TS.Nguyễn Hữu Liêm| Siêu hình học về văn hoá Việt Nam (phần 3)

Chào mừng các bạn quay lại với trò chuyện cà phê rất xa cùng với tiến sĩ Nguyễn Hữu Liêm. Dạ thưa chú, theo những gì chú đã đề cập ở phần trước thì có thể nói việc ngã thức của dân tộc mình chưa trưởng thành. Phần lớn là do các biến cố lịch sử. Nước mình không có một thời kỳ được an ổn đủ dài và mỗi cá thể cứ bị buộc phải hy sinh cho cái đại thể. Cho nên sự phát triển của mỗi cá nhân liên tục bị đứt gãy dẫn đến sự thiếu đi cái tính kế thừa. Có đúng như vậy không ạ? Chú có lên nói trong sách của chú là chú dùng cái kải niệm discontinuity. Tất nhiên là sự thay đổi hay là không tiếp tục. Continuation là tiếp tục mà discontinuity là sự giãn đoạn. Có những cái giãn đoạn lịch sử rất là lớn, bất thuộc cả ngàn năm. Rồi mỗi lần một cái triều đài lên từ nhà Lý là bắt đầu trưởng thành. Trưởng thành cuối đời nhà Lý là bị nhà Trần tiêu diệt gần hết. Tất nhiên thanh vinh ưu tú nhất của nhà Lý. Tất nhiên là 300 năm người ta mới xây dựng được một thanh vinh ưu tú elite. Thành vinh ưu tú nó mới là hưởng dân quốc gia. Phải có nghề, phải có trí thức, phải có cái chiêu kích. Còn mấy ông nông dân và vô xã này là năng lượng nghèo khổ. Thế làm sao mà xây dựng quốc gia được? Thế cả những người mà nhân dân vô xã này là nghèo, họ vẫn là những kẻ trí thức thôi. Họ mới lãnh đạo được. Thì qua đời nhà Trần là tiêu diệt hết. Trần thủ đồ lên là dòng gọi nhà Lý là tiêu diệt hết. Rồi bao nhiêu tiêu diệt họ chuyển qua, họ đổi qua nhà Nguyệt. Rồi sau này, sau này, sau đó. Thế nên có một số tổng quả bên Hàn Quốc bây giờ vẫn còn. Thì đó là những discontinuity đó đó. Rồi là nội chiến. Việt Nam là, chủ nói rồi, có thể đánh được ngoài sân. Nhưng mà không có đánh được nội chiến. Mỗi lần nội chiến là tiêu hào cái sinh lực của dân tộc. Như là bao nhiêu cái thân phân đẹp đem ra giết nhau, đánh nhau hết. Rồi sau đó là dơi đô. Dơi đô bao nhiêu lần. Rồi có một cái discontinuity khác là đó là cái thay đổi sinh ngôn ngữ nữa. Từ tiếng Hàn qua tiếng Nôm. Từ tiếng Nôm qua tiếng Việt ngữ bây giờ. Thì dĩ nhiên mình cũng cảm ơn cái tiếng Việt bây giờ. Nhưng mà vì mình đã sai tiếng Việt quốc ngữ bây giờ lâu quá rồi. Thế nên mình yêu nó. Chứ biết đâu là mình cứ tiếp tục với tiếng Nôm, tiếng Hàn như là đại Hàn hay người Nhật. Thì bây giờ chủ về lại ngoài Lăng, ngoài Huế. Chủ đứng trước cái Lăng từ Đức Tân Nhiên. Cái bạn mà từ truyền rất nhiều khách bằng tiếng Hàn. Chủ không đọc, không được gì hết. Thế nên câu truyền chỉ mười một trăm năm mà mình đã không hiểu được trang bia mùa của mình ở ngoài Lăng. Ngoài Lăng đâu vậy. Họ đã nói cái gì nữa. Thế nên mình bị discontinue. Cái giãn đoạn lịch sự quá lớn. Rồi người Pháp đem vào. Vẫn thay đổi tôn giáo. Tôn giáo mới. Cũng là một cái vấn đề discontinue. Rồi nó nhiều cái. Thế nên nói như đang nói. Tức là con người Việt Nam không còn một cái cơ hội để trưởng thành. Rồi sắp có lại nội chiến. Rồi đánh ngoài sân rồi. Hết Tàu rồi đến Nhật. Hết Nhật đến Pháp. Hết Pháp rồi đến Mỹ. Mỹ đến Campbell. Rồi đến Tàu. Nghĩa là không. Trong tương lai đi vòng là không còn nữa. Nhưng mà nó vẫn còn là cái ấm ị cho một cái sự truyền hóa, biển hóa, tiến hóa. Giữa những cái mâu thuật, những cái khối mâu thuật của con người Việt Nam. Nó chưa có hoàn tất cái cái đó. Mà nhìn lại về cái cơ đô lớn hơn. Đã thấy mình thích nhìn cái cơ trời đó. Một cái dân tộc, một cái quốc gia nó có một cái số phần của nó. Nó có một cái nức thăng tiến hóa. Thế nên khi Âu Châu, Tây Âu mà nó đã đi chạy hết các cái nhiên liệu tiến hóa của nó từ văn minh Hy Lạp. Thì cái cơ trời nó cho một cái vùng đất mới đó là Bắc Mỹ. Tức là Tây Âu văn minh Hy Lạp là cái maturity, tức là trưởng thành. Tức là actualization, tức là hiện thực hóa. Cái khải niệm, cái ý niệm về văn minh của người Hy Lạp nó mới phát xuất từ huyền vị của Ây Cập này. Rồi thì nước Mỹ là không chỉ là lý quả về actualization, cái hiện thực hóa. Mà là fulfillment, tự nhiên là hoàn tất, hoạ mạng, chất đầy cái ý niệm của văn minh của Hy Lạp. Do đó nước Mỹ là nó trở thành một cái đầu cầu của văn hóa. Nó hoàn tất cái văn minh khuyến hưởng của văn minh như là mặt trời đi từ Nhật qua Trung Quốc, Trung Quốc qua Ấn Độ, Ấn Độ qua Trung Đông, Trung Đông qua Ây Cập, Ây Cập qua Hy Lạp thì trở thành là lý tiến hóa. Qua Tây Âu, Tây Âu là hiện thực hóa của văn minh Hy Lạp. Rồi cái cơ trời nó đi theo mặt trời nó qua Mỹ. Tự nhiên cái đất Mỹ là cả một cái vùng gần như đất trọng. Vì dân phụ, dân ở thì không có gì gọi là văn minh lớn lắm. Cho nên người Mỹ đến như món qua của Thượng Đế trở thành một cái năng lực mới. Mặt trời từ đó nó chuyển đồng với thế kỷ 17 là thế kỷ của Hoa Lan, của Bắc Âu. Thế kỷ từ 18 là thế kỷ của Ý. Thế kỷ từ 19 là thế kỷ của Anh Quốc. Mặt trời không bao giờ lạnh. The sun will never set on the kingdom of England. Rồi bây giờ nó lạnh rồi, bây giờ đến nước Mỹ. Thế kỷ 20 là thế kỷ nước Mỹ. Bây giờ mặt trời nó tiếp tục nó đi. Nó về lại ở chỗ. Có thể là Trung Quốc là mặt trời trong tương lai. Nhưng mà Trung Quốc nó vẫn chưa có thể hiện được những cái giá trị mà như là nước Mỹ. Nó đã hiện thực cho con người. Nhất là thương diện tự do cá nhân. Và cái không gian để cho cái sự khác biệt của cá nhân đứng trộn rồ lên. Mặc dù là tiện trị và xã hội Mỹ nó đang trên đường đi tỏa thoại hóa. Nhất là về chính trị. Điều đó là một cái điều đáng buồn. Thì cái tiện trị mà như Đăng Thành nói là cái lịch sử Việt Nam vậy We are condemned to be at that level. Tức như là chúng ta đã bị đầy đòa bởi một cái nấc thăng tiền hóa mà chúng ta không thể thoát ra được. Và người Phật giáo bây giờ qua hiện đường thiết minh tuệ mới biết sơ hại cái tôn giáo của chính mình. Sơ hại cái vị thầy tu, cái tam bào, mà bây giờ là chưa có một cái lần nào trong lịch sử giai đoạn nào mà Phật tự trí thức chán ghét tăng lượng Phật giáo như là hiện nay. Thế nên đây là cái hiện tượng văn hóa của thầy tuệ sĩ là một cái cơ hội để cho chúng ta đánh giá lại tinh thức và phải có một cái nhìn thật là critical, thật là phế phản đối với chính mình. Đừng bao giờ nghĩ về dân tộc mình, về con người mình, cái gì cũng đẹp hết. Phải biến khiếp tôn. Phải nhìn có cái nhìn critical, phải là khắc khẽ hơn. Đó, thì khi đó dân tộc Việt Nam mới là trưởng thành. Thì hy vọng là cái hiện tượng văn hóa, tôi nhìn về văn hóa, tôi nhìn về chính mình tuệ. Tôi nghĩ là về lâu bây giờ đừng có cái gì tiêu cực. Có thể nó chấm dứt ngay đây là đúng rồi. Để cho cơ hội, để cho người Việt Nam mình ít nhất là trong cái giới Phật giáo, tôi nhìn lại chính mình. Một cái khí cảnh đáng để đề cập khi mà nói đến trưởng thành, theo con thì đó là cảm xúc. Hiện tượng sự minh tuệ mà mình đã đề cập đến ở phần trước, với rất là nhiều biểu hiện vô cùng rõ nét về mặt cảm xúc và cái sự phản ứng thái quá lên của người dân mình. Có lẽ dân tộc Việt Nam mình rất là ngạc giao cảm xúc, nhưng mà lại chưa quen với cái việc xử lý cảm xúc đó như thế nào để có thể có đủ cái sự tỉnh tháo, có được critical thinking trước một cái sự việc, một cái hiện tượng như vậy. Thế thì không biết chú Liêm có nghĩ đến một cái phương hướng hay là giải pháp nào dân tộc ta cần phải làm gì để có thể trưởng thành hơn về mặt cảm xúc à? Đó là một cái vận đề rất là chỉ lý. Đây là một cái vận đề nó rất là hay. Nếu mà mình không nói cái này là cao 1 triệu sót vì trưởng thành, quan trọng nhất là trưởng thành về cảm xúc. Ví dụ trong thư gian dịch trường chú có thấy bản dịch của Coleman về gọi là Thông minh cảm xúc. À, thông minh cảm xúc, đúng rồi. Hình như đó đã được dịch ở Việt Nam rồi đó. Emotional intelligence, chú bao nhiêu lần chú còn nói cái này là chú lặp lại bao nhiêu lần chú nói cái này là nhiều người họ không biết họ nghĩ sao, nhưng mà chú nghĩ nhiều người đồng ý. Chú giao tiếp với chú năm nay 70 tuổi rồi chú làm luật sư, làm giáo sư đại học và cũng từng đi lính rồi cũng là, đây nói thêm là chú giao tiếp với đủ hàng người người Việt Nam và người ngoài quốc thì chú mới còn kết luận ra người Việt Nam là emotionally là 15 tuổi là may rồi đó. Tức là về cảm xúc đó. Có một ông nhạc sĩ nghĩa là rất là nổi tiếng, hàng đầu ở hại ngoài ông nổi tiếng đến với đồ mà người ta là nghĩa là ông là top rồi, nhưng mà ông đó đọc một cái bài báo một cái tờ báo, lá cải nào đỏ ở giữa trời là chỉ trích một cái vấn đề nhỏ đi về Việt Nam, đồ này nọ là ông gặp chú, chú là luật sư mà thì ông đòi kiền rồi ông có vẻ dần dừng lắm thì chú mới nói trời ơi, anh nổi tiếng như vầy rồi mà nếu người ta coi anh là người của công chúng nếu nó có chỉ trích một tí thì chú cũng coi lầy đỏ lắm cái điều nó anh chung gì đâu ngay cả chú Liêm đây nè chú bị chỉ trích nhiều lắm mà ngay trên Facebook hay chỉ trích chú, nói là chú là chỉ trích giá dơ, rồi đồ này nọ chú đâu có delete gì đâu chú cho bằng ngón tay nghe là ok nữa là khá take it là vì cái cái việc đầu tiên của con người là phải chấp nhận sự phê phản của người khác ví dụ gần đây là có một nhà xuất bản đó là khi ra cuốn sách thì có ông bà nguồn giáo sư đại học có phê có một đoàn dịch sai rồi đó thì là cái người dịch họ cũng phản đối rất là tiêu cực rất là đáng buồn người ta phê phản cái đoàn dịch sai chứ họ không phê phản cái người dịch gì cả nó ad hominem hiểu thì phải chấp nhận nếu không chấp nhận thì trả lời như thế nào dịch như thế nào, đúng cái truyền dịch ở sản phẩm Việt Nam bây giờ là một câu văn của tiếng Anh bởi vì cái bộ trạng văn hóa và cái context nó khác nhau người ta chỉ có thể dịch 5 version khác nhau là được truyền thường thì người Việt Nam chung chung chủ thấy vậy cho dù họ là thường tòa là lính mục cho dù họ là giáo sư đại học họ là tướng, họ là lãnh tù chủ tịch nước nghĩa là lãnh đạo Việt Nam từ chủ tịch nước quen, làm việc, có, nói chuyện chủ địa định người Việt Nam rất ít người trưởng thành tất nhiên là cái lỗi suy nghĩ của người Việt Nam vì lỗi suy nghĩ chưa trưởng thành cho nên những cái tai hòa lịch sử Việt Nam nếu nói hơi quá đạn một tí và phóng đài một tí có thể phần lớn bắt gốc từ cái cảm xúc chưa được trưởng thành chưa được có kỷ luật chưa được có xói sạng về lý tính chưa được gọi là thông minh hóa lý tính hóa và kiểm soát và chưa được hưởng dận cho nên cái cảm xúc đó là cảm xúc của tiều niên cho nên cái người Việt Nam vì từng cá nhân chưa trưởng thành cho nên tộc thể trưởng thành không trưởng thành và chính cái đó nó tạo ra những cái tai hòa phản ứng quá đắn quá emotional bây giờ là một trong cái ưu tiên như thế nào để cho con người Việt Nam là tôi thấy ở Việt Nam bây giờ phải còn phong trào học tập không phải học tập đạo đức chính trị bây giờ học tập đạo đức mà emotionally nó không có trưởng thành thì họ cũng là đứa có nín mà thôi cho nên phải có một cái phong trào nghĩa là tập cái kỹ năng kiểm soát cái cảm xúc của mình ví dụ mình đang ngồi nhậu thì cái thằng nó chạy trực xe rồi nó đầu xe máy nó chọi sẵn cái đèn đèn xe máy Việt Nam thì nó hơi sẵn thì là ngồi vậy cái đèn hơi sẵn thì có gì đâu mà phải đứng dậy chửi người ta rồi bạc giáo đâm tẹm nhau trở thành một hạt kịch cho cả bao nhiêu người khác nữa nó có những cái cảm xúc nó rất là con nít nó những cái cảm xúc khác nữa và những cái cảm xúc này nó sinh ra những cái độc tài những cái độc tài mà nếu mà mà đang thay thế những nhà độc tài trên thế giới họ không trưởng thành hoặc là họ bị thương tích về cảm xúc họ bị thương tích họ bị cái trauma nào đó lớn và họ không thoát ra được gì cả nếu mà đang xem coi phim ô ô 7 những cái thằng mà ác nhất là luôn luôn nó ôm con mèo vì con mèo nó tưởng trưng cho cái gì nó dịu dàng nó vốt vốt con mèo nhưng mà nó có thể nó ra là nó giết cả triệu người cả trăm người nó rất là cool nó rất là tàn bạo, tàn nhẫn tàn ác nhưng mà nó là cái tâm hồn rất là yếu đuối emotionally rất là yếu đuối chính cái nổi lực đó cái bạt lệnh bên trong nó nó chưa được chất đầy bởi lĩnh tính, bởi thẩm mỹ bởi cái thiền chưa trưởng thành bởi cái thiền, cái emotional nó quyết định cái thẩm mỹ, cái thẩm mỹ nó quyết định cái đạo đức, và cái đạo đức nó quyết định những cái vấn đề khác gần đây cái tòa áp chỉ kiệt của chú là chú cùng một số anh em đồng ý là hội đồng cụ vẫn là hội đồng viên tòa áp hay gì vậy không an toàn, không có để cái băng cấp trên cái chân sách, nếu ai muốn viết cái background cái cv của họ thì cứ bấm vô cái đó thì sẽ nói băng cấp ở đâu, tạp phẩm nào, đang dày ở đâu chứ đừng có để cái giáo sư tiên sĩ ở bên ngoài giáo sư tiên sĩ còn vô tôi, chú có lý do một lần, cái đài một cái hồi nghỉ gì đó bữa lễ gì đó ở Tú Viên, ở Huế người trời ở Huế mà nặng nóng 45 độ ói bức không có mấy lần mà nói cả thầy thì 23 lớp toàn nghĩ lệ mà cái hình thức nghĩ lệ của Phật giáo đã nặng nê rồi mà nghĩ lệ Phật giáo đối với người Huế là càng gấp 10 lần nữa vì dân Huế là dân nó hình thức lắm mề mà, không chiến trời ơi cho giới thiệu cả thầy không á một thầy giới thiệu là quỹ viên mặt trần tổ quốc tiến sĩ là giải đại học nào quỹ viên cái này giới thiệu xong một thầy không á là cả chú Tiều đứng ở dưới nặng là chú Tiều bị sốc nhiệt nó nụng ra rồi mà giới thiệu cả 50 thầy như vậy tất nhiên là đó là một hình thức trẻ con trẻ con đó đó, nó chưa trưởng thành nó tìm thỏa mãn trong cái dánh từ nó thể hiện qua rất là nhiều hình thức và tỉnh khí trẻ con này nó thể hiện qua cái đẹp, cái đạo đức cái lỗi chạy xe cái traffic cái giao thông cái hành sự của con người là như đang nói mình có thể luyện đi cái ngã thức ở tuổi 15 chưa trưởng thành và cái ngã thức này cái việc bản cơ, cái phương án và cái nhân tố cái tổ chức cái gọi là biến tố mà cần phải thay đổi nhiều nhất cái variables that need to fix là cái vấn đề cảm xúc phải được discipline mà 14 tuổi discipline nó thể trở thành nhưng mà phải trưởng thành thì hy vọng với sự bùng nổ quan hệ kinh tế, đổi trò phải làm giao chủ về Việt Nam bây giờ có nhiều nhà ở bên Phủ Mỹ Hưng bên quận 2 bên Thảo Điền đó bên Phủ Mỹ Hưng rất nhiều nhà trị giá là cả 200-300 tỷ nhưng mà bước vô nhà cái phong cách của họ là cái trăn kỷ Đan Thành biệt trăn kỷ là bằng gỗ mà chàm trộn bằng ngôi thì nó đau lắm xin lỗi rất là nó thố trang hoàng thì kéo cái hình bà vợ chủ nhà thiệt to ở giữa trăn nhà rồi nó nhìn nó lố bịt rồi làm cái hồ cá coi cả trăm con cá coi một đọt một vàng chạy luôn bong bong bong cái cá coi nó đẹp cái gì mà người mình thích bắt cái con cá coi rồi bắt cái trăn kỷ đó thiệt là nếu chủ mua cái nhà đó việc đâu thiệt là chủ nói chủ nhà đem cái bộ trăn kỷ lại đi chứ nhìn thấy nó nó vừa hư tổn hại dân số cứ những cái chuyện đó nó như là chủ nói hằng ngày không thiệt bao nhiêu cái chuyện ở Việt Nam vì cái thẩm mỹ, vì cái đạo đức nhưng mà vì cái chứa trưởng thành như chủ đang nói bây giờ tôi nghĩ là phải có một phong trào phải nổi ra được những cái chứa trưởng thành của con người Việt Nam chứa trưởng thành lợi nhất là vấn đề về cảm xúc Hi vọng qua đây mỗi người chúng ta sẽ nhận thức được về bản thân mình rõ hơn thông qua việc nhìn nhận về nhận thức chung của dân tộc con xin cảm ơn chú đã dành thời gian với Đắc Sa con xin chào chú xin tạm biệt quý thính giả và hẹn gặp lại