Nguyễn Công Trứ Cuộc Đời Lên Voi Xuống Chó Kỳ Lạ Nhất Lịch Sử You

Chào mừng các bạn đã quay trở lại. Nếu các bạn nghĩ lịch sử là những trang sách dày cộp, khô khan và buồn ngủ như giờ toán tiết năm, thì hôm nay tôi xin phép được tạt một gáo nước lạnh vào suy nghĩ đó. Lịch sử Việt Nam thực ra cực kỳ mặn mỏi, và nhân vật chính của chúng ta hôm nay không ai khác chính là Nguyễn Công Chứ. Hãy tưởng tượng thế này cho dễ hình dung nhé. Giữa cái trốn quan trường Triều Nguyễn đầy giấy những quy tắc, lễ nghi, đi nhẹ nói khẽ cười duyên, thì bỗng nhiên xuất hiện một ông chú cưỡi bò vàng. Vâng, bạn không nghe nhầm đâu, là cưỡi bò chứ không phải cưỡi ngựa hay ngồi kiệu tám người khiêng. Đã thế, cái con bò này còn được đeo nhạc ngựa ở cổ, đi đến đâu là lanh canh inh ỏi đến đó. Và để cho cái độ ngông nó chạm nóc, ông còn đeo luôn một cái mò cao vào đuôi con bò với tuyên bố xanh dờn là để che miệng thế gian. Chỉ cần một pha da rẻ mang tính biểu tượng này thôi, Nguyễn Công Chứ đã xứng đáng được phong danh hiệu ông tổ ngành marketing cá nhân. Hay nói theo ngôn ngữ Gen Z bây giờ là chúa tể flex, bậc thầy tạo nét. Nhưng nếu chỉ có thế thì người ta gọi là khùng, chứ không gọi là danh nhân. Cuộc đời ông này là một kịch bản phim Hàn Quốc kịch tính nhất mà biên kịch cũng không dám viết. Đang làm tổng đốc, quyền to chức trọng, thét ra lửa, đùng một cái bị ráng xuống làm lính thú, tức là lính trơn, đi canh gác ở biên giới. Từ một xeo điều hành tập đoàn ngàn tỷ, sáng hôm sau xách ba lô lên và đi làm bảo vệ trong xe, mà ông vẫn cười hề hề. Ông là người duy nhất trong lịch sử dám chơi trò tàu lượn siêu tốc với sự nghiệp của mình. Lên voi xuống chó theo đúng nghĩa đen, mà lần nào xuống chó ông cũng coi như là đi nghỉ dưỡng. Vậy thì rốt cuộc, trong đầu người đàn ông này chứa cái gì? Là bản lĩnh thượng thừa hay là sự liều lĩnh của một tay chơi không sợ mưa rơi? Hôm nay, chúng ta sẽ cùng bóc tách cuộc đời của Nguyễn Công Trứ, kẻ sĩ ngông nhất, chất nhất và cũng đáng yêu nhất cái triều đại nhà Nguyễn này. Hãy thắt dây an toàn vào, vì chuyến xe này sẽ sóc nảy lắm đấy. Để hiểu tại sao Nguyễn Công Trứ lại có cái tính nết lạ đời như vậy, chúng ta phải tua ngược thời gian về giai đoạn khởi nghiệp của ông. Nguyễn Công Trứ xuất thân chuẩn con nhà nòi. Bố ông là Đức Ngữ Hầu Nguyễn Công Tấn, một chi thức lớn, từng làm quan to. Nói chung, xuất phát điểm của ông Trứ là con quan, sinh ra đã ở Vạch Đích, nhưng đời không như mơ và tình không như thơ. Khi Nguyễn Công Trứ lớn lên thì cũng là lúc gia đình sa sút thảm hại. Từ vị thế thiếu da nhà mặt phố bố làm to, ông tụt hạng không phanh xuống thành dân thường, thậm chí là dân nghèo rớt mỏng tơi. Thử tưởng tượng bạn đang quen sống trong nhung lụa, bỗng một ngày đẹp trời phải chuyển xuống ở nhà trọ sinh viên, ăn mì tôm qua ngày và nơm nớp lo tiền điện nước. Đó chính xác là hoàn cảnh của Nguyễn Công Trứ thời trẻ. Nhưng thay vì ngồi than thân trách phận hay đang dòng trạng thái buồn bã lên mạng xã hội, ông lại chọn cách đối mặt với cái nghèo bằng một thái độ cực kỳ cà khịa. Ông viết bài Hàn Nho Phong Vị Phú để miêu tả cái nghèo của mình. Trong đó, ông tả cảnh nhà mình nghèo đến mức chuột chạy, trong nhà còn vấp ngã chẹo chân, rồi mỗi bay vào cũng chán nản quay ra vì chẳng có gì để ăn. Ông kể chuyện mình ăn cháo loáng, mặc áo rách nhưng giọng văn thì tưng tửng, kiểu như ôi giàu, nghèo thì nghèo, ta đây vẫn sang chảnh từ trong cốt cách. Đây chính là đỉnh cao của sự lạc quan tếu, hay nói trắng ra là khả năng tự sướng tinh thần level max. Nhưng bi kịch thật sự của đời ông không phải là cái nghèo, mà là con đường học vấn thi cử. Thời phong kiến, con đường duy nhất để đổi đời, để thoát nghèo, để lấy lại danh dự cho gia đình là đi thi làm quan. Với tài năng văn trương xuất chúng, thơ phú tuôn ra như suối, ai cũng nghĩ Nguyễn Công Trứ sẽ sớm đỗ đạt thôi. Bản thân ông cũng tin chắc mình là dòng trong mây, chỉ chờ ngày bay lên. Thế nhưng, cuộc đời lại tát cho ông những cú đau điếng. Năm 1813, ông đi thi hương lần đầu, rớt. Năm 1819, thi tiếp, lại rớt. Cứ ba năm triều đình mở khoa thi một lần, và lần nào tên của Nguyễn Công Trứ cũng nằm trong danh sách chúc bạn may mắn lần sau. Bạn hãy hình dung áp lực đồng trang lứa nó kinh khủng thế nào. Bạn bè cùng lứa với ông đã đỗ đạt, làm quan, mua nhà, tậu xe, vợ con đề Huế. Trong khi đó, Nguyễn Công Trứ vẫn là một ông chú ất ơ, sáng cắp ô đi học, tối về trong đèn dầu ôn bài, vẫn ăn bám vợ, và vẫn nghèo. Người ta nhìn vào ông chắc chắn sẽ lắc đầu ngán ngẩm, bảo rằng ông này bị ảo tưởng sức mạnh, học tài thi phận, hay là số kiếp sinh ra, để làm người thất bại. Người thường trượt đại học hai lần là đã trầm cảm, muốn bỏ về quê chăn vịt rồi. Đằng này, Nguyễn Công Trứ trượt vỏ chuối suốt hơn 20 năm dòng giã. Nếu là tôi hay các bạn, chắc chúng ta đã đốt sách vở, bỏ đi buôn đất, hay chạy xe ôn công nghệ cho nhẹ đầu. Nhưng Nguyễn Công Trứ thì không. Ông có một niềm tin sắt đá, hay nói đúng hơn là một sự cố chấp đáng kinh ngạc vào tài năng của mình. Ông tuyên bố một câu xanh dờn đã đi vào huyền thoại, đã mang tiếng ở trong trời đất, phải có danh gì với núi sông. Tức là, sinh ra làm thằng đàn ông, thì phải để lại tên tuổi, phải làm được cái gì đó ra hồn, chứ không thể sống đời cỏ cây hoa lá được. Cái tư duy trí làm trai này của ông, mạnh mẽ đến mức nó lấn át cả nỗi nhục thi trượt. Ông coi việc thi rớt chỉ là do giám khảo không đủ trình độ, để cảm thụ bài văn của mình. Hoặc do ông trời muốn thử thách người tài mà thôi, đúng là cái tôi to bằng cái đỉnh. Và rồi, trời không phụ người có công mải sắt có ngày nên kim, mặc dù cái kim này mải hơi lâu. Năm 1819, khi đã ở cái tuổi 41, cái tuổi mà người ta bắt đầu lo nghĩ về sổ hư và đau lưng mỏi gối tê bị chân tay, thì Nguyễn Công Trứ mới đỗ giải nguyên, tức là thủ Khoa Kỳ thi hương. 41 tuổi, mới bắt đầu sự nghiệp. Trong khi các start-up trẻ bây giờ 20 tuổi đã kêu gào khủng hoảng hiện sinh, thì cụ Nguyễn Công Trứ 41 tuổi mới cầm được tấm bằng tốt nghiệp để đi xin việc. Điều này chứng minh một chân lý, không bao giờ là quá muộn để bắt đầu, miễn là bạn đủ ly lợm. Sự kiện đô đạt này giống như việc tháo cởi siềng xích cho một con mãnh thú bị nhốt lâu ngày. 28 năm dồn nén, ước chế, mài ruối kinh sử đã tạo nên một Nguyễn Công Trứ với sức bật kinh hoàng. Ngay khi bước chân vào trốn quan trường, ông lập tức bung lụa, thể hiện hết những gì tinh túy nhất, gai góc nhất mà mình đã tích lũy trong nửa đời người lận đận. Nhưng khoan đã, đô đạt mới chỉ là bước khởi đầu, trốn quan trường không phải là nơi chỉ có thơ ca và rượu ngon. Đó là một chiến trường thực sự, nơi mà cái tính cách ngông nghênh, bộc trực của ông sẽ va chạm chan chát với những lề thói phong kiến cứng nhắc. Và chính từ đây, chuỗi ngày drama kịch tính nhất, những pha xử lý đi vào lòng đất cũng có, mà đi vào lòng người cũng có, chính thức bắt đầu. Chúng ta hãy cùng sang chương 2 để xem, sau khi có được tấm thẻ bài quyền lực trong tay, vị tân khoa 41 tuổi này sẽ quậy tưng bừng cái triều đình nhà Nguyễn như thế nào nhé. Nếu như 28 năm đầu đời của Nguyễn Công Chứ là một bản nhạc buồn thê thảm, thì giai đoạn tiếp theo chính là bản nhạc remix sôi động nhất, bùng nổ nhất. Sau khi cầm tấm bằng tốt nghiệp thủ khoa ở tuổi 41, Nguyễn Công Chứ không chọn lối sống an phận thủ thường của một ông quan già chờ ngày về hưu. Ngược lại, ông bật chế độ tăng tốc để bù lại những năm tháng thanh xuân đã mất. Hãy tưởng tượng thế này, một người đàn ông trung niên, dâu tóc đã bắt đầu điểm bạc, bước vào trốn quan trường với một năng lượng của thanh niên 18. Ông làm việc như thế, ngày mai là ngày tận thế. Dưới chiều vua mình mạng, con đường thang quan tiến chức của Nguyễn Công chứa nhanh như tên lửa X-Spice. Chỉ trong vòng 10 năm, ông leo một mạch từ chức quan tép rưu lên hàng đại thần, nắm giữ những vị trí quan trọng bậc nhất trong triều đình. Tốc độ thang tiến này khiến cho hội con ông cháu cha hay những kẻ đi cửa sau đều phải lát mắt nhìn theo trong sự ghen tị. Nhưng điều gì đã khiến vua mình mạng, một ông vua nổi tiếng khó tính và khắt khe bậc nhất lịch sử lại trọng dụng Nguyễn Công chứa đến thế? Câu trả lời nằm ở khả năng gánh tim toàn diện của ông. Thời phong kiến, quan lại thường chia làm hai phe rõ rệt, quan văn và quan võ. Quan văn thì chuyên ngồi phòng lạnh, soạn thảo văn bản, làm thơ và bàn chuyện chính trị trên giấy. Quan võ thì chuyên ra trận, đấm đá túi bụi. Hai phe này thường nhìn nhau bằng nửa con mắt. Nhưng Nguyễn Công chứa thì khác. Ông là một trường hợp đa nhiệm hiếm có khó tìm. Ông vừa là nhà thơ số một, vừa là nhà kinh tế đại tài, lại vừa là một vị tướng quân bách chiến bách thắng. Nói theo ngôn ngữ game thủ, ông là mẫu tướng vừa có sát thương vật lý cao, vừa có sát thương phép thuật khủng lại còn châu bò, đi đường nào cũng cân được tất. Đầu tiên là chuyện đánh giặc. Mặc dù xuất thân là dân mọt sách, cả đời chỉ cầm bút nhưng khi cần cầm kiếm, Nguyễn Công Chứ lại thể hiện tư duy quân sự thiên bẩm. Ông cầm quân đi dẹp loạn ở khắp nơi, từ Bắc vào Nam cứ ở đâu có biến. Vua lại déo tên Nguyễn Công Chứ và lần nào cũng vậy. Ông giải quyết gọn gàng, nhanh chóng, đánh đầu thắng đó. Hình ảnh một ông quan văn nhò nhã nhưng khi ra trận thì oai phong lẫm liệt mưu lược hơn người đã khiến ông trở thành idol trong mắt binh lính. Tuy nhiên, nếu chỉ biết đánh đấm thì Nguyễn Công Chứ cũng chỉ là một danh tướng bình thường trong sự sách. Cái khiến ông trở thành huyền thoại, trở thành MVP, người chơi hay nhất của thế kỷ 19 chính là siêu dự án khởi nghiệp mang tên Khai Hoang Lấn Biển. Hãy quay ngược thời gian về năm 1, 1828. Lúc này, dân nghèo không có ruộng đất cải cấy phải lưu vong cầu thực khắp nơi. Trộm cướp nổi lên như nấm. Triều đình đau đầu tìm giải pháp. Và lúc này, Nguyễn Công Chứ đã trình lên vua Minh Mạng một bản kế hoạch kinh doanh táo bạo chưa từng có. Quai đê lấn biển, biến những bãi bồi ngập mặn hoang vu thành những cánh đồng lúa thẳng cánh cỏ bay. Đây có thể coi là dự án bất động sản lớn nhất thời bấy giờ. Nhưng khác với các đại gia bất động sản bây giờ phân lô bán nên kiếm lời. Nguyễn Công Chứ làm dự án này hoàn toàn vì dân nghèo. Ông Đích Thân đi khảo sát địa hình, lội bùn lội nước, ăn ngủ cùng dân phu. Ông tổ chức quân đội và nhân dân cùng làm, áp dụng cơ chế khoán sản phẩm cực kỳ tiến bộ. Ai làm nhiều hưởng nhiều, ai làm ít hưởng ít, công bằng, minh bạch. Kết quả là gì? Chỉ trong một thời gian ngắn kỷ lục, hai vùng đất chủ phú đã mọc lên từ biển cả. Đó là huyện Tiền Hải ở Thái Bình và huyện Kim Sơn ở Ninh Bình. Hai cái tên này cũng do chính ông đặt. Tiền Hải nghĩa là biển tiền, biển bạc. Kim Sơn nghĩa là núi vàng. Nghe cái tên thôi đã thấy tư duy làm giàu không lối thoát của cụ chứ rồi. Hàng vạn người dân nghèo đang chết đói bỗng nhiên được cấp đất, cấp nhà, cấp châu bò cày cấy, lại được miễn thuế trong mấy năm đầu. Đối với họ, Nguyễn Công Chứ không chỉ là quan mà là ân nhân tái sinh, là thành hoàng sống. Đến mức người dân ở hai huyện này đã lập đền thờ sống, sinh tử để thờ ông ngay khi ông còn đang khỏe mạnh. Đây là một đặc ân hy hữu mà trong lịch sử phong kiến Việt Nam đếm trên đầu ngón tay chưa chắc đã có người thứ hai. Bạn hãy thử hình dung quy mô của công việc này nhé. Thời đó không có máy xúc, không có xe ủi, không có công nghệ bê tông cốt thép hiện đại. Tất cả chỉ là sức người, là quốc xẻng thô sơ, là che gỗ và đất đá. Vậy mà Nguyễn Công Chứ đã chỉ huy hàng vạn con người đắp nên những con đê chắn sóng sừng sững biến biển mặn thành ruộng ngọt. Đó không chỉ là công trình thủy lợi, đó là công trình của ý chí của một bộ óc tổ chức thiên tài. Nếu Nguyễn Công Chứ sống ở thời nay, chắc chắn ông sẽ là vị cá mập, sát quyền lực nhất trên sóng truyền hình, người có thể biến những ý tưởng điên rồ nhất thành hiện thực. Chưa hết, tư duy quản trị của ông cũng đi trước thời đại cả 100 năm. Ông quy hoạch làng xã cực kỳ khoa học, đường xã bàn cờ, hệ thống túi tiêu đâu ra đấy. Ông còn đặt ra các hương ước, quy định về nếp sống văn hóa, trật tự an ninh. Ông xây dựng một mô hình nông thôn mới, kiểu mẫu ngay giữa thế kỷ 19. Điều này chứng tỏ ông không chỉ giỏi văn trương, mà còn là một kiến trúc sư xã hội đại tài. Giai đoạn này, Nguyễn Công Chứ thực sự đứng trên đỉnh cao danh vọng. Làm quan to, được vua tin dùng, dân chúng tôn sùng, văn võ song toàn. Ông đi đến đâu, hào quang tỏa ra đến đó. Trong mắt mọi người, ông là biểu tượng của sự thành công viên mãn, là tấm gương sáng trói cho mọi sĩ tử nói theo. Nhưng, quy luật của cuộc đời là lên voi, thì thường sẽ có ngày xuống chó. Cái tính cách ngông nghênh, thẳng thắn, dám nghĩ, dám làm của ông là con dao hai lưỡi. Khi thành công, nó là điểm sáng. Nhưng trong trốn quan trường đầy dẫy những kẻ ghen ăn tức ở, những kẻ chỉ trực chờ sơ hở để đâm sau lưng, thì cái ngông đó lại là cái gai trong mắt nhiều người. Ông quá nổi bật, quá tài năng, và đôi khi quá lầy lội so với khuôn mẫu của một ông quan nghiêm túc. Ông dám nói những điều vua không muốn nghe, dám làm những việc quan khác không dám làm, và chính những điều đó đã gieo mầm cho những tai họa khủng khiếp đang chờ đợi ông ở phía trước. Nguyên công chứ lúc này, giống như một ngôi sao đang tỏa sáng rực rỡ nhất trên bầu trời đêm, không hề biết rằng những đám mây đen kịt đang ùn ùn kéo đến, chuẩn bị cho một cơn bão lớn nhất cuộc đời ông. Một cú ngã ngựa đau đớn, mà sau này sử sách vẫn còn phải tốn không biết bao nhiêu giấy mực để bàn tán. Liệu vị tổng giám đốc đang điều hành hàng vạn nhân sự này sẽ đối mặt thế nào khi bỗng chốc mất trắng tất cả, trở về con số không tròn chính, thậm chí là con số âm? Câu trả lời sẽ nằm ở chương tiếp theo, nơi bản lĩnh thực sự của kẻ sĩ ngông mới chính thức được thử lửa. Hãy chuẩn bị tinh thần, vì drama bây giờ mới thực sự bắt đầu. Chào mừng các bạn đã đến với chương 3, nơi chúng ta sẽ bóc tách cái gọi là thương hiệu cá nhân của Nguyễn Công Chứ. Nếu ở chương trước chúng ta đã thấy một Nguyễn Công Chứ trong vai trò là một chiến thần chạy KPI, một seo tài năng của triều đình, thì ở chương này chúng ta sẽ gặp một phiên bản khác thú vị hơn, đời hơn và cũng dị hơn rất nhiều. Đó là Nguyễn Công Chứ với tư cách là một tay chơi chính hiệu, một pháp sư ngôn từ và là ông tổ của nghệ thuật sống ngông. Trước hết, chúng ta cần định nghĩa lại chữ ngông. Trong từ điển của người bình thường, ngông có thể là hâm dở, là làm màu, là thích gây sự chú ý. Nhưng với Nguyễn Công Chứ, ngông là một hệ tư tưởng, là một đẳng cấp sống. Cái ngông của ông không phải là sự bốc đồng của tuổi trẻ chưa trải sự đời, mà là cái ngông của một người có tài năng vượt trội, ao trình so với phần còn lại của thế giới. Ông ngông vì ông có quyền ngông. Dưới thời vua Minh Mạng, ông được phong tước uy viễn tướng công. Cái tên nghe thôi đã thấy sặc mùi quyền lực và oai phong lẫm liệt. Uy viễn có nghĩa là oai danh vang xa đến những vùng đất xa xôi, nghe như tên của một siêu anh hùng trong vũ trụ điện ảnh Marvel vậy. Nhưng khác với các quan lại thời bấy giờ, những người luôn giữ kẽ, đi nhẹ nói khẽ, sợ bóng sợ gió, thì uy viễn tướng công lại chọn cho mình một lối đi riêng, hay nói đúng hơn là một lối đi ngược chiều trên đường cao tốc. Bạn hãy tưởng tượng thế này, triều đình nhà Nguyễn lúc bấy giờ là một môi trường công sở cực kỳ nghiêm khắc, nơi mà quy trình ki pi và thái độ lồi lõm có thể khiến bạn bay màu bất cứ lúc nào. Vậy mà Nguyễn công chứ vẫn ngang nhiên sống thật với bản ngã của mình. Ông coi quan trường không phải là nơi để luồn cúi kiếm trác, mà là một sân khấu để ông trình diễn tài năng. Ông coi công doanh sự nghiệp như một món đồ chơi. Thích thì chơi hết mình, chán thì buông, không luyến tiếc. Trong bài thơ nổi tiếng, bài ca ngất ngưỡng, ông đã tự vẽ nên bức chân dung của mình bằng những nét vẽ cực kỳ bá đạo. Ông viết Ông hy văn tài bộ đã vào lồng Hy văn là tên hiệu của ông Ông tự nhận mình là con thú quý bị nhốt vào cái lồng danh lợi. Người ta làm quan thì thấy vinh dự, thấy oai. Còn ông làm quan thì thấy như bị nhốt. Nhưng cái hay là dù bị nhốt, ông vẫn muốn may quay cuồng trong cái lồng đó, khiến cả thiên hạ phải ngước nhìn. Đỉnh cao của sự cà khịa cả thế giới chính là hình ảnh ông cưới bò vàng mà tôi đã nhắc ở phần mở đầu. Nhưng ở chương này chúng ta hãy nhìn sâu hơn vào hành động đó. Khi ông về hưu hay đi chơi, thay vì cưỡi ngựa, phương tiện di chuyển chuẩn mực của giới quý tộc giống như đi xe Mercedes bây giờ, thì ông lại chọn cưới bò tương đương với việc đi xe máy cẩy ra phố. Đã thế lại còn đeo nhạc ngựa cho bò. Hành động này là một cú tát thẳng vào thói sĩ diện hảo huyền của người đời. Ông như muốn nói, xe sang hay xe cỏ không quan trọng, quan trọng là người cầm lái là ai. Đó là một tuyên ngôn về sự tự do tuyệt đối thoát khỏi mọi định kiến xã hội. Chưa hết, Nguyễn Công Chứ còn là một tay chơi có hạng trong giới nghệ thuật. Ông mê ca chủ một loại hình âm nhạc thính phòng thời xưa như điếu đổ. Thời đó, quan lại mà dính dáng đến ca kĩ thường bị coi là thiếu đứng đắn, là bad boy nhưng Cụ Chứ thì mặc kệ. Ông không chỉ nghe hát, ông còn sáng tác lời bài hát và thậm chí còn đưa cả đoàn ca kĩ đi theo phục vụ quân đội khi ra trận. Hãy tưởng tượng, giữa chiến trường khói lửa, tướng quân Nguyễn Công Chứ vẫn ung dung ngồi thưởng thức âm nhạc coi cái chết nhẹ tựa lông hồng. Phong thái này, nói thật, đến các dân chơi hip hop bây giờ cũng phải gọi bằng cụ. Ông yêu cái đẹp và yêu đời đến mức lạ lùng. Có giai thoại kể rằng khi đã ngoài 60, 70 tuổi, ông vẫn lấy vợ lẽ trẻ mang. Khi người ta hỏi thăm, ông trả lời tỉnh bơ ngũ thập niên tiền, nhị thập tam, nghĩa là 50 năm trước ta mới 23 tuổi. Một cách hát tuổi bằng ngôn ngữ cực kỳ thông minh và hóm hình. Ông không bao giờ để tuổi tắc giới hạn độ chất của mình. Với ông, tâm hồn lúc nào cũng phơi phới như trai 18. Nhưng cái ngông của Nguyễn Công Chứ không chỉ là ăn chơi nhảy múa. Nó còn thể hiện ở bản lĩnh dám nói thẳng, nói thật trước mặt vua. Thời vua minh mạng, vua rất nể tài ông, nhưng cũng nhiều phen đau đầu vì cái tính thẳng như ruột ngựa của ông. Có lần, ông dâng sớ xin vua chém đầu những tên quan tham nhúng, bất tài dù những kẻ đó là người thân tín của triều đình. Ông không sợ mất ghế, không sợ mất đầu. Ông chỉ sợ dân khổ, nước nghèo, cái khí phách, phú quý bất năng dâm, bần tiện bất năng gì, quý vũ bất năng khuất, giàu không thể quyến rũ, nghèo không thể thay đổi, quy lực không thể khuất phục được ông thực hiện một cách triệt đề, nhưng theo phong cách rất tương từng. Rất Nguyễn Công Chứ, chính cái thái độ sống trên cơ này đã tạo nên sức hút mãnh liệt của ông. Bình lính phục ông, vì ông sống chết cùng anh em, chia ngọt xẻ bùi. Dân chúng thờ ông, vì ông làm thật, ăn thật, mang lại cơm no áo ấm. Còn giới văn nhân thi sĩ thì nể phục ông, vì ông là người duy nhất dám sống cuộc đời, mà họ mơ ước nhưng không dám thực hiện. Trong bài ca Ngất ngưỡng, ông liệt kê hàng loạt chức vụ mình từng làm, khi làm tham tán, khi làm tổng đốc, khi làm phủ doãn, rồi ông chốt lại một câu, gồm thao lược đã nên tay ngất ngưỡng, tức là ông làm gì cũng giỏi, văn võ song toàn, nhạc họa tinh thông, và chính vì giỏi quá nên ông mới có quyền ngất ngưỡng. Chữ ngất ngưỡng ở đây không phải là say rượu, mà là tư thế ở trên cao, tranh vênh nhưng vững trái, nhìn xuống thế thái nhân tình bằng con mắt bao dung và ngạo nghẽ. Ông coi lời khen chê của thiên hạ như gió thoảng qua tai. Được mất dương dương người thái thượng, khen chê phơi phới ngọt đông phong. Ai khen ông, ông cười. Ai chê ông, ông cũng cười, vì ông biết gió giá trị của mình nằm ở đâu. Ông không sống vì cái life của người khác, ông sống để thỏa mãn trí tang bồng của chính mình. Tuy nhiên, như tôi đã cảnh báo, ánh sáng càng rực rỡ thì bóng tối càng đậm đặc. Một người quá tài năng, quá cá tính và quá thẳng thắn như Nguyễn Công Chứ chắc chắn sẽ có rất nhiều anti-fan trong triều đình. Những kẻ ghen ăn tức ở, những kẻ bất tài nhưng giỏi nịnh bợ, luôn rình dập chờ đợi cơ hội để hạ bê ông. Và cơ hội đó đã đến khi triều đại đổi ngôi, vua Minh Mạng Băng Hà, vua Thiệu Trị lên nối ngôi, vua mới, triều thần mới và những quy tắc chơi mới. Liệu phong cách uy viễn tướng công đầy ngạo nghẽ này có còn phù hợp với một triều đình đang ngày càng trở nên giáo điều và cứng nhắc, câu trả lời là không. Và cái giá phải trả cho sự lệch pha này là cực kỳ đắt. Chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa của biến cố lớn nhất cuộc đời Nguyễn Công Chứ. Một cú rơi tự do từ đỉnh cao danh vọng xuống đáy sâu của xã hội. Nhưng điều kỳ lạ là, chính trong cú rơi đó, cái chất ngông của ông mới thực sự tỏa sáng rực rỡ nhất, biến bi kịch thành hài kịch, biến nỗi nhục thành huyền thoại. Hãy chuẩn bị khăn giấy, không phải để lau nước mắt đâu, mà để lau mồ hôi hột vì những tình tiết quay xe, khét lẹt sắp tới trong trường 4. Cú sốc lịch sử, từ tổng đốc xuống làm lính thú. Đừng rời màn hình, vì phần hay nhất vẫn còn ở phía sau. Nếu các bạn nghĩ cuộc đời ông ở các trường trước đã đủ mặn mòi rồi, thì xin thưa, trường 4 này mới chính là đỉnh cao của sự kịch tính, là cú plot twist, cú bẻ lãi khét lẹt nhất mà biên kịch vũ trụ đã dành tặng cho ông. Chúng ta đang dừng lại ở thời điểm Nguyễn Công Trứ, đang là ngôi sao sáng trói trên bầu trời chính trị. Ông là tổng đốc Hải An, nắm trong tay binh quyền, hết ra lửa, mở ra khói. Thế nhưng, đời không, ai biết trước chữ ngở. Năm 1841, vua Minh Mạng, người xếp tâm đầu ý hợp với ông, qua đời, vua Thiệu Trị lên ngồi. Như một quy luật tất yếu của trốn công sở. Xếp mới, luật mới, những kẻ ghen ghét ông từ lâu. Những antifan núp lùm trở thời nay bỗng trỗi dậy mạnh mẽ như nấm song mưa. Họ bắt đầu soi mói, bới lông tìm vết và rồi, một tai họa từ trên trời rơi xuống. Nguyễn Công Trứ bị cáo buộc tội lơi lỏng chức trách để cho giặc cướp lộng hành hoặc tẩu thoát gì đó. Thực hư câu chuyện này đến nay vẫn còn nhiều tranh cãi. Có người bảo là oan, có người bảo là do sơ xuất thật. Nhưng tóm lại, đó chỉ là cái cớ. Cái cớ để triều đình ráng cho ông một đòn trí mạng. Bình thường, quan lại phạm lỗi thì bị ráng chức. Ví dụ từ giám đốc xuống làm trưởng phòng hoặc tệ lắm là nhân viên quèn. Nhưng với Nguyên Công Trứ, hình phạt dành cho ông là một cú bay màu sạch bách, một pha reset game về lại vạch xuất phát theo đúng nghĩa đen. Án chỉ từ kinh đô Huế ban xuống, cách tuốt mọi chức tước, tịch thu sắc phòng và tống tiến ông đi làm lính thú ở Quảng Ngãi. Các bạn hãy dừng lại một chút để thấm thiế cái độ sốc của bản án này. Lính thú là cái gì? Là cấp bậc thấp nhất trong quân đội, là lính trơn, là những người phải đi canh gác ở những vùng biên cương rừng thiêng nước độc, làm những công việc tay chân nặng nhọc nhất. Hãy tưởng tượng thế này cho dễ hiểu. Hôm qua bạn đang là tổng giám đốc của một tập đoàn đa quốc gia, đi xe sang, ở biệt thự, nhân viên cúi trào răm rắp. Sáng hôm sau, bạn nhận được quyết định sa thải nhưng không được về nhà nghỉ hưu mà bị bắt buộc phải mặc đồng phục bảo vệ, ra đứng gác cổng, dắt xe cho chính những người từng là cấp dưới của mình. Lương thì ba cọc ba đồng, ăn uống kham khổ, ngủ bờ ngủ bụi. Đó là một sự sỉ nhục, một cú tát trời ráng, vào lòng tự trọng. Với những kẻ sĩ thời xưa coi danh dự nặng hơn mạng sống, thì thà uống thuốc độc tự tử, hoặc treo cổ lên cảnh cây, còn đỡ nhục hơn là chịu cái cảnh lên voi xuống chó thảm hại như thế này. Rất nhiều vị quan trong lịch sử khi gặp tình cảnh tương tự đã chọn cái chết để bảo toàn khí tiết, nhưng Nguyên Công Trứ thì không. Phản ứng của ông trước hung tin này mới chính là điều khiến hậu thế phải ngả mũ bái phục, và cũng là lý do tại sao ông được gọi là ông Hoàng Triệu Đựng, bậc thầy của nghệ thuật sống, tầm bất biến giữa dòng đời vạn biến. Khi nhận lệnh ông không hề kêu an, không gào khóc, không đăng trạng thái buồn bã hay chửi đồng trên mạng xã hội. Ông bình thản đón nhận nó, như thế ông vừa nhận được tin nhắn rủ đi uống trà đá vậy. Ông lặng lặng thu dọn hành lý, cởi bỏ bộ quan phục lộng lẫy theo dòng phượng, khoác lên mình bộ quần áo lính thú sơn dách, chân đi dày cỏ, đầu đội nón lá, vai vác tay nải. Lúc này ông đã ngoài 60 tuổi, cái tuổi mà lẽ ra phải được con cháu bóp chân, bưng trà rót nước, thì nay ông già gân này lại phải lóc cóc đi bộ hàng trăm cây số vào Quảng Ngãi để nhập ngũ. Một hình ảnh cực kỳ viral đã diễn ra tại trạm gác tỉnh Quảng Ngãi. Khi Nguyễn Công Trứ đến nơi trình diện, viên quan đứng đầu tỉnh Quảng Ngãi lúc đó nhìn thấy ông mà suýt ngất xỉu, bởi vì người đứng trước mặt mình, dù mặc đồ lính lôi thôi, nhưng phong thái thì vẫn là của vị đại thần uy viễn tướng công lừng lấy năm nào. Viên quan nọ hốt hoảng, định chạy ra chào hỏi và mời ông ngồi chiếu trên, đối đãi như khách quý. Nhưng Nguyễn Công Trứ đã gạt phát đi. Ông nói một câu, mà tôi nghĩ câu nói này xứng đáng được khắc vàng và treo trong phòng làm việc của tất cả đàn ông trên thế giới này. Xin ngài cứ coi tôi là lính mới, lúc làm đại tướng, tôi không lấy làm vinh, thì nay làm lính thú, tôi cũng không lấy làm nhục. Người ta ở trên đời, lúc thì làm thế này, khi thì làm thế khác, có gì là lạ đâu mà ngài phải băn khoăn. Trời ơi, cái tư duy này nó ở cái tầm vũ trụ rồi các bạn ạ. Ông coi cuộc đời như một sân khấu kịch. Hôm qua ông đóng vai tể tướng, ông diễn tròn vai tể tướng, oai phong lẫm liệt. Hôm nay đạo diễn tức là triều đình bắt ông đóng vai lính gác cổng. Ok, ông sẽ diễn tròn vai lính gác cổng. Ông không để cái danh vị bên ngoài định đoạt giá trị bên trong con người mình. Làm tướng cũng là phục vụ đất nước. Làm lính cũng là phục vụ đất nước. Miễn là còn được cống hiến, thì vị trí nào cũng như nhau. Đây chính là đỉnh cao của sự tự do nội tại. Không gì có thể làm tổn thương lòng tự trọng của ông trừ khi ông cho phép. Và thế là, tại Quảng Ngãi, người ta thấy một ông già dâu tóc bạc phơ, sáng sáng vác giáo đứng gác, chiều chiều xách nước tới cây, quét dọn doanh trại cùng với đám tân binh 18, đôi 10. Đám lính trẻ ban đầu chắc cũng sợ xanh mặt khi phải ngủ trung phòng với huyền thoại sống. Nhưng dần dần họ nhận ra ông già này cực kỳ vui tính, tếu táo và chẳng có vẻ gì là đau khổ cả. Ông vẫn cười nói sang sảng, vẫn ngâm thơ, vẫn lạc quan yêu đời. Thậm chí, ông còn coi quãng thời gian làm lính này là một chuyến đi thực tế, một cơ hội để rèn luyện sức khỏe tuổi già. Thay vì đi tập dưỡng sinh, ông đi tập quân sự. Thay vì ngồi nhà uống thuốc bổ, ông hít thở khí trời biên cương. Nhiều người bảo ông ngông. Đúng, ông ngông. Nhưng cái ngông lúc này không phải là cưỡi bỏ đeo nhạc ngựa nữa. Cái ngông lúc này là sự kiên cường phi thường. Ông dùng nụ cười để đối mặt với sự nghiệt ngã của số phận. Ông chứng minh cho cả thiên hạ thấy, các người có thể tước bỏ chức tước của ta, lột bỏ quần áo của ta, đầy đọa thân sắc ta. Nhưng không, ai có thể tước bỏ khí phách của Nguyễn Công Trứ. Thái độ của ông khiến cho vua thiệu trị ở kinh Đô Huế cũng phải tò mò. Vua sai người bí mật theo dõi xem ông Trứ dạo này thế nào, có oán thán gì không, có định làm phản không, và báo cáo gửi về chỉ bỏn vẹn mấy dòng. Ông ta vẫn ăn ngon ngủ kĩ, làm việc chăm chỉ, không một lời than vãn. Đến lúc này thì vua cũng phải bó tay. Muốn trừng phạt một người mà người đó lại coi hình phạt như một trò chơi trải nghiệm thì trừng phạt làm sao được. Sự trừng phạt chỉ có ý nghĩa khi người bị phạt cảm thấy đau khổ. Còn với Nguyễn Công Trứ, ông đã miễn nhiễm với đau khổ rồi. Ông đã biến nỗi nhục thành vinh quang theo cách riêng của mình. Câu chuyện Nguyễn Công Trứ làm lính thú đã trở thành một bài học kinh điển về quản trị cảm xúc và bản lĩnh đàn ông trong cuộc sống hiện đại của chúng ta ngày nay cũng vậy. Có những lúc bạn sẽ gặp thất bại, bị xa thải, phá sản, bị người đời chê cười, bạn sẽ cảm thấy mình rơi xuống đáy xã hội. Những lúc đó, hãy nhớ đến hình ảnh ông già Nguyễn Công Trứ mặc áo lính, vác giáo đứng gác và cười ngạo nghẽ. Nếu một vị đại thần tột đỉnh vinh quang còn có thể chấp nhận làm lính trơn và vui vẻ với điều đó thì những khó khăn còn con của chúng ta có là gì đâu. Quan trọng không phải là bạn đang đứng ở đâu mà là tâm thế của bạn như thế nào. Ngã ở đâu thì đứng dậy ở đó mà nếu chưa đứng dậy được ngay thì nằm nghỉ một tí rồi dậy miễn là đừng bao giờ đánh mất chính mình. Tuy nhiên, một con rồng thì không thể nằm mãi trong vũng nước cản. Triều đình nhà Nguyễn dù có ghét cái tính ngông của ông đến đâu cũng không thể phủ nhận tài năng của ông. Đất nước vẫn cần người tài, biên cương vẫn cần tướng giỏi và án phạt lính thú kia hóa ra chỉ là một phép thử cuối cùng của số phận trước khi đưa ông trở lại cuộc chơi. Liệu Nguyễn Công Trứ sẽ được phục hồi chức vụ như thế nào và sau cú sốc để đời này triết lý sống của ông sẽ thay đổi ra sao? Liệu ông có bớt ngông đi để sống an toàn hơn hay lại càng ngông hơn nữa ở cái tuổi thất thập của Lai Hì? Câu trả lời sẽ nằm ở chương 5 Phục hồi và triết lý hành tàng. Hãy giữ chặt ghế ngồi vì hành trình của ông chú Nguyễn Công Trứ vẫn chưa hạ nhiệt đâu. Chúng ta đã chứng kiến cụ trứ bị dòng đời sô đẩy xuống tận đáy xã hội phải đi làm lính gác cổng bảo vệ ở tuổi ông nội ông ngoại thì ở chương này chúng ta sẽ được xem màn lội ngược dòng hoạn mục nhất lịch sử. Không những thế, chúng ta sẽ cùng nhau mổ sẻ bộ não thiên tài của ông để hiểu xem làm thế nào mà ông có thể giữ được cái đầu lạnh tanh giữa một cái lò bát quái nóng hừng hực như trốn quan trường. Như đã kể ở phần trước sau khi nhận án phạt làm lính thú Nguyễn Công Trứ đã có một màn trình diễn không thể chê vào đâu được ông không khóc lóc, không kêu an không trầm cảm, ông cứ vui vẻ vác giáo, quét sân, trồng rau nuôi gà như thế đang đi nghỉ dưỡng ở resort 5 sao chính cái thái độ, tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến này đã khiến triều đình ở Huế phải giật mình. Vua Thiệu Trị sau khi nhận được báo cáo từ các camera chạy bằng cơm tức là mật thám về việc ông Trứ vẫn sống nhanh răng và yêu đời phơi phới đã bắt đầu suy ngẫm Vua nhận ra rằng với một kẻ cứng đầu và bản lĩnh như thế này việc đầy đoạ thể xác là vô nghĩa hơn nữa biên giới phía tây nam lúc đó đang có biến động giặc giã nổi lên như nấm triều đình nhìn đi nhìn lại những ông quan chỉ giỏi nịnh nọt thì đầy giấy những người thực sự có tài cầm quân có gan to bằng trời để dẹp loạn thì đỏ mắt tìm không ra Thế là chỉ chưa đầy một năm sau khi bị giáng chức thời gian này ngắn hơn cả thời gian chờ xét duyệt tích xanh từ một người lính trơn ông lại được kéo về triều rồi lại được cử đi làm quan thăng tiến vù vù trở lại đúng là phong độ là nhất thời đẳng cấp là mãi mãi Nguyên công chứ đã chứng minh cho cả thiên hạ thấy khi bạn đã ao trình vượt trội so với phần còn lại thì dù bạn có bị ném vào sọt giác người ta vẫn phải bới ra để mời bạn về làm xếp Nhưng lần trở lại này Nguyên công chứ không còn là ông quan hừng hực khí thế như thời trẻ nữa Sau cú sóc lên voi xuống chó ông đã ngộ ra một chân lý sống cực kỳ sâu sắc mà sau này giới văn học gọi là chiết lý, hành, tàng Nghe thì có vẻ cao siêu khó hiểu như chiết học MacLenin Nhưng để tôi giải thích theo ngôn ngữ Gen Z cho các bạn dễ thấm nhé Hành có nghĩa là hành động là làm việc, là cống hiến Khi thời thế cần, khi xếp trọng dụng Khi có cơ hội thì mình bung lụa hết mình làm việc bán sống bán chết cống hiến đến giọt mồ hôi cuối cùng Đó là lúc ông làm dinh điển sứ làm tổng đốc, làm tướng quân Ông làm việc với năng suất của 10 người cộng lại không nề hà khó khăn Còn tàng có nghĩa là ẩn giấu là thu mình lại, là lui về ở ẩn Khi thời thế không thuận, khi bị vùi dập hoặc khi đã hoàn thành sứ mệnh thì mình phải biết cách rút lui biết cách giấu tài biết cách sống an nhiên tự tài không bon chen, không sân si Nguyễn Công Chứ là bậc thầy của việc chuyển đổi chế độ switch mode, giữa hành và tàng Ông giống như một chiếc điện thoại thân minh đời mới nhất, khi cần xử lý tác vụ nặng, ông bật chế độ hiệu suất cao, high performance chạy mượt mà, không giật lag Nhưng khi bị cấm sóng, hoặc khi hết pin ông tự động chuyển sang chế độ tiết kiệm năng lượng, low power mode màn hình tối đi một chút, tắt bớt thông báo Nhưng hệ điều hành vẫn chạy ngầm ổn định không hề bị sập nguồn Đa số người đời thường chết ở cái khâu chuyển đổi này Đang làm quan to, mà bị đuổi về vườn thì út ức đến thổ huyết hoặc đang ở ẩn mà thấy người ta giàu sang thì lại ghen tị, đứng ngồi không yên Còn Nguyễn Công Chứ thì khác Ông coi cuộc đời như một ván game nhập vai Hôm nay game bắt ông đóng vai tướng quân Ông đóng cực đạt Ngày mai game bắt ông đóng vai lính lác Ông đóng cũng cực sâu Ông nhập vai, nhưng không để vai diễn nuốt trưởng con người thật của mình Trong giai đoạn phục hồi này Ông đã sáng tác những câu thơ để đời Thể hiện cái tôi ngạo nghẽ và sự tự do tuyệt đối về tinh thần Hai câu thơ nổi tiếng nhất mà tôi nghĩ Ai đang bị áp lực đồng trang lứa Peer pressure hay bị nói xấu sau lưng nên học thuộc lòng Đó là Được mất dương dương người thái thượng Khen chê phơi phới ngọn đồng phòng Dịch sang tiếng Việt hiện đại Pha chút đường phố thì nó có nghĩa là Thắng hay thua thì cũng cứ Cười hô hố như mấy ông tiên trên trời ấy Quan tâm làm gì cho mệt não Còn ai khen hay ai chê Thì cứ coi như gió thổi ngoài tay Gió thổi thì mát chứ làm sao mà đau được Bạn thấy đấy Đây là đỉnh cao của nghệ thuật Bơ đi mà sống Ông đặt mình vào vị thế của người thái thượng Tức là người ở cảnh giới cao nhất Đứng trên mọi sự được mất của thế gian Tiền bạc, chức tước Danh vọng này còn mai mất Nó là vật ngoại thân Chỉ có bản lĩnh và khí phách của mình là thứ không Ai lấy đi được Còn chuyện khen chê, ôi giàu Miệng đời như cái lồng bàn Ai nói gì chẳng được Lúc ông làm quan to Thiên hạ tung hô ông lên tận mây xanh Lúc ông làm lính thú Cũng chính những kẻ đó lại rè biểu Cười cợt ông Nguyễn công chứ nhìn thấu cái sự bạc bẽo Hai mặt của nhân tình thế thái Cho nên, ông chọn cách đối xử Với lời khen tiếng chê ngang hàng nhau Tất cả chỉ là ngọn đông phong Ngọn gió mùa xuân mát mẻ Khen cũng được, chê cũng được Ông nhận hết, nghe cho vui tai rồi Quên luôn Đây là một liệu pháp tâm lý cực mạnh Thử hỏi trong chúng ta Có bao nhiêu người mất ăn mất ngủ Vì một lời chê bai của sếp Bao nhiêu người suy sụp Vì một bình luận ác ý trên mạng xã hội Chúng ta để cho cảm xúc của mình Bị điều khiển bởi cái miệng của người khác Nguyễn công chứ đã dạy chúng ta rằng Đừng trao quyền điều khiển hạnh phúc của mình Cho bất kỳ ai Hãy tự chủ Hãy dương dương Hãy phơi phới Sự trở lại triều đình lần này của Nguyễn công chứ Cũng mang một màu sắc khác Ông vẫn làm việc mẫn cán Vẫn đánh giặc giỏi Vẫn trị dân hay Nhưng trong ánh mắt của ông Ông giờ đây có thêm sự thâm trầm Của một con cáo già đã thành tinh Ông hiểu luật chơi hơn Ai hết, ông biết lúc nào nên tiến Lúc nào nên lùi Ông không còn ngây thơ tin vào sự công bằng tuyệt đối Nhưng ông vẫn tin vào lương tâm Và trách nhiệm của kẻ sĩ Người ta thấy ông làm quan Mà như đi dạo chơi Sáng vào chiều bàn việc nước Chiều về nhà cầm đàn đáy hát ca chủ Ông không còn quá mặn mà Với việc thăng chức hay tăng lương Mục tiêu của ông bây giờ Là công hiến nốt phần năng lượng còn lại cho đất nước Rồi tìm đường rút lui êm đẹp Về quê hưởng già Nhưng các bạn đừng tưởng rút lui của Nguyễn Công Chứ Là về quê trồng rau nuôi cá Theo kiểu an phận thủ thường nhé Với một con người có dòng máu tăng động Chảy trong huyết quản như ông Thì khái niệm nghỉ hưu Nó cũng dị thường lắm Ngay cả khi đã cáo lão về quê Ông vẫn tiếp tục tạo ra những cú nổ truyền thông Khiến giới trẻ thời đó phải mắt tròn mắt dẹt Liệu một ông già 70 tuổi Sẽ làm gì để giải trí Đánh cờ, uống trà Hay đi tập dưỡng sinh Không, Nguyễn Công Chứ chọn một thú vui tao nhã hơn nhiều Đó là cưới vợ trẻ và Xin đi đánh giặc Chúng ta sẽ cùng khám phá những năm tháng cuối đời Đầy rực rỡ, bi chán Và cực kỳ chất chơi của ông trong chương 6 và 7 Nhưng trước hết Hãy khắc cốt ghi tâm bài học của chương này Cuộc đời có thể ép bạn làm lính Nhưng chỉ có bạn mới có quyền Quyết định mình có khí phách của một vị tướng hay không Hãy giữ cái đầu lạnh Và trái tim nóng Như cách uy viễn tướng công đã làm nhé Nếu như ở các chương trước Chúng ta thấy Nguyễn Công Chứ là một thanh niên vượt khó Một người đàn ông trung niên thành đạt Và một ông già gân đầy bản lĩnh nơi biên ải Thì ở chương 6 này Chúng ta sẽ được chứng kiến Một phiên bản hoàn toàn khác Đó là Nguyễn Công Chứ phiên bản về hưu Nhưng không chịu ngồi yên Một cụ ông dân chơi chính hiệu Khiến đám thanh niên thời nay phải chạy dài Mới theo kịp Thông thường khi các cụ ông cáo lão về quê Kịch bản chung sẽ là vui thú điển viên Sáng tưới rau, chiều ngắm cá Tối chơi với cháu chắt Cuộc sống êm đềm trôi qua như một bản nhạc không lời Nhưng với Nguyễn Công Chứ Tư điển sống của ông không có Hai chữ êm đềm Ông về hưu không phải để nghỉ ngơi Mà là để chuyển sang một giai đoạn xóa hết mình Sau những năm tháng bị gò bó Trong trốn quan trường nghiêm ngặt Đầu tiên phải kể đến độ chịu chơi của ông Trong mảng tình trường Các bạn hãy đoán xem Một ông già về hưu thì còn sức đâu mà yêu với đương Đúng không, sai lầm Nguyễn Công Chứ đã chứng minh rằng Tuổi tác chỉ là những con số vô chi trên tờ giấy khai sinh mà thôi Vào năm 73 tuổi Cái tuổi mà đa số các cụ ông Chỉ mong ăn ngon ngủ yên Không đau lưng mỏi gối là hạnh phúc lắm rồi Thì cụ chứ nhà ta lại làm một việc Khiến cả xã hội phong kiến thời đó chấn động Tin tức lan truyền nhanh hơn Cả các quang bây giờ Đó là ông cưới vợ lẽ Và không phải cưới một bà lão Cho có bạn già đâu nhẽ Ông cưới một cô gái trẻ măng Hành động này ngay lập tức leo lên Top 1 tìm kiếm Top 1 trending của dư luận thời bấy giờ Người ta xì xào bàn tán Người ta cười cợt Bảo ông là châu già thích gặm cỏ non Là già rồi mà còn ham hố Nhưng Nguyễn Công Chứ đâu có vừa Ông đáp trả dư luận Bằng một câu nói cực kỳ thâm thúy Và hài hước mang đậm phong cách Của một bậc thầy ngôn ngữ Khi được hỏi về việc lấy vợ trẻ Ông trả lời Ngũ thập niên tiền, nhị thập tam Dịch ra tiếng Việt hiện đại cho các bạn dễ hiểu là 50 năm về trước Tớ mới có 23 tuổi thôi à Trời ơi cái tư duy này nó đỉnh chóp Thực sự Thay vì nhận mình là ông già 73 tuổi Ông lại nhận mình là chàng trai 23 tuổi cộng thêm 50 năm Ông xóa nhòa khoảng cách tuổi tác Bằng một phép toán trừ đơn giản Ông khẳng định rằng Tâm hồn ông vẫn đang ở độ tuổi thanh xuân phơi phới Vẫn đủ sức để yêu và được yêu Đây chính là bài học về sự tự tin vô đối Đừng để ai định nghĩa bạn là già Hay trẻ Chính bạn mới là người quyết định độ tươi trẻ của mình Không chỉ dừng lại ở chuyện tình cảm Nguyễn Công Chứ còn là trưởng ban văn nghệ Của xóm làng Ông là một tín đồ cuồng nhiệt của ca chủ Một loại hình nghệ thuật bác học Và kén người nghe thời bấy giờ Nếu ví ca chủ như nhạc thính phòng hay nhạc jazz bây giờ Thì Nguyễn Công Chứ Chính là nhà sản xuất âm nhạc Kiêm nhạc sĩ tài năng nhất Ông không chỉ nghe hát Ông còn sáng tác lời cho các đảo nương hát Những bài hát nói của ông không hề xáo rỗng hay giáo điều Mà nó cực kỳ đời Cực kỳ chất Ông đưa cả chiết lý sống Đưa cả cái ngông, cái nghèo, cái sang của mình vào trong lời hát Ông biến ca chủ từ một thú vui tiêu khiển Có một giai thoại kể rằng Ông đi đâu cũng mang theo một gánh hát ca chủ Thậm chí khi đi lễ chùa Nơi tôn nghiêm thanh tịnh Ông cúng Mang theo các cô đảo hát đi cùng Người ta nhìn vào thấy trướng mắt Bảo ông bán bổ thần thánh Nhưng với Nguyễn Công Chứ Phật ở tại tâm Ông quan niệm rằng tu hành Không nhất thiết phải mặt mày ủ rũ Khổ hạnh Tu là sửa mình Là sống đẹp, sống vui Mang tiếng hát dân lên Phật Thánh thì có gì là sai Đây là một tư duy phá chấp Cực kỳ táo bạo Mà chỉ những người đạt đến cảnh giới giác ngộ cao Mới dám làm Nguyễn Công Chứ sống những ngày tháng về già Thật sự rực rỡ Ông cưới bỏ vàng đi dạo Uống rượu ngâm thơ, hát ca chủ Tận hưởng từng giây phút của cuộc đời Ông chính là minh chứng sống cho câu nói Dân chơi không sợ mưa rơi Ông sống thật với bản thân đến mức Khiến người ta vừa ghen tị Vừa ngưỡng mộ Nhưng nếu câu chuyện chỉ dừng lại ở một ông già Ăn chơi sành điệu Thì Nguyễn Công Chứ cũng chỉ là một tay chơi hạng sang thôi Điều khiến ông trở thành một tượng đài Một hào khí ngút trời của dân tộc Nằm ở sự kiện xảy ra Vào năm 1858 Lúc này thực dân Pháp nổ súng Tấn công Đà Nẵng Chính thức mở đầu cuộc xâm lược Việt Nam Tin dữ bay về kinh Đô Huế Khiến vua tự đức Và triều đình dối như tơ vò Đất nước lâm nguy Giặc ngoại sâm với tàu to súng lớn Đang đe dọa bờ cõi Trong khi nhiều quan lại trẻ tuổi còn đang run sợ Bàn lùi hoặc tìm cách cầu hòa Thì ở quê nhà Hà Tĩnh Có một ông già đã 80 tuổi Đang ngồi bật dậy Đó là Nguyễn Công Chứ 80 tuổi, cái tuổi mà đi lại còn khó khăn Mắt mở chân chậm Tay run run cầm bát cơm còn rơi vãi Nhưng khi nghe tin giặc đến Dòng máu sát thát trong người vị lão tướng Lại sôi sụp lên như thời trai trẻ Ông không thể ngồi yên nhìn non sông Bị dày xéo Ông không chấp nhận việc mình là một người thừa Khi tổ quốc cần Thế là, cụ chứ làm một việc Khiến cả triều đình ngã ngửa Ông viết sớ dâng lên vua tự đức Xin được cầm quân ra trận giết giặc Các bạn hãy hình dung cảnh tượng này nhé Một ông cụ 80 tuổi Dâu tóc trắng như cước Viết thư cho nhà vua bảo rằng Bệ hạ hãy cho thần một đội quân Thần sẽ vào Đà Nẵng sống mái với bọn Tây Dương Thần tuy già nhưng vẫn còn đi được Vẫn còn bắn được Xin bệ hạ đừng chê thần Đây không phải là hành động làm màu Hay khoe mẽ gì cả Bởi vì ở cái tuổi gần đất xa trời đó Danh lợi đối với ông Chẳng còn ý nghĩa gì nữa Đây là tiếng gọi của lương chi Của lòng yêu nước nồng nàn Và trách nhiệm của một kẻ sĩ ưu thời mẫn thế Ông muốn công hiến đến hơi thở cuối cùng Ông muốn cái chết của mình Nếu có đến Thì phải đến ở xa trường Trong tư thế của một chiến binh Chứ không phải chết mòn trên giường bệnh Vua tự đức đọc tờ sớ của Nguyễn Công Chứ Mà rưng rưng nước mắt Vua vô cùng xúc động Trước tấm lòng trung trinh của lão thần Mặc dù vua biết rằng Không thể để một cụ già 80 tuổi ra trận được Vì sức khỏe không cho phép Và chiến tranh hiện đại với súng ống Không còn phù hợp với lối đánh cũ Nhưng vua vẫn ban chiếu khen ngợi hết lời Vua gọi ông là tấm gương sáng chói Cho muôn dân noi theo Hành động xin đi đánh giặc Ở tuổi 80 của Nguyễn Công Chứ Chính là nốt thăng hùng trắng nhất Trong bản hùng ca cuộc đời ông Nó xóa tan mọi định kiến về tuổi già Nó chứng minh rằng Hào khí của một con người Không nằm ở sức mạnh cơ bắp Mà nằm ở ý chí và tinh thần Lão Di Phục Lịch Chí tại thiên lý Ngựa già nằm trong chuồng Nhưng chí vẫn ở ngàn dạm Nguyễn Công Chứ chính là con chiến má đó Cuối cùng, dù không được ra trận Nhưng tinh thần của ông đã chuyển lửa Cho biết bao thế hệ người Việt Nam sau này Ông đã dạy chúng ta rằng Yêu nước không phân biệt tuổi tác Cống hiến không bao giờ là quá muộn Và một người đàn ông đích thực Thì phải giữ được ngọn lửa nhiệt huyết trong tim Cho đến giây phút cuối cùng Cuộc đời Nguyễn Công Chứ Từ lúc là chàng thư sinh nghèo Rớt mỏng tơi Đến khi là vị đại thần quyền uy Rồi xuống làm lính thú Và cuối cùng là một ông già gân đòi đi đánh giặc Tất cả tạo nên một bức tranh đa sắc màu Vừa bi trắng, vừa hài hước Vừa sâu sắc Nhưng cuộc vui nào rồi cũng đến lúc tàn Chuyến tàu cuộc đời Của kẻ sĩ ngông nhất lịch sử Cũng sắp về đến ga cuối cùng Ông đã chuẩn bị cho sự ra đi của mình như thế nào Liệu một người sống ngất ngường như ông Thì cái chết có gì khác biệt So với người thường Và di sản ông để lại cho hậu thế là gì Ngoài những vần thơ ngông nghênh Chúng ta sẽ cùng nhau đi đến trạng cuối Của hành trình này Trong trương bày tổng kết và di sản Hãy chuẩn bị khăn giấy Nhưng lần này không phải để cười Mà để nghiêng mình kính cẩn trước một nhân cách lớn Chào mừng các bạn đã đến Với trạng cuối của chuyến tàu Lượng siêu tốc mang tên Nguyễn Công Chứ Chúng ta đã cùng nhau đi qua Đủ mọi cung bậc cảm xúc Từ những ngày tháng khởi nghiệp lận đận Thời kỳ hoàng kim rực rỡ Đến cú sốc làm lính thú và màn hồi sinh ngoạn mục Giờ đây đã đến lúc chúng ta Phải nói lời tạm biệt với idol Giới trẻ thế kỷ 19 này Nhưng đừng buồn Vì cái cách ông rời bỏ thế giới này cũng ngầu Và để lại nhiều bài học xịn sò Không kém gì lúc ông còn sống đâu Năm 1858 Cụ chứ chính thức đăng xuất Khỏi máy chủ trái đất Hưởng thọ 80 tuổi Vào thời đó 80 tuổi là cái ngưỡng thượng thọ Mà ai cũng mơ ước Người ta thường chọn cách ra đi trong êm ấm Con cháu khóc lóc tiễn đưa Nhưng với Nguyễn Công Chứ Ngay cả cái chết Cũng không thể làm phai mờ đi sự hóm hình Và cái tôi độc đáo của ông Trước khi mất, ông để lại một ri nguyện Khiến người đời sau vừa buồn cười vừa nể phục Ông dặn con cháu rằng Hãy trôn ta ngay tại chỗ ta nằm xuống Cắm cho ta cái bia đá để dòng chữ Đây là nấm mồ của ông Nguyễn Công Chứ Ông không cần lăng tẩm hoành tráng Không cần kèn trống rình rang Ông muốn trở về với đất mẹ Một cách giản dị nhất, trần trụi nhất Đúng với bản chất phóng khoáng cả đời của mình Sự ra đi của ông Để lại một khoảng trống lớn Trong lòng người dân và triều đình Nhưng những gì ông để lại cho hậu thế Thì đồ sộ hơn bất kỳ kho báu vàng bạc nào Thứ nhất, về mặt bất động sản Và an sinh xã hội Đến tận ngày nay Nếu các bạn có dịp về Tiền Hải Thái Bình Hay Kim Sơn Ninh Bình Các bạn sẽ thấy Nguyễn Công Chứ vẫn đang sống sờ sờ ở đó Người dân ở đây coi ông như một vị thần Họ lập đền thờ Hương khói quanh năm Đây là cái fandom Cộng đồng người hâm mộ trung thành và bền vững nhất lịch sử Tại sao ư Vì ông không chỉ chém gió bằng thơ ca Ông đã trao cho họ cần câu cơm thực sự Ông biến những bái bùn lầy Thành ruộng lúa Biến những người vô gia cư Thành chủ đất Cái này gọi là tạo ra giá trị thực tế cho cộng đồng Chứ không phải là làm màu ảo Trên mạng xã hội Di sản này của ông Là minh chứng hùng hồn nhất cho tư duy Làm quan là để lo cho dân Chứ không phải để vinh thân phì ra Thứ hai, về mặt thương hiệu cá nhân và nghệ thuật sống Nguyễn Công Chứ Chính là ông tổ của lối sống YOLO Bạn chỉ sống một lần Ông dạy cho chúng ta biết thế nào là chất Trong một xã hội mà ai cũng cố gắng đeo mặt nạ Để làm hài lòng người khác Ai cũng sợ bị đánh giá Sợ bị flop, thất bại Thì Nguyễn Công Chứ dám sống thật 100% Với bản ngã của mình Ông thích hát thì ông hát Thích chơi thì ông chơi Thích nói thẳng thì ông nói Ông không sợ bị ghét Ông chỉ sợ sống nhạt Ông để lại cho chúng ta một kho tàng thơ văn khổng lồ Mà nổi bật nhất là thể loại hát nói Ca chù, những bài thơ như Bài ca ngất ngưỡng Chí làm trai, không chỉ là văn học Nó là những cuốn sách self-help Phát triển bản thân đời đầu Đọc thơ ông, đám thanh niên đang bị áp lực cuộc sống Đang bị khủng hoảng hiện sinh Sẽ tìm thấy liều thuốc chữa lành cực mạnh Ông bảo rằng Đã mang tiếng ở trong trời đất Phải có danh gì với núi sông Câu này như một cú hích tinh thần Bảo chúng ta hãy đứng dậy, hãy làm gì đó có ích Đừng nằm dài lướt điện thoại than thở nữa Hãy sống sao cho ra sống Để khi nhìn lại, không phải hối tiếc Thứ ba Bài học về chỉ số vượt khó, ác thượng thừa Đây có lẽ là di sản Quý giá nhất mà Nguyễn Công Chứ Để lại cho thế hệ gen Z chúng ta Cuộc đời ông là một biểu đồ hình sin Lên xuống chóng mặt Thủ khoa hay lính thú Tổng đốc hay dân thường Ông đều trải qua hết Nhưng điều quan trọng là ông không bao giờ để hoàn cảnh Định nghĩa giá trị con người mình Khi bị vùi dập xuống bùn đen Ông vẫn nở nụ cười Và coi đó là một trải nghiệm thú vị Ông có tư duy reset game cực đỉnh Thua keo này ta bày keo khác Ngã ở đâu đứng dậy ở đó Ông dạy chúng ta rằng Thất bại không đáng sợ Bị người khác chê cười không đáng sợ Cái đáng sợ nhất là đánh mất niềm tin vào chính mình Được mất dương dương người thái thượng Hãy nhìn mọi sự được mất ở đời Bằng con mắt nhẹ nhàng, hài hước Bạn sẽ thấy cuộc đời này Đáng yêu hơn rất nhiều Tóm lại, Nguyễn Công Chứ Không chỉ là một doanh nhân lịch sử Nằm trong sách giáo khoa để chúng ta học Thuộc lòng trả bài thi Ông là một người bạn lớn, một người thầy vĩ đại Và là một dân chơi thứ thiệt Mà bất cứ ai trong chúng ta cũng nên học hỏi Ông là sự kết hợp hoàn hảo Giữa tài năng xuất trúng Và nhân cách độc đáo Ông chứng minh rằng bạn có thể vừa nghiêm túc Trong công việc, vừa lầy lội Trong cuộc sống, vừa có trách nhiệm Với cộng đồng, vừa nuông chiều Vậy nên, các bạn trẻ thân mến Lần tới khi gặp khó khăn, khi bị xếp mắng Khi thi trượt, hay khi thất tình Hãy nhớ đến hình ảnh ông già Nguyễn Công Chứ Cưới bò vàng, đeo nhạc ngựa Hãy nhớ đến nụ cười ngạo nghế của ông Khi vác giáo, làm lính thú Hãy cười vào mặt khó khăn và nói Tuổi gì mà làm khó được ta Hành trình khám phá Cuộc đời Nguyễn Công Chứ của chúng ta đến đây Là kết thúc Hy vọng rằng, qua series này Các bạn đã có một cái nhìn mới mẻ Gần gũi và đầy cảm hứng Về vị doanh nhân đặc biệt này Hãy sống một cuộc đời rực rỡ Cống hiến hết mình và ngất ngưỡng Theo cách riêng của bạn Giống như cụ Chứ đã từng làm nhé Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại các bạn Trong những video mổ sẻ lịch sử tiếp theo Đừng quên like, share và đăng ký kênh Để ủng hộ chúng tôi nhé Bye Bye