HO KHAN: KHÔNG PHẢI AI CŨNG CẦN DÙNG THUỐC!

Cứ đến mùa, cơn ho lại lên, nhiều người gặp tình trạng cổ họng khô rát, ngứa ngáy, ho từng cơn, đặc biệt là khi nằm xuống đi ngủ. Có người uống nước lạnh thì ho nhiều hơn, có người dùng đủ loại thuốc mà cơn ho vẫn không dứt. Vậy theo Đông y, ho khan mùa thu nên xử lý thế nào, ăn uống ra sao để cổ họng dễ chịu hơn? Hôm nay chúng ta cùng bác sĩ Đông y Phạm Thành Tân tìm hiểu những cách đơn giản, dễ thực hiện ngay tại nhà quý vị nhé! Theo quan niệm Đông y, mùa thu ứng với phế, chủ về hô hấp, mà phế lại ưa nhuận, ghét táo Thời tiết hanh khô có thể làm tổn thương tân dịch, khiến cổ họng khô, ngứa, ho khan, ít đờm hoặc không có đờm Tuy nhiên không phải cứ ho khan là do phế táo, trên thực tế còn có thể gặp ho do dị ứng, viêm đường hô hấp, hen phế quản, trào ngược dạ dày hoặc tác dụng phụ của một số thuốc Trong y thư cổ có câu táo thắng tắc can, nghĩa là táo khí quá thịnh thì làm tổn thương sự nhu thuận của cơ thể Đây là một cách lý giải theo lý luận Đông y nhắc chúng ta chú ý giữ gìn độ ẩm của đường hô hấp trong mùa hanh khô Vậy nếu chỉ ho khan nhẹ, không khó thở, không sốt cao và không có dấu hiệu nguy hiểm, quý vị có thể thử 5 cách sau Cách thứ nhất, uống nước ấm, giữ ấm cho cổ họng Đây là cách đơn giản nhất nhưng nhiều người lại bỏ qua Quý vị nên uống nước ấm từng ngụm nhỏ trong ngày Ít nhất là khi cảm thấy ngứa họng hoặc trước khi đi ngủ Nếu không khí trong phòng quá khô, có thể sử dụng máy tạo ẩm Nhưng hãy nhớ vệ sinh thiết bị thường xuyên Tránh để luồng điều hòa hoặc quạt thổi thẳng vào mặt suốt đêm Cách thứ 2, dùng mật ong đúng cách Mật ong là nguyên liệu quen thuộc trong dân gian, có thể giúp làm dịu họng và làm giảm ho, đặc biệt là ho về đêm. Có thể dùng một thìa cà phê mật ong nguyên chất hoặc pha với một ít nước ấm để uống. Lưu ý, mật ong không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi. Người mắc đái tháo đường cần tính lượng đường trong khẩu phần ăn và thận trọng khi sử dụng. Cách thứ 3, lê hấp hoặc trưng mật ong. Quả lê thường được sử dụng trong các món ăn dưỡng sinh mùa thu Quý vị có thể lấy một quả lê rửa sạch, bỏ phần lõi, hấp chín rồi ăn khi còn ấm Nếu muốn thêm mật ong, hãy cho lượng nhỏ sau khi lê đã bớt nóng Theo cách nhìn của Đông Y, lê có tính mát, thường được dùng trong các món ăn hướng đến thanh nhiệt, sinh tân, nhuận táo Tuy nhiên, đây là món ăn hỗ trợ làm dịu họng, không phải thuốc điều trị mọi nguyên nhân gây ho Người dễ đầy bụng, đi ngoài phân lỏng nên dùng lượng vừa phải Cách thứ tư, sử dụng thuốc nam quen thuộc nhưng phải đúng cách Một nguyên liệu dễ tìm đó là lá hẹ Trong dân gian, lá hẹ thường được hấp hoặc nấu chín để sử dụng khi ho nhẹ Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng về hiệu quả điều trị ho của lá hẹ còn hạn chế Vì vậy, quý vị nên coi đây là thực phẩm hỗ trợ chứ không thay thế thuốc điều trị Một lựa chọn khác là gừng tươi dùng trong món ăn hoặc pha nước ấm loãng Gừng có vị cay, tính ấm, theo quan niệm Đông Y, nhưng không phải ai ho khan cũng phù hợp Nếu cổ họng đang bỏng rát, miệng khô nhiều hoặc có biểu hiện trào ngược, nước gừng quá cay có thể khiến triệu chứng khó chịu hơn Với các bài thuốc bắc như sa sâm, mạch môn, ngọc trúc hay bách hợp, đây là những vị thường được nhắc đến trong phép dưỡng âm, nhuận phế của Đông Y Tuy nhiên, việc phối ngũ cần căn cứ vào chứng trạng, thể chất, bệnh nền và các thuốc đang sử dụng Quý vị không nên tự ý mua nhiều vị thuốc về sắc uống chỉ vì thấy mình bị ho khan. Còn có một số bài thuốc khác như sinh mạch tán sẽ được chương trình giới thiệu tới đây. Rồi bài sa sâm mạch đông thang, bài thuốc cổ phương thường được nhắc đến trong chứng táo thương phế vị có biểu hiện ho khan, họng khô, không nên tự ý áp dụng cho mọi trường hợp ho. Bách hợp cố kim thang, cổ phương dùng trong một số chứng phế thận âm hư, theo biện chứng Đông Y, cần người có chuyên môn đánh giá trước khi sử dụng. Lê, mật ong, nước ấm phù hợp hơn để chia sẻ như các biện pháp hỗ trợ đơn giản tại nhà thay vì quảng bá là thuốc chữa trị ho Cách thứ 5, điều chỉnh thói quen sinh hoạt Chúng ta nên giữ ấm vừa phải khi trời trở lạnh, tránh khói thuốc lá, bụi, khói nhang đậm đặc, nước hoa nồng và các chất dễ kích thích đường hô hấp. Nếu thường ho nhiều sau khi ăn hoặc khi vừa nằm xuống, hãy tránh ăn quá no trước giờ ngủ và không nên nằm ngay sau bữa ăn bởi trào ngược dạ dày cũng có thể gây ho khan kéo dài. Vậy khi bị ho khan vào mùa thu, chúng ta nên hạn chế những gì? 1. Hạn chế rượu bia và thuốc lá. Khói thuốc có thể kích thích đường hô hấp, còn rượu bia có thể làm tình trạng trào ngược ở một số người nặng hơn. 2. Tránh những món ăn khiến chính quý vị bị kích ứng, chẳng hạn đồ quá cay, quá nóng hoặc quá nhiều gia vị. Không phải tất cả người ho khan đều phải kiêng đồ lạnh, đồ chua hay hải sản, chỉ nên hạn chế nếu chúng thực sự làm triệu chứng nặng hơn hoặc gây dị ứng. 3. Không lạm dụng trà đặc, cà phê nếu chúng khiến quý vị khó ngủ hoặc làm nặng thêm triệu chứng trào ngược. Đặc biệt không nên dùng các loại nước lá, thuốc ngâm rượu hay bài thuốc truyền miệng không rõ thành phần để tự chữa ho. Thưa quý vị, ho khan không phải lúc nào cũng chỉ ho do thời tiết. Nếu ho kéo dài trên 3 tuần, tái diễn nhiều lần, kèm sốt dai dẳng, sút cân hoặc ho ra máu, quý vị cần đi khám để tìm nguyên nhân. Nếu xuất hiện khó thở rõ rệt, đau ngực dữ dội, tím tái hoặc ho ra nhiều máu, cần được cấp cứu ngay lập tức. Mùa thu dưỡng sinh, điều quan trọng không phải là tìm một vị thuốc thật quý mà là biết giữ gìn cơ thể đúng cách, ăn uống điều độ, tránh tác nhân gây kích thích và dùng thuốc phù hợp với nguyên nhân bệnh. Chúc quý vị luôn mạnh khỏe, hô hấp an hòa, vượt qua mùa thu hoanh táo một cách nhẹ nhàng. Vâng thưa quý vị, chương trình Sức khỏe tuần này xin được khép lại tại đây. Cảm ơn quý vị đã quan tâm và theo dõi hết video. Xin chào và hẹn gặp lại quý vị ở chương trình tiếp theo.