“Con Còn Nhỏ” – Câu Nói Tưởng Vô Hại Nhưng Gây Tổn Thương Suốt Đời Con, Đừng Bỏ Qua Cảm Xúc Con - Học Làm Cha Mẹ

Con còn nhỏ, chưa hiểu gì Câu nói đánh giá thất, trí thông minh của trẻ Một bé gái 4 tuổi đứng giữa siêu thị nhìn bố mẹ đang cãi nhau giọng to dần, mặt đỏ dần, rồi im lặng thẳng thẳng bé không khóc, không làm ẩm ý, chỉ đứng yên, mắt nhìn xuống tàn Buổi tối khi mọi thứ đã xịu lại, bà nội hỏi chiều nay cháu vui không? Bé gái trả lời, vui ạ, rồi quay đi chơi đồ chơi Bà nội thở vào, con nó còn nhỏ, chưa hiểu gì đâu, may mà chưa hiểu Nhưng khoa học nã bộ có câu trả lời hoàn toàn ngược lại Không những bé hiểu, mà nã bộ của bé đang ghi lại từng chi tiết, từng âm thanh, từng cảm xúc căng thẳng Và điều tồi tệ nhất, những gì bé không được phép nói ra, sẽ trồn sâu trong vô thức Ảnh hưởng đến bé suốt những năm tháng sau này, con còn nhỏ, chưa hiểu gì Có lẽ là một trong những câu nói sai lầm lớn nhất mà người lớn vẫn tin và vẫn nói Và hôm nay khoa học sẽ chứng minh điều đó Trẻ em hiểu nhiều hơn, chúng ta nghĩ rất nhiều Một nghiên cứu tại Trung tâm phát triển trẻ em theo dõi Hơn 800 trẻ em từ 6 tháng đến 3 tuổi cho thấy, kết quả đáng kinh ngạc Trẻ 6 tháng tuổi đã có khả năng nhận biết cảm xúc của người lớn qua tạm nói Nã bộ của các bé phản ứng các biệt rõ rệt khi nghe giọng giận dữ so với giọng vui vẻ Đến 18 tháng tuổi, trẻ không chỉ nhận biết mà còn ghi nhớ những xung đột trong gia đình Khi chứng kiến bố mẹ cãi nhau, nhịp tim của trẻ tăng lên Hormôn căng thẳng coc tiso tăng cao trong máu Và những thay đổi này không biến mất ngay sau khi cuộc cãi vã kết thúc 3 tuổi, trẻ đã phát triển khả năng hiểu ngầm Hiểu những gì không được nói ra Khi cha mẹ tỏ ra ổn, cử chỉ cứng đơ Trẻ biết có điều gì đó không đúng Chúng chỉ không biết cách hỏi hoặc không dám hỏi Vậy mà người lớn vẫn nói con còn nhỏ chưa hiểu gì Cái giá của câu nói này là gì? Khi người lớn nói câu này, họ đang làm 2 điều cực kỳ nguy hiểm Thứ nhất, họ đang từ chối giao tiếp với trẻ về những gì đang xảy ra Trẻ cảm nhận được không khí căng thẳng, biết có chuyện không ổn Nhưng không ai giải thích Đã bộ trẻ em hoạt động theo cơ chế lớp đầy khoảng trống Khi không có thông tin thực, trẻ sẽ tự tạo ra câu chuyện của riêng mình Và thường thì câu chuyện đó tệ hơn sự thật rất nhiều Một trường hợp tiền hình, bố mẹ li hôn nhưng không giải thích cho con Chỉ nói, con còn nhỏ, sau này lớn con sẽ hiểu Đứa trẻ 5 tuổi tự kết luận, bố bỏ đi vì con không ngoan Và kết luận này theo bé đến tận khi trưởng thành Cảm giác tội lỗi, cảm giác bản thân là nguyên nhân của mọi chuyện tồi tệ Thứ 2, câu nói này dạy trẻ rằng cảm xúc của chúng không quan trọng Trẻ cảm thấy sợ hãi, lo lắng, bối tối Nhưng người lớn nói không có gì đâu, con còn nhỏ chưa hiểu gì Thông điệp ẩn sau là, cảm xúc của con là sai, điều con đang cảm nhận là không có thật Theo dõi giải hạn, những đứa trẻ thường nghe câu này có xu hướng Không tin tưởng vào cảm xúc của bản thân, khó khăn trong việc nhận diện và đặt tên cho cảm xúc Xu hướng ruột nén cảm xúc thay vì bày tỏ, nguy cơ cao gặp vấn đề sức khỏe tâm thần khi trưởng thành Trẻ em không chỉ hiểu, chúng còn nhớ Có một quan niệm phổ biến, trẻ nhỏ không nhớ những gì xảy ra Nhiều người tin rằng, trẻ dưới 3 tuổi sẽ quên mọi thứ khi lớn lên Khoa học chứng minh điều này không hoàn toàn đúng Đúng là trẻ em không có trí nhớ từng thuật, không nhớ được sự kiện theo trình tự như người lớn Nhưng trẻ có trí nhớ cảm xúc và trí nhớ ngầm Những trải nghiệm sớm được mã hóa vào não bộ dưới dạng cảm giác, phản ứng tự động Và những niềm tin sâu xa về bản thân và thế giới Một đứa trẻ 2 tuổi chứng kiến bạo lực gia đình Sẽ không nhớ chính xác những gì đã xảy ra khi 20 tuổi Nhưng cơ thể và não bộ của đứa trẻ đó sẽ mang theo những dấu vết Phản ứng hoàng sợ khi nghe tiếng la hét Cảm giác bất an mãn tính, khó khăn trong việc tin tưởng người khác Các nghiên cứu về trấn thương tâm lý cho thấy Trải nghiệm tiêu cực sớm ảnh hưởng đến cách não bộ phát triển Những đứa trẻ sống trong môi trường căng thẳng kéo dài Có vùng hạt nhiên, vùng não xử lý nỗi sợ, phát triển quá mức Trong khi vùng não chức trán, vùng quản lý lý trí và kiểm soát cảm xúc phát triển chậm hơn Đây không phải là điều con sẽ quên khi lớn Đây là điều sẽ định hình con người của đứa trẻ Vậy thì người lớn nên nói gì thay vì con còn nhỏ, chưa hiểu gì? Câu trả lời rất đơn giản nhưng đòi hỏi sự can đảm, nói sự thật Nhưng nói theo cách phù hợp với lứa tuổi Khi bố mẹ cãi nhau và con chứng kiến Đừng làm như không có chuyện gì, đừng nói không có gì đâu con Thay vào đó có thể nói Bố mẹ vừa nói chuyện to tiếng, con thấy sợ không? Bố mẹ xin lỗi Người lớn đôi khi cũng bất bình tĩnh Nhưng bố mẹ vẫn yêu thương nhau và yêu thương con Với trẻ nhỏ có thể đơn giản hơn Bố mẹ vừa buồn, nhưng bây giờ ổn rồi Con không có lỗi gì đâu Điều quan trọng không phải là giải thích chi tiết mọi thứ Mà là thừa nhận cảm xúc của trẻ Đặt tên cho những gì đang xảy ra Và đảm bảo với trẻ rằng chúng được an toàn Một nghiên cứu so sánh hai nhóm trẻ Nhóm thứ nhất có bố mẹ giải thích những xung đột gia đình Bằng ngôn ngữ phù hợp lứa tuổi Nhóm thứ hai có bố mẹ giấu diếm và nói con chưa hiểu gì Sau 5 năm theo dõi Nhóm thứ nhất có mức độ lo âu thấp hơn 40% Khả năng điều chỉnh cảm xúc tốt hơn Và mối quan hệ với cha mẹ gần gũi hơn Danh giới giữa bảo vệ con và đánh giá thấp con Có phụ hình sẽ nói Nhưng con quá nhỏ Nói với con những chuyện người lớn Sẽ khiến con sợ hãi áp lực Đây là một lo ngại hợp lý Nhưng cần hiểu rõ sự khác biệt Bảo vệ con không có nghĩa là giấu diếm mọi thứ Mà là chọn lọc và điều chỉnh thông tin sao cho phù hợp Với khả năng tiếp nhận của trẻ Ví dụ khi ông bà qua đời Không nên nói Ông đi xa rồi Bởi vì trẻ sẽ chờ ông về Cũng không nên kể chi tiết về cái chết Một cách đáng sợ Nhưng có thể nói Ông đã mất rồi con ạ Ông không thể về nữa Bố mẹ cũng rất buồn Con có buồn không Điều trẻ cần không phải là lời giải thích phức tạp Về chết lý sống chết Trẻ cần sự thừa nhận Cảm xúc của con là thật Con được phép buồn Và bố mẹ ở đây cùng con Ngược lại, đánh giá thấp trí thông minh của trẻ Là khi chúng ta nghĩ rằng Chúng không nhận ra, không hiểu Không cảm nhận được gì Là khi chúng ta từ chối giao tiếp với chúng Như với một con người Có đầy đủ cảm xúc Hậu quả lâu dài của việc bị đánh giá thấp Những đứa trẻ lớn lên Trong môi trường mà người lớn luôn nói Con còn nhỏ, chưa hiểu gì Thường phát triển một số vấn đề tâm lý đặc trưng Thứ nhất Hội chứng kẻ mạo danh Cảm giác mình không đủ giỏi Không xứng đáng với thành công Bởi vì từ nhỏ, chúng đã quen với việc người lớn Không tin tưởng vào khả năng hiểu biết của chúng Thứ hai Khó khăn trong việc đưa ra quyết định Vì sức thời thơ ấu Quan điểm và cảm nhận của chúng Vô hiệu hóa bằng câu Con chưa hiểu Thứ ba Xu hướng làm hài lòng người khác quá mức Những đứa trẻ này trở thành người lớn Luôn cần sự xác nhận từ bên ngoài Khó có được tiếng nói, nội tâm vững chắc Một cuộc thảo sát Với hơn 2.000 người trưởng thành cho thấy Những người được cha mẹ lắng nghe Và giải thích mọi thứ từ nhỏ Có mức độ tự tin cao hơn 35% Có mối quan hệ tốt hơn Với gia đình và bạn bè Và có khả năng đối phó với sự chết Tốt hơn đáng kể Lắng nghe trẻ Không phải là nuông chiều trẻ Có một sự nhầm lẫn nguy hiểm Nhiều người nghĩ rằng Tôn trọng ý kiến trẻ Đồng nghĩa với việc Để trẻ làm bất cứ điều gì chúng muốn Không phải vậy Lắng nghe không có nghĩa là chiều theo Giải thích không có nghĩa là xin phép Khi một đứa trẻ 4 tuổi Không muốn đi học Bạn không cần phải cho con nghỉ Nhưng bạn cần lắng nghe Con không muốn đi học à Tại sao vậy? Con có buồn không? Sau khi lắng nghe Bạn có thể nói Mẹ hiểu con không muốn đi Nhưng đi học là điều con cần làm Mẹ sẽ đi cùng con Sự khác biệt ở chỗ trẻ được lắng nghe Cảm xúc được thừa nhận Nhưng danh giới vẫn rõ ràng Ngược lại khi nói Con còn nhỏ chứ hiểu gì Đi học đi Trẻ học được cảm xúc của con không quan trọng Ý kiến của con vô nghĩa Và từ từ trẻ ngừng chia sẻ Câu chuyện bắt đầu thay đổi Ngày càng nhiều cha mẹ hiện đại Nhận ra điều này Họ bắt đầu nói chuyện với con như với người mình đẳng Dùng ngôn ngữ đơn giản Nhưng chân thành Khi một bà mẹ quyết định giải thích cho con trai 3 tuổi Về việc tại sao bố mẹ ly hôn Bà lo lắng Không biết con sẽ phản ứng thế nào Bố và mẹ không sống cùng nhau nữa Nhưng bố vẫn yêu con Mẹ cũng vẫn yêu con Con không có lỗi gì Cậu bé im lặng một lúc Rồi hỏi con vẫn gặp bố được không Bà trả lời Được chứ Mỗi tuần con sẽ ở với bố Cậu gật đầu Và trong những tháng sau đó Bà nhận ra con không có phản ứng lo âu như bà sợ Thay vào đó con tin tưởng bà hơn Và khi có điều gì thắc mắc Con luôn hỏi thay vì tự suy nghĩ một mình Đó là sức mạnh của sự tôn trọng Của việc tin rằng Trẻ em tướng đáng được biết sự thật Sự thật phù hợp với mọi lối tuổi của chúng Kết luận ngầm ẩn trong mỗi câu nói Con còn nhỏ Chưa hiểu gì Không chỉ là một câu nói vô thường Vô phản Nó mang theo một thông điệp Con không đủ thông minh để hiểu Cảm xúc của con không quan trọng Ý kiến của con không có giá trị Và đứa trẻ dù nhỏ đến mấy Sẽ thiết nhận thông điệp đó Sẽ tin vào nó Và sẽ mang nó theo suốt cuộc đời Có lẽ đã đến lúc Chúng ta thay đổi Không phải vì trào lưu nuôi dạy con kiểu mới Mà vì khoa học đã chứng minh Trẻ em hiểu nhiều hơn chúng ta nghĩ Và chúng xứng đáng được tôn trọng Xin chân thành cảm ơn Quý khán giả đã đồng hành Cùng chúng tôi Hẹn gặp lại ở những video tiếp theo