VÌ SAO NGƯỜI VIỆT ĂN SIÊU MẶN?

Bạn có bao giờ để ý, cứ ra mấy quán cơm bình dân Ngồi vào bàn là trên bàn kiểu gì cũng phải có chai nước mắm hoặc là lọ muối Dù món ăn cũng đã đậm đà lắm rồi Nhiều người vẫn phải thêm tí mắm, thêm tí muối, thêm tí ớt mới thấy ngon miệng Người Việt mình từ xưa đến nay vẫn bị coi là một trong những dân tộc ăn mặn bậc nhất tại châu Á Thậm chí có câu nói vui rằng Người Việt có thể thiếu thịt, thiếu cá, chứ không thể thiếu mắm, thiếu muối Nhưng tại sao lại như vậy? Cái đầu tiên phải nói đến chính là địa lý Việt Nam có đường bờ biển dài hơn 3.200 km, trải dài từ Bắc vào Nam Sống gần biển thì cái dễ khai thác nhất là cái gì? Và chính là muối Chỉ cần lấy nước biển, đổ vào ruộng phơi nắng vài ngày là kết tinh thành muối trắng Muối rẻ, dễ làm, nhà nào cũng có Từ đó trở thành gia vị cơ bản trong mỗi bữa ăn Người Việt đã sớm co muối và thói quen nếm nếm mặn mà hình thành từ rất lâu Thế nên nhà nào có người nấu mặn thì người ta mới hay trêu nhau Dạo này muối rẻ à Ngược lại hãy thử so sánh với châu Âu thời Trung Cổ Muối khi đó hiếm đến mức, có thời kỳ được coi là vàng trắng Thậm chí còn là lý do gây ra chiến tranh Ở châu Phi ngày xưa buôn ban muối mà trở thành đại gia Và người châu Phi người ta buôn ban muối đi đâu thì cũng phần lớn buôn sang châu Âu cả thôi Người châu Âu nấu ăn hạn chế muối Chủ yếu dùng thảo mộc như là hương thảo, bạc hà Còn Việt Nam thì ngược lại Đã có muối rồi rào lại còn rẻ Nên người Việt dùng thoải mái nếm nếm hết tay Thế nên người Việt đã ăn mặn từ gốc Thêm nữa Việt Nam lại là nước nhiệt đới, nóng ẩm, nắng to và mưa nhiều Trong điều kiện đó người lao động ngoài đồng ruộng sẽ mất mồ hôi liên tục Toát mồ hôi rất nhiều Mà mồ hôi thì chưa cái gì Mồ hôi thì chưa muối Mà mất muối nhiều tất nhiên là cơ thể đòi hỏi phải bù muối vào Bù muối vào bằng cách phải ăn mặn Thế là vừa có sẵn muối vừa cần nhiều muối Thành ra ăn mặn lại trở thành chuyện tự nhiên Điều này thì có phần khác với những quốc gia có khí hậu ồn hòa Ví dụ người châu Âu không phải làm việc ngoài trời quanh năm Là ít ra mồ hôi nên nhu cầu về bù muối cho cơ thể thấp hơn Còn người Việt làm ruộng từ sáng đến chiều Ăn bữa cơm mặn mới cảm thấy chắc bụng, chắc dạ Và cái quan điểm này nó đã đi theo từ rất nhiều đời này Thói quen ăn mặn cũng có lịch sử liên quan đến khí hậu Mà cụ thể ở đây là cách bảo quản thực phẩm Ngày nay chúng ta đã có tủ lạnh, đã có tủ đông Nhưng hãy thử quay về quãng thời gian trước Chỉ là một vài chục năm về trước ở nông thôn mà thôi Thì chẳng có cách gì khác ngoài cách ướp muối để mà giữ chữ thực phẩm Trời Việt Nam nóng như thế này không ướp muối thì làm sao mà giữ chữ thực phẩm được Cá đánh về không ăn hết thì phải muối Thịt làm lễ lạt xong thì sát muối cho khỏi hỏng Rau củ thì muối dưa, muối cà để mà để dành Cái gì cũng liên quan đến muối Cái gì cũng mặn và ăn nhiều nó hình thành một thói quen Ăn cơm trắng mà thiếu miếng cà muối bát dựa muối là thấy thiếu vị ngay Ông bà mình thì không chỉ ăn mặn vì thích mà buộc phải ăn mặn Nhờ muối mà thức ăn để được lâu hơn Qua ngày này sang tháng khác Dần dần thói quen này đã ăn sâu vào khẩu vị của người Việt Nam Trong khi đó hãy thử so sánh ở những nơi có khí hậu lạnh hơn Thực phẩm vốn đã dễ bảo quản Nên người ta không cần dùng đến nhiều muối Ở Bắc Âu người dân có thể treo cá ngoài trời cả mùa đông mà vẫn không hỏng Còn ở Việt Nam nếu mà không muối á Thịt cá hỏng ngay trong nháy mắt Vì thế muối vừa là chất bảo quản tự nhiên Vừa là gia vị góp phần tạo ra thói quen ăn mặn của người Việt Nam Các cụ ta có câu cá không ăn muối cá ươn cũng là vì thế Muối nó không chỉ tồn tại dưới dạng hạt bình thường Mà muối còn tồn tại ở một dạng khác đó là nước mắm Không quốc gia nào trên thế giới dùng nước mắm nhiều và phổ biến như Việt Nam Nước mắm không chỉ là gia vị mà còn là linh hồn của ẩm thực Việt Nam Từ những cái bát bún, bát phở rồi vân vân và vân vân Cơm, gỏi, món nào cũng ít nhiều dính dáng đến nước mắm Không thêm nước mắm vào giai đoạn này thì thêm vào giai đoạn kia Ăn cơm không có nước mắm thì khác gì cá không có muối Nước mắm bản thân nó đã mặn Vậy nên mỗi bữa ăn của người Việt Nam lại trở nên mặn mà thêm một chút Hãy thử làm một vài phép so sánh với một số quốc gia khác ở khu vực và châu Lục Người Nhật thì có xị dầu, người Hàn thì thường dùng nước tương Người Trung cũng có nước tương Nhưng mức độ gắn bó không dai dẳng, không gắn kết như nước mắm với người Việt Nam Ở Việt Nam có thể thiếu thịt, thiếu rau Nhưng nếu bữa cơm mà không có bát nước mắm thì coi như vẫn ngon Đây cũng là một thói quen truyền đời Ông bà ăn mặn, cha mẹ ăn mặn, con cháu cũng ăn mặn Các cụ lại có câu đời cha ăn mặn đời con khác nước Tất nhiên không nên hiểu câu này theo nghĩa đen Nhưng phần nào đó nó cũng phản ánh cái thói quen ăn mặn của người Việt Nam Trẻ con từ nhỏ đã quen với nước mắm nên vị giác coi như là mặn mới ngon Nhiều người đi nước ngoài ăn đồ nhà thì lại thấy không hợp Vì quen ăn mặn theo kiểu của Việt Nam rồi Vậy thì có con số nào minh họa cho khả năng ăn mặn của người Việt Nam hay không? Theo thông kê của Bộ Y tế, người Việt Nam tiêu thụ trung bình khoảng 9-10 gram muối mỗi ngày Con số này là gấp đôi khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới về KHO Y tế Thế giới khuyến cáo là 5 gram một ngày Nghiên cứu còn chỉ ra rằng khoảng 70% lượng muối người Việt ăn Đến từ gia vị thêm vào khi chế biến Đó là nước mắm, đó là muối, đó là bột canh Chứ không phải từ thực phẩm chế biến sẵn như ở phương Tây Điều này chứng minh, ăn mặn là thói quen nấu nướng truyền thống Chứ không đơn giản là do đồ ăn công nghiệp Ngày xưa thì ăn mặn từng giúp ông bà mình khỏe mạnh ngoài đồng Giúp tránh mất muối Nhưng ngày nay, khi điều kiện sống thay đổi Ăn mặn lại trở thành một gánh nặng cho sức khỏe Và ăn mặn quá thì hoàn toàn không tốt cho sức khỏe Ăn mặn thì làm sao? Có muối nhiều sẽ gây ra hiện tượng tăng huyết áp Tăng huyết áp thì dẫn đến nguy cơ tim mạch và đột quỵ Theo Tổ chức Y tế Thế giới Nếu giảm lượng muối xuống đúng khuyến cáo Việt Nam có thể giảm được hàng chục nghìn ca tử vong Do tim mạch mỗi năm Nhưng nói thì dễ, làm mới khó Bộ Y tế từng phát động nhiễn chiến dịch Tạm hiểu là ăn bớt muối Khuyến cáo nấu ăn giảm muối xuống Không nên đặt sẵn lọ muối ở trên bàn Dùng gia vị khác để thay thế Nhưng mà thực tế thay đổi thói quen hàng trăm năm Thì đâu có dễ Nói về ăn mặn Việt Nam không chỉ nổi tiếng ở châu Á Mà mỗi vùng mỗi miền ở nước ta Còn ăn mặn theo một cách riêng rất khác nhau Miền Trung được coi là vùng ăn mặn nhất Việt Nam Các khảo sát cho thấy Người miền Trung đặc biệt là những tỉnh ven biển Như là Quảng Bình, Quảng Trị Huế Ăn mặn gấp rưỡi so với miền Bắc và miền Nam Lý do thì rất dễ hiểu Quanh năm gió lào nắng gắt Mồ hôi lại ra nhiều, lại sống gần biển Nên muối và mắm lúc nào cũng sẵn Một lần nữa lại nói về độ mặn Thì nước mắm Việt Nam Đã được kỷ lục Guinness Thế giới chú ý Nước mắm Việt có độ đạm cao hàng đầu thế giới Có loại lên đến 60 độ đạm Để dễ hình dung, chỉ một thia nước mắm loại này Cũng mặn hơn cả một bát canh nhạt Người Việt không chỉ dùng để nếm nếm Mà còn chấm trực tiếp Điều mà nhiều dân tộc khác nghe xong đã phải lắc đầu Một sự thật thú vị nữa Đó là nhiều gia đình Việt Nam Đặc biệt ở nông thôn Hầu như trên mâm lúc nào cũng có 2-3 món mặn Thịt kho, cá kho, dưa muối, nước mắm chấm rau luộc Món rau, món canh Cũng phải thêm muối mới thấy đậm, mới thấy ngon Thậm chí là chấm hoa quả Cũng phải chấm với muối Điều này khiến người phương Tây cực kỳ bất ngờ So với kiểu người phương Tây Nơi một bữa có salad nhạt Bánh mì, súp nhạt Thì bữa cơm Việt đúng là quá nhiều muối Ấy thế mà Người Việt Nam đôi khi còn coi Thói quen ăn mặn là một phần bạn sát Một số nhà nghiên cứu ẩm thực từng đùa rằng Nước mắm không chỉ là gia vị mà còn là quốc bảo Quốc bảo ở đây chính là thứ Kéo khẩu vị của người Việt về phía mặn Khiến chúng ta khác biệt so với nhiều nền ẩm thực khác Vậy nên Để trả lời câu hỏi Vì sao người Việt ăn mặn Ta có thể gói gọi Vì địa lý chúng ta có đường bờ biển kéo dài Vì khí hậu nóng ẩm Khiến cho quá trình lao động mất nhiều muối Vì lịch sử cần bao quản thức phẩm Vì chúng ta ở khu vực nhiệt đới Vì văn hóa nước mắm ngàn đời Ăn mặn từng là một nhu cầu sinh tồn Nước mắm từng là một thứ mang tới bản sắc Nhưng mặn quá thì rất hại cho cơ thể Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này Nếu cảm thấy thú vị Bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh Bật chung thông báo và chia sẻ Còn bây giờ thì xin đừng nói lời chào tạm biệt