CÀNG CUA trộn gỏi vịt đồng, vườn quê rau dại cho lòng nhớ thương| Đặc sản miền sông nước

Rau càng cua lại nhú mọc lên rồi xanh ưng để khoe ra cái màu xanh mở màng, non mứt, bóng lưỡng và tươi giòn. Để rồi người quê chỉ cần nhìn thấy thôi là phát ham liền và thấy gợi thèm gợi nhớ cho nhiều món ăn ngon. Mùa này theo cho người nông dân ra vườn hái rau càng cua là khoái lắm. Cứ đưa tài cua một hồi là thế nào cũng hái được cả rổ đầy. Đi dòng qua mấy gốc dừa hái một mớ, rồi lại nhảy qua mương nước líp vườn bên kia lại có thêm đám rau non mứt nữa. Gốc vườn quê dưới táng cây rượp bóng mát và mặt đất xanh mứt màu rau. Hình ảnh này nhìn sao mà thương quá chừng dậy không biết. Mớ rau càng cua hái vô đem lạc bỏ phần lá già hay phần râu hột rồi rửa sạch với nhiều nước sau đó dớt ra để cho ráo. Vì chứ rau càng cua mà đem trộn gỏi là hạp lắm nghen. Có thể trộn gỏi với thịt bò, trộn gỏi với mớ tép sông rang giòn lên. Hay rau càng cua mà trộn gỏi thịt vịt thì cũng ngon nhất nhỉ. Món này làm cũng đơn giản thôi. Thịt vịt bỏ vô nồi luộc chín rồi dớt ra ngâm vô thao nước lạnh để thịt săn lại và giữ lại vị ngọt. Sau đó răng nấm gạo cho vàng thơm rồi trút vô nồi để nấu cháo chung với đậu xanh. Khi hột cháo nở bung thì bỏ thêm cà rốt xác hột lựu vô nấu cùng với nấm rơm cho nồi cháo thêm thơm ngọt. Thịt vịt đê nãy giờ cũng đã nguội, đem chặt thành miếng vừa ăn rồi để riêng. Để cạo giỏ mấy củ gừng, đâm nhuyễn rồi pha với nước chanh đường tỏi ớt để làm chén nước mắm gừng kẹo kẹo, cay nồng ấm bụng nửa ngang. Nặng dài trái tắc vô rồi pha chén nước tắc đường chua chua ngọt ngọt để dành trộn gỏi. Tùy theo ý thích mà có thể chuẩn bị thêm mớ rau nhút, bào mỏng dài cọng bông súng, xắt miếng củ hành hay cà rốt để lát nữa trộn gỏi chung thì món ăn lại càng thêm phong phú. Giờ thì các nguyên liệu đã đầy đủ rồi đó. Thịt vịt dai thơm, nước mắm gừng đậm đà, rau càng cua thì xanh mướt, kèm thêm mấy bông súng, rau nhút, hành tím, chuối cây. Cứ rau quê dường nhà thì mỗi loại gớt thêm một chút là sẽ có liền món gỏi ngon. Lần lượt bỏ rau càng cua, bông súng, rau nhút, cà rốt vô trong thao, chan đều lên vài muỗng nước tắc pha đường kẹo kẹo rồi trộn đều lên để các loại rau được thấm đẫm các vị chua chua ngọt ngọt. Lúc này, rau sẽ hơi xọp xuống và dậy lên chua thơm, làm kích thích vị giác quá chừng. Rau sau khi được trộn xong thì được đơm gọn ra dĩa. Sau đó lần lượt xế thịt vịt đã được chặt miếng lên trên, sao cho phần thịt vịt che phủ hết phần gỏi rau ở bên dưới. Nhìn vô cứ y như là đang giấu một bí mật ngon lành và chờ được thực khách khám phá. Xong rồi thì coi rất hành phi và vài lát ớt lên trên cho thêm thơm, thêm đẹp. Múc thêm tô cháo nóng nữa là có thể dọn lên món ngon để cả nhà cùng sớm lại thưởng thức mùi vị của quê nhà. Món gỏi vịt rau càng cua không có nhiều màu sắc rực rỡ bắt mắt, nhưng có cái màu xanh của rau hài hoa cùng những thớ thịt vịt chắc nội và bóng mỡ béo, nhìn quen thuộc, gần gũi, đồng thời gợi thèm cho nhiều người. Tô cháo thịt vịt được nấu bằng gạo rang và đậu xanh, lại bỏ thêm nấm rơm nên ngọt, thơm và bùi, lại thêm sự góp mặt của chén nước mắm gần sánh kẹo, thơm cay ấm bụng. Cơm nhà bữa nay có món cháo gỏi vịt đơn giản, chỉ được nấu nướng từ rau quê vậy thôi, nhưng mà nhìn ngon lành và hấp dẫn quá chừng. Thưởng thức miếng cháo nè! Cháo nóng hổi, ăn vô là sức mồ hôi hột, cơ thể thấy khỏe khoắn vô cùng. Lại gắp miếng thịt vịt kèm với đũa rau càng cua trộn gỏi, chấm vô nước mắm gừng. Thịt vịt mềm, thơm và béo, nhai dai ngon ở trong miệng. Đã lắm! Rau càng cua trộn gỏi thì thanh giòn, chua chua, ngọt ngọt. Tất cả quyện chung với cái đậm đà của nước mắm gừng nữa. Ngon lành tới nỗi khiến người ta cứ gấp hoài mà không muốn ngừng đũa. Đã là những người con miền Tây, qua năm gắn bó dưới mưa nắng ở xứ này, thì ai cũng quen tên nhớ mặt các loại rau quê, tùy dân giả mà ngon lành và nên thuốc. Có mấy bữa trời mưa, ông xã đi đổ lờ có được mấy con cua đồng ngon quá. Vậy là bà xã lại coi sách rổ ra vườn, hái vô nấm rau mùn tơi, thêm trái mướp hương đem gọt giỏ. Hai thứ này rửa sạch rồi để ráo, con cua đồng thì tách mai rồi rửa sạch. Vậy là đủ nguyên liệu cho nồi canh thanh mát. Tô canh rau mùn tơi mướp hương nấu với cua đồng dọn lên trên bữa cơm nhà. Nhìn vô là thấy thanh mát và ngọt ngớt ngọt ngay cái bụng dạ. Chỉ đơn giản dọn ăn cơm chung với dĩa hột vịt chiên và chén nước mắm sắc nhiều ớt cay cay. Cơm quê với rau quê vườn nhà đơn giản vậy thôi. Các nguyên liệu có sẵn nên không tốn tiền mua. Vậy mà ngon lành và thanh mát để ai cũng thấy nhớ và thèm. Rồi ở chỗ đất trủng ngập nước sau vườn nhà, đám rau cần nước tự nhiên mọc lên xanh mướp. Vậy là bà nội trợ sẽ hái vô cho một rổ bự, đem lạc rửa sẻ sẻ, cắt khúc cho vừa ăn rồi đem xào với thịt ếch là có liền món hào rượu, hào mồi để mấy ông lai rài vài ly cho ấm bụng sau những ngày dần công vất vả. Miếng thịt ếch trắng tươi và dai thơm, đũa rau cần nước thì xanh giòn, khi nhai lại có chút vị hăng hăng ở trong miệng. Chấm với nước tương cay nữa là càng ăn lại càng thấy khoái liền. Món ăn chỉ có hai thứ nguyên liệu kết hợp thôi, nhưng mùi vị hài hòa. Món quê, vị quê, thưởng thức giữa cánh quê, thiệt đúng là đúng điệu miền quê quá chừng. Còn mớ rau mát vẫn thường mọc đầy trên cánh đồng mùa nước nổi, thì đơn giản là đem xào chung với mớ tép đã được lột gió. Rau mát xào ăn sớm và giòn, thấm đắm gia vị, cùng vị ngọt của thịt tép. Món này đơn giản chỉ cần chấm nước tương cay thôi là cũng đủ ngon lành cho bữa cơm nhà đơn giản. Phía sau giường nhà còn mọc nhiều rau dịu nữa. Thứ rau có lá nhọn, màu xanh đậm, nhìn qua thì rất giống cỏ dại, nhưng lại là thứ rau mát, lành và sạch. Rau dịu có thể nấu canh cua đồng, hay đơn giản chỉ là đem bỏ vô nước sôi rồi luộc chín, rồi dọn ăn cơm với nước tương dầm ớt cay cay, thêm mấy cái hột vịt luộc nữa. Đơn giản vậy thôi là có bữa cơm quê, mát dạ, mát lòng. Gắp đũa rau dịu luộc chấm vô nước tương rồi dạ ăn cơm. Vị rau mềm thơm và ngọt nhẹ, quyện cùng cái mặn mòi của nước tương, thêm chút cay cay của ớt. Có gì cao sáng đâu, mà tự nhiên cứ nghe tả là thèm chịu hông nổi vậy hà. Dọc theo những bờ rạch, những con kinh ở quê hương miền Tây có rất nhiều bụi môn. Lá môn bự xòe ra xanh mướt, còn cọng môn thì dương dài. Cắt mớ cọng môn vô, không cần tước giỏ đâu, chỉ rửa sạch rồi cắt khúc cho vừa ăn. Sau đó đem nấu chung với cháo lương, sẽ có món cháo lương môn ấm bụng trong những bữa miền Tây mưa dầm về, ướt trời, ướt đất. Thư môn này ngộ lắm, lúc còn sống lỡ đụng phải một cái là mũ của nó, ngứa dữ thần lắm. Nhưng khi đem nấu cháo với con lương đồng thì cái ngứa chạy đi đâu mất, chỉ còn lại vị mềm thơm và xốp, lại được nấu trong cháo cho tới khi chín rụt. Nên miếng môn vừa nhai vô miệng đã tàn liền, làn tỏa cái vị ngọt ngào. Càng ăn là lại càng thấy ngon, càng ăn là càng thấy đậm đà ấm bụng. Khắp mọi ngốc ngách dường quê, đi đâu người ta cũng thấy sự hiện diện của các loại rau. Chỗ này thì rau càng cua, chỗ kia thì rau bình bát, đọt nháng lồng, cây lá cách. Còn ở dọc theo bờ rào lại mọc lên quá chừng lá lốt. Lá nào lá nấy, bự tới cỡ gần bàn tay, màu xanh đậm mỡ mằn. Dì chứ lá lốt hái vô, đem lạc rửa sạch sẽ, rồi cuốn với thịt bò bầm, rồi sau đó xỏ lụi, bỏ lên bếp thang mà nướng, thì có liền món bò nướng lá lốt thơm phức cả một gốc bếp nhà quê. Bò nướng lá lốt mà đem cuốn bánh tráng chung với rau sống, chuối khế và bún, rồi chấm với nước mắm nêm pha khóm thơm cay là hợp rơ dữ lắm. Món ăn nhai trong miệng có cái ngọt thơm của thịt bò qua chung với nồng cay của lá lốt và cái đậm đà của mắm nêm, ngon không thể tả bằng lời. Còn mớ rau muống đồng mọc dược dẫn thường bò lan ở ngoài sông Ngoài Kinh, thì đem bóp giấm rồi chấm với mắm kho hay đem chẻ ra rồi nấu canh chua là ngon hết sảy. Canh chua rau muống đồng nấu với tôm càng hay mấy khứa cá ngát, tạo chua bằng trái giác tím rịm dễ thương. Món canh quê nhưng có màu sắc đẹp đẻ và vị rau thanh giòn, kết hợp cùng tôm cá tươi ngon, chính là hình ảnh gợi lên sự trù phú về sáng dật của quê hương miền sông nước. Kể về các loại rau quê chính là kể về sự phong phú và đa dạng trong văn hóa ẩm thực dân giả của quê hương miền sông nước. Mỗi một loại rau quê đều có câu chuyện riêng của nó. Chuyện kể về tên gọi, về nơi sinh sống và về cách để sơ chế cũng như kết hợp nguyên liệu để nấu được những món ăn ngon lành, sạch và tốt cho sức khỏe của người thưởng thức. Để rồi hết là người quê thì ai cũng quen thuộc và cũng nhớ hoài mùi vị của những món ăn đó. Tô canh rau tạp tàng nấu với trái bắp nếp tuy không có thịt cá gì nhưng ngọt ngất ngọt ngay. Nhớ dĩa gỏi đọt chọi trộn chung với khô cá lóc nướng và thịt tôm luộc ăn giòn ngon đúng điệu. Và bụng dạ con người thấy thèm lắm chảo rau muống xào chao đậm đà hao cơm. Thêm dĩa rau lan luộc giòn ăn chung với cá trê chiên dâm nước mắm gừng thì có là hấp dẫn. Thèm dĩa béo thơm của con lương đồng ung với rau ngổ dĩa nhân nhẫn mà nên thuốc. Hay thèm cái lẩu cháo cá lóc đồng nóng hổi có nhiều rau đắng đất nhúng chung. Thèm nhiều nhiều dữ lắm mùi vị của những món rau quê góp hương góp vị cho những món ăn ngon lành. Món ăn miền Tây nhiều khi thiếu thịt thiếu cá chứ mà thiếu rau thì chính là thiếu đi món ăn đúng điệu thiếu đi bữa cơm ngon thiếu đi cái mùi vị dân dã thân quen mà lòng người luôn hoài thương nhớ. Còn đi con nhớ quê nhà cơm rau dân dã trang hòa tình thương.