VÌ SAO NGƯỜI THÁI LAN CUỒNG BÙA NGẢI?

Bạn đã bao giờ nghe qua về Kumathong, Bùa tình hay những nghị lễ huyền bí của người Thái Lan hay chưa? Và tại sao chuyện Bùa Ngải lại nổi tiếng ở Thái Lan đến như vậy? Đầu tiên để hiểu tại sao Thái Lan lại gắn liền với Bùa Ngải thì chúng ta phải nói về địa lý của họ một chút vì điều này cũng đóng một vai trò rất quan trọng. Thái Lan nằm ở trung tâm của Đông Nam Á giáp với Lào, Campuchia, Myanmar và Malaysia giống như một ngã tư văn hóa của các nước láng giềng. Đất nước này cũng có đủ cả từ những khu rừng nhiệt đới rậm rạp ở miền Bắc như khu vực Chiang Mai, Chiang Rai, đồng bằng sông nước mênh mông như lưu vực của sông Chao Phraya ở miền Trung, nơi mà Bangkok tọa lạc, rồi cả những bãi biển dài bất tận ở miền Nam như Phuket chẳng hạn. Chính địa hình đa dạng này đã làm cho người dân Thái Lan từ xưa tới nay sống rất gần gũi với thiên nhiên và từ đó họ tin vào những thế lực siêu nhiên ví dụ như là thần rừng, thần sông hay là linh hồn tổ tiên. Ở vùng Đông Bắc Thái Lan, còn gọi là vùng Isan, đất đai khô cằn, mùa màng phụ thuộc nhiều vào đất trời, người dân ở đây thường tổ chức những nghi lễ để cầu mưa thuận gió hòa ví dụ như lễ Bun Bang Phai, tạm dịch là lễ hội phóng tên lửa để cầu mưa. Trong nghi lễ này, các thầy Pháp mà người Thái gọi là Mo Phi hay dùng thảo dược từ rừng kết hợp với thần chú để làm bùa ngải. Hay như ở khu vực của tỉnh Loay gần biên giới Lào, người dân có truyền thống làm bùa hộ mệnh từ lá cây rừng, khắc thêm kinh Phật để bảo vệ gia đình khỏi tai ương. Đây cũng không hẳn là một kiểu mê tín vô căn cứ, mà là cách họ hòa hợp với thiên nhiên, tìm sự an ủi trong cuộc sống khó khăn. Cũng giống như người Việt Nam hay cúng đất đai cầu tổ tiên phụ hộ, nhưng bên Thái họ đẩy lên một tầm cao mới, thành ra có cả bùa ngải hẳn hoi. Rồi ở miền Nam Thái Lan, gần biên giới Malaysia, có những cộng đồng nhỏ vừa theo Phật giáo, vừa giữ tiến ngưỡng cổ xưa từ thời tổ tiên. Họ tin rằng trong rừng sâu, dưới biển cả, có những linh hồn trú ngụ, nên thường làm bùa để giao tiếp hoặc bảo vệ người thân. Cũng ở miền Nam Thái Lan, cũng có những khu vực mà văn hóa Hồi giáo ảnh hưởng mạnh. Người dân vẫn giữ thói quen làm bùa từ vỏ sò, đá biển, rồi nhờ thầy Pháp đọc trũ để mất trư ta. Điện lý Thái Lan với rừng sâu, núi cao, biển rộng đã tạo ra một nền tảng cho tiến ngưỡng tâm linh phát triển mạnh. Và bùa ngải cũng từ đó trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của họ. Giờ thì hãy đi sâu vào văn hóa. Thái Lan là đất nước mà Phật giáo nguyên thủy chiếm hơn 90% dân số. Nên đi đâu cũng thấy chùa triền lộng lễ, người dân hay đi lễ chùa, tụng kinh và làm công đức. Nhưng bên cạnh Phật giáo trinh thống, người Thái còn giữ những tiến ngưỡng dân gian cổ xưa như thờ thần đất, thần cây hay là tin vào ma quỷ, linh hồn. Những sự pha trộn này làm cho văn hóa tâm linh của họ vừa sâu sắc, vừa huyền bí mà cũng rất gần gũi với đời sống hàng ngày. Nói đến bùa Thái Lan thì không thể không nhắc đến phra phim, loại bùa phổ biến nhất và cũng được xem là trinh thống nhất vì nó gắn liền với Phật giáo, tôn giáo lớn nhất của người Thái. Đó là những tấm bùa nhỏ xíu thường được làm từ đất xét, đồng, vàng hoặc bột thảo dược trộn với cho kinh Phật, có hình tượng Phật hoặc các biểu tượng linh thiêng. Các nhà sư sẽ ban phước cho chúng trong những nghi lễ đặc biệt nên người ta tin rằng đeo nó sẽ được bảo vệ khỏi tai ương, mang lại bình an và may mắn. Người Thái đeo nó ở trên cổ để trong ví hoặc đặt ở trong xe ô tô, trong nhà cửa để mà trừ tà. Đặc biệt có những loại nổi tiếng từ thời vua Rama V được xem là vua của các loại bùa. Một tấm ở cổ có thể có giá lên đến hàng chục triệu bạt. Điều thú vị là không chỉ dân địa phương mà cả khách du lịch cũng mê mẩn. Nhiều người đã siêu tầm nó như một loại thú chơi tâm linh và cũng là nghệ thuật. Nhưng nổi tiếng bậc nhất và nổi tiếng ở cả Việt Nam thì phải nói đến Kumathong. Kumathong là một trong những loại bùa gây tò mò nhất ở Thái Lan. Đến mức chỉ cần nhắc đến thôi là nhiều người đã thấy vừa rùng rợn và hấp dẫn. Đây là một dạng bùa được làm hình búp bê trẻ con thường nhỏ xíu, được chế tác từ gỗ, đất xét, kim loại hoặc đôi khi là nhựa tổng hợp trong thời điểm hiện đại ngày nay. Theo truyền thuyết Thái Lan, Kumathong chữa đựng linh hồn của một đứa trẻ đã mất và nếu người sở hữu nuôi nó tử tế, nó sẽ trở thành một người bạn tâm linh giúp đỡ chủ nhân. Cụ thể thì người ta hay cúng Kumathong đồ ăn như là bánh kẹo nước ngọt, đặc biệt là nước có màu vì người Thái tin rằng trẻ con thích cái này. Hoặc là đồ chơi vì người ta tin rằng sẽ làm nó vui. Đổi lại, Kumathong được cho là sẽ phù hộ cho gia đình, giúp làm ăn phát đạt, bảo vệ khỏi kẻ thù, hoặc thậm chí báo mộng khi có chuyện chẳng lành sắp xảy ra. Thôi thì đủ chủng loại, từ loại nhỏ xinh giá mà quý giá chỉ vài chục nghìn đồng cho đến những loại được thấy pháp ban phức lành giá thì không tưởng. Nguồn gốc của Kumathong bắt nguồn từ văn học cổ Thái Lan, cụ thể là trong tác phẩm Khun Chang Khun Pha En, một thiên sự thi nổi tiếng của người Thái cổ. Trong chuyện, nhân vật Khun Pha En đã làm Kumathong từ thai nhi của chính con mình để tạo ra một linh hồn bảo vệ. Tuy nhiên, ngày nay người ta không làm theo cách ghê giận ấy nữa mà chỉ dùng hình nhân tượng trưng mà thôi. Ở Thái, việc thờ Kumathong rất phổ biến, nhất là với những người làm kinh doanh hoặc sống ở vùng nông thôn. Họ thường đặt Kumathong ở một góc nhỏ trong nhà, trên bàn thờ riêng và chăm sóc như một thành viên ở trong gia đình. Người ta tin rằng nếu không đối xử tốt với Kumathong, nó sẽ quậy lại, là mất đồ đạc hoặc tạo ra những sự suy sẻ. Dù vậy, người Thái vẫn xem đây là một phần tín ngưỡng lâu đời, không hẳn là đáng sợ mà là một cách để kết nối với thế giới tâm linh. Kumathong không chỉ dừng lại ở Thái Lan mà còn lan sang Việt Nam, nhất là trong những năm gần đây, khi văn hóa Thái Lan ngày càng được ưa chuộng thông qua phim ảnh, du lịch và những câu chuyện tâm linh. Ở Việt Nam, Kumathong thường được biết đến qua những bộ phim kinh dị của Thái Lan hay những câu chuyện truyền miệng từ những người từng đi Thái về. Nhiều người Việt, đặc biệt là giới trẻ hoặc dân kinh doanh bắt đầu tìm hiểu và thỉnh Kumathong về thờ với hy vọng được phù hộ và làm an thuận lợi. Đúng là những suy nghĩ rất khác biệt. Trong các hội nhóm tâm linh ở Việt Nam, có người khoe ảnh bàn thờ Kumathong với đầy đủ bánh kẹo, nước ngọt, đồ chơi, cứ như chăm sóc một đứa trẻ thực sự. Có người còn tin rằng từ ngày thờ Kumathong, công việc của họ thuận lợi hơn, khách hàng tự nhiên đến đông hơn. Không biết có thật hay không, nhưng niềm tin là rất mạnh mẽ. Còn mình thì không tin. Tuy nhiên, việc thờ Kumathong ở Việt Nam tạo ra rất nhiều sự tranh cãi. Một số người xem đây là một nét văn hóa thú vị, đáng để tìm hiểu. Nhưng cũng nhiều người tin rằng nó là mê tín dị đoan và hoàn toàn không phù hợp với truyền thống Việt Nam. Cũng có trường hợp người ta mua Kumathong từ Thái Lan về, nhưng cũng không rõ nguồn gốc dẫn đến việc lo lắng, không biết có tâm linh thật hay không. Ngoài ra, trên các sàn thương mại điện tử ở Việt Nam, người ta cũng bán Kumathong khá nhiều, từ loại vài trăm nghìn cho đến vài triệu, kèm lời quảng cáo, giúp tài lộc và bảo vệ gia đình. Nghe thì hấp dẫn, nhưng nhiều người tiền mất mà tật mang. Nhìn chung, Kumathong là một loại bùa vừa huyền bí, vừa mang đậm nét văn hóa Thái Lan, ở niềm tin của họ và thế giới linh hồn và sự kết nối giữa người sống với người đã khuất. Ở Thái Lan, nó được xem là một truyền thống lâu đời, nhưng khi sang Việt Nam thì lại rất biên tướng. Không chỉ có bùa, người Thái còn có cả những nghị lễ liên quan đến bùa ngải. Ví dụ như ở vùng lông thôn, họ hay làm lễ gọi là Phi Pop, tức là lễ trừ tà, để đuổi ma quỷ khỏi người bị ám. Trong những nghị lễ này, thầy Pháp sẽ dùng bùa, đọc thần chú, thậm chí còn dùng cả thào dược để chữa bệnh. Cái này thì cũng giống như bên mình hay cúng giải hạ. Nhưng mà bên Thái họ làm bài bản chi tiết hơn, có cả một hệ thống niềm tin và truyền thống đi kèm. Nó không chỉ là mê tín, mà còn là một cách để họ gửi gắm hy vọng và niềm tin của họ nữa. Và ở Thái Lan, bùa ngải không chỉ là tín hưỡng, mà còn là một ngành nghề kinh doanh. Khi mà tín hưỡng lại đi cùng với tiền, thì quá khó để quản lý. Đi đâu cũng thấy bán bùa hộ mệnh, từ những khu chợ nhỏ ở các làng quê, trung tâm thương mại, cho đến cả trên mạng. Người Thái biết cách biến truyền thống này thành một đặc sản văn hóa và trở thành một thứ hái ra tiền, thu hút cả chính những người Thái Lan lẫn khách du lịch. Ví dụ như ở chợ Chatuchak, có hẳn một khu vực chuyên bán đồ tâm linh. Từ bùa hộ mệnh khách kinh Phật, cho đến vòng tay trừ ta, cho đến cả kumathong hoặc là bùa tình, cái gì cũng có. Giá cả thì cực kỳ đa dạng, từ vài trăm bạt, tức là khoảng vài chục nghìn đồng, cho đến vài triệu bạt nếu bùa được làm bởi những thầy Pháp nổi tiếng. Rồi không chỉ có chợ, nhiều ngôi chùa lớn ở Thái Lan cũng tham gia vào ngành kinh doanh này. Mỗi năm họ thu về hàng triệu bạt từ việc bán bùa, thậm chí là nhận cúng dường từ tiến đồ. Số tiền đó được dùng để xây dựng chùa, làm từ thiện nên cũng không hẳn là trục lợi, mà là một cách để duy trì truyền thông. Một bài báo trên Bangkok Post từng nói rằng riêng năm 2019, các ngôi chùa lớn ở Thái Lan đã thu về hàng tỷ bạt từ việc bán bùa và làm lễ. Đây không chỉ là một hình thức làm kinh tế, mà còn là một cách để quảng bá văn hóa nữa. Thêm nữa, phim ảnh và truyền thông cũng góp phần làm bùa ngải Thái Lan nổi tiếng. Thái Lan thì rất nổi tiếng với các bộ phim kinh dị phim ma. Những bộ phim này không chỉ hot ở Thái, mà còn nổi khắp châu Á khiến nhiều người nghĩ rằng Thái Lan là phù thủy của bùa ngải. Chính điều này đã khiến nhiều khách du lịch đến Thái Lan muốn tìm hiểu, hoặc thử, hoặc là mua bùa về làm kỷ niệm. Còn góc nhìn của mình thế sao? Mình nghĩ bùa Thái Lan chỉ là một phần của niềm tin của họ, chứ không phải là một thứ quá đáng sợ. Nhưng nếu mà bạn lại quá tin vào nó, thì bạn đã trở thành một người mê tín dị đoan rồi. Còn bạn? Bạn có tin vào bùa ngải hay không? Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này. Nếu cảm thấy thú vị, bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh, bật xuống thông báo và chia sẻ. Còn bây giờ thì xin được nói lời chào tạm biệt.