SA MẠC KỲ LẠ NHẤT THẾ GIỚI: LẠC ĐÀ CHẾT CÓNG VÌ TUYẾT LẠNH

Thành Phạm
511 người theo dõi
Xin chào các bạn, nhắc đến sa mạc
Chắc hẳn là các bạn sẽ nghĩ đến hình ảnh
của những cồn cát rộng lớn, khô hạn
và nắng nóng
Thế nhưng ít ai biết rằng trên trái đất còn tồn tại
một sa mạc lạnh
nơi mà tuyết trắng bao phủ trên những đồi cát
Đó là sa mạc Gobi
Có thể coi Gobi là sa mạc kỳ lạ
bậc nhất hành tinh này
Nơi chẳng giống sa mạc, có ít cát
nhưng lại có tuyết và có hệ thống động thực vật
vô cùng phong phú
Vậy sa mạc Gobi nằm ở đâu?
Sa mạc Gobi hấp dẫn như thế nào?
Hãy cùng đến với Gobi
Sa mạc Gobi thuộc lãnh thổ
của hai đất nước là Trung Quốc và Mông Cổ
Sa mạc này trải rộng trên phần khu vực
phía Bắc cũng như là Tây Bắc của Trung Quốc
và phía Nam của Mông Cổ
Cái tên Gobi đơn giản được dịch là
địa điểm không có nước trong tiếng Mông Cổ
Một cái tên rất trực quan đúng không nào?
Trong khi người Trung Quốc đôi khi gọi
nó là Biển Khô
Sa mạc này có diện tích lên đến
1,3 triệu km vuông
Gobi nổi tiếng là 1 trong 5
Sa mạc lớn nhất thế giới
Và Sa mạc lớn nhất thế giới chính là Sa mạc Sahara
So với quy mô của thế giới là vậy
Còn so với quy mô của châu Á
Thì đây chính là Sa mạc lớn nhất của châu Á
Trong suy nghĩ của nhiều người
Trong trí tưởng tượng của tất cả chúng ta
Sa mạc Gobi giống như mọi Sa mạc khác
Đó là những khu vực cát khổng lồ
Nhưng mà trên thực tế chỉ có 5%
Tổng diện tích là những cồn cát mà thôi
Phần lớn diện tích của Gobi là một vùng đất
Của thảo nguyên, của núi hay là sỏi đá
Đây chỉ là nhà của những người trăn nuôi lạc đà
Những con động vật khác
Cũng như nhiều loài hoang dã
Và thạm thực vật phong phú
Giống với nhiều Sa mạc khác
Nhiệt độ mùa hè ở Gobi có thể lên đến 45 độ C
Thậm chí là hơn
Tuy nhiên nơi đây cũng rất lạnh
Vào mùa đông thì nhiệt độ có thể giảm xuống còn 40 độ C
Và có tuyết phủ trắng một vùng Sa mạc
Sa mạc Gobi thì có lượng mưa trung bình
Giao động từ 50mm
Cho đến 200mm
Nó tương đương với lượng mưa ở Hà Nội
Trong các tháng 1, 2, 3, 4 và 5
Và đặc biệt nơi đây cũng hình thành
Mùa mưa và mùa khô
Chính bởi vậy Gobi là một trong những
Điều kiện thời tiết khắc nghiệt nhất thế giới
Với sự thay đổi nhiệt độ nhanh chóng
Theo mùa, theo ngày
Ban đêm nhiệt độ ở Sa mạc thì rất lạnh rồi
Có thể xuống đến mức âm 3 độ C
Còn ban ngày là trên dưới 40 độ C
Mặc dù thời tiết oi bức
Lúc lạnh đến thấu xương như vậy
Lúc nắng thì đến tận tủy như vậy
Nhưng nơi đây lại đặc biệt hơn
Với cái danh sinh Sa mạc
Khi nơi đây có đất đai khá màu mỡ phì nhiêu
Có cây cối, có đồng cỏ
Có những thảo nguyên đầy hoa, có sông ngòi
Hay có cả những cánh rừng ngập mặn xanh ngắt
Có cả ốc đảo để trồng trọt
Các loại trái cây như là táo, đảo và dưa hấu
Mùa sinh trưởng kéo dài khoảng nửa năm
Từ tháng 4 cho đến tháng 10
Dài hơn 2 lần so với phần còn lại của Mông Cổ
Bên cạnh đó có thể dễ dàng tìm thấy
Ở nơi đây có nhiều mạch nước ngầm
Và các dòng sông chảy dọc theo Sa mạc Gobi
Đó là những điều đặc biệt khác hẳn
So với các Sa mạc khác
Và bây giờ là những sự thật thú vị khác về Sa mạc Gobi
Sa mạc có tuyết ừ
Sa mạc Gobi được xem là một Sa mạc lạnh
Bởi ở vùng phía Bắc của Sa mạc này
Có độ cao lên đến 1520m
So với mực nước biển
Cao hơn cả đỉnh Phan Xipang của nước ta
Tại đây vào tháng 9 thì trời bắt đầu chuyển đông
Sẽ xuất hiện sương giá và cả tuyết rơi
Điều đặc biệt chỉ có Sa mạc Gobi
Cụ thể là khu vực ở ốc đảo
Nguyệt Tha Tuyền
Đôn Hoàng, Cam Túc, Trung Quốc
Có hiện tượng tuyết rơi trên Sa mạc
Khiến nơi đây trở nên đẹp với cách huyền bí, thơ mộng
Giống như một miền cổ tích
Mà ai cũng muốn đặt chân đến ít nhất là một lần
Trong đời. Thành phố Đôn Hoàng
Nằm ngay dưới chân một ngọn núi
Và được bao quanh bởi những cồn cát
Rất hiếm khi thành phố này xuất hiện băng tuyết
Và đây là sự kiện đặc biệt với người dân địa phương
Những đồi cát nối tiếp nhau bất tận được tuyết phủ
Khiến nơi đây trở nên đẹp
Một cách ảo rượu và khó tin
Vậy thì Sa mạc Gobi đã hình thành như thế nào?
Đây là một vùng đất bị chắn mưa
Bởi rễ núi Himalaya
Rễ núi này đã chắn hết mây từ
Ấn Độ Dương thổi vào
Khiến khô hạn và trở thành Sa mạc
Mưa đã rơi ở sườn bên kia của rễ núi Himalaya rồi
Và gió thổi vào vùng Sa mạc này
Chỉ là những cơn gió khô hạn
Để mà dễ hình dung bạn hãy liên tưởng đến
Cơn gió lào với rễ trường sơn
Chia thành 2 phần
Một phía mưa và một phía rất là khô
Rễ Himalaya còn cao hơn rễ trường sơn đến nhường nào
Và điều đó đã tạo ra Sa mạc Gobi
Một số nhà địa chất cho rằng
Sa mạc Gobi trước đây từng là
Một đánh biển trong thời kỳ cổ đại
Vì họ đã tìm thấy sa nô hóa thạch
Hoa la kèn biển và nhiều loại vỏ só khác nhau
Ở tỉnh Gobi Atay
Thuộc ở Mông Cổ
Gobi là nơi ẩn chứa rất nhiều dấu tích của quá khứ
Với các khăn động đẹp
Cùng hoa thạch của nhiều loại động vật từ thời tiên xử
Và rất nhiều những công cụ làm băng đá
Có niên đại lên đến hàng trăm nghìn năm tuổi
Và những năm 1920
Sa mạc Gobi đã trở thành
Một cơn địa chấn
Khi một cuộc thám hiểm cổ sinh vật học
Do Bảo tàng lịch sử tự nhiên Hoa Kỳ tổ chức
Đã phát hiện ra những quả trứng khủng long
Được xác nhận đầu tiên trên thế giới này
Chưa hết, Gobi còn nắm giữ
Địa điểm khảo cổ quan trọng nhất
Khi chứa dấu tích của dấu chân khủng long
Và là một trong những nơi khai quật được
Nhiều bộ xương khủng long nhất trên thế giới
Và sa mạc này cũng là một trong những
Sa mạc giá trị nhất trên hành tinh
Giàu có về nguồn nước, thể sinh thái
Động thực vật phong phú, Gobi
Cũng là nơi giàu có thực sự về những tài nguyên
Khoáng sản giá trị
Sa mạc Gobi có rất nhiều đồng, vàng và than đá
Các mỏ khai thác khổng lồ
Ở Gobi, chẳng hạn như
Những mỏ đồng và nhỏ vàng
Đều thuộc loại top 2, top 3 thế giới
Và mỏ Tavantogoi
Một trong 10 mỏ than luyện cốc lớn nhất thế giới
Đã hoạt động từ cuối những năm 2000
Chính phủ Mông Cổ đã chi khoản tiền khổng lồ
Để đưa mỏ than này vào sản xuất
Đó là số tiền lên đến
4,6 tỷ đô la Mỹ
Và trở thành dự án tài chính lớn nhất
Trong lịch sử của đất nước này
Khu mỏ này đã chiếm đến hơn 30% GDP
Của đất nước Mông Cổ
Chính vì vậy nên sa mạc Gobi được coi là
Sa mạc giá trị nhất hành tinh
Và được coi là trái tim của Mông Cổ
Cả về kinh tế lẫn những giá trị khác
Những giá trị của sa mạc Gobi
Không dừng lại ở việc khai thác khoáng sản
Mà còn ở cảnh vật và con người
Những người đã tới với sa mạc Gobi kể lại rằng
Điều thú vị khi khám phá sa mạc Gobi
Là được cưỡi lạc đà chu ru trên mảnh đất khô cằn
Mà có lúc tưởng như
Đang đi trên một vùng đất hoang tàn
Có lúc lại cảm nhận đang di chuyển
Về phía cuối chân trời
Với những cảnh sắc tuyệt đẹp
Đến sa mạc thì không thể thiếu những cồn cát rộng lớn
Tại Gobi có nhiều cồn cát rất rất lớn
Và cũng rất mịn
Điển hình thì Gobi có một cồn cát
Tên là Kongurin
Một trong những cồn cát lớn nhất
Và có vẻ đẹp đặc sắc nhất của Mông Cổ
Được mọi người biết đến với cái tên là cát biết hát
Do âm thanh du dương
Mà chúng tạo ra khi mà cát
Làn đuổi nhau theo luồng gió thổi
Nhưng đến sa mạc mà chỉ để xem cát thì thường quá
Không chỉ có những cồn cát rộng lớn
Với những bãi cát vô cùng mịn
Mà sa mạc Gobi còn chứa đựng các ốc đảo tuyệt đẹp
Như là hồ Nguyệt Nha Tuyền
Đôn Hoàng, Cam Túc
Đó là một trong những hồ hình lưỡi liềm
Đưa hình thành từ mạch nước ngầm vô cùng độc đáo
Cây cối xung quanh khu vực hồ thì xanh tươi
Mặc dù sống chung với sự khắc nghiệt
Của khí hậu nơi sa mạc Gobi
Quan trọng là sóng nước chưa bao giờ khô cạn
Vào mỗi mùa trong năm
Hồ Nguyệt Nha Tuyền lại có những vẻ đẹp rất riêng
Dọc theo các bờ suối
Có một ngôi chùa mang kiến trúc truyền thống Trung Quốc
Được xây dựng từ thời nhà Hán
Và ốc đảo này đã tồn tại là ít nhất 2000 năm
Trước đây nổi tiếng là điểm dừng chân
Trên con đường tơ lụa không thể bỏ qua
Của các khương nhân đến từ Ả Rập
Đây là tuyến đường giao thông Đông Tây vô cùng nổi tiếng
Tấp nập và đông đúc một thời
Ốc đảo này nhìn từ trên cao xuống
Trông giống như mặt trăng rơi vào giữa một vùng sa mạc
Và cũng có những loài động vật quý hiếm
Những loài đặc hữu
Những loài chỉ có ở Gobi
Một phân nhánh của loài gấu nâu
Đó là loài gấu có tên là
Mazalai sống ở Gobi
Loài gấu duy nhất sống ở sa mạc
Và cũng là loài gấu duy nhất ở Gobi
Với ít hơn 30 con còn sót lại
Loài gấu Gobi đang đứng trên bờ vực tuyệt chủng
Là loài gấu cuối cùng được bảo tồn
Không sống trong vườn thú như những nơi khác
Và giống như nhiều sa mạc khác
Lạc đà là loài đặc trưng ở nơi đây
Lạc đà 2 biếu là loài đà phổ biến
Tại nơi đây
Do khí hậu khắc nghiệt của vùng Trung Á
Đã hình thành đến 2 cây biếu
Giúp chúng giữ được nhiều chất béo và năng lượng hơn
Đừng nhầm lẫn trong biếu của Lạc đà không hề có nước
Và chính bởi vậy
Sa mạc Gobi được biết đến là
Một trong số ít khu vực bảo tồn
Nguồn gen Lạc đà 2 biếu ngoài tự nhiên
Thiên nhiên hoang dã xung quanh Gobi
Cũng rất đa dạng, có thể nhìn thấy
Những con đại bàng vàng, linh dương
Những con trồn, báo tuyết và có chó sói
Ngoài ra các loài gặm nhấm
Là một phần không thể thiếu thuộc ở về sa mạc
Vậy thì con người sống ở sa mạc Gobi như thế nào?
Cuộc sống đơn giản như đã có từ
Nghìn năm trước, các vùng ở đồng cỏ
Sa mạc Gobi là nơi có dân cư
Thưa thất bậc nhất ở Mông Cổ
Và cũng cần phải biết rằng, Mông Cổ cũng là
Một trong những đất nước có mật độ cư dân
Thưa thất nhất trên thế giới
Mật độ chỉ là 2 người trên 1 km vuông
Mà sa mạc Gobi còn thưa thất hơn
Người du mục Vông Cổ vẫn duy trì cách sống đơn giản
Như hàng ngàn năm trước
Mỗi năm họ di chuyển chỗ ở nhiều lần
Khi thời tiết thay đổi
Họ đã thích nghi tốt với những điều kiện sống khắc nghiệt
Và họ xem những vùng đất cằn cỗi hoang vắng
Của sa mạc Gobi chính là nhà
Cuộc sống của người du mục ngày nay
Nơi này có sự hòa lẫn giữa truyền thống và hiện đại
Nhà truyền thống của người Mông Cổ là lều
Đã có thể dễ dàng dựng lên hạ xuống
Chỉ trong vài giờ
Chúng có hình tròn, được làm bằng những khung cây nhẹ
Phía ngoài phủ bằng những tấm nỉ lông kiều
Gia thú hoặc là vải bạt rất dày
Mái nhà được nâng đỡ bằng những cây cột trang trí tỉ mỉ
Trên mái có khoảng trống hình tròn
Để lấy ánh sáng và không khí trong lạnh
Dễ dàng vào trong lều
Các gia đình trong họ hàng thường dựng lều gần nhau
Để mọi người có thể viễn thăm nhau hàng ngày
Và dễ dàng giúp đỡ nhau trong sinh hoạt
Hay là di chuyển những đàn ra sụp
Lều không chỉ là lều
Lều bây giờ còn được trang bị nhiều thiết bị hiện đại
Chẳng hẳn như là TV, xe, máy
Cả pin năng lượng mặt trời nữa
Cửa vào lều nằm ở phía Bắc rất đặc biệt
Chỉ dành cho những người lớn tuổi và khách quý
Phần lều phía Bắc là nơi đặt bàn thờ tổ tiên
Và rất nhiều những bức ảnh của gia đình
Khu vực ngủ sẽ được bố trí theo vách lều
Bếp được đặt ở giữa lều
Đặt ở giữa thì mọi chỗ trong lều đều được ấm như nhau
Người dân Mông Cổ đã sống
Quanh Samar Gobi hiền hậu và mến khách
Dù khách may mắn được gặp những người dân ru mục
Thì sẽ được giữ lại bằng một cốc rượu
Và nếu may mắn hơn nữa
Thì còn được mời ăn bữa cơm với thịt cừu
Để thể hiện sự mến khách của người dân
Ở khu vực Samar Gobi
Khí hậu khắc nghiệt nên diện tích trồng trọt
Ở Samar Gobi rất là ít
Bởi vậy họ chắt nuôi nhiều hơn là trồng trọt
Lạc đà không chỉ được dùng như một phương tiện vận chuyển
Mà còn được dùng để lấy thịt nữa
Và có một sự thật là Samar Gobi đang mở rộng
Với tình hình hiện tại
Samar Gobi sớm có thể trở thành
Samar lớn thứ 4 trên thế giới
Sẽ không còn là lớn thứ 5 trên thế giới nữa
Vùng Samar đang trải dài về phía Nam
Nhanh chóng do quá trình Samar hóa
Quá trình này đang diễn ra với tốc độ đáng bao động
Vượt qua ngưỡng 3600 km vuông đồng cỏ mỗi năm
Bão cát đã gia tăng với tần suất
Trong 2 thập niên gần đây
Gây thiệt hại rất là nhiều cho nền kinh tế nông nghiệp của Trung Quốc
Cũng như là Ấn Độ
Và làm giảm số lượng vật đuôi của những người dân ru mục
Vâng, rõ ràng Samar Gobi là một Samar rất là đặc biệt
Nó không giống với những hình dung của bạn ban đầu về Samar
Samar lại có tuyết
Samar lại có một cuộc sống rất là sinh động
Không giống như Sahara hay là những Samar khác
Bạn ấn tượng với điều gì trên Samar Gobi?
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này
Nếu cảm thấy thú vị, đừng quên nhấn nút đăng ký kênh
Bật chuông thông báo và chia sẻ
Còn bây giờ thì xin được nói lời chào
Tạm biệt
