KHÔNG CÒN LÀ LÃNH ĐẠO TỐI CAO, TẬP CẬN BÌNH CHỈ CÒN LÀ CÁI BÓNG QUYỀN LỰC

Từ sự mất tích bí ẩn đến những mất thường trong ngoại giao các dấu hiệu cho thấy vị thế hạt nhân của nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đang bị lung lay có thể đặt lại toàn bộ cuộc diện đàm phán Mỹ-Trung và tương lai của địa chính trị toàn cầu. Đằng sau những bức tường đỏ ở Trung Nam Hải, ai đang là tổng đạo diễn cho toàn bộ vũ đại chính trị Bắc Kinh? Vẫn là ông Tập Cận Bình hay bây giờ ông cũng chỉ là một diễn viên trên sân khấu? Những biến động này không chỉ khuấy động nội bộ Trung Quốc mà còn tác động đến quan hệ quốc tế đặc biệt là các cuộc thương lượng với Mỹ. Washington giờ phải đối mặt với câu hỏi họ đang đàm phán với ai? Từ những bất thường trong nội bộ đến các sự kiện ngoại giao khó hiểu, chúng tôi sẽ bóc tách các lớp bằng chứng để giúp quý vị có cái nhìn rõ nét hơn về cuộc diện chính trị ở Trung Nam Hải hiện nay. SỰ BIẾN MẤT GÂY BẢO Kim Hoàng xin kính chào quý khán thính giả. Thưa quý vị, lần biến mất vừa qua của ông Tập Cận Bình thực sự đã gây bão trong giới quan sát Trung Quốc trên toàn cầu. Liên tục xuất hiện những câu hỏi, ông Tập đang ở đâu? Tính đến ngày 3 tháng 6, ông Tập đã vắng mặt liên tục 14 ngày tại các sự kiện công khai. Lần cuối cùng ông xuất hiện trên bản tin thời sự của đài truyền hình trung ương Trung Quốc CCTV là vào ngày 20 tháng 5 trong chuyến thị sát tỉnh Hà Nam. Sau đó truyền thông nhà nước chỉ đưa những tin tức mang tính, hình thức về việc ông gửi điện mừng, hoàn toàn không có bất kỳ hình ảnh hay động thái hoạt động thực tế nào. Sự im lặng này ngày càng trở nên đáng chú ý hơn khi các ủy viên thủng vụ Bộ Chính trị khác như Thủ tướng Lý Cường vẫn tham gia các hoạt động chính thức một cách bình thường. Đáng quan ngại hơn, Bắc Kinh đã không công bố bất kỳ thông tin gì về cuộc họp định kỳ hàng tháng của Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc CCP. Vào cuối tháng 5, một sự phá vỡ thông lệ làm giấy lên vô số nộn đoán từ giới quan sát quốc tế. Ngày 5 tháng 6, nhà báo nổi tiếng ở Nhật Bản Kasuji Nakazawa đã đăng một bài viết trên tờ Nikkei Asia với nhan đề, dấu hỏi treo lơ lửng về sức mạnh của chính quyền Tổng Cộng bình và cũng đặt câu hỏi về cuộc họp tháng 5 của Bộ Chính trị CCP. Theo thông tin chung, Bộ Chính trị gồm 24 quan chức cấp cao nhất của CCP, họp mỗi tháng một lần để thảo luận các chính sách quan trọng, đưa ra định hướng và phối hợp thực hiện các quyết định liên quan đến quản lý đất nước. Các cuộc họp này do Tổng Bí thư trụ trì và thường tập trung vào các vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội cũng như chuẩn bị cho các sự kiện lớn như đại hội đảng hoặc hội nghị trung ương. Ông Nakazawa nhấn mạnh rằng các cuộc họp này là nơi diễn ra các cuộc thảo luận kín, với các quyết định được đưa ra dựa trên sự đồng thuận hơn là biểu quyết đa số. Cuộc họp vào tháng 4 năm nay đã được Tân Hoa xã đưa tin vào ngày 25 tháng 4, nhưng tới nay vẫn chưa có thông tin chính thức nào về cuộc họp của tháng 5. Ông Nakazawa cho rằng có hai khả năng. Một là cuộc họp đã diễn ra nhưng nội dung quá nhạy cảm nên không được công bố. Hai là ông Tập Quản Bình đã gặp phải một vấn đề hóc búa, nào đó khiến cuộc họp không thể diễn ra. Trong nhiều tháng qua không ít chuyên gia đã nhận định rằng ông Tập có thể vẫn ngồi trên ngài vàng nhưng đã mất thực quyền. Vị thế hạt nhân đối mặt với thách thức ngầm. Thưa quý vị, cơn sóng ngầm chống lại quyền lực của Tập Quản Bình dường như đã hình thành từ bên trong chính bộ máy mà ông đã giải công xây dựng. Theo phân tích của ông Ngô Tổ Lai, một học giả người Hoa tại Mỹ, vị thế lãnh đạo cốt lói của ông Tập đã bị suy yếu đáng kể, kể từ khi hội nghị Trung ương III, khóa 20, và có một lực lượng kiềm chế ngầm đã thành hình trong thể chế, với nòng cốt là phe cải cách và ồn hòa. Ông Ngô giải thích cơ chế kiểm chế này không vận hành bằng cách đối đầu công khai mà tinh vi hơn nhiều. Nó hoạt động thông qua việc điều chỉnh các chính sách và sắp xếp lại nhân sự chủ chốt, nhằm hạn chế xu hướng sùng bái cá nhân và các chính sách đối ngoại cũng như kinh tế cực đoan mà ông Tập đang theo đuổi. Ông Ngô nhận định Trung ương CCP có thể đã thành lập một nhóm lâm thời, vì thế cốt lõi của ông Tập đã không còn. Lực lượng này được cho là có hai cột trụ chính. Một là các cựu chính khách có ảnh hưởng lớn như cựu Thủ tướng Ôn Giả Bảo và cựu Chủ tịch Hồ Cầm Đào. Cùng với di sản chính trị của họ, di sản này đại diện trong một thời kỳ cởi mở và tập trung vào kinh tế hơn, tạo ra một điểm tựa ý thức hệ cho phe cải cách. Trụ cột thứ hai chính là một số thành viên hiện tại trong Bộ Chính trị và thường vụ chính hiệp, những người âm thầm liên kết để tạo ra một cục diện kiềm chế quyền lực đa dạng. Những thay đổi này không chỉ là lý thuyết xuông, chúng đã biểu hiện ra ngoài thực tế qua hai lĩnh vực quan trọng, tuyên truyền và nhân sự. Về tuyên truyền, cốt máy khổng lồ của CCP đã có sự truyền dịch rõ rệt. Thay vì liên tục làm nổi bật sự sùng bái cá nhân dành cho ông Tập, các cơ quan truyền thông nhà nước bắt đầu nhấn mạnh lại vai trò lãnh đạo tập thể, một thuật ngữ đã bị lưu mở trong nhiều năm. Đây là một tín hiệu không thể xem nhẹ. Nó cho thấy nỗ lực giảm bớt sự tập trung quyền lực vào một cá nhân. Về nhân sự, dấu hiệu còn rõ ràng hơn. Việc bố trí nhân sự cho Đại hội Đảng lần thứ 21 sắp tới được cho là đang tuân theo nguyên tắc ngũ hồ tứ hải, một thuật ngữ chỉ việc tập hợp nhân sự từ khắp nơi, không phân biệt phe phái, thay vì hoàn toàn do phe tập thống trị như trước đây. Ông Ngô Tổ Lai nhấn mạnh. Hiện tại việc bố trí nhân sự quay quanh Đại hội 21 cũng theo nguyên tắc ngũ hồ tứ hải, không phải tất cả đều là người của Tập Quân Bình. Hơn nữa, rất nhiều người do Tập Quân Bình đề bạt đã bị thanh lý. Việc các đồng minh thân cần của ông Tập bị thất dụng hoặc loại bỏ cho thấy một nỗ lực có hệ thống nhằm làm suy yếu nền tảng quyền lực của ông và ngăn chặn khả năng cầm quyền lâu dài. Ông có thể đã trượt từ vị thế hạt nhân tuyệt đối sang trạng thái bị các phe phái khác trong đảng kiềm chế và đối trọng, thậm chí là mất quyền chủ động trong các cuộc đảng phán với Mỹ, mất thế chủ động trong phán cờ với Mỹ. Thưa quý vị, cuộc đấu đá quy lực này không chỉ giới hạn trong phạm vi nội bộ Trung Quốc, nó đã lan tỏa ra bên ngoài, ảnh hưởng trực tiếp đến một trong những mặt trận quan trọng nhất, quan hệ với Hoa Kỳ. Trong một thời gian dài, Washington đặc biệt là Tổng thống Trump dường như đã coi ông Tập Quân Bình là đối tác đàm phán duy nhất, và cũng là trở ngại chính. Vào rạng sáng ngày 4 tháng 6, Tổng thống Trump đã đăng một bài viết thể hiện sự mất kiên nhẫn, nói rằng ông Tập rất cứng rắn, cực kỳ khó thể đạt được thỏa thuận với ông ấy. Theo nhà bình luận người Hoa tại Mỹ, ông Vương Hách, điều này cho thấy hai bên đang trực tiếp giao chiến. Cuộc đàm phán vô cùng gian nan và phía Mỹ đã sẵn sàng cho một sự giạn nứt. Nhưng chỉ một ngày sau, cuộc diện dường như đã thay đổi khi cuộc điện đàm diễn ra giữa ông Trump và ông Tập. Theo các nhà phân tích, đây không phải là một sự trùng hợp. Ông Vương Hách nhận định, nếu Bắc Kinh không nhượng bộ, hai bên sẽ giạn nứt. Mỹ đã thể hiện rõ lực trường này, vì vậy Bắc Kinh đã để Tập Quân Bình ra mặt thực hiện một số bước xoa diệu. Ông Thầm Minh Thất, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc phòng Đài Loan cũng cho rằng Trung Nam Hải muốn truyền tải thông điệp ra bên ngoài nhằm tránh việc Mỹ đánh giá sai hoặc tránh việc mọi người cho rằng Tập Quân Bình vẫn kiên quyết với các chính sách thủy quan cứng rắn. Nói cách khác, có một khả năng rất lớn là ông Tập đã bị các thế lực trong đảng đẩy ra để diễn vai hỏa hoãn, tạm thời xoa diệu Washington để tránh một cuộc đối đầu thương mại toàn diện. Ông trở thành người phát ngôn cho một chính sách mà có thể ông không hoàn toàn kiểm soát. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn cho chiến lược của Mỹ. Liệu Washington có đang đàm phán với người ra quyết định cuối cùng hay chỉ là một đại diện đã bị suy yếu quyền lực, người phải chịu sự chi phối của các lực lượng khác trong đảng? Ông Gordon Chan, chuyên gia hàng đầu vì Trung Quốc tại Mỹ, hiện là nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Gates Stone đã trực tiếp liên hệ sự mất tích trong 14 ngày qua của ông Tập Cận Bình với các động thái trong quan hệ Mỹ-Trung. Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News, ông Chan phân tích rằng việc chính phủ Tổng thống Trump khi đó tạm dừng kế hoạch áp thuế cao lên hàng hóa Trung Quốc có thể xuất phát từ lo ngại về tình hình bất ổn trong nội bộ Bắc Kinh. Trên niền tảng mạng xã hội X, ông Chan tuyên bố rằng ảnh hưởng và quyền lực của Tập Cận Bình trong nội bộ CCP đã giảm đáng kể, có thể không còn khả năng chi phối quan hệ Mỹ-Trung. Cuộc điện đàm Trump tập và tín hiệu ngầm từ Tân Hoa Xã Thưa quý vị, nếu những phân tích trên vẫn còn mang tính suy đoán thì cuộc điện đàm giữa ông Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tối ngày 5 tháng 6 đã cung cấp những bằng chứng cụ thể hơn, phơi bày sự sói mòn quyền lực một cách rõ ràng nhất. Vốn là một sự kiện ngoại giao trọng đại, nhưng cách Tân Hoa Xã, cơ quan ngôn luận của Bắc Kinh đưa tin về cuộc gọi này lại vô cùng kỳ quái. Vào lúc 8 giờ 50 phút tối của ngày, Tân Hoa Xã phát đi một thông báo cực ngắn. Tập Cận Bình điện đàm với Tổng thống Mỹ Trump. Điều gây chấn động là trong toàn bộ thông báo, cái tên Tập Cận Bình đứng trời trọi mà không hề có bất kỳ chức danh nào. Theo quy định báo chí đối ngoại của Bắc Kinh, việc không đề cập chức danh Chủ tịch nước là một lỗi chính trị nghiêm trọng, một điều không thể xảy ra do sơ xuất. Chỉ hơn 30 phút sau, Tân Hoa Xã lại phát đi một thông báo khác. Lần này có vẻ để sửa lỗi với nội dung. Chủ tịch nước Tập Cận Bình đã điện đàm cho Tổng thống Mỹ Trump theo lời mời. Nhưng điều khó tin nhất là thông báo đầu tiên không hề bị gỡ bỏ hay chỉnh sửa. Cả hai thông báo với hai biên tập viên chịu trách nhiệm khác nhau cùng tồn tại song song. Theo nhà bình luận Vương Hách, đây không thể là một lỗi kỹ thuật. Khả năng lớn hơn là tầng Choppu đã xảy ra biến động lớn và người thực sự kiểm soát quyền lực đang dùng cách này để ngu ý rằng ông Tập Cận Bình đã mất quyền, chỉ còn đóng vai trò một diễn viên phối hợp. Cùng chung nhận định, ông Thầm Minh Thất, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc phòng Đài Loan, cho rằng sự việc này khiến người ta liên tưởng đến đấu đá nội bộ và không loại trừ khả năng ông Tập đã bị các nguyên lão CCP yêu cầu, nhận cuộc gọi nhằm xoa dịu Hoa Kỳ. Sự bất thường không chỉ dừng lại ở hình thức đưa tin, mà còn nằm ở chính nội dung cuộc điện đàm. Sau cuộc gọi, Tổng thống Trump tuyên bố rằng ông Tập đã nhiệt tình mời Đệ Nhất Vui Nhân và tôi sang thăm Trung Quốc, và tôi cũng đã mời lại ông ấy, cả hai chúng tôi đều đã chấp nhận lời mời. Tổng thống Trump nói rõ với báo giới tại Phòng Bầu dục rằng ông Tập hy vọng có thể đến thăm Mỹ. Tuy nhiên, thông cáo của phía Trung Quốc chỉ đề cập việc ông Tập hoan nghênh ông Trump tái thăm Trung Quốc, nhưng hoàn toàn bỏ qua chi tiết quan trọng rằng ông Trump cũng đã mời ông Tập sang thăm Mỹ. Nhà bình luận Dương Uy phân tích việc lược bỏ lời mời của ông Trump là một sự thất lễ nghiêm trọng trong nghị lễ ngoại giao. Ngay cả khi Tập Cận Bình không muốn sang Mỹ, ông vẫn phải có thể dùng lời mời này để nâng cao uy tín trong đối bộ, vì dù sao ông cũng đã nhận được lời mời từ Tổng thống Mỹ. Giữa lúc có quá nhiều tin đồn về việc Tập Cận Bình thất thế, ông Tập cần những thông tin như vậy để quảng bá bản thân. Nếu Tập Cận Bình thực sự không muốn sang Mỹ, sau này ông có thể lấy lý do bật lịch trình để từ chối, nhưng không cần thiết phải bỏ qua lời mời này trong bản thông báo chính thức. Việc cố tình bỏ qua chi tiết này chỉ có thể được giải thích bằng một khả năng. Người kiểm duyệt thông cáo của Bắc Kinh đã cố ý loại bỏ nó, và người này có quyền lực lớn hơn cả ông Tập. Điều này ngu ý rằng ông Tập Cận Bình không còn khả năng tự quyết định lịch trình đối ngoại của mình. Có thể một thế lực khác đang năn cản chuyến thăm Mỹ của ông, và thế lực đó đang kiểm soát cả cơ quan ngôn luận của Đảng. Cuộc gặp Mỹ giám cấp với Tổng thống Belarus. Ông Lukashenko đã đến Bắc Kinh từ ngày 2 tháng 6, nhưng phải đến ngày cuối cùng trước khi về nước ông mới gặp ông Tập Cận Bình. Vậy trong hai ngày đầu ai đã tiếp đón ông Lukashenko? Và ông đã gặp ai và bàn chuyện gì? Ông Tập không được sắp xếp nghi thức chào đón ông Lukashenko tại đại lễ đường nhân dân, cũng không tổ chức kỳ tiệc chiều đã chính thức. Chuyến thăm của Tổng thống Belarus đã bị giám cấp thành bữa tiệc gia đình và cuộc gặp riêng tư. Giới quan sát bên ngoài nhìn chung đều cho rằng điều này rất bất thường và trạng thái thân bất do kỳ của Tập Cận Bình, tức là bản thân bị ép buộc không được tự chủ, đang hiện hiện ngày một rõ ràng. Chính phủ các nước, bao gồm cả Mỹ chắc chắn đều sẽ nhận thấy điều này. Những tí điều này không thể qua mắt được Washington. Đội ngũ của ông Trump chắc chắn đã phân tích từng chữ trong thông cáo của Bắc Kinh và nhận ra sự mâu thuẫn. Việc Tổng thống Trump nhanh chóng công bố lời mời song phương với truyền thông có thể là một động thái chiến lược để vạch trần sự bất nhất trong nội bộ Bắc Kinh. Nếu nội bộ Bắc Kinh đang có vấn đề lớn và ông Tập không còn quyền quyết định cuối cùng, vậy thì lý do thực sự khiến Tân Hoa Xã lược bỏ lời mời của Tổng thống Trump có thể là vì họ dự kiến người lãnh đạo tiếp theo của Trung Quốc mới là người đến thăm Mỹ, chứ không phải là ông Tập. Một loạt dấu hiệu bất thường khác và song trùng lịch sử. Thưa quý vị, chuỗi sự kiện bất thường không chỉ giới hạn ở quan hệ với Mỹ, nó còn bao gồm các biến động nhân sự cấp cao đầy bất ngờ như vụ miết nhiệm các quan chức phụ trách vấn đề Đài Loan và Hồng Kông, hay cái chết vì bệnh của cựu Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Hứa Kỳ Lượng. Trên mặt trận ngoại giao quân sự, phái đoàn cấp thấp tại đối thoại Shangri-La 2025 cũng là một minh chứng cho sự dối loạn của thượng tầng. Sự hốn loạn hiện giờ ở Trung Nam Hải đang gợi lại một ký ức lịch sử đáng lo ngại. Ông Ngô Tổ Lai đã so sánh tình hình hiện tại với cuộc đấu tranh hai đường lối trong nội bộ CCP vào đêm trước sự kiện lục tứ trên quảng trường Thiên An Môn vào năm 1989, khi phe cải cách đối đầu với phe cứng rắn. Cuộc đấu tranh khi đó không chỉ là đối đầu cá nhân, mà là sự xung đột giữa hai tầm nhìn cho tương lai Trung Quốc. Một bên là phe cải cách do Tổng Mỹ Thư Triệu Tử Dương và những người ủng hộ cải cách kinh tế, chính trị đứng đầu. Họ ủng hộ tự do hóa kinh tế theo hướng thị trường và cởi mở chính trị ở một mức độ nhất định, bao gồm đối thoại với sinh viên trong các cuộc biểu tình tại Thiên An Môn. Bên kia là phe cứng rắn, bao gồm Thủ tướng Lý Bằng và các nguyên lão. Họ cho rằng sự ổn định của CCP là trên hết. Những người này phản đối các cải cách chính trị sâu rộng và lo ngại rằng tự do hóa quá mức sẽ dẫn đến mất ổn định. Do đó, họ sẵn sàng dùng vũ lực để dập tắt bất đồng chính kiến. Cuối cùng, được sự hậu thuẫn của Đăng Tiểu Bình, phe cứng rắn đã thắng thế, dẫn đến cuộc thảng sát ngày 4 tháng 6 năm 1989 trên quảng trường Thiên An Môn. Ông Triệu Tử Dương bị cách trức và bị quản thúc tại gia, đánh dấu sự thất bại của phe cải cách. Đây cũng là dấu chấm hết cho các nỗ lực cải cách chính trị trong thập niên 1980 ở Trung Quốc. Hiện tại một cuộc đấu tranh tương tự dường như đang tái diễn. Một bên có thể là phe thực dụng, muốn giảm căng thẳng với phương Tây để cứu vãn kinh tế, và bên kia là phe của ông Tập, theo đuổi chủ nghĩa dân tộc cứng rắn và tư tưởng đối đầu. Ông Ngô nhấn mạnh, hiện tại là một thời kỳ rất đặc biệt. CCP hiện đang rơi vào trạng thái như năm 89. Kết quả của cuộc đấu đá này sẽ quyết định vận mệnh quốc gia của Trung Quốc trong 10, 20, 30 năm tới. Thưa quý vị, những sự kiện bất thường này là những mảnh ghép của một bức tranh lớn hơn. Tương lai chính trị của Tập Cộng Bình và triển vọng tái nhiệm của ông tại Đại hội Đảng 21 đang trở nên vô cùng bấp bênh. Cuộc đấu đá giữa phe cải cách và phe cứng rắn đang định hình lại toàn bộ nền chính trị Trung Quốc. Cuộc tranh giành quyền lực này vượt ra khuôn khổ quan hệ song phường Mỹ-Trung. Nó cũng sẽ tác động sâu sắc đến sự ổn định của eo biển Đài Loan, an ninh của khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và toàn bộ trật tự địa chính trị toàn cầu. Tương lai của Trung Quốc, và ở một mức độ lớn là cuộc cả thế giới, có thể đang được quyết định không phải trên các diễn đảng quốc tế công khai, mà là trong những cuộc đấu tranh gây gắt sau những bức tượng đỏ ở Trung Nam Hải. Đến đây chương trình của chúng tôi cũng xin khép và tạm dừng. Quý vị hãy để lại bình luận của mình để liên tục đồng hành cùng chúng tôi. Xin chào và hẹn gặp lại.