Bãi Đá cổ Từ Vũ nơi sinh ra 3 phụ nữ nổi tiếng sử Việt - Ỷ Lan - Ngọc Chử - Ngọc Trong #hnp.mp4
Anh Đức
212 người theo dõi
23 thg 1, 2025
Duy Hà Đội Phố xin mến chào quý vị và các bạn
Thưa quý vị, những hiện vật quý vị đang xem đây
Đây là bãi đá cổ Tử Vũ
Vị trí Duy đang đứng tại thị trấn Như Quỳnh, Văn Lâm, Hương Nghiên
Cách trung tâm TP.HCM khoảng hơn 20 km
Thưa quý vị, khu vực này cách đây khoảng 300 năm
Là một ngôi đền xây dựng cực kỳ hoành tráng tại đây
Nhưng bây giờ chúng ta có thể chứng kiến thấy
Nó chỉ còn tồn tại những hiện vật là những bãi đá
Với những họa tiết cực kỳ tinh xả
Khu vực này ngày xưa là đền gì xây dựng lên để thớ ai
Phía cuối video Duy sẽ chia sẻ tới quý vị
Nhưng đặc biệt tại vị trí này có 2 bậc quân vương
Đó là Lý Thánh Tông và Chúa Trị Cương
Đã gặp 2 người thôn nữ tài sắc vẹn toàn
Trước khi quý vị cùng Duy tìm hiểu về cụm di tích này
Cũng như lịch sử của các câu chuyện Duy vừa nêu ở trên
Thì quý vị nhớ ủng hộ kênh bằng cách nhấn like cũng như chia sẻ video nhé
Quý vị hãy bình luận ở phía dưới để nêu ra những suy nghĩ của quý vị khi xem video
Cũng như hãy gợi ý cho Duy những địa danh mà quý vị muốn Duy tới trải nghiệm
Quý vị là người đầu tiên xem kênh youtube Hà Nội phố thì nhớ nhấn đăng ký kênh youtube nhé
Để khi Duy up lên những video mới nhất thì quý vị sẽ là người đầu tiên được xem chúng
Cảm ơn quý vị
Thưa quý vị, làng Thổ Lỗi hay làng Gành Xưa
Ngay là như Quỳnh huyện Văn Lâm Hương Yên đã sinh ra 3 người phụ nữ nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam
Đó là Hoàng Thái Hậu Ý Lan, nữ sĩ Ngọc Trọng
Và mẫu thân của Chúa Trị Cương là Trương Thị Ngọc Trử, lừng lẫy đang ngoài
Hiện tại ở làng Như Quỳnh có một quần thể di tích liên quan đến bà Chúa Ganh nổi tiếng trong dân gian vùng Kinh Bắc
Đó chính là Đền Tử Vũ Như Quỳnh hay có tên gọi khác là Tử Vũ Họ Trường
Đã được xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia
Được coi là một trong 3 di tích có hiện vật bằng đá tiêu biểu nhất của tỉnh Hương Yên
Hình ảnh quý vị đang xem chính là di tích này
Trong quần thể di tích, những tác phẩm điêu khắc đá không chỉ góp phần ghi vào lịch sử mỹ thuật Việt Nam
Một dấu ấn về phong cách nghệ thuật thời Lê Trịnh
Mà nó còn như một chứng nhân về một thời bình yên thì ít, tao loạn thì nhiều trong dặm dài lịch sử của dân tộc
Cũng chính tại nơi này dưới chiều nhà Lý từ năm 1010 tới năm 1225
Thời vua Lý Thánh Tông
Trong một lần đi Kinh Lý, nhà vua đã gặp Lê Thị Khiết, cô gái làng siêu loại
Tên cũ của làng ganh, đi hái dâu về, đang nghỉ dưới gốc cây hoàng làng
Cô gái quê mùa nơi thôn giã, có tâm hồn trình nguyên, hương hoa đồng đội, nhàn sắc không cần phấn son, nhung lụa
Đã làm cho đấng quân vương cảm xúc mạnh liệt
Vua Lý Thánh Tông đã cho vời Lê Thị Khiết vào hoàng cùng, phong làm vương phi và đổi tên là ỉ làng
Tức ngồi dưới gốc cây làng
Sau này vương phi ỉ làng trở thành hoàng hậu ỉ làng
Người đàn bà đã hai lần nhấp chính, có 102 trong lịch sử Việt Nam
Bà đã góp phần giữ yên bờ cõi, yên lỏng dân khi vua Lý Thánh Tông cầm quân trinh phạt nước Chiêm Thành
Và 500 năm sau, cũng ở mảnh đất làng ganh này
Có một mối duyên kỳ ngộ giữa thế tử Trịnh Bính
Sau được ra phong là Tấn Quang Vương
Khi Trịnh Bính 18 tuổi đã cầm quân dẹp loạn
Trong một lần, ca khúc khải hoàn trở về kinh thành
Đoàn thuyền chiến của Trịnh Bính ngự lại trên bờ sông ganh
Và như một định mệnh và duyên số
Trịnh Bính đã gặp cô thuần nữ làng ganh Ngọc Trử
Cô Huân Trịnh Bính 2 tuổi
Không khuynh quốc, khuynh thành
Nhưng có giọng hát và khẩu khí hơn người
Đã hớp hồn Tấn Quang Vương
Về kinh thành, Trịnh Bính đã nhờ người mai mối rồi cưới Trương Thị Ngọc Trử làm vương phi
Khi về ra, Ngọc Trử đã ngỏ ý với Chúa Trịnh Cương
Muốn xây đền từ Vũ để thờ cụ thân sinh và hai anh trai mình
Trịnh Cương vốn hiếu thảo
Đã chuyên tâm xây dựng ngôi đền từ Vũ ở chính cánh đồng
Nơi Trịnh Bính gặp Trương Thị Ngọc Trử
Dựng cả nhà thờ họ Trương ở Làng Lê Xá
Hai bia đá ở đền đã ghi công tích của Trương Dự
Phụ thân của bà Ngọc Trử ở bia bên phải
Bia bên trái ghi công tích của hai anh trai bà Ngọc Trử
Đó là Trương Nhưng và Trương Nhượng
Năm 1990, nhà nước đã công nhận di tích lịch sử văn hóa
Bãi đá cổ từ Vũ
Nơi đã chứng kiến hai cuộc kỳ ngộ của Bậc Quân Vương
Với những thuần nữ tài xác vẹn toàn
Điều đáng chú ý nữa
Là bãi đá cổ từ Vũ
Cùng với các ngôi mộ cổ ở Dương Xá
Và di tích hành cung cổ bi
Thời Chúa Trịnh Cương ở xã Bình Binh, Châu Quỷ, Gia Lâm
Là một quần thể di tích gắn liền với thời kỳ sau Chúa Trịnh Căng
Tới Chúa Trịnh Cương
Cần được nghiên cứu và bảo tồn
Thưa quý vị
Bãi đá cổ từ Vũ
Nằm giữa các khu công nghiệp, nhà xưởng đồ sộ, hiện đại
Vẫn tồn tại một bãi đá cổ
Một di sản văn hóa quý hiếm được xây dựng cách đây 300 năm trước
Trên một mảnh đất nằm giữa cánh đồng ganh
Cách quốc lộ nằm vài trăm mét
Còn hai con chó đá cao hơn 1,2 mét
Nặng trên một tấn, ngực đeo bốn chuông nhạc
Loại của hoàng tộc
Sau hai chó đá gắt cổng là hai con rồng đá uy nghi
Như đang bay trên cánh đồng yên tĩnh
Phía sau xếp từng hàng đôi
Cách nhau vài mét là những án thư đá
Bơi đặt như ở các cung đình
Các án thư này cao 1,2 mét
Đáng kể có hai biên đá cao 1,6 mét
Rộng 1,1 mét
Bài trí xung quanh bia là án thư
Là những hoa văn được khắc tinh xảo
Bãi đá cổ từ Vũ Quý Hiếm này
Là dấu ấn của ngôi đền
Được xây dựng cách đây 300 năm
Ngôi đền thờ vị quan Thanh Liêm Trương Dự
Phụ thân của Trương Thị Ngọc Trử
Vua phi của Tấn Quang Vương Trịnh Bính
Trịnh Bính là con cả của Trịnh Vịnh
Trịnh Vịnh là con trưởng của Chúa Trịnh Căn
Do hai người mất sớm
Nên Đinh Vương Trịnh Căn đã chọn Trịnh Cương nối nghiệp Chúa
Tấn Quang Vương Trịnh Bính
Đã được chọn là thế tử nối nghiệp
Ngày mất năm 1702
Sau khi nhà Lê Trịnh mất
Nguyễn Huệ về Phú Xuân
Nguyễn Hữu Trịnh được giao nhiệm vụ ở lại
Đã hủy diệt các dấu tích liên quan đến nhà Trịnh
Ngôi đền từ Vũ cũng là mục tiêu tàn phá
Của Nguyễn Hữu Trịnh
Ngôi đền bị đốt cháy dòng giá 7 ngày đêm
Những khúc gỗ còn xót lại
Dân làng gạo, ven sông Ganh
Đã xin về đủ dựng một ngôi đình làng
Ngày nay dấu tích ngôi đền
Chỉ còn lại một bãi đá
Chúa Trịnh Cương
Ngoài việc cho xây dựng từ Vũ Họ Trường
Để báo hiếu
Chúa Trịnh Cương còn sai đem gỗ, đá
Từ Thanh Hóa ra xây một khu dưỡng giả
Cho mẹ là Trương Thị Ngọc Trử
Ở làng Nghia Quỳnh gọi là Cung Chí Nguyên
Với ý tứ dòng rõ nhà Trịnh
Kể từ thời Trịnh Cương
Đều từ đấy mà ra
Với quy mô đồ sộ và các hiện vật trang trí
Mang tính vương giả
Khúc Trịnh này có thể coi như một phần nối dài
Của hành cung cổ bi nhà Trịnh
Tuy nhiên trong cơn tao loạn
Của những năm cuối cùng của thời Lê Mạt
Cung Chí Nguyên hai lần bị đốt phá
Từ đó trở nên hoang phế
Với các di vật còn lại
Của từ Vũ Họ Trường và Cung Chí Nguyên
Có thể khẳng định rằng đây chính là một
Quần thể di tích tiêu biểu
Về nghệ thuật điêu khắc vương giả thời Lê Trịnh
Ngoài sự đồ sộ về kích thước
Các hiện vật của từ Vũ Họ Trường và Cung Chí Nguyên
Chủ yếu điêu khắc hình tượng linh vật
Dành cho giới quý tộc
Thưa quý vị khi tìm hiểu
Về mảnh đất này, các nhà sử học
Nhà nghiên cứu trong và ngoài nước
Đã phải cảm thán rằng đây là mảnh đất
Của những văn nhân và gia nhân
Bà Trương Thị Ngọc Trử
Cô gái tài xác vẹn toàn như một đó hoa
Được nuôi dưỡng bằng thơ phú văn ca
Vươn mình lên đẹp đẽ
Trong số những văn nhân và gia nhân ấy
Theo gia phạ Họ Trường và các tài liệu liên quan
Thì từ nhiều đời trước
Dòng Họ Trường đất như kinh nổi tiếng
Có tài ca hát văn trường
Đặc biệt nhờ tài năng vượt trội
Mà họ thường được lưu diễn trong phủ chúa
Cùng vua, ghi danh này
Vua Lê Cảnh Hưng có đôi câu đối
Truy tặng như sau
50 năm, mây áo diễn tuồng xưa
Rực rỡ, sân son, chuyển nghiệp đẹp
Ước vạn thùa
Tóc da ơn thấm đẫm
Ranh rành, bút đỏ, chép, cùng tò
Họ Trường còn là dòng Họ nhân đức
Nổi tiếng trong vùng, ăn ở hiền hòa
Cứu giúp người nghèo khổ
Làm đường, làm cầu, làm đền chùa
Thủa khai sơ mới lập làng
Cụ tổ Họ Trường còn hiến đất cho làng
Làm đỉnh Lê Xá
Sau này khi cụ mất đã được nhân dân thở
Tại đỉnh, phong là hậu thần
Quay lại nhân vật chính có công xây dựng
Tử Vũ, bà Thái Phi
Trường Thị Ngọc Trử, được gia phạ
Và xử sách chép là người con gái đẹp
Có tài, thơ văn, ca hát
Và một ngày xuân, tấn quang vương
Trịnh Bính, võng lọng đi tới đất
Như kinh, thì dân làng một số
Bỏ chạy, một số quy lệ
Trong khi đó, bà Trường Thị Ngọc Trử
Vẫn thản nhiên cắt cỏ ở khu vực Tử Vũ
Ngày này, xem như không có chuyện gì xảy ra
Trước thái độ như vậy
Tấn quang vương Trịnh Bính, rất ngạc nhiên
Đã cử cận thần tới
Xem rõ sự tình
Bà Trử vẫn thản nhiên, tay cầm liềm, cắt cỏ
Miệng cất lên, tiếng hát
Tay cầm bán nguyệt, xanh sang
Trăm hàng thảm mộc, lai hàng
Tay ta
Mặc ai che tán, che tàn
Ta đây mặc sức, nhanh ngang
Cõi bờ
Giọng hát ngọt ngào của con gái nhà nghề
Đã làm tấn quang vương thêm phần bất ngờ
Bèn cho quan cận thần
Gọi cô gái cắt cỏ tới
Và hỏi vì sao thấy võng lọng ngày tới
Vẫn ngồi cắt cỏ và hát như vậy
Ngọc Trử trả lời
Chúa đánh giặc là việc nước
Tôi cắt cỏ là việc nhà
Cứ sao lại vì Chúa ngang qua
Mà bắt tôi bỏ việc nhà
Ngài cứ tâu với Chúa như vậy
Nếu Chúa trách phạt tôi xin chịu phạt
Nghe câu trả lời khẳng khái
Khí phách của người con gái
Đẹp người, thông minh
Tấn quang vương tuyển bà vào cung
Phong là vương mẫu Đại Phi
Sau này khi tấn quang vương trịnh bính qua đời
Con trai của ngài với bà Ngọc Trử
Là trịnh cường
Tức vương thượng lên ngồi Chúa
Bà Ngọc Trử được phong là Thái Phi
Rồi Thái tôn Thái Phi
Theo ghi chép trên bia đá tại Tử Vũ
Người được thờ chính ở Tử Vũ Họ Trường
Phong là cụ Trưng Dự
Cụ thân sinh của Thái Phi Trước Thị Ngọc Trử
Cũng là người tài năng đức độ
Luôn yêu thương đun bọc dân làng
Sinh thời cụ đã được phong là
Tả Đố Đốc Thái Bảo
Thái Tể
Lúc cụ mất được dựng đền trong phủ
Tại Kinh Đô Để Thờ
Tử Vũ Họ Trường là một tập hợp các tác phẩm
Về nghệ thuật điều khắc đá
Trước kia nằm trong con viên rộng hơn 1 hectare
Hiện thu hẹp lại còn hơn 400m2
Cổng được tạo nên
Bằng 2 cột đá xanh hình chữ nhật
Uy nghi qua hàng cột đầu tiên
Phía sau cổng là đôi tượng cho đá
Tượng được tạo mang tính nghệ thuật cao
Với dáng chắc khỏe
Sinh động trong tư thế ngồi canh giữ Tử Vũ
Khu chính của Tử Vũ
Có 2 tượng phỏng đá cao
95cm
Phỏng đá ở tư thế quỷ dân lễ
Hai bên tả hiếu Tử Vũ là 2 tấm bia lớn
Chữ nhò trên bia còn rõ nét
Sau này được Họ Trường
Nhờ viện nghiên cứu Hán Nôm dịch nghĩa
Một tấm ghi tên tuổi
Gia thế, cao sắc phòng của cụ Trương Dự
Một tấm ghi nghi lễ
Tế tụng tại lằng
Cuốn bia ghi ngày xây dựng
Ngày tốt tháng 11 nằm Bình Ngọ
Nhiên hiệu Bảo Thái 7 tức năm 1726
Xung quanh bia được trạm khắc
Hoa cúc dày rất tinh xảo
Khi thăm lằng lại gần những tấm bia
Có thể nhận thấy cả 2 bia đá
Chữ khắc còn khá rõ và đẹp
Phía sau bia đá đặt kỷ đá
Cao 1,6m
Dài 0,60m
Rộng 1,8m
Mặt kỷ được mài phẳng bóng
Sau bẻ lớn đặt 6 bẻ đá
Chia làm 2 hàng đối xứng nhau
Tương truyền tất cả đá tại lằng đều được tuyển chọn
Từ những phiến đá xanh đám nhất
Từ Thanh Hóa
Bào quát từ Vũ có thể hình dung nơi đây
Như một bản điêu khắc đá xanh tinh xảo
Và kỳ công
Mang hồn cốt của văn hóa nghệ thuật mấy trăm năm về trước
Hoàn toàn thủ công mà vẫn thật tinh tế
Tác phẩm nọ nối tiếp tác phẩm kia
Dẫn dắt bước chân lữ khách
Như muốn trọn vẹn kể câu chuyện của mình
Người xưa có cầu
Trăm năm bia đá cũng mòn
Thế mà mấy trăm năm qua
Nắng, mưa, gió
Rồi cả bom đạn, chiến tranh
Chỉ làm cho những tác phẩm bằng đá nơi đây
Thêm nhẵn bóng, thêm mát lạnh
Và ánh lên màu xanh vượt thời gian
Để mỗi lần có lữ khách đi ngang qua
Hiểu về lăng, hiểu về đá
Lại như được sống lại, đắm mình trong tình yêu
Của Tấn Quang Vường với Cô Thuân Nữ Họ Trương
Cảm tấm lòng hiếu tạo
Qua người con gái, tài sắc, có tâm
Với dòng tộc, đồng thời cũng là lăng bộ
Của dòng họ, ngoài giá trị nghệ thuật
Từ vũ còn ẩn chứa
Giá trị sử liệu rất cao
Được đánh giá là một trong những công trình bằng đá đẹp
Và có giá trị nghệ thuật
Vào ngày 21 tháng 1 năm 1992
Bộ Văn hóa Thông tin, nay là Bộ Văn hóa
Thể thao và Du lịch
Gia quyết định số 97QD
Công nhận từ Vũ Họ Trương là di tích kiến trúc
Nghệ thuật cấp quốc gia
Sau đây, duy mời quý vị
Và các bạn cùng tìm hiểu chi tiết
Về nghệ thuật Điều Khắc Thượng
Ở quần thể di tích này nhé
Đầu tiên, đó là 2 chó đá
Ngay lối vào từ Vũ, có một đôi chó đá
Với kích thước to khắc thượng
Mỗi con cao khoảng 0,86m
Dài 1,2m
Được ngồi trên bệ đá rộng 0,8m
Dài 1,4m
Trước đây, ở cổng chợ Ganh
Cũng có một đôi chó đá giống như vậy
Nhiều người cho rằng đôi chó đá đó
Đã từng được đặt ở cửa cung chí nguyên
Trong làng Như Quỳnh
Đối với con người
Chó là một con vật trung thành, thân thiết
Trong tâm tức của người Việt Nam
Dù chó không được ở một vị trí cao
Như mức bạn bè giống như người phương Tây
Nhưng nó vẫn là một con vật
Có tình, có nghĩa, khuyển mã, chi tình
Và rất khôn ngoan
Chó ba khoang mới nằm, người ba năm mới nói
Vì những đức tính ấy
Chó được nuôi để giữ nhà cho chủ
Và cao hơn nữa, thăng hoa sang lĩnh vực tâm linh
Người Việt xưa tin rằng
Chó sủa ma có thể xua đuổi được tà ma
Vì vậy ngày trước ở cổng làng
Cổng ngõ xóm mỗi làng Việt
Đều có tượng chó đá
Cả ở nhiều mộ táng cổ cũng vậy
Đôi chó đá đặt ngay lối vào tử vũ họ trương
Chắc cũng nhằm ý nghĩa ấy
Nó làm nhiệm vụ xua đuổi tà ma
Và các linh hồn không chính chủ
Của tử vũ
Đồng thời, nó giữ cho nơi thờ này được sự tôn nghiêm
Về mặt tâm linh, về mặt nghệ thuật
Điều khác, con chó đá được
Thể hiện theo lối tà thực
Tuy người thợ điêu khắc đá
Đã giản lược rất nhiều các chi tiết nhỏ
Nhưng những đặc điểm nhận biết của loài chó
Vẫn rõ ràng trong các khối lớn
Nhìn tổng thể, chú chó có dáng ngồi
Hai chân trước thẳng
Trong toàn bộ hệ thống tượng tròn và phú điêu bằng đá
Của tử vũ họ trương và cung chính nguyên
Chỉ có phần chân trước của chó đá
Được chạm lộn
Nét đục đứt thẳng làm cho khối chân rõ ràng hơn
Miệng chó rộng
Để lộ cặp răng nanh sắc nhọn
Tai chó vảnh lên trên
Nhưng để tránh bị sứt, gãy
Các nghệ nhân đã điêu khắc nó liền khối với đầu
Không nhiều phần nhô ra khỏi khối lớn
Cổ chó đeo vòng đai rộng
Gắn 3 chiếc lục lạc
Các chân đều có 5 móng
Sau tượng chó đá
Chúng ta sẽ tới dòng đá
Bắt đầu từ thờ lê
Khi triều đình thực hiện việc đề cao đạo nhò
Nhằm củng cố thế lực phong kiến
Khẳng định vị trí, duy ngã độc tồn
Tối thượng của nhà vua
Con rồng dân dã trước đây đã bị biến tướng
Trở thành biểu trưng
Và là vật sở hữu của vua chúa
Quan lại quý tộc
Hình tượng của chúng như một chứng cứ sang trang
Của truyền thống
Rồng không nhất thiết là một con vật mình dài uốn lượn
Đều đặn chuẩn mực như con rồng thời Lý nữa
Mà ở trong nhiều tư tế khác nhau
Những con rồng từ vũ họ trường
Mang đầy đủ các đặc trưng của hình tượng rồng
Thời Lê Trung Hưng
Tuy vậy những nét phóng túng dân gian tài hoa
Thường thấy trên những hình tượng rồng
Thời Lý và cả thời Lê Mạc
Đã nhường chỗ cho sự khô cứng
Niềm luật được tạo tác trên một tấm đá dày
Chạm nổi hai mặt
Để tạo ra cảm nhận thị giác là khối tròn
Nhưng những nét chạm trên mình rồng
Ở từ vũ họ trường
Vẫn cho thấy độ tinh xào
Và sự lành nghề của người thợ đục đá
Những con rồng ở đây có chiều dài thân ngắn
Mập mạp đăng đối qua trục
Các khúc uốn yên ngựa đặc trưng
Của con rồng Việt không còn
Nếu như các con rồng ở cung chính nguyên
Được thể hiện do nét các chi tiết
Tạo hình huyền thoại như đầu, thân, chân móng v.v
Thì đôi rồng ở từ vũ họ trường
Lại được cách điệu hóa cao độ
Đó là cách điệu rồng
Bằng hình tượng các đám bầy
Thực ra mô típ văn hóa lòng
Đã được các nghệ nhân dân dàn tạo hình
Từ thời lây sơ, hiện vẫn còn các hiện vật
Tại văn biếu của tử giám Hà Nội
Và điện kính thiên ở Hà Nội
Và làm kinh thanh hóa
Một số nhà nghiên cứu cho rằng
Nghệ thuật chính thống có cơ hội phát triển
Nhưng vì nghệ sĩ bị ô ép
Phải làm việc ngay cả khi ăn đói
Mặc dách, không hề có một chút hứng thú
Để lao động sáng tạo
Nên số đông những hình tượng nghệ thuật được tạo ra
Tuy có quy mô lớn nhưng thồ sờ
Khô cứng, không có tâm hồn
Ngay đến hình tượng hoa lá
Rồng, phượng
Cũng từ chỗ chân thực chuyển sang
Cầu kỳ, xa lạ, khó hiểu
Con rồng từ một sinh vật đủ thành phần cơ thể
Giờ trở thành rồng mây
Rồng lá, rồng hoa, rồng già
Phức tạp, nói như vậy
Chứ hẳn đã hoàn toàn chính xác
Ở góc độ tích cực, có thể nhìn nhận rằng
Việc tạo hình vân hoa long
Hay trúc hoa long, sau này
Và rất nhiều biến thể của rồng, phượng
Lần vần vần trong nghệ thuật tạo hình dân gian
Tự hiện sự sáng tạo
Luôn tìm ra cái mới, cái độc đáo
Của người nghệ sĩ dân tộc
Tiếp theo đó là phẫu đá
Hình ảnh con người đi vào mỹ thuật xuất hiện
Một tầng lớp mới, đó là tượng người hầu
Đầu tiên là những vị quan hầu
Trong Long Bộ Công Thần
Và Vua Chúa trong Hoàng Tộc Triều Trần
Dân dân, tượng quan hầu có mặt
Ở cả Long Bộ của quan lại
Nhiều nhất là Hoạn Quang, ở thời Lê Trung Hửng
Được xây dựng trong thời kỳ
Các hoàng thân, quốc thích và quan lại
Đuôn nhau lập Long Bộ, sinh tử
Nhưng tử Vũ Họ Trường và Cung Chí Nguyên
Đều không có tượng quan hầu
Dù rằng lẽ ra, so về ngôi thứ
Thì các nhân vật được thờ cúng
Trong tử Vũ và người sống trong Cung Chí Nguyên
Có phẩm hàm
Và vị trí cao hơn rất nhiều
Vị quan đã lập sinh tử
Long Bộ mà ở đó đặt tượng quan hầu
Tượng người hiếm hoi được tìm tấy
Ở hai di tích này là tượng ông Phỗ
Tượng ông Phỗ khá phổ biến
Trong các đền chùa, miếu mạo
Liên quan đến các danh tướng
Khi được hỏi, đa phần các cụ thủ nhang, thủ tư
Đều có chung câu trả lời là
Sinh thời, các vị danh tướng này đã
Chinh chiến tại Chiêm Thành, bắt được tù binh
Đem về hầu, khi họ chết
Vẫn không muốn rời xa người hầu ấy
Nên lập nơi thờ, phải tạo thêm tượng
Người chiêm, quỳ hầu
Hai ông Phỗ đã ở từ vũ họ trương
Có dáng quỳ, hai tay ôm
Bình hương, dâng trước ngực
Nếu chiếu theo cách tạo hình tượng
Người truyền thống của người xưa là
Tọa tứ, lập thất
Tức người ngồi có chiều cao bằng
4 cái đầu, người đứng có chiều cao
Bằng 7 cái đầu, thì đầu Phỗ to
Mất cân đối về tiền lệ
So với thân
Phỗ có chán rô, mắt ẩn sâu
Dưới hang lông mái rộng
Nhắm mở, mũi Phỗ tẹp
Gò má cao, miệng rộng, tai vảnh
Đầu đề ba tròn tóc
Phỗ cởi trần, đóng khố
Trên cổ tay và vai
Có hình giả lụa, phải trăng
Đó là dây chói
Trong tư thế quỳ, lưng Phỗ võng
Bụng Phỗ rất lớn
Phải trăng từ Phỗ ở đây
Còn ám chỉ từ đồng nghĩa Phúc là cái bụng
Về các chi tiết tạo hình
Có vẻ như tượng Phỗ đá
Tuy vậy, nhìn tổng thể
Tượng Phỗ đá được tạo tác sinh động hơn hẳn
Từ hình khối lớn đến nét mặt
Nếu như các bức tượng quăn hầu
Rất hiếm các chi tiết được tạo tác nhô ra
Theo chiều ngang
Thì tượng Phỗ là một phá cách với các chi tiết trên đầu tượng
Và hai cánh tay
Dùng răng, cũng như các bức tượng rồng,
Chó đá, các khoảng trống dưới bụng
Giữa các chân Phỗ đề đặc
Gắn với bệ tạo thành một khối
Chỉ bằng số lượng hiện vật ít ỏi còn nguyên vẹn
Từ vũ họ trường đã cho thấy
Sự đồ sộ của kiến trúc
Nét lộn lẫy vàng son của nghệ thuật
Tạo hình lúc cụm di tích này mới được xây dựng
Thưa quý vị, đúng là khi chúng ta
Tìm hiểu sâu về
Các cụm di tích
Mặc dù nó là tàn tích thôi
Nhưng ẩn trứa trong đó
Rất là nhiều những giá trị lịch sử
Rồi những câu chuyện lịch sử
Hoàn toàn nó rất trực quan
Đúng ạ
Cảm ơn quý vị đã chú ý theo dõi
Quý vị nhớ ủng hộ kênh bằng cách nhấn like, view nhé
Cũng như chia sẻ video
Để nhiều người tiếp cận được những địa danh
Cũng như những câu chuyện lịch sử giá trị này
Đừng quên nhấn đăng ký kênh youtube Hà Nội Phố
Để đón xem những video mới nhất
Quý vị nhớ bình luận ở phía dưới
Cũng như góp ý cho Duy những địa điểm, địa danh
Mà quý vị cần Duy
Tới để trải nghiệm
Xin chào và hẹn gặp lại quý vị trong những video sắp tới
