Cái Nhìn Ám Ảnh Vào Tâm Can Nước Mỹ - American Gothic | Art 51

Ít có bức tranh nào của thế kỷ 20 lại gợi về nhiều cảm xúc trái diệu như Gothic Mỹ của họa sĩ Granwood. Từ sự ngưỡng mộ gần như tôn sùng đến những lời chế diệu không ngớt, tác phẩm này dường như chứa được một bí ẩn không lời giải đáp. Điều gì đã tạo nên sức khúc dai dẫn, giữa quen thuộc, giữa xa lạ của Gothic Mỹ suốt gần một thế kỷ qua? Hãy bắt đầu! Sinh năm 1891 tại một trang trại ở Iowa, ông lớn lên giữa những cánh đồng ngô và nhịp sống chậm rãi của vùng Trung Tây nước Mỹ. Sau khi tra qua đời, ông bắt đầu con đường nghệ thuật bằng việc học thiết kế và thủ công ở Minneapolis. Tại đây, ông chịu ảnh hưởng bởi Ernest Bachelder, người đã truyền cho ông sự kính trọng đối với các giá trị truyền thống và thủ công địa phương. Mọi thứ thay đổi khi ông đặt chân đến Munich, khám phá các họa sĩ thuộc trào lưu tính khách quan mới với phong cách hiện thực mạnh mẽ. Wood nhận ra nghệ thuật vĩ đại không đến từ việc chạy theo xu hướng xa lạ, mà từ việc phản ánh thế giới quanh mình. Trở về Iowa, ông mang theo quyết tâm tạo ra một phong cách thuần túy Mỹ. Khi lái xe qua thị trấn nhỏ, Wood tình cờ nhìn thấy một ngôi nhà gỗ trắng với cửa sổ Gothic khác thường. Muốn lưu lại cảnh tường này, ông phát thảo nhanh nó và từ đó ý tưởng cho Gothic Mỹ ra đời. Wood quyết định vẽ ngôi nhà cùng với kiểu người mà ông cho là nên sống trong đó. Để tái hiện vẽ đẹp giảng dị của vùng nông thôn Mỹ, ông thuyết phục em gái đóng vai người phụ nữ và người bạn nhà sĩ tại địa phương làm mẫu cho người đàn ông. Ban đầu, Wood đã gọi những người trong bức tranh là chồng và vợ. Nhưng em gái ông dường như phản đối Vì vậy, cặp đôi đã trở thành cha và con gái. Với bàn tay tài hoa, Wood biến khoảnh khắc đời thường này thành một tác phẩm đầy sức mạnh. Ông từ bỏ những nét cỏ mơ hồ của chủ nghề ấn tượng để theo đuổi sự chân thực sắc nét. Người đàn ông và phụ nữ được vẽ với đường nét cứng cáp, khuôn mặt kéo dài như những bức ảnh Mỹ cổ xưa tạo cảm giác vừa gần gũi vừa xa cách. Chiếc đinh ba trong tay người đàn ông không chỉ là dụng cụ lao động mà còn lặp lại trong đường khâu trên quần yếm kết nối với hình dạng cửa sổ go thiết phía sau. Một sự sắp đặt tinh tế làm nổi bật bố cục. Wood thuộc về trường phái chủ nghĩa khu vực Regionalism, một phong trào nghệ thuật Mỹ những năm 1930 tôn vinh cuộc sống nông thôn và phản kháng lại ảnh hưởng đôi thị hóa từ châu Âu. Nhưng ông không chỉ sao chép thực tại. Nhìn sâu vào go thiết Mỹ, bạn sẽ cảm nhận được một căng thẳng ngầm. Người đàn ông đứng hiên ngang tay nắm đinh ba như một người bảo vệ kiên định, dường như sẵn sàng chống lại bất kỳ ai dám xâm phạm tài sản. Nhưng người phụ nữ bên cạnh lại mang vẽ mặt xa cách, đôi mắt buồn bã như đang khao khát thoát khỏi sự gò bó. Nó là ấn dụ cho cuộc đấu tranh giữa truyền thống và hiện đại, giữa giá trị bảo thủ của vùng Trung Tây và khát vọng thay đổi của một nước Mỹ đang chuyển mình. Những năm 1930 là thời kỳ bất ổn, kinh tế sụp đổ, thất nghiệp tràn lan và niềm tin vào giấc mơ Mỹ lung lay. Người dân quay về những giá trị cũ, lao động chăm chỉ, gia đình và đạo đức để tìm sự an ngũi. Grant Wood, dù cố tình hay không, đã chạm vào mạch ngầm tâm lý xã hội ấy. Theo khái niệm tâm lý xã hội đương đại, bức tranh phản ánh sự bất an tập thể, nỗi sợ mất đi bản sắc trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng. Người đàn ông dưới chiếc đinh ba tượng trưng cho sự kiên định, bảo vệ những gì còn lại của truyền thống Mỹ. Những ánh mắt xa xăm của người vụ nữ lại gợi lên sự xa lánh, cảm giác bị mắc kẹt trong một vai trò xã hội cứng nhắc. Ông từng nói rằng có sự châm biếm trong tác phẩm này, một gợi ý rằng ông không chỉ tôn vinh mà còn phê phán sự cứng nhắc của xã hội Mỹ. Liệu cuộc sống nông thôn có thực sự lý tưởng như vẻ ngoài của nó? Hay đằng sau cánh cửa Gothic kia là những bí mật, những áp lực mà xã hội không dám đối diện? Thậm chí, có ý kiến cho rằng sự rùng rợn của bức tranh đến từ cảm giác gian dựng và bí ẩn. Dưới người đàn ông mang vẻ hiếu chiến bảo vệ tài sản Sự mơ hồ này chính là sức mạnh của bức tranh. Người xem có thể thấy trong đó bất cứ điều gì họ muốn. Một lời ca ngợi tinh thần tiên phong, một lời chế diễu sự bảo thủ, hay đơn giản là một câu chuyện về kiên cường giữa nghịch cảnh. Wood, dù lớn lên ở Iowa, không hoàn toàn là người nông dân thuần túy như hình ảnh ông xây dựng. Ông từng sống ở Paris, học hỏi từ châu Âu và mang trong mình sự phức tạp của một nghệ sĩ hiện đại. Gothic Mỹ vì thế không chỉ là lời ca ngợi vùng Trung Tây mà còn là lời chất vấn. Liệu nước Mỹ có thể tìm thấy bản sắc riêng mà không bị ảnh hưởng từ bên ngoài? Câu hỏi này khiến bức tranh trở thành một biểu tượng gây tranh cãi. Thực tế, người dân Iowa nơi Wood lấy cảm hứng, cảm thấy bị xúc phạm vì bức tranh có vẻ miêu tả họ là những người sùng đạo, khác khổ, đạo đức giả. Họ trông giống những người mà bất cứ ai từng sống ở một thị trấn nhỏ đều biết mà chẳng mấy ai ưa. Họ quá cứng nhắc đến mức khôi hài. Đáp lại, Wood cho rằng ông không có ý phê phán mà chỉ muốn thể hiện lòng trân trọng với quê hương. Ông từng nói rằng, tôi đã phải đến Pháp để đánh giá cao Iowa. Alexander, Caesar, Napoleon, tất cả các bạn đã có những khoảnh khắc tuyệt vời. Nhưng bạn không bao giờ nếm thử chiến thắng thật sự. Bạn chưa bao giờ là một cậu bé nông dân cưỡi ngựa trên những cánh đồng ngô bạc ngạn. Ngược lại với những lời chỉ trích từ người dân, giới phê bình và trí thức thành thị lại nhìn nhận nó như một tác phẩm châm biếm sâu sắc về cuộc sống nông thôn. Nó được xem là một phần của dòng chảy nghệ thuật phản ánh hiện thực xã hội Mỹ. Những nghiên cứu sâu hơn của các nhà sử học cho rằng American Gothic chứa đường biểu tượng về sự mất mát và đau buồn. Với hình ảnh rèm cửa kéo kính ở cả tầng trên và tầng dưới vào ban ngày, đây là một phong tục tăng lễ của nước Mỹ thời Victoria. Hình ảnh người phụ nữ mặc váy đen, ánh mắt ngoảnh đi như thể che giấu nước mắt gợi nhắc đến nỗi buồn. Evans cho rằng cái chết có lẽ đã ám ảnh Wood từ nhỏ khi ông mất cha ở tuổi 10 và sống trong gara của một nhà tăng lễ. Qua những cách nhìn khác nhau, American Gothic vẫn là tác phẩm mang tính biểu tượng sâu sắc vượt qua ranh giới của một bức tranh đơn thuần và trở thành hiện thân của nhiều tầng ý nghĩa văn hóa và lịch sử. Khi Gothic Mỹ được trưng bày tại Viện Nghệ thuật Chicago năm 1930, ban đầu một giám khảo của cuộc thi tại đây xem bức tranh là một món quà tình nhân hài hước. Họ không biết rằng đây là hình ảnh cha con. Tuy nhiên, một người bảo trợ của bảo tàng đã tuyết phục ban giám khảo trao tặng giải thưởng huy chương đồng và giải thưởng 300 đô la, đồng thời tuyết phục bảo tàng mua lại tác phẩm này. American Gothic sau đó nhanh chóng lan truyền qua các tờ báo lớn từ Chicago đến New York. Từ một họa sĩ vô danh, Wood trở thành gương mặt tiêu biểu của chủ nghĩa khu vực, người tiên phong cho một nền nghệ thuật thuần Mỹ. Vào thời điểm nước Mỹ đang tìm kiếm một bản sắc nghệ thuật độc lập, có thiết Mỹ xuất hiện như một lời khẳng định mạnh mẽ. Nó không chỉ là bức tranh về một gia đình nông dân, nó là lời tuyên ngôn rằng nghệ thuật Mỹ có thể tự đứng vững. Lối sống của Wood cũng rất đậm chất Mỹ, ngay cả sau khi bức tranh trở nên nổi tiếng. Lúc mà thời báo Time gọi ông là nhà triết học hàng đầu và người thầy vĩ đại nhất về nghệ thuật đậm chất Mỹ, ông vẫn sinh sống một mình tại ngôi nhà cũ kỷ trong một vùng nông thôn bình yên, giảng dậy tại Đại học Iowa và ăn trưa tại một quán ăn địa phương mỗi ngày. Ông có một lối sống tự tốt và tiết kiệm, do vậy ông chưa bao giờ rơi vào cảnh nghèo khó. Ông còn tự xây nhà và làm đồ nội thức của chính mình. Cho tới lúc mất, ông đã trở thành biểu tường của một khuôn mẫu kiểu Mỹ lạ lùng, một người nghệ sĩ địa phương nổi tiếng nhưng lập dị, một sự hiện diện vừa lã vừa quen. Ông sâu sắc nhưng luôn bình thẳng và biết cách tận hưởng. Ông không ồn ào hay hối hả. Chúng ta có thể thấy hình tượng ông trong tất cả mọi người. Nhưng ông nhìn thấy những điều mà người khác không thấy, thoải mái bày tỏ những điều mà nhiều người không muốn bột lộ, tìm thấy giá trị trong những điều mà những kẻ hầm hỉnh chế diễu và để tâm tới những phẩm chất mà một số người coi là đương nhiên. Nếu thấy hay, hãy tặng mình một lượt thích và đăng ký. Hẹn gặp lại bạn ở video tiếp theo.