VÌ SAO NGƯỜI LÀO NGHIỆN XÔI NẾP?

Hôm nay chúng ta sẽ đến với một câu chuyện đầy thú vị về văn hóa ẩm thực của người Lào mà cụ thể là tình yêu mãnh liệt của họ với xôi Món ăn mà nhiều người bảo rằng người Lào nghiện đến mức không thể nào thiếu được Trước hết hãy đến với một con số thú vị để minh họa Theo thống kê từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc Ở Việt Tất Lập Phao Trung bình mỗi người Lào tiêu thụ khoảng 160kg gạo mỗi năm Trong đó thì gạo nếp chiến tới 70% Tính ra thì mỗi ngày một người Lào ăn khoảng 300g xôi nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới Ăn nhiều như vậy mà không biết nóng bụng Đây là con số cao nhất thế giới về lượng tiêu thụ gạo nếp trên đầu người Tất nhiên là vượt ra những nước láng giềng như là Thái Lan hay là Việt Nam chúng ta Vậy nên bảo người Lào mê xôi nghiện xôi thì cũng không có gì là quả Nhưng tại sao người Lào lại mê món xôi đến như vậy? Trước tiên để hiểu tại sao người Lào yêu xôi mê xôi đến như thế thì chúng ta cùng trở về với khung cảnh thiên nhiên của đất nước Lào đất nước hàng xóm và anh em của Việt Nam Lào là một quốc gia không ráp biển nằm lọt thỏm giữa bán đảo Đông Dương với hơn 70% diện tích là đồi núi và cao nguyên Phía đông của Lào thì ráp với Việt Nam Phía tây chính là Thái Lan Phía nam là Campuchia Còn phía bắc thì chạm với Trung Quốc và Myanmar Với địa hình như vậy Lào có những cánh đồng lúa trải dài dọc theo sông Mê Công dòng sông mẹ nuôi sống cả vùng đất này Đặc biệt, loại lúa chủ đạo ở đây là lúa nếp chiếm tới 85% sản lượng lúa gạo của cả nước theo chính số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Lâm nghiệp Lào Lúa nếp Lào không chỉ là cây trồng để ăn mà còn là biểu tượng của văn hóa và tâm linh Lào Người Lào tin rằng hạt gạo nếp là món quà của đất trời là tinh hoa của tổ tiên để lại Từ hàng trăm năm trước thời vương quốc Lan Sang mà chúng ta vẫn quen gọi là triệu voi vào thế kỷ thứ 14 Lúa nếp đã được trồng khắp nơi từ những vùng đồng bằng ở Viêng Chăn cho đến cao nguyên Bô La Ven Cứ vào mỗi mùa mưa từ quãng tháng 5 cho đến tháng 10 nước sông Mekong dâng lên biến những cánh đồng trở thành biển nước mênh mông tạo điều kiện lý tưởng để giao trồng lúa nếp Và khi mùa khô đến hạt nếp được thu hoạch phơi khô dưới nắng vàng rực rỡ rồi mang đi đồ thành xôi món ăn không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của người Lào Đó là những mối liên hệ với địa lý và tất nhiên cũng có những mối liên hệ với lịch sử Bạn có biết được không? Người Lào từ thời vương quốc Lan Sang đã coi xôi là một phần không thể tách rời trong đời sống của mình Sự sách ghi lại rằng vào quãng thế kỷ 17 khi vương quốc này đang trong thời kỳ thịnh vượng nhất chiều vua Vông Sa các bữa tiệc trong cung đình luôn có xôi nếp trắng thơm lừng ăn kèm với thịt nướng và một loại mắm cay cay đặc trưng của người Lào Không chỉ trong cung đình mà ở làng quê xôi cũng là món ăn chính của người dân lao động Sau mỗi ngày làm việc ở trên nương rẫy họ lại quây quần bên mâm xôi với những giỏ xôi nhỏ tay nắn từng nắm xôi rồi chấm với cá nưỡng hoặc là thịt rừng vừa đơn sơ lại vừa đậm đà Xôi không chỉ là món ăn mà còn gắn liền với các nghi lễ truyền thống Ví dụ như trong lễ kết thúc mùa ăn chay của Phật giáo vào tháng 10 âm lịch Người Lào thường làm xôi nếp để cúng giường cho các nhà sư Họ tin rằng việc dân xôi sẽ mang lại phước lành giúp gia đình được bình an và mùa màng thuận lợi Hay như trong lễ cưới truyền thống Cô dâu chú rẻ sẽ cùng nhau ăn một nắm xôi tượng trưng cho sự gắn bó keo sơn Thậm chí là trong Tết cổ truyền của người Lào vào tháng 4 Xôi cũng xuất hiện trên các mâm cỗ vừa để ăn, để mời khách vừa để thể hiện tình yêu đối với những người đến tham dự Giờ là cách mà người Lào biến hạt nếp thành xôi và ăn nó. Khác với xôi Việt Nam mình thường được nấu với nhiều màu sắc thêm đậu, thêm dừa thì xôi Lào khá đơn giản. Chủ yếu là xôi trắng nguyên bản vừa giữ được vị dẻo thơm tự nhiên Họ ngâm nếp qua đêm thường từ 6 đến 8 tiếng rồi cho vào một cái giỏ tre để đồ trên nồi nước xôi Khi mà xôi chín thì mùi thơm ngát đã lan tỏa cả một góc nhà Chỉ ngửi thôi cũng thấy đói bụng rồi Cách ăn xôi của người Lào cũng rất đặc biệt Họ không dùng bát đĩa như mình mà đựng xôi trong một cái giỏ nhỏ gọi là tip cow được đàn bằng tre rất là xinh Khi ăn thì người Lào sẽ ngồi quầy quần bên nhau Chủ yếu là trên chiếu dùng tay nắm xôi thành từng nắm nhỏ rồi chấm với các món ăn kèm Món ăn kèm thì rất là đa dạng từ thịt gà nướng, cá hấp cho đến lạp tức là một loại salad thịt băm trộn với rau thơm và gia vị cay Nói thế cho dễ hình dung Nhưng mà không thể thiếu nước chấm đặc biệt của người Lào với vị cay cay mặn mặn của nó Nó lại càng làm nổi bật vị ngon ngọt của xôi Ăn một lần thì nhớ mãi Một điều thú vị nữa là người Lào rất sạch sẽ khi ăn xôi Họ có thói quen rửa tay trước và sau khi ăn vì ăn bằng tay mà, phải giữ gìn vệ sinh Và còn một phong tục nữa Trong bữa ăn, họ luôn chừa lại một ít thức ăn ở trên đĩa kể cả xôi, thể hiện rằng mình đã ăn no và tôn trọng chủ nhà Nếu mà ăn hết sạch, chủ nhà sẽ nghĩ là mình ăn chưa no và thế là tương đối xấu hổ Giờ thì đến phần chính của câu chuyện Tại sao người Lào lại nghiện xôi đến như vậy? Mình nghĩ thì nó có mấy lý do Vừa thực tế thì lại vừa mang tính văn hóa của Lào Thứ nhất như đã nói là địa lĩ và khí hậu Lào rất phù hợp để trồng lúa nếp Với hơn 4 triệu hectare đất nông nghiệp ở trong đó diện tích phần lớn là trồng lúa thì lúa nếp đã trở thành nguồn lương thực chính từ bao đời nay của người dân Lào Hạt nếp dẻo, no lâu lại dễ bảo quản trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm của Lào Nên người dân chọn xôi làm món ăn hàng ngày cũng là điều dễ hiểu Khá giống với một số bà con vùng cao của Việt Nam Thứ hai Xôi gắn liền với đời sống lao động của người dân Lào Hơn 60% dân số Lào Sau những ngày làm việc vất vả trên đồng ruộng hay là nương rẫy Một nắm xôi với thịt nướng hoặc là cá hấp là một nguồn năng lượng tuyệt vời để họ tiếp tục công việc Xôi vừa tiện lợi, vừa dễ mang theo lại no lâu Thế nên nó trở thành người bạn đồng hành không thể thiếu với người nông dân Thứ ba Về mặt văn hóa, xôi mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc Phần giáo tiểu thừa là tôn giáo chính của người Lào ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống Trong các nghì lễ Phật giáo Xôi luôn được dùng để cúng giường làm cầu nối giữa con người và thần linh Ngoài ra, xôi còn là biểu tượng của sự gắn kết gia đình và cộng đồng Trong các dịp lễ hội hay đám cưới, đám ma Người Lào thường cùng nhau ngồi ăn xôi vừa ăn vừa nói chuyện tạo ra một không khí ấm áp và thân tình Ngày nay, với sự phát triển của du lịch và giao lưu văn hóa Xôi Lào vẫn giữ được vị trí quan trọng Nhưng cũng có những thay đổi thú vị Ở những thành phố lớn như là Viên Chăn hay là Luông Pha Bang Bạn có thể thấy nhiều quán ăn phục vụ xôi với những phong cách hiện đại hơn như là xôi chiên giòn hay là xôi ăn kèm salad theo kiểu của Tây. Nhưng ở các làm quê Xôi vẫn giữ nguyên nét truyền thống của nó Vẫn được đồ ở trong giỏ tre ăn bằng tay và chấm với những món ăn dần dã Một số liệu rất thú vị đó là theo báo cáo của Bộ Du lịch Lào vào năm 2022 Và cho đến giờ con số này mình tin rằng vẫn đúng Hơn 90% du khách quốc tế đến Lào đều muốn thử xôi ít nhất là một lần Và 70% trong số họ nói rằng Ồ đây là món ăn ấn tượng nhất trong chuyến đi Điều này cho thấy sức hút của xôi không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở câu chuyện văn hóa đằng sau nó Như vậy là chúng ta đã đi xong câu chuyện về tình yêu của người Lào đối với xôi Qua hành trình từ cánh đồng lúa nếp đến mông cơm gia đình Từ những nghị lễ linh thiêng đến đời sống hàng ngày Có thể thấy xôi không chỉ là một món ăn mà là cả một di sản văn hóa Một biểu tương của kết nối và sẻ chia Gọi là nghiện là mê, là yêu thì có phần vui vui Nhưng cũng đúng Bởi người Lào có lẽ là không thể sống thiếu xôi Vì nó đã ăn sâu vào máu thịt vào từng nhịp sống vào từng bữa ăn của họ Nếu có dịp đến Lào Các bạn nhận định phải thử một lần Ngồi trên chiếu tay nắm xôi chấm với thức chấm cay cay đặc trưng của người Lào Rồi là nhâm nhi một chút bia Lào mát lạnh Đảm bảo không chỉ no bụng mà còn ấm lỏng nữa Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này Bạn đã ăn xôi hay là thưởng thức một thứ đặc sản nào của nước Lào hay chưa? Hãy để lại ý kiến của bạn dưới phần bình luận Còn bây giờ thì xin được nói lời chào tạm biệt