Mát-xcơ-va dùng chính chiêu bài của Bắc Kinh để loại bỏ xe Trung Quốc - 'Gậy ông đập lưng ông'

Thưa quý vị, một người đàn ông Nga trong một đêm đông bút giá âm 25 độ đã cầm một chiếc búa và giận dữ đập nát mua chiếc xe Trung Quốc của mình. Đây không chỉ là sự thất vọng của một khách hàng, đây là hình ảnh thu nhỏ cho sự sụp đổ của một đế chế ô tô được xây dựng trên ảo tường. Một đế chế đã từng chiếm tới 68% thị phần ở Nga, nhưng giờ đây đang bị khuét sạch khỏi thị trường trong một cuộc thanh trừng có hệ thống. Từ những phòng trưng bày đóng cửa hàng loạt ở Moscow, những có hàng tồn chất đóng không thể bán, cho đến những lời kêu cứu tuyệt vọng của các đại lý, một sự thật không thể trôi cãi đang hiện ra, giấc mơ xe Trung Quốc đã tan vỡ. Và khi tấm màn ở Nga được kéo xuống, một sự thật còn kinh hoàng hơn đang bị phơi bầy ở quê nhà. BYD, gáo khổng lồ xây điện, niềm tự hào của ngành sản xuất Trung Quốc đang bị chính các đối thủ gọi là Evergrande của ngành ô tô. Một đế chế được xây dựng trên những khoản nợ khổng lồ, trên sự bắt lột tàm nhẫn các nhà cung cấp và công nhân, và trên những đồng tiền trợ cấp của chính phủ. Từ các công trường xây dựng ở Brazil, nơi công nhân bị đối xử như nô lệ, cho đến các phòng trưng bày ở Mexico, nơi các đối tác bán lẻ phải chấm dứt hợp đồng vì doanh số thảm hại. Một câu chuyện chung đang được kể lại, một gã khổng lồ chân đất xét đang đứng trước nguy cơ rụm đổ. Trong chương trình hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau mổ sẻ sự sụp đổ ngoạt mục này trên cả hai mặt trận. Chúng ta sẽ lật tẩy cuộc thanh chừng ba bước đầy toan tính mà nước Nga đã sử dụng để loại bỏ người đồng minh cũ của mình. Và sau đó, chúng ta sẽ phơi bầy quả bom hẹn giờ, nợ nần và những bê bối đang mục ruống từ bên trong của BID. Để trả lời cho câu hỏi tại sao giấc mơ Made in China lại đang trở thành một cơn ác mộng trên toàn cầu. Phần một, từ bạn thời chiến đến kẻ bị thanh chừng, cuộc thanh tẩy ba bước của Nga. Sự sụp đổ của ô tô Trung Quốc tại Nga không phải là một sự điều chỉnh tự nhiên của thị trường, mà là một cuộc thanh chừng được gian dựng một cách chính xác và tàn nhẫn. Nó diễn ra qua ba đòn tấn công chí mạng, mỗi đòn đều nhắm vào một tử huyệt khác nhau của các thương hiệu Trung Quốc. Đòn thứ nhất, phá vỡ lợi thế về giá bằng thuế phế liệu. Vào tháng 10 năm 2024, chính phủ Nga đã tung ra đòn đầu tiên bằng cách tăng mạnh thuế phế liệu và phí tài chế, môi trường đối với các loại xe nhập cảng. Dù được nguyện trang dưới cái tên mỹ miều, lạt đổi mới sinh thái và nâng cấp hướng đến người tiêu dùng, mục tiêu thực sự của nó không phải là khí thải mà là lợi thế về giá của xe Trung Quốc. Hậu quả đến ngay lập tức, một chiếc xứ Trung Quốc phổ thâm như Chang'an, CS75 hay Harvold H6 đã tăng giá từ 80.000 đến 220.000 rup. Những mẫu xe tầm trung vốn có giá khoảng 100.000 nhân dân tệ bỗng nhiên bị đẩy vào cùng phân khúc với giá xe Hàn Quốc và các mẫu xe Đức cấp thấp. Lợi thế ngon, bổ, rẻ, vũ khí cạnh tranh duy nhất của xe Trung Quốc đã bị vô hiệu hóa hoàn toàn chỉ bằng một văn bản chính xác. Đoàn thứ hai tấn công kỹ thuật để hủy hoại danh tiếng Vào tháng 2 năm 2025, đoàn thứ hai được tung ra, Cơ quan Quản lý Công nghệ Nhà nước Nga đã ra lệnh triệu hồi bắt buộc đối với mẫu ZHG-100GS-8 với lý do nguy cơ cháy nổ. Nhìn bên ngoài, đây có vẻ là một vấn đề kiểm soát chất lượng thông thường. Tuy nhiên, dù do này không hề mới và việc lựa chọn thời điểm nhắm vào một mẫu xe Trung Quốc đang bán chảy Trong những tháng tiếp theo, một loạt các mẫu xe bán tải và xe tải nhẹ của Trung Quốc đã bị tước giấy phép bán hàng với những lý do hết sức vật vãnh. Không đáp ứng chứng nhận an toàn mới nhất, bài kiểm tra khí thải không đạt trần, tài liệu kỹ thuật dịch không đúng quy cách, hệ thống dịch vụ hậu mãi chưa đăng ký. Đây chính là phiên bản hàng rào phí thế quan của Nga. Họ không cấm hoàn toàn nhưng họ tạo ra một loạt chứng ngại vật để khiến việc doanh nhật thị trường trở nên gần như không thể. Đòn tấn công này đã đánh thẳng vào danh tiếng của các thương hiệu Trung Quốc, làm xói mọt lòng tin của người tiêu dùng. Đòn thứ ba, thuế xa xỉ để chặn đứng con đường tiến lên. Tháng 3 năm 2025, Bộ Tài chính Nga gián đòn quyết định họ điều chỉnh ngưỡng thuế xa xỉ, cố tình đưa các mẫu xe Trung Quốc có giá trên 1 triệu rút vào danh sách triệu thuế. Những cái tên bị ảnh hưởng bao gồm Hongqi SS5, Tanh 700, Changshi GS8 và các mẫu xe cao cấp của Geely Jingyue L. Đây đều là những mẫu xe flagship mà Trung Quốc hy vọng sẽ giúp họ thâm nhập vào thị trường cao cấp. Giờ đây, chuẩn bị đẩy vào danh mục không thể chi trả bởi các biện pháp thế mới. Lấy ví dụ, chiếc Hongqi SS5 vốn có giá 1,5 triệu rút đã tăng thêm 300.000 rút sau khi bị áp mức thuế xa xỉ 20%. Với mức giá đó, người tiêu dùng Nga thải chuyển sang mua các mẫu xe BMW hoặc Volkswagen tầm chung còn hơn. Đòn thứ ba này đã chặn đứng khả năng phát triển và mọi cơ hội trong tương lai của các thương hiệu Trung Quốc tại thị trường Nga. Sự sụp đổ không chỉ đến từ chính sách, nó đến từ sự quay lưng của người tiêu dùng. Một bản đồ trực tuyến về sự cố của xe Trung Quốc đã xuất hiện trên mạng xã hội Nga, ghi lại chi tiết các mẫu xe nào đã hỏng hóc ở khu vực nào. Một người dùng phàn nàn về việc bơm xăng của xe GAC bị rò rỉ và khi liên hệ với dịch vụ khách hàng, anh ta được trả lời rằng đó là hiện tượng bình thường. Một chữ X cho ngăn khác báo cáo lỗi hệ thống định vị đóng băng, nhận dạng giọng nói trục chạp. Một số đại lý thậm chí còn thừa nhận, chúng tôi không có sách hướng dẫn sửa chữa bằng tiếng Nga. Vì vậy, chúng tôi khuyên anh nên trả lại xe. Trong khi đó tại cảng Vladivostok, những chiếc xe tôi ta cũ, tay lái nghịch lại được săn lùng ráo riết, giá tăng tới 15%. Một chiếc Nissan ít trên 15 tuổi bỗng trở nên đắt hàng chỉ vì nó có thể khởi động được trong mùa đông. Người Nga nói đùa với nhau rằng tôi thà lái một chiếc xe Nhật cũ còn hơn là bị một chiếc xe Trung Quốc đánh bại ở tiệm sửa chữa. Sự sụp đầu này không phải là một sự suy giảm từ từ. Nó là một cú rơi thẳng đứng. Nó không phải là thua trong cạnh tranh, mà là thua vì mất lòng tin. Phần 2. Cửa sau Trung Á và vòng vây riết chặt Cuộc thanh trừng của Nga không chỉ nhắm vào các xe nhập cảng trực tiếp. Nó còn nhắm vào một cửa sau mà các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã khôn khéo tạo ra con đường Trung Á. Kể từ năm 2023, các công ty Trung Quốc đã thiết lập các nhà máy lát giáp dạng CKD, linh kiện rời ở các nước Trung Á như Kazakhstan và Uzbekistan. Họ xuất cảng linh kiện sang đó, lát giáp lại và sau đó tái xuất cảng vào thị trường Nga dưới danh nghĩa xe sản xuất tại địa phương để nẹ thuế và các rào cản kỹ thuật. Con đường này được gọi là Cânh Sám Trung Á. Chỉ riêng trong năm 2024, Kazakhstan đã tái xuất cảng hơn 150.000 xe Trung Quốc sang Nga. Nhưng Nga cũng hề mù quáng. Trước đó, truyền thông Nga đã lên tiếng chỉ trích, nói rằng Trung Quốc đang sử dụng Trung Á để xâm phạm chủ quyền ngành công nghiệp ô tô của Nga. Một thành viên Duma Quốc gia cảnh báo, ngành công nghiệp Trung Quốc đã thâm nhập vào sân sâu chiến lược của chúng ta và phải bị điều chỉnh. Vào đầu năm 2025, Nga đã hành động, hệ thống hải quan biên giới đưa ra các quy định mới, yêu cầu thông tin chi tiết về nguồn gốc linh kiện, chứng nhận nhà máy và khai báo nguồn gốc phần mềm đối với các xe lát giáp tại Trung Á. Nga đã bắt đầu xiết chặt vòng vây. Họ áp đặt hạn ngạch xuất càng, nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu các xe từ Trung Á phải tương thích với hệ thống linh kiện của Nga một cách hiệu quả để loại bỏ các thành phần Trung Quốc. Thông điệp của Nga rất rõ ràng. Bắt đầu, họ cho phép các công ty Trung Quốc vào để giải quyết nhu cầu cấp bách thời chiến. Giờ đây, khi tình hình đã ổn định, Nga muốn tự mình kiểm soát cuộc chơi và không muốn ai đi đường vòng nữa. Dư luận Nga cũng bắt đầu thay đổi với những bình luận lan truyền trên mạng xã hội. Chúng ta không thể để Nga trở thành bãi rác cho xe Trung Quốc hay sau khi thoát khỏi chủ nghĩa thực dân phương Tây, chúng ta có thực sự muốn rơi vào sự kiểm soát của phương Đông không? Khi Nga bị cô lập trên trường quốc tế, Trung Quốc là một trong số ít những quốc gia sẵn sàng thế chỗ. Nhưng khi Nga bắt đầu phục hồi và muốn thoát khỏi sự phụ thuộc, mục tiêu đầu tiên bị đẩy ra lệ chính là kẻ đã lợi dụng nhiều nhất khi họ yếu thế nhất. Bà không may, mục tiêu đó chính là Trung Quốc. Phần 3. Gậy ông đập lưng ông Khi nước Nga dùng chiêu bài của Trung Quốc. Điều chở treo và mỉa may nhất trong toàn bộ câu chuyện này là cách nước Nga đang áp dụng chính những chiến thuật mà Trung Quốc đã từng sử dụng với các nhà sản xuất ô tô phương Tây để đẩy các công ty Trung Quốc ra khỏi thị trường. Đây là một màn gậy ông đập lưng ông kinh điển. Một ví dụ điển hình là nhà máy của Great Wall Motor ở Tulam, một dự án đầu tư 500 triệu đô la. Từng đời CCTV ca ngợi là dự án Plastic của ngành sản xuất Trung Quốc, thâm nhập thị trường châu Âu. Giờ đây, nhà máy này đang âm thầm bị quốc hữu hóa. Hãy xem cách Nga đang làm. Bộ Công thương Nga yêu cầu ít nhất 70% linh kiện phải có nguồn gốc địa phương. Chính phủ Nga đưa nhà máy Tulam vào danh sách các ngành công nghiệp chiến lược, hạn chế biểu xuất cảng công nghệ và chuyển lợi nhuận về nước. Các cuộc đàm phán liên tục nhấn mạnh yêu cầu chia sẻ dữ liệu kỹ thuật, bản địa hóa dữ liệu dịch vụ và chuyển giao quyền bảo trì thiết bị. Nói một cách đơn giản, Nga chào đón bạn đến xây nhà máy, nhưng sau đó sẽ âm thầm tiếp quản hoạt động, hạn chế sự kiển soát và chỉ cho phép bạn cung cấp công cụ. Một nhà tư vấn kỹ thuật Trung Quốc tham gia vào việc thành lập nhà máy Tulam đã phải thừa nhận. Một khi bạn dạy cho họ, họ sẽ đóng cửa lại và tự mình làm. Kịch bản này quen thuộc đến đáng sợ. Trong quá khứ, Trung Quốc đã khuyến khích đầu tư nước ngoài lập liên doanh và hợp tác công nghệ. Giờ đây, Nga cũng chào đón các công ty Trung Quốc xây nhà máy và hỗ trợ bằng chính sách. Tiếp theo, Trung Quốc bắt đầu yêu cầu bản địa hóa và hạn chế các thương hiệu mới. Nga cũng làm theo, yêu cầu chuyển giao công nghệ và tỷ lệ linh kiện địa phương. Sau đó, Trung Quốc thúc đẩy các thương hiệu nội địa trở dậy, học hỏi và thay thế các công ty nước ngoài. Nga bây giờ cũng đang quảng bá cho sự tích hợp của thương hiệu LADAM và các dự án xe điện trên địa phương. Nga bây giờ cũng đang quảng bá cho sự tích hợp của thương hiệu LADAM và các dự án xe điện địa phương. Ở giai đoạn cuối, Trung Quốc buộc các công ty nước ngoài phải liên doanh, đảm bảo các công ty Trung Quốc nắm quyền kiểm soát đa số. Ngày nay, Nga đã đưa nhà máy Tula vào danh sách tài sản chiến lược quốc gia với toàn bộ dữ liệu, công nghệ và hoạt động được quản lý an toàn tại địa phương. Xe Trung Quốc đang bị đẩy ra khỏi thị trường Nga bằng chính những chiến thuật mà Trung Quốc đã từng sử dụng, đúng như câu nói, gieo gió, ắt gạt bão. Phần 4 BYD, Evergrande của ngành ô tô và quả bom hẹn giờ nợ nần Nếu câu chuyện ở Nga là một thất bại về mặt điện chính trị, thì câu chuyện của BYD ở quê nhà lại là một cuộc khủng hoảng từ bên trong, phây bẩy một mô hình kinh doanh mục ruộng được xây dựng trên nợ nần và bóc lột. Gần đây, chủ tịch của Great World Motor, đối thủ của BYD, đã công khai cáo buộc các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc mắc các tội danh như nợ nần trường chất, gian lận tài chính và thời gian thanh toán quá dài, thậm chí án chỉ rằng BYD chính là Evergrande của ngành ô tô. Những con số không biết nói dối, theo báo cáo, tính đến quý đầu tiên của năm 2025, tổng nợ của BYD lên tới 594 tỷ nhân dân tệ, trong đó các khoản phải trả cho nhà cung cấp là 252,7 tỷ, tăng 26,7% so với cùng kỳ năm trước. Bloomberg chỉ ra rằng, nợ dòng của BYD, bao gồm cả tài trợ chuỗi cương ứng, đã lên tới 323 tỷ nhân dân tệ và mô tả nó như một quả bom hẹn giờ. Đằng sau con số, 250 tỷ nhân dân tệ phải trả cho các nhà cung cấp là sự khốn khổ của vô số doanh nghiệp vừa và nhỏ. Cuối năm 2024, một lá thư nội bộ bị dò dỉ tiết lộ rằng, phó chủ tịch điều hành của BYD đã yêu cầu các nhà cung cấp phải giảm giá 10%, bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2025. Trong khi BYD chỉ hoãn thanh toán, họ còn yêu cầu các nhà cung cấp phải giảm giá, một hành động đã gây ra sự phẫn nộ. Một nhà cung cấp linh kiện cửa cho biết, vượt giảm giá 10% sẽ khiến họ thua lỗ vì mức đàm phán thông thường chỉ từ 3-5%. Một nhà cung cấp khác nói rằng, cách làm của BYD không chỉ vi phạm đạo đức kinh doanh mà còn đang vất kiệt một cách vô lương tâm sức lao động và khả năng chịu đựng của công nhân Trung Quốc, cũng như năng lực sinh tồn của các nhà cung cấp trong nước. Ông nói thêm, bằng cách ét giá các nhà cung cấp, BYD đang pha giá thị trường quốc tế một cách tàn nhẫn, đẩy ngành công nghiệp vào một ngõ cụt của cạnh tranh cấp thấp. Mô hình này được duy trì bằng gì? Bằng tiền trợ cấp của chính phủ. Chỉ riêng năm ngoái, BYD đã nhận được 10,4 tỷ nhân dân tệ tiền trợ cấp, chiến tới 26% trong tổng lợi nhuận 40 tỷ của họ. Nhà nước đã đổ tiền nuôi dưỡng ngành xe điện trong gần hai thập niên và BYD là kẻ hưởng lợi lớn nhất. Phần 5, từ bóc lột công nhân đến lừa dối đại lý, mặt tối của nhà vô địch toàn cầu. Sự bóc lột này đã vượt ra ngoài biên giới Trung Quốc và ngày 27 tháng 5 năm 2025, các công tố viên lao động Brazil đã đệ đơn kiệt BYD, cáo buộc công ty này buôn người và đối xử với công nhân như nô lệ trong quá trình xây dựng nhà máy ở Brazil. Vụ kiện này là một đòn ráng mạnh và nỗ lực mở rộng của BYD tại thị trường Brazil và làm tổn hại nghiên trọng đến hình ảnh thương hiệu toàn cầu của họ. Điều này đã tạo ra một hiện tượng gọi là xe cũ không km, các đại lý không đủ khả năng mua xe, vì vậy họ phải nhờ người khác mua lại rồi bán ra thị trường, một cách để lừa đào nhằm nhận được tiền trợ gấp 2 lần từ chính phủ. Hậu quả của việc cắt giảm chi phí để chạy theo giá rẻ là chất lượng sản phẩm ngày càng đi xuống. Một blogger đã chỉ trích rằng các nhà sản xuất đang cắt giảm chi phí không giới hạn. Anh ta đăng một video cho thấy thanh cản và phía sau của một chiếc xe điện mỏng như một lon nước ngọt, với những lỗ đực đục sẵn mà anh ta mỉa mai, gọi là để giảm căng thẳng. Những sự cố như cháy nổ, cửa xe tự khóa thậm chí gây chết người ngày càng nhiều. Nhưng những tin tức tiêu cực này thường nhanh chóng bị xóa khỏi mạng Internet ở Trung Quốc. Một chỉ xe BYD Tang đã bị cảnh sát giam giữ 7 ngày chỉ vì đăng một video phản nàn về việc chiếc xe của anh ta chết máy giữa đường. Phần 6. Làn sóng phản kháng toàn cầu và sự sụp đổ của một huyền thoại. Sự mục rũng từ bên trong đang dẫn đến một làn sóng phản kháng từ bên ngoài. Các quốc gia trên thế giới đang ngày càng cảnh giác với chiến lược bán phá giá của xe điện Trung Quốc. Tại Brazil, các công đoàn và ngành công nghiệp ô tô đang kêu gọi chính phủ tăng thuế nhập cảng xe điện từ 10%. Lên 35%, sớm hơn một năm để ngăn chặn làn sóng xe Trung Quốc giá rẻ tràn vào. Chủ tịch Công đoàn Công nghiệp Brazil, ông Orlando de Silva, nói rằng các quốc gia trên thế giới đang bắt đầu đóng cửa với Trung Quốc. Nhưng Brazil thì chưa và Trung Quốc đang lợi dụng điều đó. Tại Mexico, gã khổng lồ bán lẻ Liverpool đã tuyên bố chấn dứt hợp tác gần 3 năm với BYD với lý do doanh số không đạt kỳ vọng. Năm 2023, Liverpool đặt mục tiêu bán 7.000 xe BYD nhưng chỉ bán được 350 chiếc. Sự thất bại này cho thấy các kênh bán lẻ địa phương đang đánh giá lại mô hình kinh doanh của các thương hiệu Trung Quốc. Tại châu Âu, Chủ tịch Ủy ban châu Âu bà Ursula von der Leyen đã chỉ ra rằng các khoản trợ cấp khổng lồ của nhà nước mà các công ty Trung Quốc nhận được đang làm méo mó thị trường châu Âu. EU đang áp đặt mức thuế lên tới 45,3% đối với xe Trung Quốc. Tại Hoa Kỳ, Liên minh Sản xuất Hoa Kỳ cảnh báo rằng các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc có thể gây ra một sự kiện tiệt trừng cho ngành công nghiệp Hoa Kỳ. Bà kêu gọi chống lại hành vi phi thị trường này. Thế quan của Hoa Kỳ đối với xe Trung Quốc đã vượt quá 100%. Nhà kinh tế học người Mỹ David Reagan nhận định việc cắt giảm chi phí của Trung Quốc không chỉ là vấn đề chất lượng trong nước mà sẽ dẫn đến 3 thách thức cho các thương hiệu ô tô Trung Quốc ở nước ngoài. Phùng hoảng lòng tin về chất lượng, giao cản chính sách mạnh mẽ hơn và hình ảnh toàn cầu bị tổn hại nào sẽ khiến chân nhãn hiệu Made in China một lần nữa bị kỳ thị, trở thành đồng nghĩa với giá rẻ và chất lượng thấp. Nói cách khác, cuộc cạnh tranh nội bộ không chỉ hủy hoại ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc mà còn đang tự phá hủy giấc mơ vươn ra toàn cầu của chính họ. Tới những con đường đóng băng ở Nga đến các công trường xây dựng ở Brazil, câu chuyện đang được kể lại là giống nhau. Một đế chế được xây dựng trên sự lừa dối, nợ nần và bóc lột là không bền vững. Sự sụp đổ của ô tô Trung Quốc tại Nga không phải là một sự cố cá biệt, đó là một lời cảnh báo, một màn diễn tập cho một cuộc sụp đổ trên quy mô toàn cầu mà giờ đây dường như đã bắt đầu. Với những phân tích vừa rồi, chúng tôi cũng xin phép được tạm dừng chương trình ngày hôm nay tại đây. Quý vị có suy nghĩ hay nhận định gì về các sự kiện được đề cập? Phải chăng mô hình kinh doanh của ngành ô tô Trung Quốc đang đứng trước bờ vực sụp đổ và thế giới sẽ phản ứng như thế nào trước làn sóng sản phẩm giá rẻ nhưng đầy rủi ro này? Hãy cho chúng tôi biết quan điểm của quý vị ở phần bình luận bên dưới. Để không bỏ lỡ những video phân tích chuyên sâu tiếp theo từ kênh, quý vị đừng quên nhấn đăng ký và bật biểu tượng chuông thông báo. Cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi. Xin kính chào, tạm biệt và hẹn gặp lại!