Thảm họa được báo trước: Đập Tam Hiệp và sai lầm chết người của triết lý 'con người thắng thiên'

Một cơn ác mộng do con người gây ra đang nhấn chìm toàn Trung Quốc. Đây không phải là lời tiên tri, mà là một thực tại kinh hoảng đang diễn ra. Từ Tứ Xuyên đến Hổ Bắc, những dòng nước lũ cuồn cuộn không chỉ cuốn trôi nhà cửa, xe cộ, mà còn đang cuốn phang đi chiếc mặt nạ cuối cùng của chế độ trung cộng. Họ gọi đó là thiên tai, là những trận mưa lịch sử trăm năm có một. Nhưng sự thật là gì? Phải rằng hàng vạn con đập nham nhở mà đỉnh điểm là con quái vật tam hiệp chính là những quả bom nước hẹn giờ được chính tay Đảng Cộng sản Trung Quốc cài đặt. Và giờ đây chúng đang đồng loạt phát nổ. Khi người dân tuyệt vọng phải dùng bè cao du để đi giao đồ ăn. Khi những chiếc xe hơi bị cuốn lăn nông lốc rồi nhấn chìm chỉ trong 30 phút. Khi những lời cảnh báo bị phất lở và những bàn xả lũ lén nút trong đêm trở thành thông lệ. Một câu hỏi lớn phải được đặt ra. Phải rằng đây không phải là cuộc chiến giữa con người và thiên nhiên, mà là hậu quả tất yếu từ một chiếc lý ngạo mạn. Con người chinh phục tự nhiên đã đến lúc phải trả giá. Và cái giá đó có phải chính là sự rụng đổ của một đế chế. Nguyễn Tươi kính chào quý vị đã quay trở lại với kênh Phân tích và Bình luận. Trong chương trình hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm sự thật đằng sau những trận đại hồng thủy đang tàn phá khắp Trung Quốc. Đây không chỉ là câu chuyện về những con số thống kê lượng mưa, mà là một bản cáo trạng về sự kêu ngạo trong kỹ thuật, sự dối trá trong chính trị và một thảm họa được báo trước mà Bắc Kinh đã cố tình phốt lở. Chúng ta sẽ đi sâu vào tâm chấn của vấn đề, nơi con đập tam hiệp. Từ một biểu tượng quyền lực, này đã trở thành quả bom hẹn giờ lớn nhất thế giới, đe dọa sinh mạng của hàng trăm triệu người và cả tính hợp áp của chế độ trung cập. Phần một, cơn thịnh độ của Dương Tử. Từ Tứ Xuyên đến Hổ Bắc, Trung Quốc chìm trong biển nước lũ. Thưa quý vị, hãy bắt đầu bằng những hình ảnh mà không một bộ phim thảm họa nào có thể lột tả hết. Vào 6 giờ tối ngày 30 tháng 6, hai đỉnh lũ lớn nhất của sông Mân và sông Kim Sa kể từ đầu mùa lũ năm 2025 đã cùng lúc quét qua thành phố Nghi Tân tỉnh Tứ Xuyên. Nghi Tân, nơi hợp lưu của hai con sông để tạo thành sông Dương Tử hùng vĩ, đã trở thành nơi đầu tiên hứng chịu cơn thịnh nộ của tự nhiên. Dòng nước dâng lên với tốc độ kinh hoàng, đạt lưu lượng hơn 20.000 mét khối mỗi giây, một con số đủ để khiến những kỹ sư thủy lợi dày dạng kinh nghiệm nhất cũng phải tái mặt. Cùng lúc đó, mực nước tại Hồ Chứa Tâm Hiệp tăng vọt. Đến chiều ngày 2 tháng 7, nó đã ở mức 152 mét, cao hơn 7 mét so với mức giới hạn phòng chống lũ. Hồ Chứa khổng lồ này đã phải tiếp nhận một lượng nước vào khoảng 30.000 mét khối mỗi giây, trong khi chỉ có thể xả ra 20.400 mét khối mỗi giây. Áp lực đang đè nặng lên con đập lớn nhất thế giới. Vùng Lòng Trảo Tứ Xuyên, một trong những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất, đã phải hứng chịu một trận mưa không ngớt. Từ ngày 29 đến ngày 30 tháng 6, mưa lớn trên diện rộng đã cản quét khắp khu vực. Vùng mưa trải dài hơn 100.000 km2. Chỉ trong một ngày, tổng lượng mưa đã vượt quá 14 tỷ mét khối. Để dễ hình dung, một số người đã ví văn rằng điều này tương đương với việc đổ 1.000 hồ Tây xuống Lòng Trảo Tứ Xuyên chỉ trong 24 giờ. Tỉnh Tứ Xuyên, vốn nổi tiếng với mạng lưới sông hoài dày đặc, đã chứng kiến lũ lụt trên diện rộng ở các con sông vừa và nhỏ tại 17 khu vực. Các con sông lớn như sông Mân, sông Đà và sông Gia Lăng, những nhánh quan trọng của thượng nguồn sông Dương Tử, đều có mực nước dâng cao nhanh chóng. Vô số nhà máy thủy điện và hồ chứa trên toàn tỉnh đã buộc phải mở cửa xả lũ đồng loạt, gây ra lụt lội ở Hạ Liêu và tình trạng ngập úng đô thị nghiêm trọng. Thể thống thủy lợi cổ Đô Giang Yển, công trình đã bảo vệ thành đô suốt 2.280 năm, cũng phải đối mặt với đỉnh lũ lớn nhất trong năm vào dạng sáng ngày 1 tháng 7. Thành đô vốn đã là tâm điểm của đợt mưa lũ kinh hoàng này, lại phải chịu thêm áp lực từ việc xả lũ ở thượng nguồn, dẫn đến tình trạng ngập lụt đô thị trên diện rộng. Những video do người dân tăng tải trên mạng xã hội đã vẽ nên một bức tranh tận thế. Ôi không, không, xe cộ ngập hết rồi, nhìn chiếc xe này xem, ôi trời ơi, nước cao quá. Một người dân ở Phú Thuận đã thốt lên, mưa như chút nước suốt đêm, những chiếc xe hơi đang được dùng như thuyền, chúng đã ngập quá nửa. Tại nhiều khu dân cư, nước dâng cao đến mức người dân phải đóng chặt cửa sổ để ngăn nước tràn vào nhà. Họ thậm chí còn quay được cảnh cá bơi lội ngay bên ngoài cửa sổ của mình. Nhiều khu vực của thành đô bị nhấn chìm. Tại ca tàu điện ngầm Thiên Phủ Tam Nhai, nước đổ vào như một thác nước lớn. Trong khu công nghệ cao thành đô, một bãi đỗ xe ngầm của khu dân cư đã bị ngập hoàn toàn chỉ trong 30 phút, nhấn chìm hơn 50 phương tiện. Tại quận Cẩm Giang, người ta nhìn thấy một nhân viên giao đồ ăn phải dùng bè cao su để đi làm. Ở một đầu kia của bàn cờ, tỉnh Hồ Bắc cũng không thoát khỏi số phận. Từ chiều ngày 30 tháng 6 đến dạng sáng ngày 1 tháng 7, huyện Tương Phàn đã ứng chịu một trận mưa bão kỷ lục. Chỉ trong 12 giờ đồng hồ, lượng mưa đã vượt quá 350mm, đạt đến mức kỷ lục. Trận mưa lớn đã gây ra lũ lụt nghiêm trọng ở các khu vực đô thị của huyện. Một số nơi có độ sâu của nước trên 2,5m, lũ lụt đã nhấn chìm phần lớn thành phố. Đường phố nhanh chóng bị ngập và xe ô tô bị mắc kẹt trong dòng nước đang dâng cao. Một số phương tiện bị lật, trong khi những chiếc khác bị cuốn trôi xuống mưa. Vô số những tiếng khóc than tuyệt vọng. Trời ơi, xin ngừng mưa đi, cứu chúng tôi với. Bây giờ mới hơn 3 giờ sáng mà đã mưa tầm tả hơn 4 tiếng rồi. Tôi lo quá không ngủ được. Ra ngoài xem thì thấy xe máy điện và mọi thứ trên đường đều bị lũ cuốn trôi hết. Một người dân địa phương cũng tuyệt vọng ghi lại. Cả khu này, tất cả các con đường đều ngập, các cửa hàng chìm trong nước. Thiệt hại năm nay thực sự nghiêm trọng. Này, đây là một đại dương, lũ lớn đến mức cả ô tô cũng bị nước lật nhào. Các video từ Tương Phàn cho thấy một thảm họa kinh hoàng như tận thế. Dòng nước lũ lẫn với bùn đất và mảnh vụn lao qua các tòa nhà. Sau khi mưa ngớt, thành phố tan hoang. Ở những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất, xe cộ bị nhấn chìm. Khi nước rút, bùn và mảnh vụn trôn vùi nhiều chiếc xe chỉ còn nóc xe lộ ra. Trung tâm thành phố Tương Phàn chìm trong đống đổ nát. Đường phố phủ một lớp bùn dày và mảnh vụn rải rác khắp mọi nơi. Một người nông dân địa phương đã bày tỏ sự thất vọng mà nhiều người cảm nhận thấy rõ. Khi trời không mưa, cây trồng chết vì hạn hán. Khi trời mưa thì lại mưa to đến mức cây trồng bị lũ cuốn phăng. Chúng tôi phải sống như thế nào đây? Lời nói này của bà đã nắm bắt được sự biến đổi khí hậu ngày càng xa tăng ở Tứ Xuyên trong hai thập niên vừa qua. Nóng nóng và hạn hán khắc nhiệt đi đôi với mưa lớn như chút nước đang ngày càng trở nên thường xuyên trên toàn tỉnh. Phần hai, lá bài lật ngửa khi thiên tai lộ rõ là nhân họa. Thưa quý vị, chính quyền Bắc Kinh và các phương tiện truyền thông nhà nước của họ luôn tìm cách đổ lỗ cho những trận mưa hiếm thấy hay là biến đổi khí hậu toàn cầu. Họ vẽ nên một bức tranh về một thảm họa tự nhiên không thể nào tránh khỏi. Nhưng lá bài này đang dần bị lật ngửa. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy đây không chỉ là thiên tai mà phần lớn là nhân họa, là kết quả trực tiếp của những quyết sách sai lầm và sự quản lý yếu kém của chính quyền. Nhìn vào các thảm họa lũ lụt ở Trung Quốc trong năm gần đây, mưa lớn là một yếu tố. Nhưng hầu hết các trận lụt đều do việc xả nước từ các nhà máy thủy điện và hồ chứa ở thượng nguồn gây ra. Tuy nhiên, truyền thông nhà nước Trung Quốc lại thường giảm nhẹ điều này bằng cách quy các sự kiện cho những cơn bão hiếm gặp. Gần đây, truyền thông nhà nước Trung Quốc còn đột nhiên thông báo rằng các hồ chứa có thể xả nước bất cứ lúc nào. Điều này đã thu hút sự chú ý của những người bị ảnh hưởng bởi lũ lụt. Vào ngày 27 tháng 6, Tân Hoa xã tuyên bố trong một báo cáo rằng để bảo vệ các khu vực có nguy cơ lũ lụt cao, nước sẽ được xả vào các vùng trụng thấp. Khi lũ lụt tiếp tục ảnh hưởng đến toàn Trung Quốc, động thái này báo hiệu rằng các hồ chứa có thể xả nước bất cứ lúc nào, tạo thêm các thảm họa nhân tạo. Kế hoạch bồi thường thiệt hại tài sản của chính phủ chỉ giải quyết một phần tình hình, không hề đề cập đến bất kỳ khoản bồi thường nào cho những sinh mạng đã mất. Đáng chú ý, việc xả nước vô tội vạ đã trở thành một đặc điểm trong cách tiếp cận của chính quyền Trung Cộng. Chẳng hạn, vào tháng 6 năm 2020, thành phố Nghi Xương ở Hồ Bắc bị mưa lớn tấn công gây ngập lụt nghiêm trọng ở trung tâm thành phố. Người dân địa phương được Đài Á Châu Tự Do phỏng vấn vào ngày 28 tháng 6 đã nói rằng lũ lụt là do việc xả nước từ đập Tam Hiệp và đập cát Châu Bá dẫn đến thành phố Hạ Liêu đầu tiên là Nghi Xương bị nhấn chìm bởi dòng nước chảy xiết. Chính phủ ban đầu đã tuyên bố việc xả lũ là để phát điện và chỉ thừa nhận đã xả nước từ đập Tam Hiệp vào ngày 29 tháng 6, thừa nhận rằng con đập đã xả nước lần đầu tiên trong năm đó. Tiến sĩ Vương Duy Lạc, một nhà nghiên cứu lâu năm về các vấn đề kỹ thuật thủy lợi của Trung Quốc và từng tham gia vào quy hoạch không gian và đất đai của đập Tam Hiệp, đã nói với truyền thông hải ngoại rằng trong trường hợp này, việc xả nước từ đập đã hy sinh lợi ích của các khu vực Hạ Liêu để giảm thiểu rủi ro tiềm ẩn ở thượng nguồn. Đây là một quyết định chính trị và hoạt động kỹ thuật chỉ là một sự tuân theo quyết định đó. Tiến sĩ Vương cũng chỉ ra rằng nhiều hồ chứa của Trung Quốc được mô phỏng theo hồ chứa Tam Hiệp. Thay vì kiểm soát chặt chẽ mực nước hồ chứa trong mùa lũ, thì mực nước lại được âm thầm nâng lên để tăng sản lượng điện và doanh thu vì lợi ích kinh tế. Khi mưa lớn xảy ra, nước lại được xả một cách lặng lẽ, thường là vào ban đêm để tránh nguy cơ vỡ đập, ngăn không cho các nhà lãnh đạo phát hiện ra. Lý do để xả nước rất đơn giản. Nếu hồ chứa bị vỡ, các khu vực Hạ Liêu sẽ phải đối mặt với những thảm họa còn tồi tệ hơn. Sự thật phũ phàng này không chỉ dừng lại ở việc xả lũ. Các số liệu thương vong chính thức cũng bị nghi ngờ. Tại Quý Châu, sau trận lụt và lở đất kinh hoàng, chính quyền báo cáo có 6 người chết. Nhưng người dân địa phương lại bày tỏ lo ngại rằng chính quyền Trung Quốc đang che giấu quy mô thực sự của thảm họa. Ông Lý, một nạn nhân lũ lụt từ Quý Châu đã chia sẻ. Hai thi thể đã được đào lên từ bãi đậu xe siêu thị. Nhưng trong web chính thức không bao giờ nói sự thật. Một người khác thì nói 13 người chết, 2 người mất tích và một số đã bị giam giữ. Tương tự tại Hồ Bắc, chính quyền tuyên bố không có trường hợp nào tử vong được báo cáo sau trận lụt kinh hoàng ở Tương Phản. Tuy nhiên, người dân địa phương đã cáo buộc chính phủ đã làm sai lệch dữ liệu. Với nhiều người dân ở gần cổng phía nam của Tương Dương nói với truyền thông nước ngoài rằng một cặp vợ chồng ở một trang viên gần đó đã chết và những người khác bị thương. Khi thiên tai được dùng làm tấm bình phong để che đậy cho những thất bại và sự vô trách nhiệm thì lòng tin của người dân vào chính quyền bị xói mòn một cách không thể nào cứu vãn. Phần 3. Đập Tam Hiệp. Từ biểu tượng quyền lực đến quả bom hẹn giờ. Trung tâm của mọi nỗi lo sợ chính là con đập Tam Hiệp. Nó từng được tung hô là một kỳ quan kỹ thuật, một biểu tượng cho chiếc lý con người chinh phục tự nhiên của Trung Cộng. Với chức năng quan trọng nhất được quảng cáo là phòng chống lũ lụt. Ban đầu, truyền thông nhà nước Trung Quốc tuyên bố nó có thể chịu được lũ ngàn năm có một, sau đó hạ xuống còn trăm năm có một. Nhưng thực tế đã phơi bày một sự thật trần trụi. Trong mùa hạn, đập phải tích nước, trong mùa lũ nó lại phải xả nước, và hành động này chỉ làm trầm trọng thêm thảm họa ở Hạ Liêu. Vậy tại sao một công trình chống lụt lại có hành động phản tác dụng như vậy? Tiến sĩ Vương Duy Lạc, một chuyên gia từng tham gia vào dự án, đã bạch chân rằng mục đích thực sự của con đập này là sản xuất điện, không phải là kiểm soát lũ. Để tối đa hóa lợi nhuận, mực nước hồ chứa luôn được giữ ở mức cao, triệt tiêu không gian chứa nước lũ. Khi mưa lớn ập đến, để tránh nguy cơ vỡ đập, họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải xả lũ khẩn cấp, hy sinh các vùng Hạ Liêu. Lợi ích kinh tế đã chiến thắng sự an toàn của hàng trăm triệu người. Vấn đề không chỉ dừng lại ở đó. Mối đe dọa hàng đầu đối với sự an toàn và tuổi thọ của con đập là sự tích tụ chầm tích. Các con đập ở thượng nguồn chỉ có thể giữ lại bùn cát một cách tạm thời. Khi mùa lũ đến, chính chúng lại phải xả lũ, cuốn theo toàn bộ lượng chầm tích đã tích tụ xuống hồ tan hiệp. Đến năm 2023, ước tính đã có gần 2,1 tỷ tấn chầm tích tích tụ trong hồ chứa. Các nỗ lực nạo phét đã hoàn toàn thất bại. Không có giải pháp, chầm tích sẽ tiếp tục làm giảm dung tích hồ, làm suy yếu khả năng điều tiết nước lũ của nó. Con đập từng là biểu tượng của quyền lực và sự kiểm soát, đang dần biến thành một quả bom bùn khổng lồ. Một mối đe dọa không thể nào đảo ngược cho toàn bộ khu vực sông Dương Tử. Phần 4 Hiệu ứng cánh bướm chết người. Hàng vạn con đập đang hủy hoại khí hậu Trung Quốc. Nếu chỉ có một con đập tam hiệp, vấn đề đã đủ tồi tệ. Nhưng thàm kịch thực sự nằm ở quy mô. Trung Quốc đã xây dựng một mạng lưới thủy điện khổng lồ, một hiệu ứng cánh bướm chết người mà bây giờ đây đang quay lại tàn phá chính họ. Tỉnh Tứ Xuyên, nơi dẫn đầu về thủy điện, có tới hơn 3.700 nhà máy và hơn 8.200 hồ chứa. Những công trình này không chỉ chặn dòng nước mà còn đang thay đổi chính bầu trời. Nhiều nghiên cứu, bao gồm cả của chuyên gia Phạm Hiểu và cơ quan NASA Hoa Kỳ, đã xác nhận một sự thật đáng báo động. Các hồ chứa khổng lồ đang làm thay đổi khí hậu địa phương. Chúng khiến cho mùa hè nóng hơn, mùa đông lạnh hơn. Và chớ châu thay lại gây ra những trận mưa lớn và lũ lụt ngày càng thường xuyên hơn ở các khu vực lân cận. Thảm họa này còn bị làm chầm chọc hơn bởi sự phát triển thiện cận của con người. Quá trình đô thị hóa ổ ạt đã biến những vùng đất thấm nước tự nhiên thành bê tông và nhựa đường, khiến cho nước lũ không thể còn lối thoát. Các chính sách sử dụng đất thất thường đã tàn phá thảm thực vật, gây ra sa mạng hóa ngay tại những vùng đất vốn được mệnh danh là thiên phủ chi quốc. Và trên hết là chất lượng xây dựng đậu phụ của các hệ thống thoát nước. Các công trình này không chỉ vô dụng trong việc chống ngập, mà đôi khi còn làm cho tình hình tồi tệ hơn nữa. Tất cả những yếu tố này, từ hàng vạn con đập cho đến những công trình yếu kém, đã cùng nhau tạo nên một cơn bão hoàn hảo, một thảm họa toàn diện do chính con người tạo ra. Phần 5. Tê giác sám và đòn chí mạng vào tính hợp pháp của nhà cầm quyền Trung Cộng Thưa quý vị, toàn bộ hệ thống đập và hồ chứa của Trung Quốc với Đập Tam Hiệp là trung tâm đã trở thành một con tê giác sám, một mối đe dọa cực kỳ lớn, hiển nhiên nhưng lại bị phuất lờ. Tiến sĩ Vương Duy Lạc đã cảnh báo rằng không chỉ người dân ở Hạ Liêu gặp rủi ro, mà cả những người trong khu vực hồ chứa còn dễ bị tổn thương hơn, vì nhiều thành phố mới được xây dựng cho những người dân tái định cư nằm ở những khu vực dễ xảy ra sạt lở đất. Ông Vương nhấn mạnh thêm rằng các hồ chứa vốn là những hệ thống mong manh. Khi chúng không an toàn, chúng sẽ xả nước mà không báo trước, giống như thị trường trương khoán sụt giảm mà không có thông báo trước. Nước đến nhanh hơn bất kỳ cảnh báo nào có thể được đưa ra. Và một khi các cửa đã được bở, thì đã quá muộn để thông báo cho các khu vực Hạ Liêu. Tiến sĩ Quách Quân chỉ ra rằng Trung Quốc có 98.000 hồ chứa, với ít nhất 40% trong số đó được coi là không an toàn. Do đó, việc vỡ đập ở nước này không phải là những sự kiện hiếm hoi, không thể nào đoán trước. Thay vào đó, chúng là những sự kiện tê giác sám, những rủi ro lớn hiện hiểu và đáng kể. Ông Quách cũng lưu ý rằng chính phủ không do người dân bầu da và không ưu tiên cho phúc lợi của người dân. Peter Crick, một nhà khoa học khí hậu nổi tiếng, đã đoạt giải McCarter Fellowship, đã tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn với đại tướng nói Hoa Kỳ, rằng thiệt hại về môi trường do đập tam hiệp gây ra là cực kỳ lớn. Michael Austin, một nhà nghiên cứu xuất sắc về châu Á đương đại, tại Viện Hoover cũng lập luận rằng một thất bại trong việc kiểm soát lũ hoặc một vấn đề an toàn với đập tam hiệp sẽ dám một đòn trí mạng vào tính hợp pháp của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Chính phủ đã bảo đảm với công chúng rằng con đập là an toàn, nhưng nếu nó thất bại, những lời bảo đảm này sẽ được đưa ra thử thách. Đây có thể là một trong những thách thức nghiêm trọng nhất đối với tính hợp pháp của chế độ, có khả năng gây ra các cuộc biểu tình và bất ổn. Ông Austin cũng cảnh báo rằng sự thất bại của con đập sẽ dẫn đến các vấn đề lan rộng, bao gồm thiệt hại về người, nông nghiệp và kinh tế, bên cạnh những tổn thất đã phải gánh chịu từ đợt bùng phát Covid-19 ở Vũ Hán. Đây là một rủi ro lớn mà Đảng Cộng sản Trung Quốc nên hết sức lo ngại, bởi vì nó có thể là đòn cuối cùng đối với sự cai trị của họ. Con đập tam hiệp từ lâu đã được xem là biểu tượng cho chất lý con người chinh phục tự nhiên của chính quyền Trung Cộng, một nền tảng của thế giới quan duy vật của họ. Do đó, Bắc Kinh vẫn quyết liệt cam kết bảo vệ dự án, tuy nhiên các dấu hiệu ngày càng chỉ ra rằng dự án đang hướng tới một sự suy tàn không thể nào đảo ngược. Cơn ác mộng mà các nhóm khoa học đã cảnh báo từ nhiều thập niên trước, bây giờ đây đang trở thành hiện thực và cả Trung Quốc đang nín thở, chờ đợi xem liệu con đập khổng lồ này có đứng vững hay nó sẽ kéo theo cả một chế độ sụp đổ cùng với nó. Và đến đây, chúng tôi cũng xin kết thúc bài bình luận ngày hôm nay. Quý vị có suy nghĩ hay nhận định gì về các vấn đề được đề cập? Hãy cho chúng tôi biết quan điểm của quý vị ở phần bình luận bên dưới video. Để không bỏ lỡ những phân tích chuyên sâu tiếp theo từ kênh, quý vị đừng quên nhấn đăng ký và bật biểu tượng chuông thông báo. Trân trọng cảm ơn sự quan tâm và đồng hành của quý vị. Kính chúc quý vị và gia đình mọi điều bình an và tốt lành.