số lượng đơn đặt hàng mới, trong đó có 140 con tàu mới đang được đóng, giá trị ước tính khoảng 76,9 tỷ nhân dân tệ. Sự bất phá này diễn ra với tốc độ khiến giới chuyên môn phải chầm trồ. Đến năm 2025, ông Trần Kiến Hoa thực hiện một được đi tài chính đầy tham bọc, chuyển toàn bộ vốn cổ phần của Hunley Heavy Industries vào nền tảng nhiêm biến của công ty Songfa, một doanh nghiệp mà tập đoàn Hằng Lực đã mua lại từ năm 2018. Việc nhiêm biến gián tiếp này đã tạo nên cơn sốt trên thị trường chứng khoán, giúp cổ phiếu Songfa tăng kịch trần liên tiếp trong 14 ngày, đẩy giá trị vốn hóa thị trường vượt quá 40 tỷ nhân dân tệ. Trong suốt quá trình này, Ủy ban điều tiết chứng khoán Trung Quốc vẫn hoàn toàn giữ im lặng, không có bất kỳ động thái can thiệp hay kiểm tra nào. Tạp chí Thaishin sau đó đã tiết lộ rằng, ban đầu khi tập đoàn Hằng Lực thành đập Hunley Heavy Industry để tham gia ngành đóng tàu, họ đã mua lại STX với mức chiết khấu 40% so với giá đấu giá phá sản. Nói cách khác là họ đã mua được món hời tại một cuộc đấu giá, sau đó nhảy vào công nghiệp đóng tàu và ngay lập tức giành được những đơn đặt hàng khổng lồ, nhanh chóng trở thành một trong những công ty đóng tàu lớn nhất thế giới. Quá trình nhiêm biến cũng đầy bí ẩn. Công ty Hunley Heavy Industry có tài sản dòng 3 tỷ nhân được định giá ước tính 8 tỷ nhân dân tể, nhưng sau khi bơm vốn vào công ty nhiêm biến, giá trị vốn hóa thị trường của nó đã tăng vọt đến 4-6 tỷ nhân dân tể, nghĩa là tăng gấp 15 lần chỉ trong một năm. Ở Trung Quốc, nơi mà mối quan hệ chính trị đóng vai trò quyết định hơn cả năng lực kinh doanh, làm thế nào thần may mắn lại ưu ái chủ nhân của Hằng Lực đến vậy? Các quý vị nghĩ sự thật là gì? Là vì ông Trần Kiến Hoa và bà Phạm Hồng Vệ sở hữu tài năng xuất trúng đến độ, họ có thể đạo nên những kỳ tích liên tiếp ở cả hai ngành siêu lợi nhuận là dầu khí và đóng tàu ứng? Hay sâu xa hơn, chính là vì họ được phù hộ bởi một nguồn sức mạnh vô hình nhưng cực kỳ mạnh mẽ đến từ đỉnh cao quyền lực, nhờ đó tích lũy được khối tài sản khổng lồ chỉ trong thời gian ngắn. Trong danh sách những người giàu nhất Trung Quốc năm 2024 do Hurun bình chọn, tổng tài sản của ông chủ tập đoàn Hằng Lực đạt 125 tỷ nhân dân tể, xếp thứ 20 tại Trung Quốc. Đến tháng 3 năm 2026, số tài sản này đã thăng gấp đôi, vọt lên 250 tỷ nhân dân tệ. Tuy nhiên một phần đáng kể trong số tài sản này lại thuộc về chị gái và anh rể của ông Tập Cận Bình. Ước tính chỉ riêng vợ chồng bà Tê Kiều Kiều đã thu vấy ít nhất 60 tỷ nhân dân tệ từ đế chế Hằng Lực. Điều quan trọng cần làm rõ là lệnh trừng phạt của Bộ Tài chính Hoa Kỳ chỉ nhắm vào nhà máy lòng dầu ở Đại Liên của Hằng Lực, chứ không phải toàn bộ tập đoàn Hằng Lực. Mặc dù vậy, cú đánh này cũng đủ khiến cho ông Tập Cận Bình cảm thấy bất an. Tại sao? Bởi vì nhà máy lòng dầu ở Đại Liên là trái tim của toàn bộ đế chế hóa dầu mà gia tộc họ tập đứng phía sau. Quan trọng hơn, đây là lần đầu tiên một lệnh trừng phạt của Mỹ đã để lộ danh tính của cổ đông thực sự đang ẩn mình ở hậu trường. Giờ đây câu hỏi hấp dẫn nhất đặt ra đó là, liệu cú đánh của chính quyền Trump nhắm vào gia đình ông Tập Cận Bình là vô tình hay hữu ý? Một khả năng là Washington chỉ đơn thuần thực thi chính sách gây áp lực tối đa lên Iran và Hunley Petrochemical chỉ tinh cơ trở thành mục tiêu, dẫn đến việc vô tình đánh trúng gia tộc ông Tập. Nhưng cũng có một khả năng khác báng chú ý hơn, tức là các cơ quan tình báo Mỹ từ lâu đã nắm rõ cấu trúc cổ đông thực sự cũng như vai trò của gia tập họ tập đằng sau Hằng Lực. Động thái trừng phạt lần này đã được chuẩn bị kỹ hướng, có sự tính toán cao. Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt đủ mạnh để gây tổn thương, nhưng lại không đi đến mức xóa sổ toàn, cũng không nêu đích danh gia tộc họ tập hay trừng phạt toàn bộ tập đoàn. Cách hành sự tinh tế này vừa tạo ra sức ép thực sự, lại vừa gửi đi một thông điểm răn đe rõ ràng và mạnh mẽ đến Bắc Kinh, đặc biệt vào thời điểm nhạy cảm ngay trước cuộc gặp chính thức giữa Tổng thống Trump và ông Tập Cận Bình trong vài ngày tới. Dẫu sao, Hunley Petrochemical cũng chỉ là một trường hợp đơn lẻ. Câu hỏi thực sự đáng suy ngẫm là, còn bao nhiêu Hằng Lực khác đang tồn tại trong bóng tối, mà công chúng chỉ biết đến qua những ông chủ danh nghĩa được dựng lên một cách hoàn hảo. Và khi quyền lực chính trị cao nhất có thể biến thành đế chế tài sản cổng lồ, thì mô hình tư bản thân hữu này sẽ tiếp tục đi về đâu? Đến đây, chương trình ngày hôm nay xin phép được tạm dừng. Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cá nhân. Lại mình xin chào và hẹn gặp lại!