Nội Huấn -Phần 3: Nhân Hiếu Văn Từ Hoàng Hậu | Nét Đẹp Truyển Thống | Mỹ Đức Dưỡng Tâm

Chào mừng quý kháng thính giả đã đến với chuyên mục Mỹ Đức Dưỡng Tâm của kênh Nét Đẹp Truyền Thống để tôn vinh những vẻ đẹp của người phụ nữ xưa và nay. Ngày hôm nay, chúng tôi xin giới thiệu đến quý kháng thính giả phần 3 của cuốn sách Nội Huấn. Nội dung cuốn sách này đề cập đến đức tính tu thân, cận ngôn, thận hành và nhiều phương diện khác cho nữ giới. Cuốn sách này được Tư Hoàng Hậu kết hợp các tác phẩm về giáo dục nữ giới qua các đời và ngôn luận của Hiếu Từ Cao Hoàng Hậu tạo thành tác phẩm để đời, nội huấn, lưu danh ngôn thuở và vẫn mang ý nghĩa thâm sâu, ý nhị cho nữ giới. Xin mời quý vị và các bạn cùng lắng nghe nhé! Chương 11 Noi gương Hiền Nhân Xin chào quý vị, hôm nay chúng ta tiếp tục tham cứu về việc học hỏi từ những tấm gương phụ nữ xuất chúng trong lịch sử. Tôi xin dịch và giải thích như sau. Kinh thi, kinh thư ghi chép về các bậc Hoàng hậu Hiền Đức, những người phụ nữ trinh lương, phẩm hạnh tốt đẹp, hành vi chuẩn mực, làm gương cho đời sau, đều là những tấm gương để chúng ta nói theo. Nếu phụ nữ không có sự dạ dỗ của nữ sư, không nghe lời hay, làm sao học được cách cư xử dịu dàng, mềm mỏng? Nếu không đọc sách cổ và lịch sử, không biết hành vi tốt, làm sao biết được phẩm hạnh tốt đẹp của Thánh Hiền? Xem xét đức hạnh của các bậc hiền nữ thời xưa, khảo chứng lời dạy của cổ nhân, lấy đó làm chuẩn mực và nói theo, đức hạnh tốt sẽ được nuôi dưỡng. Gương sáng có thể soi rõ xấu đẹp, cân có thể đo nặng nhẹ, thước đo có thể đo dài ngắn, vớt xe trên đường có thể giúp xe cổ đi đúng đường, không lạc mất lối. Nói theo đức hạnh của thánh nhân, ác sẽ hân thịnh được phúc, bắt chước hành vi không tố của người xưa, ác sẽ dẫn đến nhiệt vong. Vì vậy, hãy học tập sự cung kính, tiết kiệm của ngài hoàng, nữ anh. Học tập sự trinh bạch, du thuận của Thái Khương. Học tập sự chân thành, nhân ái, đoan trang của Thái Nhâm. Học tập sự hiếu thuận, cung kính của Thái Tự. Nói theo họ, hướng đến họ có thể trở thành thánh nhân, kém hơn một chút có thể trở thành hiền nhân, kém hơn nữa cũng không mất đi là người hướng thiện. Châu Báo Ngọc Nga không phải là báu vật của phụ nữ, hiện thuộc thánh thiện mới là báu vật của đức hạnh nữ giới. Không thiếu đức hạnh tốt, gia đình ác hạnh phúc mỹ mãn. Kinh Thị nói, đuối cao khiến người ngưỡng mộ, đường lớn khiến người tuân theo. Đối với đức hạnh của các vật hiền nữ thời xưa, nhất định phải nói theo mới có thể thành tựu bản thân. Nếu thấy người hiền mà không nghĩ đến việc bằng họ, chỉ ngưỡng mộ thôi thì có ích gì. Hiếu kính là gốc rễ của việc phụng sự cha mẹ. Cung phụng cha mẹ không khó, khó là kính trọng cha mẹ. Chỉ cung cấp thức ăn cho cha mẹ là hiếu đạo thấp nhất. Khổng tự nói, hiếu kính cha mẹ là gốc của đức hạnh. Hiếu kính đến cùng cực thì có thể thông đạt với thần linh, cảm hóa bốn miễn. Vua Thuấn dõi thờ cha mẹ, suốt đời tưởng nhớ. Chùa Văn Vương dõi thờ cha mẹ. Cha mẹ không khỏe, ông lo lắng đết nổi, đi đứng không vững. Có người nói, đây là hiếu đạo của thánh nhân. Cảnh giới cao xa, phụ nữ không thể làm được. Lời này sai lầm. Hiếu thuận với cha mẹ, yêu thương anh em là bản tính con người. Làm sao có sự phân biệt nam nữ? Thờ phụ người thân, phải lấy hiếu đạo của thánh nhân làm chuẩn mực cao nhất. Nếu con gái không có lòng chân thành, thì dùng lời nói cười cợt để làm cha mẹ vui lòng, không thể coi là có hiếu. Hiếu từ lòng chân thành, kính từ tình yêu sâu sắc, không trái ý cha mẹ, đó mới là hiếu thật sự. Con gái, con dâu thờ cha mẹ. Cha mẹ chồng phải gấp chăn, cuốn chiếu cho người lớn, đợi họ ngủ mới trải ra. Thay áo quần cha mẹ, cha mẹ chồng rách, phải cẩn thận vá lại. Đây chỉ là những việc nhỏ. Phải từ sáng đến tối cung kính, cần mẫn, không lười biến, không trái lệnh cha mẹ. Đối với gậy trống, giày vớ của cha mẹ, đều phải kính cẩn. Đối với thức ăn thừa của cha mẹ, phải vui vẻ, kính cẩn ăn hết. Đối với những việc nhỏ, còn phải kính rộng, cẩn thận như vậy, cuốn chi là việc lớn. Đào làm con gái là giữ gìn trinh mạch, không bị xỉ nhục, thờ phụng song thân, không trái ý. Đây là hiếu kính quan trọng nhất. Con gái từ nhỏ giờ ơn cha mẹ mà lớn lên, đường tựa bên ngối. Đến khi lấy chồng, có gia đình riêng rồi xa cha mẹ. Nếu ở nhà biết hiếu kính cha mẹ, dùng tâm đó mà hiếu kính cha mẹ chồng sẽ không giảm súc. Người nhân từ thờ cha mẹ không chỉ mình giàu sang, mà thay đổi lòng hiếu. Vì vậy nói, phải thờ cha mẹ như thờ trời. Lại nói, hiếu thuận cha mẹ quan trọng nhất là làm cho cha mẹ an lòng. Đối với điều này, làm sao không kính cẩn được. Kinh Thi nói, thái tự muốn về thăm cha mẹ, mặc áo vải thô đã giặt sạch, hỏi nữ sư rằng, áo nào cần giặt, áo nào không cần, tôi sẽ mặc nó về thăm cha mẹ. Đây nói về hiếu hạnh của Hoàng hậu Văn Mương. Chương 13 Phụ sự vua Phụ nữ phục vụ bên cạnh vua chúa thường xuyên dễ dàng làm vua bị mê hoặc và khó kiểm soát hành vi của mình, dẫn đến sự kiêu ngạo và phóng túng. Vậy có nguyên tắc nào để thuân theo khi hầu hạ vua không? Trả lời có. Đó là lấy lòng trung thực làm nền tảng, tung thụ lễ nghĩa, giữ gìn đạo đức để tránh buông thả, siêng năng tiết kiệm và hướng dẫn các công nữ khác, yêu thương hòa thuận tạo không khí ấm áp, đọc sách để học hỏi và trẹn luyện đức hành, lắng nghe lời khuyên và ghi nhớ, dậy sớm ngủ muộn, lấy việc phục vụ vua làm trọng trách, không nên thay đổi chỗ ở, ăn mặc và ăn uống phải giảng dị, nói năng nhẹ nhàng, phù hợp lễ nghĩa, tránh xa những lời định hót và hành vi sa trái, tập trung vào việc chuẩn bị thức ăn cho vua và các nghi lễ, không can thiệp vào chính sự, giữ ranh giới nam nữ rõ ràng, duy trì phẩm hạnh không lơ là, không đến ý lại vào sụn ái của vua hay can thiệp vào chính sự gây rối loạn pháp luật, ý lại sẽ dẫn đến kiêu ngạo ghen tị, can thiệp chính sự sẽ gây hòa loạn. Tục ngữ nói, người chìm trong nước vì bị bùng lầy kéo xuống, gia đình suy sụp vì có người vợ hay ghen tuôn. Phụ nữ không kiêu ngạo, không ghen tị là phúc cho bản thân và gia đình. Kinh thi nói, thái tự không ghen tuôn, đối xử tốt với các cục nữ nên được họ kính trọng. Là hoàng hậu hay phi tầng, đều do vua ban cho, nên biết an phận, không nên có ý nghĩ vượt quá bổn phận. Kinh thi nói, cục nữ phục vụ vua ban đêm, tối vào sáng ra, không chiếm trọn đêm vì vai trò khác với hậu phi. Xưa vua Chu Tiên Vương vì ở cùng công nữ mà dậy muộn, khương hậu đã tháo bỏ trang sức quỳ sinh tội vì không dạy dỗ tốt công nữ, khiến vua bỏ bê chính sự. Vua rất kính trọng và cảm ơn bà, từ đó không dám lơ là nữa. Sự sách ca ngợi khương hậu rất nhiều. Hán Thành Đế muốn cùng xe với ban Chiếp Như, nhưng bà đã quỳ xuống ca ngăn. Các vị vua hiện đất xưa đều đi cùng các bề tôi giỏi. Chỉ có vua hôn ám mới cùng xe với công nữ. Bề hạ muốn cùng xe với thần thiếp, chẳng phải giống như những vị vua hôn ám đó sao? Thành Đế rất tán thưởng lời nói này. Khương hậu và ban Chiếp Như đều hiểu rõ cách phục vụ vua và giữ đúng bổn phận của mình. Đất nước chúng ta thành vượng. Hiếu từ cao hoàng hậu kính cẩn phục vụ thái tổ cao hoàng đế, giúp ông xây dựng cơ nghiệp nhà mình. Dù ở địa vị cao quý, nhưng bà không kiêu ngạo, xử lý việc nội công nghiêm túc, làm việc không kể ngày đêm. Đức hạnh của bà vượt trội so với người xưa, tạo nên phong hóa tuốt đẹp trong thiên hạ. Lời dạy của bà được truyền lại muôn nời. Kinh thi nói, Thái Nhậm, mẹ của Văn Vương, kính trọng mẹ chồng là Thái Khương, tận tụy Hiếu Thảo, là tấm ngương Hiếu Thảo của nhà Chu. Còn cháu nhà Chu được vinh hiển là nhờ Thái Nhậm đặt nền móng. Xem khắp lịch sử, một nước hân thịnh đều có hoàng hậu hiền đức phụ giúp, một nước suy vong thường do hậu cung dâm loạn mê hoặc vua. Gia đình cũng vậy, phải hết sức cẩn thận. Kinh thi nói, làm bề tôi phải luôn cảnh giác ngày đêm, không được lười biến để phục vụ vua. Làm hậu phi càng phải chăm chỉ hơn vì vinh nhục gắn liền với vua. Làm phụ nữ, nếu không thể phụ giúp vua bằng đạo chính. Làm phụ nữ, nếu không thể phụ giúp vua bằng đạo, chính là phụ bạc đức hạnh của mình. Như cây lưới không có dây chính, các mắt lưới sẽ không thể mở ra. Trên dưới hỗn loạn, không có quy tắc sẽ dẫn đến suy sụp và diệt vong. Cây cối khô héo vì sâu mọt, đất nước suy yếu vì vua bị mê hoặc bởi cung nữ. Người xưa gọi nữ sát là vũ khí, phải đề phòng như đề phòng kẻ thù. Kinh thi nói, nhà chú hùng mạnh vì u vương mê đám bao tự mà mất nước. Tai hòa do cung nữ gây ra, sao có thể không cảnh giác. Trời cao đất thấp, phụ nữ phải phùng sự chồng như phùng sự trời, phân biệt tôn ti rõ ràng. Chồng dương, vợ âm, dương chủ động nên mạnh mẽ quyết đoán, âm chủ tĩnh nên mềm mỏng thuận theo. Từ hoàng hậu, phi tầng đến vợ dân thường, đều tuân theo nguyên tắc này để phùng sự chồng, gia đình sẽ thành vượng. Chương 14 Phùng sự cha mẹ chồng Sau khi lấy chồng, người phụ nữ cần hiếu thảo với bố mẹ chồng. Đối với bố mẹ chồng, phải yêu thương như cha mẹ ruột và kính trọng như trời đất. Điều quan trọng nhất trong việc hiếu thảo với bố mẹ chồng là kính yêu họ. Kính trọng sẽ dẫn đến sự nghiêm túc và tập trung. Yêu thương sẽ dẫn đến sự chân thành và thuận theo. Tập trung và chân thành, không dám lơ lạ chút nào. Đó là chì khóa để hiếu thảo với bố mẹ chồng. Việc giặc dũ nấu nước chỉ là thứ yếu. Dù dân lên bố mẹ chồng những món ăn ngon, nếu thiếu chút tâm ý, cũng như không phụng dưỡng. Dù hết sức cần mẩn phục vụ bố mẹ chồng, đều có một ý nghĩ không kính trọng, cũng như không hầu hạ. Điều này có nghĩa là, việc hiếu kính bố mẹ chồng cần phải nỗ lực suốt đời, không được lơ là một ngày nào. Những người được bố mẹ chồng quý mến, đàn dâu cũng phải yêu kính từ tận đáy lòng. Làm cho bố mẹ chồng vui vẻ, mọi việc đều thuận theo ý họ. Làm việc gì cũng phải báo cáo với bố mẹ chồng trước, không dám tự ý quyết định. Đối với mệnh lệnh của bố mẹ chồng, phải kính cận tiếp nhận và lập tức thực hiện. Đây là chìa khóa để hiếu thảo với bố mẹ chồng. Thái nhậm yêu mến và làm vui lòng Thái Khương đã đã sinh ra văn vương khiến nhà chù hân thịnh. Hoàng hậu Trường Tôn Văn Đức của đường Thái Tông có thể hiếu kính bố mẹ chồng, đạt đền món phúc lành cho nhà đường. Hiếu kính và phụng dưỡng bố mẹ chồng quan trọng biết bao. Nếu người phụ nữ không được bố mẹ chồng chấp nhận và yêu quý, thì không thể phụ sự chồng mình. Huống chi là như những người vợ hiếu thảo tiếc hạnh thời xưa, có thể cảm đậm trời đất, thông cảm với thần linh, tụ hội điềm lành để lại tiếng thơm muôn nơi. Vì vậy, từ hoàng hậu Phi Tân đến vợ của dân thường, tất cả đều lấy việc hiếu thảo với bố mẹ chồng làm trọng. Kính Thầy nói, người phụ nữ nên dậy sớm ngủ khuya, hết lòng hiếu thảo với bố mẹ chồng để không mang lại sự xấu hổ cho cha mẹ đẻ của mình. Chương 15 Phụ sự Tế Tự Lễ cưới được coi trọng trong đạo làm người vì nó thiết lập mối quan hệ vợ chồng, tạo điều kiện sinh con nối giỏi tông đường và chuẩn bị thức ăn để cúng tế tổ tiên. Khi con trai đi đón dâu, cha dặn, hãy đón người phụ tá của con về để nối giỏi tông đường và lo việc cúng tế. Khi con gái sắp lấy chồng, mẹ tiễn và can dặn, đến nhà chồng, con phải kính cẩn, thân trọng, đừng trái ý chồng con. Khi các dư hậu cưới vợ, họ nói với nhà gái, chúng ta sẽ cùng nhau cai quản đất nước này, phụ sự tổ tiên và xã tắc. Tuy địa vị có khác nhau, nhưng mục đích cơ bản của việc tìm người phụ tá vợ là giống nhau. Trong lễ tế, vợ chồng cùng tham gia, đến có cả quan chức nội và ngoại. Khi hoàng hậu và phi tầng vì đất nước mà chuẩn bị lễ vật giúp vua tế lễ, họ phải lấy lòng nhân từ và hiếu thảo làm góc, giữ tâm thành kính. Họ tự tay trồng dâu, nuôi tầm, dệt lùa để làm ra tấm vải lùa nên dùng trong lễ tế, chuẩn bị các vật dùng và đồ dùng lễ vật. Ngày đêm họ tận tâm vì việc công không hề mệt mỏi. Kinh Thị nói, người vợ của vua thành kính nghiêm trang, phụ giúp việc tế lễ, chuẩn bị và chữa sạch các dụng cụ, đựng đầy các lễ vật. Khi phụ giúp tế lễ, cần tuân thủ nghi lễ không sai sót, trang phục phù hợp thì tổ tiên sẽ chấp nhận lễ vật. Con cháu nhìn thấy sẽ kính cẩn nói theo. Vì vậy, lễ ký nói, tế lễ là việc kính cẩn dẫn dắt con cháu tuân kính tổ tiên truyền từ đời này sang đời khác là gốc rẽ của giáo dục. Nếu khi tế lễ mà không thành kính, thần linh sẽ không chấp nhận lễ vật. Chưa từng có chuyện thần không chấp nhận lễ vật mà vẫn bảo vệ và làm cho đời sau giàu có. Những ai có trách nhiệm làm người vụ tá, người vợ nhất định phải nỗ lực. Quý vị vừa nghe xong phần 3 của cuốn sách Nội Huấn Một tác phẩm rất hay, thiết thực dành cho phụ nữ. Có đúng không ạ? Xin cảm ơn và hẹn gặp lại quý vị trong phần tiếp theo. Xin chúc quý vị và các bạn một ngày thật hạnh phúc và an lành.