Cúng Táo Quân (ông Công, ông Táo) là một ngày lễ truyền thống quan trọng của người phương Đông nói chung và người Việt nói riêng. Ngày lễ này được tổ chức theo quy mô gia đình nhưng khá long trọng vào ngày 23 tháng chạp hàng năm. Vào ngày này, người người, nhà nhà hoan hỷ chuẩn bị lễ vật cúng tế, đặc biệt người Việt Nam có cúng theo cá chép để Táo Quân làm thú cưỡi lên thiên đình. Nhân dịp tất niên, mời các bạn cùng tôi tìm hiểu về nguồn gốc cũng như ý nghĩa chân chính của ngày lễ quen thuộc này. Rất có thể, từ bài viết này, các bạn sẽ chuẩn bị được món lễ vật khiến thần thực sự hài lòng.
Kính chào quý khán thính già
Hàng năm, vào ngày 23 tháng 12 âm lịch
Mọi gia đình đều chuẩn bị lễ vật cúng Táo quân
Nhưng chúng ta đã biết nguồn gốc và ý nghĩa của ngày lễ này chưa?
Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu nhé
Cúng Táo quân, ông Công, ông Táo
Là một ngày lễ truyền thống quan trọng của người Phương Đông nói chung và người Việt nói riêng
Ngày lễ này được tổ chức theo quy mô gia đình
Nhưng khá long trọng vào ngày 23 tháng chạp hàng năm
Vào ngày này, người người, nhà nhà hoan hỉ chuẩn bị lễ vật cúng Tế
Đặc biệt người Việt Nam có cúng theo cá chép để Táo quân làm thú cưỡi lên thiên đình
Nhân dịp tất niên
Mời các bạn cùng tôi tìm hiểu về nguồn gốc cũng như ý nghĩa chân chính của ngày lễ quen thuộc này
Rất có thể, từ bài viết này
Các bạn sẽ chuẩn bị được món lễ vật khiến thần thực sự hài lòng
Thân Lửa, vị Táo quân cổ xưa nhất trong văn hóa truyền thống Phương Đông
Táo quân là vị thần lâu đời trong văn hóa truyền thống các nước Phương Đông như Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Việt Nam
Nói đến thần Táo quân
Người ta lập tức hình dung đến vị thần Lửa gắn liền với bếp lửa trong gia đình
Vào Thủ Hồng Hoan
Sau khi bản cổ khai thiên lập địa
Các vị thần khác cũng lần lượt hạ thế tạo ra nhân loạn và dạy cho họ phép tắc là người
Cũng như cách thức canh tắc tự người sống bản thân
Trong đó có một vị thần tên là Trúc Dung
Thừa lệnh của thần nông mang lửa đến cho con người nấu chín thức ăn và sưởi ấm
Như vậy thần Lửa Trúc Dung là hình tượng Táo quân sơ khai nhất trong lịch sử Phương Đông
Ý nghĩa sâu xa nhất của thờ Táo quân cũng chính là thờ thần Lửa
Các nhà nghiên cứu sử học cũng nhất trí rằng
Khi nhân loại ngày càng phát triển đông đúc
Nền văn minh được duy trì dựa trên các quy chuẩn đạo đức xã hội
Đạo vô tôi, cha con, chồng vợ, thầy chò
Nhằm đảm bảo nhân loại không bị hủy diệt bởi sự loạn bệnh
Qua thời gian, lãnh thổ sinh sống ngày một mở rộng
Các quốc gia hình thành đã tạo nên sự khác biệt trong văn hóa
Hình tượng thần Lửa, thần Bếp cũng từ đó thay đổi và xuất hiện nhiều dĩ bản
Thuyền thuyết thần Táo quân của người Trung Hoa
Trong lịch sử Trung Hoa, từ thời tiên tầng, việc cúng tế thần Táo quân rất được coi trọng
Các thư tịch cổ đều ghi chép về phong tục tế thần Táo quân khác nhau như Ngũ Kinh Di Nghĩa, Ngũ Dương Tạc Trở
Tương truyền, tại vùng Sơn Đông trước kia
Trong một gia đình họ trường có hai vợ chồng già sống cùng con trai tên là Trương Lan và con dâu tên là Quách Đinh Hương
Trương Lan không thích làm ruộng, bỏ ra ngoài đi buôn
Đinh Hương ở nhà một mình vất vả trồng cấy, chăm sóc cha mẹ chồng
Sau 5 năm làm ăn biển Việt trở về, Trương Lan lấy Lý Hải Đường về làm vợ, đuổi Đinh Hương ra khỏi nhà
Đinh Hương không còn nơi tá túc được một bà láo đưa về nuôi, về sau trở thành con dâu của bà và có cuộc sống viên mãn
Một năm nọ, gia đình Trương Lan gặp phải đám cháy lớn, tài sản bị thiêu dụ, người vợ sau cũng bị thiêu chết
Trương Lan bị thiêu mù đôi mắt, phải ăn xin ngoài đường
Một hôm, Trương Lan vô tình vào nhà Đinh Hương xin ăn
Nàng không chỉ mang cơm canh ngon ngọt ra mời, mà còn lạng lẽ tặng thêm vàng bạc cho chồng cú ổn định lại cuộc sống
Về sau, Trương Lan biết được người phụ nữ hảo tâm đó chính là vợ cú của mình
Thì trong lòng vô cùng ân hận và xấu hổ, bèn đâm đầu vào bếp lửa mà chết
Ngọc Hoàng biết câu chuyện của Trương Lan đã phong cho chàng làm táo vương thụ hưởng hương hòa
Và cho người lưu truyền câu chuyện trong thiên hạn
Vùng Phúc Châu, tỉnh Phúc kiến lưu truyền một cốt truyện tương tự
Trương Định Phúc sinh ra trong gia đình bần hàn, lại lười biếng, hà mê cờ bạc đến mức quinh ra bại sản, phải bán cả vợ
Người vợ vẫn thương xót chồng, thường giấu giếm cho ăn
Về sau, Trương Định Phúc biết ăn năn xấu hổ, đâm đầu vào bếp lò chết
Sau khi chết, Trương Định Phúc được Ngọc Hoàng thượng đế cho làm táo thần
Một phiên bản khác có nội dung như sau
Ngày xưa, có một chàng trai con phú hộ tên là Lý Hồi Tâm, có vợ là Vương Huệ Mẫn, vốn là con gái một gia đình làm ruộng
Hai vợ chồng lấy nhau đã lâu mà không có con, có bà mối gần đó đã làm mối cho Lý Hồi Tâm lấy cháu gái của mình làm vợ lẽ
Không lâu sau, Lý Hồi Tâm nghe lời suy dụng của vợ bé đuổi Vương Huệ Mẫn ra khỏi nhà
Vương Huệ Mẫn vô cùng đau khổ, bỏ đến một nơi hoang vắng, tự khai hoang lập ấp
Nàng đã giúp đỡ nhiều người lang thang cơ nhớ đến an cư lạc nghiệp ở đó
Mọi người đồng cam cộng khổ, chăm chỉ lao động, xây dựng vùng đất hoang vu ngày nào thành một trang ấp dầu có
Mọi người trong ấp đều nhất trí tôn Vương Huệ Mẫn làm thủ lĩnh
Còn về Lý Hồi Tâm, từ khi đuổi vợ cả đi, hằng ngày ăn uống chơi bời với vợ lẽ
Vài năm sau, ra sản ông cha để lại bị tiêu tán hết
Người vợ kế vốn lười làm ham chơi, thấy chồng nghèo khó, đã đi lấy người khác
Lý Hồi Tâm vốn không biết gì phải đi xin ăn để duy trì cuộc sống
Rồi anh ta đến xin ăn đúng nhà Vương Huệ Mẫn và được người trong nhà tiếp đón ân cần tự tế
Về sau, nhận ra chủ nhà chính là người vợ cũ đã bị mình đuổi đi, anh ta vì quá xấu hổ mà đâm đầu vào bếp lò tự vẫn
Vương Huệ Mẫn cũng qua đời ít lâu sau đó vì quá thương xót chồng
Ngọc Hoàng thượng đế cho rằng Lý Hồi Tâm dũng cảm nhận sai, bèn phong làm táo thần
Vương Huệ Mẫn thông minh hiền thục được phong làm táo vương bà bà
Tục Cúng Tế
Người Trung Quốc cổ xưa có quan niệm rằng mỗi tháng một lần thân lửa sẽ lên trời báo cáo về tình hình ăn ở của gia trù để Ngọc Hoàng ráng tội hay ban phúc
Về sau thần chỉ lên trời một lần vào ngày 23 hoặc 24 tháng chạp hàng năm
Ngày cúng táo quân, người dân dọn dẹp nhà khừa sạch xếp và chuẩn bị bàn thờ gần bếp
Họ dân cúng thần các loại thực phẩm thiết yếu như thịt, cá, rượu nếp, bánh kẹo, hoa trái
Ngoài ra không thể thiếu nước và cỏ khô cho ngựa của thần bếp ăn để trở thần lên thiên đình
Truyền thuyết thần táo quân của người Việt Nam
Nguồn gốc tục thờ thần táo quân của người Việt được nhắc đến trong truyền thuyết như sau
Trọng Cao có vợ là Thị Nhi ăn ở với nhau đã lâu mà không còn
Anh ta sinh ra buồn phiền rồi ruồn giấy người vợ
Một hôm, Trọng Cao giận quá, đánh vợ khiến nàng phải bỏ nhà ra đi
Sau này gặp Phạm Lan hết mực yêu thương nên đã tái giá làm vợ của chàng
Khi Trọng Cao hết giận vợ, nghĩ lại mình cũng có lỗi nên gói ghém hành lý lên đường đi tìm vợ
Vì thời gian tìm kiếm quá lâu nên tiền bạc đem theo dần hết sạch
Chàng phải vừa đi tìm vợ vừa xin ăn dọc đường
Vào một ngày Trọng Cao đến ăn xin nhà Thị Nhi, hai bên cũng nhận ra nhau
Nhưng dẫu ân hận thì cũng đã quá muộn vì Thị Nhi đã làm vợ của một người đàn ông khác
Lúc này Phạm Lan cũng đi làm về
Sợi chồng bắt gặp Trọng Cao thì khó bề giải thích
Bèn bảo chàng ta ẩn trong đống dơm ngoài vườn
Phạm Lan về nhà lại ra đốt đống dơm để lấy cho bón ruộng
Trọng Cao vì thương vợ khó xử thà bị thiêu chết chứ không chịu chui ra
Thị Nhi chạy ra thấy Trọng Cao đã chết bởi sự sắp đặt của mình nên lao vào đống dơm đang cháy để chết theo
Phạm Lan gặp tình cảnh quá bất ngờ
Dù không hiểu vì sao vợ lại nhảy vào đống dơm đang cháy
Chàng cũng chịu không nổi mà lao theo
Cả ba bị thiêu chết cùng một lúc linh hồn được đưa lên thiên đỉnh
Thượng đế thấy ba người đều có nghĩa
Nên sắc phong cho làm táo quân
Gọi chung là tịnh phúc táo quân
Nhưng mỗi người giữ một việc
Phạm Lan làm thổ công
Trông coi việc bếp hiệu là đông chủ tư mệnh táo phủ thần quân
Trọng Cao làm thần thổ điện
Trông coi việc nhà cửa
Hiệu là thổ điện long mạch tôn thần
Còn nàng Thị Nhi làm thổ kỳ
Trông coi việc trợ búa
Hiệu là ngũ phương ngũ thổ phúc đức chánh thần
Bài viết đã kết thúc
Hy vọng chúng ta có thêm thông tin hữu ích về táo quân
Và chúc quý vị chuẩn bị đón Tết Hồ Chuyền Hạnh Phúc viên mãn