PHÁT TRIỂN VÙNG NGUYÊN LIỆU CHO LÀNG NGHỀ

Thưa quý vị và các bạn muốn phát triển làng nghề và đặc biệt là hướng tới mục tiêu kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng thủ công Mỹ-Nghệ đạt 6 tỷ USD vào năm 2030 thì việc phát triển vùng nguyên liệu được coi là yếu tố thêm chốt. Thế nhưng hiện nay thì tình trạng thiếu hụt nguyên liệu đã và đang diễn ra trên diện rộng do nhu cầu sản xuất chế biến sản phẩm tăng cao. Trong lúc đó thì các vùng nguyên liệu thì đang dần bị thu hẹp hoặc khai thác tràn lan. Làm thế nào để có thể giải quyết được thứ trạng này? Đó cũng chính là chủ đề mà chúng ta sẽ cùng đi bàn luận trong chương trình ngày hôm nay với sự tham dự của một vị khách mời. Xin được trân trọng giới thiệu ông Trịnh Quốc Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam. Xin kính chào quý vị khán giả. Có một thực trạng mà chúng ta vừa mới theo dõi trong phóng sự đây chính là có những cơ sở sản xuất thì phải nhập nguyên liệu ở vùng khá xa thế nhưng mà tại những cái vùng sản xuất nguyên liệu thì cũng không ít bà con muốn bỏ nghề bởi lẽ là sản xuất thì không đem lại hiệu quả. Việc thiếu hụt vùng nguyên liệu thì đã và đang khiến các sản phẩm của làng nghề, ngành nghề nông thôn mất đi lợi thế cạnh tranh như thế nào khi ra với thị trường quốc tế? Cái sản xuất của các làng nghề thì đòi hỏi phải cung cấp các nguyên liệu rất là kịp thời, đa dạng và đòi hỏi là cái nguyên liệu đó nếu mà không cung cấp kịp thời thì ảnh hưởng rất lớn đối với vấn đề xuất khẩu. Bởi vì trong các hợp đồng xuất khẩu thì ngoài cái việc đảm bảo về chất lượng thì cái điều rất quan trọng là phải đảm bảo về số lượng. Cho nên đến cái thời hạn mà giao hàng mà chưa có đủ nguyên liệu thì đương nhiên là những cái doanh nghiệp làng nghề sẽ bị phạt và sẽ mất kinh nghiệm không khí được hợp đồng tiếp. Nguyên liệu được cung cấp kịp thời, đầy đủ và đảm bảo chất lượng là cái ưu tố rất quan trọng để thúc đẩy cái việc sản xuất trong các làng nghề để đẩy mạnh xuất khẩu. Cô ý kiến cho rằng là hiện nay việc quy hoạch mới chỉ dừng lại ở từng tỉnh, từng địa phương riêng lẻ mà chưa có sự gắn kết quy mô toàn vùng để có thể tận dụng cái thế mạnh của vùng miền. Cũng như là của cả nước. Ông nghĩ sao về ý kiến này ạ? Một số năm gần đây các địa phương trong cả nước đều chú ý tới việc quy hoạch vùng nguyên liệu vì biết là cái vai trò quan trọng trong việc quy hoạch vùng nguyên liệu thúc đẩy sản xuất công nghiệp nói chung cũng như là đối với làng nghề nói riêng. Tuy nhiên là nhiều địa phương quy hoạch nó thiếu cơ sở khoa học. Thứ nhất là cái vùng nguyên liệu phải phù hợp với cái quy hoạch chung của quốc gia. Vùng quy hoạch hợp lý là phải cái giao thông rất thuận tiện. Khi mà phát triển được cái vùng nguyên liệu rồi nhưng mà lấy nguyên liệu ra chi phí rất lớn thì cũng là không có đảm bảo cái hiệu quả kinh tế và cũng sẽ bị ảnh hưởng rất nhiều đến cái hiệu quả quy hoạch. Để xây dựng vùng nguyên liệu cho làng nghề thì bên cạnh việc tận dụng các vùng nguyên liệu nhỏ lẻ có sẵn thì việc thành lập các hợp tác xã để có thể xây dựng nên cái vùng nguyên liệu quy mô hàng hóa tập trung là điều vô cùng cần thiết. Vậy thì hoạt động của hợp tác xã trong việc tổ chức sản xuất của làng nghề, ngành nghề đông thôn thì sẽ được tiến hành như thế nào để đem lại hiệu quả trên thực tế? Cái đặc điểm của sản xuất các làng nghề là phần lớn là các hộ sản xuất gia đình và cái nhỏ lẻ đó bị hạn chế trong việc đầu tư về công nghệ, thiết bị cũng như về quy mô sản xuất. Mô hình hợp tác xã hiện nay của các làng nghề là tập trung được các lực lượng để đẩy mạnh sản xuất, trao đổi kỹ thuật và đầu tư thiết bị mới móc để nâng cao chất lượng sản phẩm, nâng cao nâng xuất lộ động và có thể sản xuất được những khối lượng hàng lớn đảm bảo cho những đơn vị tập trung lại các hợp tác xã có thể trở thành một liên hiệp các hợp tác xã như là một doanh nghiệp vừa để có thể đảm bảo xuất khẩu được. Thân tre là nguyên liệu chế tác các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Nguồn cưa, gỗ thừa được dùng làm than hoạt tính. Lá, nước tre và các phế liệu thừa được làm thành phân bóng sinh học. Không một thứ gì bị bỏ đi trong quy trình sản xuất, chế biến của nhà máy Bamboo King Vina tại huyện Lăng Tránh, tỉnh Thanh Hóa với việc ứng dụng công nghệ biến tính chống bối mọt, chống ẩm mốc, tăng độ cứng, độ bền của tre. Các sản phẩm chất lượng cao ra đời tạo nên quy trình tuần hoàn khép kín. Đây là cơ sở để các sản phẩm của doanh nghiệp có thể tiếp cận với các thị trường xuất khẩu cao cấp trên thế giới. Thứ nhất là chúng tôi tạo ra công nghệ chống bối mọt, chống ẩm mốc, và tăng độ cứng, độ bền của tre. Chính vì thế mà chúng tôi thu mua với người dân cũng bằng giá cả cạnh tranh và tốt nhất. Với việc đầu tư 800 tỷ đồng, công suất hoạt động 2.000 mét khối tre ép thanh trên một tháng, tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng. Nhà máy đã và đang thu mua số lượng lớn nguồn tre luồng trên địa bàn huyện Lan Tránh. Nhằm tận dụng tốt thế mạch đất lâm nghiệp của địa phương, nhà máy đã chủ động thối hợp với chính quyền, hỗ trợ bà con về giống, phân bón, quy trình kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, minh bạch trong trung suất nguồn gốc. Từ đó, thiết lập chối giá trị liên kết từ sản xuất tới tiêu thụ sản phẩm. Thứ vùng mà nó bị thái hóa, cần phải tái tạo, chúng tôi sẽ cam khết thu mua hết. Khi tái tạo, chúng tôi sẽ mua từ cành cây nhỏ cây to, chúng tôi sẽ mua hết cho người dân. Chúng tôi sẽ hướng dẫn về mặt kỹ thuật, thối hợp các đơn vị tạo ra các cây chứng chỉ, FSC chẳng hạn, giá trị của cây tre luồng sẽ tốt hơn. Thông qua, nhà máy thu mua nguyên liệu từ người dân, sơ chế cho người dân sử dụng nguyên liệu đó để chế biến thành các sản phẩm mong muốn của nhà máy. Từ đó, nhà máy tạo thành một chuỗi tuần hoàn trong việc gắn bó giữa vùng nguyên liệu và nhà máy, cũng như là tăng thêm thu nhập và đời sống của người dân. Không chỉ tạo công an việc làm ổn định cho lao động địa phương, xuất nghiệp còn mở các lớp đào tạo nghề cho đại diện của các hợp tác xã. Bà con được hỗ trợ tham gia các lớp học về Đan Lát các sản phẩm thủ công mỹ nghệ dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân. Sau đó, chính những học viên này sẽ về truyền dạy lại cho bà con trong thôn xóm, tạo cơ sở hình thành các hợp tác xã làm nghề. Trước đây thì công việc làm nông thì nó cũng rất là bấp banh. Sau khi công ty đã đi vào hoạt động thì bây giờ thì đã có công an việc làm cho các anh chị em ở trong huyện. Trong khóa học này thì tôi cũng rất mong muốn để mình lập ở trong tổ trong nhóm ấy. Hôm qua mình cũng được học hỏi rồi thì mình biết rồi, mình có tay nghề rồi thì mình truyền đạt lại cho chị em rồi những các bạn khác nữa. Với sự mạnh dạn đầu tư khoa học kỹ thuật, cơ sở chế biến, xuất nghiệp đã và đang phát huy vai trò thêm chốt để xây dựng chuỗi giá trị trong vùng nguồn liệu, kết nối hệ sinh thái, chuyển đổi tư duy sản xuất từ manh muốn nhỏ lẻ sang hàng hóa tập trung, tận dụng tốt tiềm năng thế mạnh vùng miền, nâng cao giá trị cạnh tranh của sản phẩm, từ đó tạo sinh kế bền vững cho bà con nông dân. Trong phóng sự mà chúng ta vừa mới theo dõi thì rõ ràng doanh nghiệp có một vai trò vô cùng quan trọng khi mà đầu tư vào vùng nguyên liệu có chất lượng, có chứng chỉ, tập hợp lại bà con nông dân và đặc biệt là đào tạo nghề cho bà con nông dân. Không biết là cảm xúc của khách mời khi theo dõi phóng sự này là như thế nào ạ? Và thông qua câu chuyện này thì chúng ta có thể rút ra được bài học gì về vai trò của doanh nghiệp trong việc phát triển vùng nguyên liệu và đặc biệt là xây dựng chuỗi giá trị ạ? Phải nói là cái doanh nghiệp mà tổ chức đào tạo nghề để phát triển các vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất của mình, phải nói là cái tư duy rất là đổi mới. Việc làm đó không chỉ có tác dụng để đẩy mạnh sản xuất cho bà con nông dân, mà chính là tác dụng ngược lại là đẩy mạnh sản xuất của doanh nghiệp. Để phát triển các vùng nguyên liệu cho làng nghề, ngành nghề một cách bền vững và ổn định, thì vai trò quản lý điều tiết của nhà nước sẽ cần được thể hiện ở những khía cạnh như thế nào ạ? Để tạo ra một vùng nguyên liệu phát triển và hiệu quả trong việc phục vụ, cung cấp nguyên liệu cho các doanh nghiệp nói chung và đối với các doanh nghiệp làng nghề nữa riêng, thì theo tôi là nhà nước cần có một cơ học tổng thể. Bởi vì chỉ có cơ học quốc gia tổng thể, thì mới phân định được các vùng nguyên liệu loại nào phù hợp với căn cứ và điều kiện diện thích ở đây, từng vùng có thể khai thác được. Căn cứ và điều kiện khí hậu, thổi nhớ, để mà quy định từng vùng một để phát triển các nguyên liệu. Những các giống cây trồng phù hợp với điều kiện thổi nhớ của từng địa phương. Nhà nước cần có một chiến sách khuyến khích, nhất là khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào vùng nguyên liệu để góp sức cùng với các người lao động ở địa phương để xây dựng các vùng nguyên liệu. Chính sách đó về thuế, cho vai vốn, nhiều vấn đề về chính sách, bao nhiêu gồm rất nhiều vấn đề. Tôi nghĩ là nếu mà chủ trương của nhà nước tập trung vào xây dựng các vùng nguyên liệu thì sẽ có rất nhiều hiệu quả trong việc thúc đẩy sản xuất công nghiệp cũng như là thúc đẩy phát triển sản xuất của làng nghề. Rất cảm ơn những ý kiến chia sẻ của khách mời. Thưa quý vị và các bạn, hy vọng rằng với những chính sách quy hoạch cũng như đầu tư cơ sở hạ tầng khoa học kỹ thuật của nhà nước cùng với sự đồng hành của doanh nghiệp thì các vùng nguyên liệu cho các làng nghề, ngành nghề nông thôn sẽ được hình thành và phát triển một cách ổn định, bền vững, tạo nền tảng để thiết lập các chuỗi giá trị từ sản xuất tới tiêu thụ và để kinh tế làng nghề có thể phát triển góp phần thay đổi diện mạo đời sống của nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Các sản phẩm làng nghề sẽ tự tin cạnh tranh ở thị trường, trong nước và quốc tế. Rất cảm ơn quý vị và các bạn đã quan tâm và theo dõi chương trình.