3 thứ làm lên nghiệp lớn của người xưa

Cổ Nhân Podcast
70 người theo dõi
13 thg 1, 2025
3 thứ làm lên nghiệp lớn của người xưa
Đút kết hàng nghìn năm của người làm nên nghiệp lớn, có được thành tựu, đều nhờ tích thế, mưu thế, mượn thế.
Một người dù có tài giỏi đến đâu, cũng không bao giờ có thể đánh bại được sức mạnh của thời đại.
Nếu bạn có thể khiến mọi thứ xung quanh phục vụ mình, bạn có thể nhanh chóng phá vỡ những giới hạn của số phận.
Ai đó từng nói, khi đến tuổi 40 hay 50, bạn sẽ vô thức trở thành người hâm mộ trang tử.
Trang tử có một tác phẩm có tên Tiêu Diêu Du, vô cùng nổi tiếng.
Càng lớn tuổi, đọc lại tác phẩm này, người ta lại càng ngộ ra được nhiều bài học thấm thiế,
mà ở đó, có một bài học về thành công, đó là tích thế, mưu thế và mượn thế.
Chương mở đầu của Tiêu Diêu Du, nói về một con chim róc, một loài chim săn mồi khổng lồ, phổ biến trong thần thoại.
Đôi cánh của nó trải dài hàng ngàn dặm, mỗi khi theo gió bay đi, đôi cánh của nó lộng lẫy như mây trên trời.
Chim róc bay theo gió, vậy bay theo gió khi nào?
Đi về hướng Tây tháng 6, tháng 6 gió thổi mạnh.
Trong những tháng dài trước đó, con chim chọn cách bảo toàn sức mạnh của mình,
ở trạng thái ẩn mình và rèn luyện nội lực trong thời gian ngủ đông.
Chờ tới tháng 6, nó mới cất cánh và khiến cả thế giới kinh ngạc.
Người nếu muốn bay lên bầu trời, anh ta trước tiên phải trải qua được sự tỉnh mịt trước bình minh,
và anh ta trước tiên phải học cách âm thầm tích lũy sức mạnh khi ở một mình.
Trước khi Trúc Chi Vũ một mình thuyết phục quân Tần rút lui, ông chỉ là một quan chăng ngựa nhỏ ở nước Trịnh.
Ông là một người đầy tham vọng và tài năng, nhưng không ai quan tâm đến ông.
Trong những năm tài năng không được đánh giá cao, mặc dù cảm thấy vô cùng đau buồn và tức giận,
nhưng ông chưa bao giờ từ bỏ chính mình.
Ông một mình đi đến nhiều nước, phân tích tình hình các nước,
ông cũng đọc rất nhiều, không ngừng trao dồi kiến thức và kinh nghiệm của mình.
Năm 630 trước công nguyên, nước Tần và nước Tấn cùng nhau tấn công nước Trịnh, nước Trịnh lâm nguyên.
Khi đó, một quan trọng thần của nước Trịnh đã phát hiện ra Trúc Chi Vũ
và cho rằng người này có thể cứu nước Trịnh khỏi nguy cơ trước mắt.
Không làm mọi người thất vọng, Trúc Chi Vũ đã thành công ngăn cản đòn tấn công của nước Tần
nhờ tài ăn nói thuyết phục của mình.
Hãy thử tưởng tượng, nếu Trúc Chi Vũ không trải qua một quãng thời gian lặng lẽ trao dồi bản thân,
trong nửa đầu cuộc đời, ông đã không thể giải quyết được bế tắc khi đất nước lâm nguy.
Nếu không vượt qua giai đoạn một mình trèn vũa trong nửa đầu cuộc đời,
ông đã không thể trở nên nổi tiếng và được cả đất nước tỷ dân ca ngợi.
Mọi thu hoạch trên thế giới đều là kết quả của việc âm thầm trao dồi bản thân.
Gia các lượng lặng lẽ mai dũa ở Nam Dương suốt 10 năm trước khi được lưu bị 3 lần mời xuống núi.
Từ năm 17 đến 27 tuổi, khi đang ở thời kỳ đỉnh cao, ông lựa chọn âm thầm trao dồi bản thân.
Triết học gia Nai Es cũng từng khẳng định trước khi đạt được những điều vĩ đại,
phải có một quá trình tích lũy bản thân lâu dài.
Mọi thành công, không phải một sớm một chiều mà có được,
đằng sau đó phải là những năm tháng làm việc chăm chỉ và nỗ lực tiềm ẩn.
Muốn có ngày đạt được thành tựu, bạn phải có khả năng chịu đựng được những khó khăn,
trải qua một thời gian dài tích lũy và làm việc chăm chỉ.
Khi bạn không ngừng nâng cao trình độ của bản thân và vượt qua những khó khăn hiện tại,
bạn sẽ có thể xoay chuyển tình thế và mở ra bước đột phá trong vận mệnh.
Trong tiêu du du, chú chim tróc quyết tâm bay tới độ cao 90.000 dặm.
Ve sầu và chim sẽ sám nhỏ nhìn thấy, đã cười nhạo nó và nói.
Tồi bay nhanh khỏi mặt đất, còn thường va vào cạnh cây du và cây đàn hương, rồi rơi xuống đất.
Anh thực sự muốn bay đến độ cao 90.000 dặm sao?
Chưa cần thử đã biết là chắc chắn sẽ thất bại rồi.
Đối mặt với sự chế diễu nông cạn và thiếu hiểu biết của hai con chim nhỏ,
chim tróc không một lời phản bác.
Từ đầu tới cuối, nó chỉ làm đúng một việc, đó là bay.
Đợi gió tới, nó cử gió bay lên, đây chính là cái gọi là mưu thế.
Người xưa có câu, người nên được việc lớn,
luôn âm thầm nỗ lực, hành động nhiều hơn lời nói, không khoe khoan nhiều lời.
Những người thực sự đạt được thành tựu lớn là những người kiên định
và sẽ không bị lung lây bởi lời nói của người khác.
Họ có thể chịu đựng được cơn tức giận nhất thời
và tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn cho những việc lớn.
Cuối đời Đường tại Trung Quốc, tình hình chính trị trong Triều trở nên vô cùng phức tạp.
Ngoài các cuộc chiến tranh giữa các đảng phái và quan thận,
tình trạng bẻ phái và chuyên chính còn nghiêm trọng hơn.
Sau khi Hoàng đế Mục Tông của nhà Đường lên nắm quyền,
các hoàng tử từng tranh giành ngai vàng với ông,
đều bị ông sát hại với nhiều tội danh khác nhau.
Chỉ có một người trốn thoát được, đó là Hoàng tử thứ 13 Lý Thầm.
Khi đó, Lý Thầm mỗi ngày đều giả điên ngu ngốc,
tự nguyện trở thành đối tượng giải trí cho toàn cung điện.
Nhìn thấy người anh em ngốc nghếch như vậy,
Đường Mục Tông hoàn toàn không có sự phòng bị.
Sau khi Đường Mục Tông qua đời, vào năm 824 sau Công Nguyên,
các con trai của ông là Văn Tông và Võ Tông kế vị ngai vàng.
Tuy nhiên, cả hai anh em đều tỏ ra khinh thường.
Và thù địch đối với người chú Lý Thầm của mình.
Họ ném Lý Thầm, khi đó đang say rượu vào tuyết,
trong một đêm tuyết lạnh.
Khi Lý Thầm không phòng bị,
họ trói ông lại và ném ông xuống hố nhà xí,
Lý Thầm nhiễn trăng chịu đựng mọi sự xỉ nhục.
Sau đó, Văn Đế và Võ Đế lần lượt qua đời,
Lý Thầm được các hoạn quan ủng hộ lên ngai vàng,
với mục đích muốn biến ông thành một hoàng đế bù nhìn.
Lúc này, Lý Thầm mới cởi bỏ Nguy Trang,
không còn là một Lý Thầm luôn tỏ ra ngốc nghếch và dễ bị ăn hiếp thường ngày.
Ông tỏ ra vô cùng không ngoan,
mọi suy tính của các hoạn quan đều không thành hiện thực.
Trong suốt những năm trị vị của mình,
ông nỗ lực giải quyết xung đột giữa các đảng phái và quan thận,
trị từ gốc căng nguyên suy tạng của đại đương.
Ông lưu danh như một vị vua thông thái,
và được các thời đại ca ngợi.
Tổ thức từng nói,
quân tử muốn nên việc lớn, phải biết một chữ nhẫn.
Người quân tử muốn đạt được điều gì,
trước hết phải học tính kiên nhẫn.
Nhẫn là một con đường, năng lực cũng là một con đường,
và khoảng cách giữa chúng chính là không gian sinh tồn.
Khi có thể chịu đựng được mọi tác động tới từ thế giới bên ngoài,
bạn sẽ có thể đạt được những điều vĩ đại,
và tự nhiên sẽ đợi được ngày hái được quả nọt.
Mạnh tử từng nói,
người dù thông minh, muốn đi trước,
cũng phải học cách nhìn xu hướng và đánh giá tình thế.
Dù có chiếc quốc to tới mấy,
muốn trồng cây, cũng phải kiên nhẫn chờ đợi thời cơ.
Có một chi tiết như sau trong cuốn tiêu Diêu Du.
Vào tháng 6,
con chim tróc bay lên tới độ cao 90.000 dặm.
Làm sao nó bay lên tới độ cao như vậy được?
Lúc này, sóng lớn cuồn cuộn, mặt nước cuồn cuộn,
sóng cao tới 3.000 dặm,
cơn gió lóc cực lớn,
nhất cánh chim tróc lên khỏi mặt đất.
Nếu sức mạnh do gió tích lũy không đủ mạnh,
thì một con chim dù mạnh mẽ tới mấy,
cũng không thể vỗ được đôi cánh khổng lồ của nó.
Thành công cần có sự trợ giúp của yếu tố bên ngoài.
Một cá nhân, nếu muốn phản công,
cũng cần nhắm đúng thời điểm và biết thuận theo xu hướng.
Vào cuối thời nhà Tần, nhiều người nổi dậy.
Trước bối cảnh đó,
Lưu Bang lợi dụng tình hình,
bước chân vào con đường chống Tần.
Sau đó, Lưu Bang và Hạng Vũ,
mỗi người một đội quân chống Tần của mình.
Trong trận chiến giữa hai người,
Lưu Bang tiến vào hàm cốc quan trước.
Khác với quyền lực và sự tàn nhẫn của Hạng Vũ,
Lưu Bang dương cao ngọn cờ vì dân.
Và phong cách hành sử thuận thời thế này của ông,
cũng thu hút nhân tại từ khắp nơi đến với mình,
và cuối cùng giúp ông đạt được quyền bá chủ.
Xuất thân từ giai cấp nông dân,
ông lên ngôi và trở thành hoàng đế.
Thành công của Lưu Bang,
nằm ở khả năng tận dụng, biết nhìn thời thế.
Binh pháp của Tôn Tử nói,
thuận theo thời thế chính là thân.
Một người dù có tài giỏi đến đâu,
cũng không bao giờ có thể đánh bại được sức mạnh của thời đại.
Nếu bạn có thể khiến mọi thứ xung quanh phục vụ mình,
bạn có thể nhanh chóng phá vỡ những giới hạn của số phận.
Doanh nhân nổi tiếng thời xưa tại Trung Quốc,
Hồ Tuyết Nham khi còn trẻ,
ông chỉ là một nhân viên ngân hàng bình thường lúc bấy giờ tại tỉnh An Huy.
Nhưng sau đó tình thế trở nên hỗn loạn,
sau khi bất ngờ quen biết tả Trung Đường,
một quan lại nổi tiếng thời nhà Thanh,
ông bắt đầu mua bán vận chuyển vũ khí và ngũ cốc,
dần dần mở ra các con đường buôn bán.
Sau khi Ninh Ba, Thượng Hải và các thương cản khác được mở,
Hồ Tuyết Nham bắt đầu làm ăn với người nước ngoài.
Tận dụng tình hình hỗn loạn lúc bấy giờ,
ông nhanh chóng kích lưỡi được cho mình một khối tài sản khổng lồ,
trở thành một doanh nhân khét tiếng.
Cá có thể bơi nhờ sự trợ giúp của nước,
và thảm thực vật có thể phát triển theo sự thay đổi của các mùa.
Rất nhiều việc sẽ rất khó đạt được nếu chỉ dựa vào sức mạnh cá nhân.
Tuy nhiên, giữa sự biến động của thời đại,
vấn đề dù khó khăn đến đâu cũng có cách giải quyết,
thậm chí là dễ dàng.
Chỉ khi biết cách tận dụng hoàn cảnh,
chúng ta mới có thể phá vỡ xiền xích của số phận,
để rồi sau đó phản công một cách thuận lợi hơn.
Một cuộc sống xuất sắc,
vốn không thể tách rời việc tích thế, mưu thế và mượn thế.
Khi ngộ ra được, bạn tự nhiên sẽ có thể bay lên trời như một chú chim.
Đời người có ba thứ nên buông,
ba thứ nên giữ đế hạnh phúc, phúc báo dồi dào.
Đời người sợ nhất là cái cần giữ không giữ,
cái cần buông lại không biết buông.
Đời người đau khổ muộn phiền thất bại là vì lầm được lạc lối.
Có lẽ không ai muốn mình đi sai đường,
nhưng không phải ai cũng đủ bình tĩnh để nhìn nhận lại cho đúng con đường của mình.
Có những điều khiến chúng ta đau khổ nhưng lại cứ ôm khư khư lấy.
Có những thứ khiến ta vui vẻ lại cứ dục dè, không dám nắm giữ.
Ba thứ trong đời nên buông xuống.
Buông oán hận muộn phiền.
Muộn phiền nếu có thang thì chỉ tăng thêm phiền muộn,
chuyện có thể giải quyết thì không cần lo lắng,
chuyện không giải quyết được thì lo lắng có ích gì.
Oán hận là cách khiến ta đau thêm lần nữa do lỗi lầm của người gây ra.
Người gây ra lỗi khiến ta đau một lần,
sự oán hận khiến ta đau thêm nhiều lần nữa.
Vì thế buông xuống những oán hận,
những muộn phiền chính là con đường giải thoát bản thân khỏi đau khổ.
Người xưa đã nói chỉ ta có quyền làm ta đau,
còn người thì không nếu ta không cho phép,
vì thế chớ tự làm đau thêm chính mình vì lỗi lầm của người khác.
Buông hình thức, sống đơn giản
Nhiều người sống hình thức,
mọi thứ đều phải câu nệ hình thức lễ nghi mà không sống thực chất.
Chính vì thế cuộc sống luôn phù hoa giả dối.
Khi thời gian gọt dũa dần,
con người ta lắng động hơn sẽ biết bỏ đi những phù hoa giả dối để sống thành thật hơn,
thành thật với chính mình, thành thật với người.
Ai biết gọt dũa và tự bỏ sớm những phù hoa thì sẽ sớm yên bình.
Buông quên những chuyện quá khứ
Quá khứ dù vinh hay nhục cũng đã qua,
đừng mãi đắm chìm trong hào quan quá khứ mà quên mất hôm nay,
cũng đừng mang đau khổ trong quá khứ dàn vặt hôm nay.
Chuyện vui hay buồn của hôm qua chỉ nên xem
và rút ra bài học đừng cố nhớ lâu về chúng,
đừng mang chúng quy chiếu cho hiện tại,
điều đó sẽ khiến bạn đau khổ mãi không thôi.
Những chuyện trong đời nên giữ
Giữ tâm lương thiện
Trên đời này mọi tính toán của con người đều không che được mệnh trời,
không qua được mệnh trời nên lương thiện là cách sống đơn giản dễ dàng nhất.
Người lương thiện đi đâu cũng có phước đức,
lương thiện không phân biệt tôn giáo ngôn ngữ.
Giữ tâm lương thiện không chỉ giữ lành cho bản thân mà còn cho người thân con cái.
Giữ lời thiện lành
Lời nói không phải dao như kéo nhưng sắt lệm chẳng kém,
một lời nói thiện ấm cả ba đông,
một lời nói ác có thế cả đời không vớt lại được,
vì thế giữ lời thiện lành chính là từ thiện,
là việc phước đức, là giữ phước lọc cho bản thân.
Lời nói thiện lành có ý nghĩa quan trọng trong đời sống,
giúp người an tâm, ấm áp vùng đắp cho cuộc đời đẹp hơn.
Người nói lời thiện lành chính là người tự bi.
Giữ lòng biết ơn
Trên đời ai nuôi dưỡng lòng biết ơn thì người đó có hạnh phúc có phúc,
lòng biết ơn chính là chìa khóa để bạn biết yêu thương cuộc đời,
trân trọng và thấy vui vẻ với cuộc đời,
kẻ vô ơn thì trời diệt,
người biết ơn thì mỗi bước đi hoa nở xung quanh.
Bởi thế lòng biết ơn vô cùng quan trọng.
Biết ơn với cuộc sống giúp bạn không oán hận,
biết bằng lòng và tìm thấy niềm vui trong từng điều nhỏ nhất.
